장음표시 사용
111쪽
dolorem, vitiosim et , sed prauis in his rebu* vii rationibus: idest non verum Ipsariana genus semii ; nec tempus etiam captandarum illarum, α modum tenere, cunctasque alias, quas non appellat, minime custodite, in quibus sunt G perlona, ta locus, quarum nonnullac uersibus his significatae sunt. Nouimus.& qui te, transuerta tuentibus hirquis tis si quo, sed faciles ii mphae risere, sacello.
Conox RIVM hoc est,quo declarat eos.qui dixere,virtutes elle tranquillitates quasiadam animi, securitatesque, ut ita appelli ira, quas ipse suis verbis vocavit απικι iis, M.t w-, non omnino ali: diilensfle, qui censet virtutis proprium elle, habete animum mo
deratum, neque penitus nudatum motu, neque vehementer commotum ac perturbatum,
qui tamen caueati e contaminare illis modis, quos signis auit. qu modi aliquo pacto .itimi etiam, deprauantque illa facta quae aliis temporibus, locisque sine labe vlla culpaq; scri soluillent. Insmutat tamen cosdem, quia censebant vacuum penitus animum ab ilialis motibus elle oportere, ac sedatum Inde volentes definire virtutem,illis nominibus vim ipsi is, naturamque cxprimebant. Non liuelligit aurem Stoicos, qui multo post aetatem Aristotelis extitere; sed semina quaedam harum diuersarum opinionum ex uberrimis,acutissimisque socratis disputationibus orta. Potuere sine Stoici quoque hoc baurire e scri-rtis huius nostri doctoris, cum plane hoc ab ipso litteris proditum tit:non tamen ut ab eo riobatum, sed reprehensum & repudiatum t etsi verum sontem huius erroris mihi visus suin monstrasse. Indicare autem locum huius auctoris mihi commodum est, in Quo haec eadem traduntur hi dein paene verbis, is autem est in II. libro de moribus ad Eudemum. Hinc autem incipiam, superioribus relictis, breuitatis causa. Aia εα διολι, του πιαν- ata . -
xarati libri, multitudinis numero, non viis alis habent ; in quo etiam animaduertendum est, quod sic inquit, quidam. tamquam eetios quosdam senificet, illic ipsum dicere, uni Meisi: nam quou ait hoc ipsos Leere , additum est ad reprehendendo. ip si valet enim temere atque inconsderate. Plutat chus quCque eo loco, quem supra monstraui, es cuius disputationis particulam tantum illic prim unati i,idem docet ; quare,quod tue misi, id modo repetam : addit enim animi partem, in qua ratio est, purgantem, Ornan- remque illam, quae ratione caret, non dare operam , ut inde penitus vijciat motum turbidum, atque id. quia nee essicere id possctai velleti, neque etiam si valeret, illi consuleret sed tantum terminum quendam ipsi constituere, ac figere. Neque enim virtutes moruni suntis mio i, quo verbo hic quoque usus est Aristoteles, sed moderati quidam motus ; ad in aiumque perducti quam med oeritatem ipse illuc inscrit prudentiae usu. consilla, ope. raque ipsius, vim, potestatemque, quae immoderata aliter seret, redigens in habitum v I inum, ut loquitur, & qui orarii laude dignus st: odiungitque alia, ne longior sua. uae Iuuant non parum intelligentiam rerum, quae valde facere ut ad hunc locum plenius, Ua-
Fonitur igitur tamquam firmum , virtus esse huiusiem ρί quaedam circa
voluptates, ac dolores, agres optimas agendo instructae vitium autem, d cou . traria .H As e est concluso totius huius rat lanis, qua statuItiar his argumentis, firmam In animes nostris esse debere, virtutem hanc, de qua cilicet accurate disputatum est, idest moralem:
non enim id verum foret de altera virtute, quae rationIs est versari ipsam circa voluptates, de dolores,instructam paratamque ad res optimas peragendas: vitium autem eiusdem contra ad res pessinas. Post locum autem, quelimodo citatis ad Eudemum , idem de vittit. - te hae
112쪽
In II. Librum Arist. de morib. 83
ie hac praedicat, cui adt it alia, quae vina eius, potestatemque aperiunt, quo tamen vitatur, non concludens superiorem sententiam, sed tamquam solo, &fundamento nouae; sed illic utitur etiam eodem verbo, quo hic usus est,inquit enim. ων β. ri,a ιi de quae sequantur.
