장음표시 사용
81쪽
eonuentum,ut Ipse pater mortuo silio succederet; de eune dieebatur manumissio contracta fidueia. Sed hodie est sublata ista solemnitas, & sussicit coram Iudice competente filium liberare, vel filiam, vel nepotes; qui actus emancipationis debet redigi in instrumentum apud acta publica L penulti o ibi gloss. C. de emancip. liberor. ac semper intelligitur cum clausula, contracta fiducia. sci licet ut pater succedat imo ho. die pater succederet ab intestato de Iure ciuili, ut in auth. de bereca, intest. venien λHodie emancipatio non potest appellari manumissio, cum fialius in seruilem causam non cadat: imo requiritur consensus ipsius filii emancipandi, ut dicitur in s. m. huius sit. Sciendum tamen est, quod Pater non potest emancipare filium ad unicum actum v. g. ad faciendum testamentum , quia patria potestas indivisibilis est . Ita Bolog n. ind. ιβ is, qui n. ao6. 6lde usucap. Nec obstat , quod filius habens peculium castrense, vel quasi castrense quoad illud habeatur pro patre familias, ει ita pro Parte sit in potestate Patris, S pro parte non; quia Respondetur quod hoc facit lex εἶ sed non potest hoc facere Pater, qui est priuatus homo.
Praeterea si filius impubes emancipetur, parens fit ei legitimus tutor, di hodie succedit ei etiam ab intestato. Quaeres an filius emancipatus, possit Ob ingratitudinem reuocari in pristinam patriam potestatem . Respondetur assirmative, ut habetur in L υηic. C. de iura. liber
Parens habens filios, & nepotes, potest emaneipare filios, de retinere nepotes in potestate, vel e contra, vel omnes emancipare.
Sexto soluitur ius patriae potestatis per traditionem filii inta adoptionem Auo paterno, vel materno eiusdem filii, cum in isto casu transeat in potestatem patris adoptiui, ut supra diximus in titide adoptionib. de sic soluitur ius patriae potestatis sui patris naturalis incommutabiliter , ita ut post mortem Aut non redeat amplius in illius potestatem. Cetera requisita ad hanc traditionem videt
82쪽
Si nepos est eoneeptus , eum pater eius erat in potestate Auietiam si tempore natiuitatis pater eius sit emancipatus, tamen nascitur in potestate Aui: sed si est conceptus post emancipationem sui Patris, nascitur in potestate Patris . Et si filius transiuit in potestatem Patris adoptiui, & postea nepos conceptus sit, nascitur in potestate Patris adoptiui.
Ex hoe textu colligitur quod liberi non possunt eo cere parenates , ut ipsos emancipent , nec e contra , ut habet gig. hic in teriapeia in D. quia id , quod nostrum est , sine facto nostro a nobis auferri non potest l. id quod nostrum f. de rex. iur. sic ius patriae potestatis , & ius filiationis parentum ,& liberorum est. imo in inuitum non consertur beneficium l. invito F de ν g. iur. sed emancipatio est beneficium, quia filius fit pater familias, ut in s. Me quoque infr. per quas persen. nob. acquir. ubi dicitur , quod emanc, patio en honor, ideo non poterit cmancipari inuitus. Limitatur ista conclusio in illis casibus . in quibus potest quis exheredari, quia tunc potest compelli ad emancipationem. Eea sunt quatuordecim casus, in quibus filius exheredari potest a pautre : & octo , in quibus pater a filio, qui casus enumerantur in auth. Σι eum de appell. cognosc. s. aliud