Fieri autetuerit nobis ex his quoli planum adhuc de js ipsis relus cum tria
enim simi, quae valent adres sumendas, O tria itidem, quae adfugiendas ehonestum, utile, iucundum: γ tria contraria, turpe, inutile, tracte: in cunctis quidem hu vir probus adrecte seuerentam tus eis, improbus autem ad
peccandum i in primu autem circa voluptatem communis enim haec eu ani matibus, comitatur Ommbus , quae partes sunt rerum , quae sumuntur i γ
honestum enim, . Nile, iucundum persticitur esse.
In au docere aggreditur alia via, argumentisque ductis a natura hominis, non ut prius fecit, a vi, Potestateque virtutis; inde autem elicit quattuor argumenta, quorum primum est, quod declarat hominem probum, cum rectὰ se gerat in cunctis bonis, quae expetuntur mortalibus, in primis culpa vacare, meritoque laudari in virtute persequenda; sed ab initio huius noui consilii auctoris ordiamur: inquit enim. Fieri poterit nobis praeterea sanum, apertumque, quid sentiendum sit de his rebus hoc pacto. Cum enim tria sint. quae homines expetunt in vita, eodem ue numero constent, quae fugiunt; a seque amoliuntur ; priora inquam honestum, utile, iucundum ; altera autem, contraria superioribus, turpe,detriinen totum, molestum, in his omnibus, vir probus plerumque recte se gerit , lauilemque adipisicitur, prauus vero labitur, ac peccat. Duo enim haec verba non Ο-mnicio arbitror ostendere quempiam vacuum a culpa prius, sed faetiim, procliuemque ad laudem adipiscendum; posterius autem ad plerumque peccandum: pronumque ad vitiu: In pcimis autem addit, utrosque esse tales circa voluptatem ipsam, ac res iucundas, cuius rei musam affert, cur inquam facile nos ad se rapiat voluptas: ait enIm communem ipsam esse cunctis animalibus, praeterea comitari omnibus rebus, quae expetuntur, neque inde abesse posse, cum planum sit, lignitatem parere voluptatem studiosis ipsius; eodemque pacto utilitatem, cupidis quaestus, ac lucri.
S xcvNDVM hoc argumentum est posteriorum: sextum vero si adplicetur superioribus quattuor. Vis omnis ipsius, firmitasque inde apta est, quod ea, quae nobiseum quas nata,& nutrita sunt,magnum negotium est a nobis eijcere atque exturbare: huiuscemodi autem est voluptas, cum sit a tenetis unguiculis, ut aiunt, nobiscum alta; quare arduum est renitus ipsam delere, de quasi nicatione quoque adhibita. nullum etiam vestigium ipsius in nobis rellii quere eum sit corpori nostro innatus hic affectus. -πίου autem inquit,cum vetustatein, & quasi originem huius permotionIs ostendere vellet: ut Epicurus in epistola, quam moriens misit ad Hermachum ἰκ quod exprimens M. Cicero dixit ab dolestentulo, etsi verbum Aristotelis magis adhuc imbecillam & teneram aetatem significat; idest ab infanti: quis enim nescit, eum statim editum, sentire molestiam, ac iucunditatem; quod declarat suavitas, quam capit e lacte: idem multis locis,cum teneram hanc
113쪽
petatem significare vellet, inquit a paruis, ut in v. libro de finibus , duobus locis, de in Prima quaestione Tusculana.
Tam1uam intem norma quadam metimur nostras actiones hi san magis: hi akero,minus voluptate, ae Alore: ob hιc igitur necesse ea issan in hic omne opus: non enim paruum en ta res agendus, rect ei praue gaudere, vel duere.
1 o s Inquit, mortalium est, examinare sua facta, Sc tamquam norma quadam Ipsa dirigere, voluptate, ac dolore, atque ea, quae voluptatem pariunt, bona existimare: mala autem. quae dolorem gignunt; quare hoc quoque accommodatum est ad id demonstrandii, quod volumus: opus inquam, quod in manibus laabemus,veriari circa voluptatem ac dolorem. Cuin autem in uniuersum dixisset, cunctos homines uti hac quasi regula, correxit tamens Ficiunt quid velli 1 luptate: inde en m quoque hauriuntur surae voluptates: Ad extremum inquit, non sino caula homines hoc iacere, qui tantum tribuant voluptati, atque dolori, cum iit magni momenti ad vitam cum virtute dege ndam recte, aut praue saudere ac dolere .
Duc autem is cilius et voluptati repugnare, quam irae , Nait Vera
δε elitus circa di cibus aut/m semper . ars gignitur, c vistus. quod enim re-
E se habet, melius es in hoc: quare o propto hoc circa voluptates, σάοlores omne sudium , curat ponenaea Hi in sciplinari moribus , sir de omni Lia
. qui namque recte his utitur,l rebus erat: reg: qui autem fertera , malus.
Q v A R T V M hoc argumentum est; lapsius autem est hac parte Argyropylus, qui putauit Heiaclitum dixisse, maius negotium ei te duri usque resistere, aduersarique vesuptati, qu nairae: neque enῖm ille hoc umquam dixit, mentionemve ullam, in ea sua voce, voluptatis secit, quae sult ; Arduum ei te & operosum, repugnare irae atque excandescentiae, cuius etiam tuae sententiae causam attulit; scd hic Omnis error fluxit a Graeco interprete huius libri, qui male vocem accepit, itidemque perperam declarauit. Aristoteles autem leuiter
eorrigit sententiam ipsius, de ait, Heraclitum verius dicturum fuisse, si pro ira voluptatem posui siet: quodque de ira protulit de voluptate edidisset; cum pauci admodum inueniantur, qui ipsam frenare, ac coercere valeam. Citauit hanc vocem Heracliti Plutarchus in libello κει quo loco inquit, Magnum non esse mortales subigere mortales:quippe cum meliores etiam a deterioribus aliquando stiperati sint: statuere autem inanImo trophaeum contra iracundiam, cui arduum est velle resistere, ut ait Heraclitus, proprium est magnarum virium, de quae asssuetae lint adipis. i e certaminibus victoriam. Sed etiam in illo, cuius index est , ubi ipse quoque,ut ArIstoteles prius fecerat, emendare hanc vocem voluit: inquit enim dissicilius este pugnare aduersus amorem, quam aduersus iracundiam , ut Heraclitus Gnsuerat i sed aliis etiam in locis: nam Acistotelem eade sententia usum fuisse;eundemque auctorem eius putasse in v.libro πολιτικω, notum est; stobaeia memoria sesellit, qui capite ut Democriti ipsam hanc vocem citauit. Sed rede mus iam ad ea, quae sunt propria auctoris, qui, confirmans sententiam suam addit. Ci ea illud autem, quod dissicilius est semper, & ars vetiatur, & virtus; cuius etiam iudici,
sin cauurn auulit, verumque id esse ita ostcndit: quod enim probE consectum est, melius labos
114쪽
ln II. Librum missi de morib. 8 s
In hoc est, Idest, ut opinor, qui recte se gessit : laudemque ideo consecutus est, ἰn munere aliquo dimetii obeundo, hic in primis dignus est, qμi commendetur, de huiuscemodi si quod factum, arduum scilicet, laude dignum est : sequitur autem . Quapropter hoc etiam ex luperioribus argumentis perspicitur, omne studium, & curam huius operis de mori bus', & illius etiam, in quo ae mitibus regendae ciuitatis quaeritur, collocari in voluptatibus, & doloribus examinandis: qui namque,addit, recte his utitur, probus erit; qui vero praue, malus, culpaeq; assinis.