quoque capitulum, vers. causas autem. s. siue igitur, ve0. has autem . Addunt Do quod filius rixosus rotest inuitus emancipati, si ex lege statutaria pater teneretur solvem condemnationem pro filio. Ita lacob. de Insul. in L quidam cum Do fide verb. obligat. Addite etiam casus, in quibus filius potest cogere patrem , ut illum emancipet, qui enumerantur agi . hic in d. verbo pen/ Videte illam . Quaeres numquid filiusfamilias per contractum matrimonii exeat de patria potestate . Respondetur negative de Iure communi. Si vero adesset aliquod ius municipale , vel consuetudo in contrarium , exiret, veservari in Hispaniis testatur Couariu u. in lib.q. Decretat. pari. a.ca T. n. 13. De hlia vero est aliqua difficultas , quia uxor videtur esse
sub potestate viri sui. Sed respondetur quod uxor est subdita vii solum quoad obsequia maritalia , & quoad acquisita ex operibus maritalibus: quo vero ad cetera manet sub potestate Patris. V
83쪽
de secundum Ang. & alios DD. in princ insti ad S. C. Teroll. viis uente Patre, non potest filia condere testamentum adtex. in l. qui in potestates de testam. Item nec donare causa in Ortis sine conse su Patris l. tam is s. l. f. de donat. eaus mori. Item quicquid acquirit non ex rebus mariti , nec ex operibus maritalibus , ut quia instituatur heres acon sanguineo, vel ab extraneo, hoc Patri aequiorit quoad usum fructum, proprietas vero remanet filiae S. I. inst. per quas pers nub. acquir.
Est etiam alius naodus soluendi ius patriae potestatis, quem ponit gloss. in I. nec filium . in Uerb. poena in D. C. de patri potest. de resert Abb. in e. litteris n. s. de conuers Insidet. videlicet quod P ter denegans iniuste alimenta filio, amittit ius patriae potestatis ;necare enim videtur non tam is, qui partum abiicie, quam qui alimenta denegat t. necare is de liberi agnoscend. Praeterea Pater contrahendo cum filio , vel dando ei legitimam suam adhuc vivens , constituit filium in quasi possessione libertatis , & dieitur factus sui Iuris. Imo suincit habitatio seorsim a Patre , ut inquit Bald. in l. post mονtem 1 de adoptionib. Sic filius, qui diu patrem familias se gesserit sciente Patre, & patiente, praescribit ius patriae potestatis extra. in l. I. ct ibi gloss. in Myb. cum diis C. de patri potest, quae expIicat, diu, idest per decennium inister praesentes, & viginti annos inter absentes, ad similitudinen Iibertatis, quae eodem tempore praescribitur. Videte d. gloss. σiura per eam allegata.
Demum Haeretici eo ipso quod sunt Haeretiei de Iure Canoniis eo desinunt habere liberos in potestate c. a. s. m. de haereri in ex eo quia sunt Ciues rebelles, di sic perdunt iura civium Roma.
NVne Imperator prosequitur alteram partem diuisionis perasonarum positae in titi sup . de his , qni sunt sui, vel alteri 9 ris ; cum enim huc usque tractauerit de his, qui sunt alieni iuris, incipit mod' agere de his, qui sunt sui iuris. Hi autem sunt in duplici differentia, aut enim sunt sub tutela, vel sub cura: aut neutro iure tenentur. Agit Imperator de his, qui sunt sub tutela, vel cura, quia his intelleἀis intelliguntur etiam qui neutro iure
84쪽
tenentur ut dicit um hic in nixe, Quoniam autem personae prius indigeat tutela, qnam cur , idςo prius ponitur titi de Tutelis.