TVersari igitur virtutem circa voluptates, Llores,ω ex quibus rebus gi gnitur, si his crescere, re interimi in nudem modo gessis, atque re quilus orta eLI,circa bas munerasia dire, expositum a nobis sit.
Η AE C est tamquam peroratio, qua paucis repetῖt, ea quae proxime deesarauit. PrIncipIum autem sumit ab extremo, atque ita sequitur, donec perueniat. quo vult: iteretque ea,quae una facere putat. iunctaque inter se aliquo modo eue; sunt autem tria, quorum nunc prius est, occupari virtutem, versarique, tamquam in campo suo, circa voluptatem ac dolorem; alterum autem, e quibus virtus oritur, ex iisdem creticere, atque interire, aliter atque aliter tractatis: tertium autem e quibus oritur, in ijsdem illis obeundis, peragendisque se exercere: neque ex Vna quasi materia, ac segete in aliam transire .
si reret autem ali is, quomo a dicimus, res iustis alisuas gerentes feri iussos , oe temperantiae proprias, temperantes: si namque agunt quae iussa sunt, oe temperantiae propria, iam sunt iuus , o temperantes , veluti si fun
guntur muneribusgrammaticorum musicorum grammatici sunt,s' mustici.
a d. quod multo ante dixerat, quomodo accipi debeat, nunc docet: tradiderat autem, res iustas quemlibetagendo, fieri iustum: eertamque hane rationem esse adipiscendi hanc virtutem : quibus o ipssis verbis oriri poterat dubitatio in animo alicuius, qui falso existimaret non polle aliquem essicere rem iustam, nisi iustus foret; praeditusque hae ipsa viri te; eandeinquς rationem este alterius virtutis, quam appellat. Ostendit igitur eum,quilia sinciret, errare, atque ii demum agit. Qi aereret aliquis, quomodo, quoque sensu die imus, oportere homines, qui Iusti fieri velint. res iustas agere, ut qui temperantes temperantiae proprias : si enim inquit, agunt quae iusta sunt, eodemque pacto quae temperantiae propria, iusti iam sunt,ta temperantes:quemadmoduin inquit uiu venire videmus in muneribus litterarum & cantust similibus enim usus est ut sblet,in re declaranda:quitiamque illa obeunt, grammatici iam sunt, & musci: posita autem ita quaestio est: vocatumque argumentum,quo hic quaestionem hanc dissoluit Aristoteles,.αῶ tas i - ώτι- mxeας ιν, de quo accuratius disteretur in septino horum librorum.
An neque ser artiἶμι ita se hac halet eri erum potest, ut quidiam mun- aliquod grammaticei ει υτ, σ fortuito, c alio admonente: tunc igitur erit
115쪽
grammaticus, cum grammaticum aliquodUm escerit ,σgrammatice: o
autem eu ex praeceptis grammatices illius, 1uae in js est.