Ponitur in hoc tex. definitio tutelae, quae talis est. Τuma est vis, atque potestas in capite libero ad ruendum eum , qui proopter artatem se defendere nequit, Iure Ciuili data, atque permissa . Hoc idem habetur in I. I. f. eod. Quoniam vero perficia coingnitio rei, ab intelligentia definitionis pendet , idcirco explicemus singula verba definitionis traditae; definitio enim est oratio
explicans essentiam rei, ut a tris diximus. Dicitur primo vis, atque potestas, non ve significetur vio Ienta potesias, ut male dixit glosi. hic, nec ex parte pupilli, cui etiam inulto datur tutor i. a. f. eod. nec respectu ipsius tutoris, qui si non habet legitimam excusationem , tutelam subire compellitur, ut tot. tit. ιυν. de excusat. istor. sed illud verbum , vis, accipitur pro
iure , iccst pro facultate, seu auctoritate, quam habet tutor, ut Patet ex hoc s. in vers tutores, ita ut eiusdem significationis sit hoc verbum, vis, cuius est potestas , de verbum, potestas, sit positum deinde ad explicandam magis emcaciam ipsorum verborum . Dicitur, in capite libero, ut os endatur quod ista potestas , de facultas non competit semis; seruus enim regulariter tutor esse non potest , nisi sub conditione, stilicet quando erit factus liber, ut habetur in tit. proximo . o in l. in Ieruili C. qui dari tutor. oe e
Dicitur, ad tuendum, ut excludatur patria potestas, quae est ad regendum,& gubernandum : & etiam dominica potestas, quae est ad imperandum, de pro libito disponendum .
Dicitur, eum , ut excludantur curatores; hi enim dantur ad tuenda boua principaliter. S minus principaliter ad tuendam personam: tutores vero dantur principaliter ad tuendam per onam , di minus principaliter ad tuenda hona . Dicitur, qui propter aeratem se defendere nequit, ad ostendendum quod est differentia inter tutorem datum PupillO , & curatorem datum furioso; nam curator datur surioso ad tuendam personam, di bona propter defectum mentis r pupillo autem datur tutor ad tuendam eius personam , & etiam bona , quia propter aetatem se
Dicitur , Iure ciuili, ad disserentiam tutelae proprii corporis . quae est de Iure naturali , ut supra dictum est in tit. de Iur, nargenti 1 a er
85쪽
er eis. & ad disserentiam tutelae Ecclesiarum, quae inde Iures
Dicitur, data, scilicet personae : atque permissa, scilicet minus principaliter rebus . Seu data, quia quidam tutores dantur a lege , ut sunt tutores legitimi: atque permissa, quia quidam dantur a testatore, vel a Iudice permittente lege, ut sunt testamentarii, &dativi, de quibus insta
Ponitur secundo loco in tex. quid sit tutor. Tutores autem sunt qui hanc vim, di potestatem exercent, ex qua re ipsi nomen acceperunt; appellantur enim tutores, quasi tuitores , id est deis sensores. Ex quo colligitur valere argumentum ab ethimologia ad ethimologatum, sed negative, non assirmative v. g. Titius non
tuetur, ergo non est tutor, optima conseqtientia. amrmative non
valet, ut Titius tuetur ; ergo est tutor, falsa consequentia; dantur enim alii modi desentionis praeter tutelam ciuilem . Sic etiam licet mutuum dicatur ex eo quod de meo fit tuum, quasi meum tuum : tamen argumentum negative valet, non assirmativit; unde si dieas , de meo non fit ruum aergo non est mutuum , optima consequentia r Si vero dicatur, de meo fit tuum a ergo est m tuum , consequentia non valet, quia potest etiam ex alio eontraia res de mea fieri tua. DD. in L a. s. appellata 1. si certi petat. in I. I. 1. de testam. Ab ethii nologato autem ad ethi mologiam valet argumentum amrmatiue , ut est tutor ; ergo tuetur : non auistem valet negative, ut non est tutor; ergo non tuetur. Sic in nauismo , nempe si dicatur, est mutuum; ergo de meo fit tuum , valet consequentia: secus autem si dicatur, non est mutuum;ergo de meo non fit tuum , coasequentia non valet.
g. Permissum . Ad intelligetiam praemitto quod tutela muItiplex est. Prima dic
citur testamentaria, quae datur in testamento ab eo, qui habet liberos in potestate. Secunda dicitur quasi testamentaria a quae datur in testamento ab eo, ea ue, qui, quaeue non habet liberos in potestate. Tertia est legitima, quae datur a lege . & haec triplex est, agnatorum , patronorum, di parentum . Quarta est fiduci ria . Quinta est dat tua , de quibus Omnibus inst. dicetur. Sexta dicitur anomala , quam habet mater, & auia, ut in auth. matri, ct aut a C. quando mul. osc. tui. fani poss. & dicitur anomala, idest irregularis, quia taminae regulariter non possunt esse tu trices. Noto modo lingula verba Lextus.
86쪽
' dieitur primo permissum, quia de rigore Iuris nemo potest dare
tutorem in testamento liberis suis, cum disponat post mortem suam, quo tempore non habet liberos in potestate ;& par est aliquid fieri tempore habili, sed conferri ad tempus inhabile, ae fieri tempore inhabili t. quod sponsa C. de donati ant. nupt. Dicitur secundo parentibus, quia alii agnati; seu cognati non possunt dare tutores agnatis, & cognatis suis. Item quia non possunt solum patres dare filiis suis, sed etiam aui, & proaui ne potibus . & pronepotibus, qui tamen non sint recasuri in potestatem paternam post eorum mortem .
Dicitur tertio liberis, quia potest dari omnibus descendentibus di etiam quia extraneis , idest non existentibus in potestate dari non potest . Dicitur quarto impuberibus, quia si sine puberes, non potest illis
dari tutor, cum tutela finiatur pubertate , ut inst. dicetur . Dicitur quinto in pstestate, quia emancipatis non datur tutor: de si detur, debet confirmari a magistratu. Dicitur sexto testamento , quod olim intelligebatur de testamento specifice sumpto , id est quod fit cum heredis institutione r sed hodie intelligitur late de quacumque ultima voluntate, quia Potest dari etiam in Codicillis. g. cum autem . Pro intelligentia huius praemittere debemus , quod posthumus tripliciter sumitur, proprier, improprie , & impropriissime . Proprid dicitur qui nascitur post mortem eius, de cuius hereditate agitur, quasi post illius humationem, id est sepulturam . Impro prid dicitur qui nascitur post testamentum eius , de cuius hereditate agitur . Improprijssimer dicitur qui natus quidem est tempore testamenti vivo testatore , fit tamen suus heres testatori post test, mentum conditum , ut est arrogatus , vel legitimatus post testamentum , vel cum nepos mortuo Patre post testamentum Aui fiesuus heres eidem Avo. Ita DD. in rubr. f. de liber. O posthum. His praemissis noto ex textu quod posthum is cuiuscumque ge neris sint potest dari tutor, dum tamen isti si nascerentur, fuissent sui heredes testatori . Et est notandum quod licet dicatur in textu, sui heredes, & in potestate, non propterea ponuntur, tanquam res distinctae, ita ut possit esse suitas sine patria potestate et sed ponitur etiam in patria potestate ad maiorem declarationem , cum Litas
non possit esse sine patria potestate s. sui aulem infrido lared. quar.
87쪽
ct digerem nisi patria potestas sit sublata per dignitatem . ut supra
dictum est. Ratio autem quare posthum is possit dari tutor, est , quia cum agatur de eorum commodo, per fictionem Iuris induaciuiam habentur pro natis L quι in uteros deflatu homin. ut supta diximus. S. Fin. Si detur tutor a Patre in testamento filio emancipato, debet confirmari a Magintatu , sed sine inquisitione, quamuis si detura matre , debeat confirmari cum inquisitione, quia debilius est
sui tostamento Tutores dari possunt .