Co Nernix modo simile, neque, ut postea facit, negat illud ac refellit quod scilicet in artibus usu venit, in virtutibus etiam usu venire,sed ostendit falsum eisse quod illi putarent: neque enim necesse est, ut cuncti, qui in ipsis rectum opus aliquod faciunt, periti sint earum artium, bonique opifices merito vocentur: contingit enim inquit, ut aliquis proprium litterarum opus faciat casu, dc alio admonente : duas enim rationes este docet, quibus hoc non recte neri potest,quem nemo iure bono vocaret grammaticum; quare tunc non elset grammaticus,etsi facit, quod vitio caret:nec melius a grammatico gereretur; demumque reddit undique personam, & osticium grammatici, quomodo facere idest grammatice, proficiscatur,necelle est ab arte, ac scientia, quae in illo ipso sita est, non aliunde astita, atque ad tempus accepta ab alio quopiam, qui monuerit. Videtur hic Aristoteles artium nomine intellexisse scientias: exempla enim statim posuit sc lentiarum, siue relictis exemplis artium , in quibus hoc contingere probabilius erat, non appellatis scientius, exempla ipsarum posuit. . R
Anue neque simita res en in artibus γ τirtutibus, quaenamquein artia Ius es iuntur, laudem habent .m probationem in semetipsis p fitam: salui-gitur e 1 haec aliquo mori se habentia, essecta esse quae vero vi virtutum peraguntur,non sit a aliquo mori se haberent, iuste , ac temperanter aguntur: verum etiam, si qui agit aliqua mori se habens, egerit primum quid ,sie cies: dein Getigens, eligens quidem ut eaferent tertium autem effifirmiter,
ita, ut nulla immutatio mammo i us nasiit it, egerit haec autem ad aliis artes tenendas,non ponuntur innumero =erum,quae requiruntur in i simplendis, praeter inum intelligere. Quia tertinet autem a virtutes stire quidem, parum, aut nIhIl valet cetera autem non parum sed totum valent: quae sane inde obtinentur, quia aliquis saepe egerit res iactas, ac temperantes.s Ic Ni FIe ARAT superiore parte se aequum esse adii ersario; nee repugnaturum Ipsi bis se, si aliter facere potuisset; nunc acrius cum eo pugnat, significatque illum peccare, qui similia putet esse ea. quae similia omnibus partibus non sunt: neque enim eodem pacto existimantur opera artium, scientiatumque, ac virtutum Ipsarum, ut accurate docet: qu efiunt enim inquit ab artibus. operaque ipsarum artium,laudem omnem suam habent,pe sectionemque in se postam: neque praeterea aliquid attenditur: satis enῖm est inquit. illa ab luta esse, α aliquo modo, idest ita fabricata, ut voluit, qui operam opifieis requisiuit: quae vero ex praeceptis virtutis fiunt, satis non est, talia elle . idest Iuste, de temperanter administrata, sed oportet, ut qui gessit, ipse, aliquo mo do se habens ea gesserit. Qi,id autem intelligat illa particula min. idest aliquo modo, diligenter exponit: sent autem ea tria , quorum primum est . ut sciens secerit, intelli ensque quid ageret, deinde ut delectu habito ; hi uerit ea sibi agenda, elegeritque non alio lini fine proposito, sed ut illis contentustaturus sit. tertium autem erit,ut illa gerat firmo animo,& qui non varietur,immuteturculi casu
116쪽
In II. Librum Arist. de morib. 8 γ
easu aliquo atque euentu, sed constans sit in illa optima deliberatione; quomodo enim temperans dici posset, qui non secum itatulisset, semper sibi ab omni libidine, de obscena voluptate temperare, atque in eo proposito maneret Ostendit igitur haec, quae . ut d euit, requiruntur, ut aliquis virtutis compos sit, non attendi, ut opifex bonus habeatur rneque numerari in illis rebus, quae ipsum ornant, ac perficiunt: satis enim est, ut artem didieerit, sciatque ipsam tractare, quod, idest scire, tenereque rationem, ac vim virtutis parum, aut nihil prodest ad integrum persectumque hominem reddendum, ut cetera, quae commemorauit tria, non parum, sed totum valent, quae ipsa repetit, quomodo parentur: crebra enim, accurataque actione rerum iustarum, bc temperantium fiunt homines & iusti, & temperantes.
Res igitur jsae, iustae s temperantes dicuntur, quando tales fuerint, quatis γir iustus, ac temperans essecerit: iustus autem Er temperans est, non i e qui his e agit,sia qui oe sic agit iis b,ac temperantes agunt.
V n G E T eundem locum, pergitque e lanare quod dix It, ut radicitus scrupulum: illum euellat' inquit igitur, res sane ipsae illo etiam pacto, iustae ac temperantes dicuntur,cum scilicet tales fuerint, quales ipias efficeret vir iustus, ac temperans, etsi etellae non fuerint ab homine praedito his virtutibus, non ita tamen se res habet in iusto temperanteque homine signiticandor neque enim iustus, aut temperans adhuc est, qui haec facit, verum illa dignus est, qui ita vocetur : laisque praeclaris nominibus ornetur, qui ea gerit, de admi- mitra ut gerunt viri tales, idest volentes,&consulto, ac deuique ut gerunt habitu tali animi praediti mortales, vereque iusti, ac temperantvs.