x Ictum est supra de his, qui possunt dare tutores in testamento , & de his, quibus dari potest . Superest videndum de Personis , quae postunt dari; vade merito subnectitur praesenatii. ex cuius principio Notandum est , quod quilibet citiis Romanus potest dari tutor, etiam si sit filiuς familias, & potest esse tutor etiam sine consensu patris; quo casu Pater sollina obligatur, quatenus sit in peculio filii r sed si Pater consenserit, tenetur in solidum L si filius familias F. de tutor. Cr curatorib. l. Lucius Titius 1 de administr. oepericuti
Sed dicet aliquis . Filiusfamilias non est capax eorum, quae sunt publici Iuris L qui in potestate J. de testam . unde cum tutela sit publicum munus, ut habetur infri de excusati tutor. in princ. nοιαν videtur quod hi iussamilias possit esse tutor. Respondetur itamen quod filiusfamilias non est capax active eorum, quae sunt publici Iuris r passive tamen est capax ;& it' non potest instituere heredem, potest tamen inititui ; non pote dare tutorem, potest tamen dari, & similia . Sed iterum inflabit. Qui est in potestate unius , alterum in potestate habero non potest l. sie eueniet β. ad i. I l. de adult. sed filius familias est in potestate patris s. r. Iupν. de patr. potest. unde Olmtutela sit potestas in alium s. I. Ion tit. prom non poterit filius familias dari lucor . Resis Disitigod by Corale
88쪽
Respondetur quod in his , quae sunt publici Iuris , patria potestas non attenditur et sed filius familias tunc habetur loco patris familias l. filius familias 1. de his, qui sunt sui, Mi alien. tur. Quod
adeo verum est, ut etiam si filius non possit vocare patrem suum in iudicium, niti impetrata venia : tamen si eit tutor; poterit sine venia vocare patrem suum in Iudicium tutorio nomine. GlosI. de Bart. in l. m. in princ. in Derb. necessitate C. de bon. pra liber. que-ni admodum libertus tutor potest sine venia vocare patronum suum in Iudicium tutorio nomine tin Lysasitum J.de in Ius docand.
Seruus non potest dari tutor, ut sit tutore potest tamen dari, vepostea liber factus sit tutor. Vnde seruus proprius si datus sit tu. tor, intelligitur etiam ei data libertas directa, quia qui vult consequens, vult etiam eius necetiarium antecedens L eui iurisdimos de In νMd. omn. Iudic. sed non potest este tutor nisi sit liber ad tex. in L quod attinet 1. de reg. Iur. ergo necessario vult eile liberum. Non idem dicendum est, si per errorem quasi liberum eumdem habuerit, quia qui errat non consensit L s per errorem is de iuri . omn. Iudic. S. Seruus autem. Si seruus alienus datus est tutor simpliciter, datio nuIta est, nisi detur sub conditione, id est si erit factus liber; & tunc dicitur dari illi fideicommissaria libertas, quia alieno seruo non potest dare libertatem directam , nisi proprius Dominus . Fidei commisissaria autem libertas dicitur , quando testator mandat, ut alter det seruo libertatem r directa vero dicitur, quando ipse inet testator dat. Proprius autem seruus datus tutor sub tali conditione, id est si erit liber , non erie tutor, ex quo cum esset in potestate testatoris dare illi libertatem, & hoc non fecit , volendo eum esse tuto rem , qui sine libertate esse nequit, resultat quaedam perplexitas in eius voluntate , quae est contra naturam ultimae voluntatis; quod
enim in nostra potestate est , id non debet in casum conferri, vi; inquit Theophilus hie . g. Furiosus Furiosus non potest dari tutor, nisi fuerit factus sanae mentis
89쪽
Item minor vigintiquinque annis non potest dati tutor, nisi suerse factus maior, idest non poterit administrare, quia poterit dari,
sed tunc erit tutor, cum maior factus fuerit. Roniae autem sufficie aetas viginti annorum ; nam disponitur per statutum Vrbis lib. a. cap. de maioribus, quod in his casibus, in quibus de Iure communi requiritur aetas vigintiquinque annorum, sussiciat Romae aetas
viginti,g. Ad certum. Tutor potest dari ad tempus , ex tempore , & sub conditione .
Ad tempus, ut usque ad decimum aetatis annum pupilli. Ex tempore , ut a decimo anno . Sub conditione, ut si Titius Consul factus fuerit. &c. Nec obstat quod in Lactus tegitimi st. de r . in radicatur quod actus legitimi non recipiunt diem . neque corio litonem , inter quos actus legitimos , quos ibi textus enun trat, ponitur etiam tutoris datio. Quia respondetur quod ille civ. loquitur de tutela datiua , non de testamentaria , de qua loquitur textus noster. Et ratio quare possit hoc modo dari tutor in testamento , non autem a Iudice, est quia si dat Iudex ad ton pus, extempore, vel sub conditione , non est alius, qui pcssit supplere illi desectuti si vero hoc modo dat testator, est alius . nempe Iudex, qui supplet illi tempori, vel conditioni , dando alium tutori rem quousque tempus illud aducnerit, , et conditio extiterit. S. Certa autem. Non potest dari tutor certae rei, vel certae causae , quia tutor tautur principaliter personae , S solum consequutive datur rei, vel causae, quibus propriὰ curator dari dicitur, cum curator princia
paliter detur rebus, ut supra diximus. S. Fim. Noto ex testu quod si quis dederit tutorem filiis suis , intelligitii r etiam dedisse filijs posthumis nascituris, veI post mortem suam , vel post testamentum consechim , di ita etiam futuris suis quoquo modo: quia filiorum appellatione veniunt etiam posthumi. Et si quis filiis suis dederit tutorem sub genere masculino , etiam filiabus datus intelligitur, quia masculinum concipit sc mininum ι. I. F. de verb, sigηf. o ibi gloss. in verb. verbAm et non
90쪽
tamen e eontra, ut eadem gles in m. Sed si quis dixerit, filsis mei do tutorem, non intelligitur datus nepotibus , quia fili; non sunt nepotest secus si dixerit liberis , quia liberorum appellatione veniunt etiam nepotes l. liberorum 1 de Deo. signis. Nee obstae quod in ι. filii appellatione is de verb. signis dicatur quod filii appellatione venit etiam nepos ι Quia respondetur quod filii a pellatione venit nepos ex lata interpretatione , vel solum ex quadam pietate parentum, qui omnes suos descendentes solent ap. pellare filios suos: non autem veniunt ex propria significatione, ut dicitur in d. l. liberarum in m.Hodie autem appellatione nepotum veniunt etiam filii fratrum ex vulgari sermone, & ex communi modo loquendi hominum. Et haec quoad testamentariam tutelam . Quasi testamentaria tutela est, quae datur in testamento ab eo. eaue , qui, qnaeue non habet liberos in potestate, ut supradiximus, puta quae datur a Patre silio emancipato, vel quae datura Matre .
De Legitima Agnatorum Tutela .
Post tutelam testamentariam, & quasi testamentariam, sequiatur legitima , quae triplex est, ut diximus , Apnatorum, Pa tronorum, Parentum . Quoniam autem antiquior est tutes a Agnatorum , quae venit ex verbis exprellis legum duodecim ta obularum , merito ponitur primo praesens titulus,qui tamen hodie est correctus, cum non solum agnati, sed etiam cognati admi tantur ad tutelam iuxta gradus praerogativam , ut qui proximior est in gradu sit tutor ; hodie enim tutela defertur iure successionis,& cum ab intestato vocentur hodi8 tam agnari , quam cognati. Ut in auth. de hered. ab intest. venienti g. se quis igitur defvructus, eodem modo vocantur ad tutelam, ut ibi dicitur, nisi pupillus habeat matrem , quia mater praesertur legitimis tutoribus, dum tamen renunci et secundis nuptiJs & S. C. Velleiano auth. matri Auia C.
quand. mul. Qia tutel. fungi poss. Vade si iterum nubat , tutelam