F οἶ igitur dicitur,queI res isto agendo homo iustussit, res te perantiae proprias temperans,non agendo bas,nemos erare potest se factum iri probum.
Covetv nix post haec: laudatque sententiam ac iudicium sinum, ijs, quae obstare poterant, exploss, qui statuerit veram viam, ac rationem esse adipiscendi has virtutes, cre-- bros actus ipsarum, exercitationemque harum rerum : quemadmodum contra neminem sperare polle, se euasurum ei se probum virum, nisi incubuerit in has res, seduloque ipsas, ac saepe gesterit.
Sed magna pars hominum hoc quidem non agunt .verum ad ν ba confutientes eurant se philosephari, atque ita futurum ,*t uilis sint iis quiL
aam facientes, ac faciunt aegrotantes nonnulli, qui diligenter quidem audiunt' medicos,espiciunt autem nihil eorum, quae praecipiuntur,veluti igitur illi integro corpore numquam erunt, cum ita curentur, nerue hi animo, Fc Budisssapientiae operam dotes . .
CVM veram viam, certamque monstrarῖt consequendi virtutes, quam rectam viam pauci ineunt: increpat nunc eos, qui malo consilio in hoc utentes, valde erran vipsosque multos
117쪽
esse narrat, ac necessario fine suo expelli. Illi igitur, nihil eorum agentes, unde parantur hae morum virtutes, factisaue posthabitis, totos se tradentes sermonibus,ac disputationibus de his rebus cognoscenuis, se putant,inquit, philosophari,atque ita se moderatos, magnarumque virtutum compotes futuros. Qitantopere autem hi peccent, probare volens, Erratumque eorum, ac stultitiam ante oculos ipsis ponere, utitur simili, amrmatque idem ipsos facere, quod saepe faciunt non nulli aegroti, qui dii genter, quos sibi curandis adhibuerunt, medicos auscultant: nihil tamen postea gerunt eorum,quae illi praeceperunt; ut enim ait, illi numquam corpore valebunt, cum ita se curent, si hoc est corpus curare,sic hi numquam animum integrum, vitioque vacuum habebunt, qui ita philosophantur: prauamque rationem sequuntur purgandi morbos animi: sinite autem est valde accommodatum ; ut enim ars medicorum medetur corpori; ira Philosophia animo.
An haec autem quid sit Virtus, considerandum ea: quia igitur quae in anima ex tant, tria jum Ferturbationes , potestates, habitus: unum profectoborum esse debebit virtus .
C v M aliquo modo aperuisset sibi, muniissetque viam ad virtutem exprimendam; multaque explicalleri, quae requirebantur ad eam recte, ordineque tradendam; aggreditur modo ad eam definiendam: aitque post superiora exposta, videndum esse, quid iit virtus. Primum igitur genus ipsius inuelligat, principio alte sumpto: α eo quidem satis claro: inquit uiatur, quia quae in animo nostro gignuntur, fiuntque, tria sunt, quae enumerat . idest permotiones, Ut ita Vocem ea, quae Graeci xa Θ., potestates, & habitus , necelle est, ut horum quippiam virtus sit.
Λάγου si πώθη μῶ, S: ηυι- ἰeolia, oceo, Θρά ς, τὸ νου χραν, Σιλω, H Gς, παρον, ζοῦλον, ελερνι ολως ἀς ε πῖα ἔδουνοῦ, ς λυπι. Voco autem perturbationes quidem, cupiditatem, iram, metum, augaciam. inui iam, laetitiam, amicitiam, ossium, desiderium, aemulationem, misericordiam , demumque suibus comitatur Poluptaι, aut dolor.
D o C a T, nequis scrupulus exoriatur, quae significet his tribus nominibus, alique se permotiones appellare, cupiditatem, iram, metum, non nullaque Mia, quae singulis nomini bus exponit, animum autem appellans, intelligit eum, qui rarionis est expers : ipse enim sedes eli virtutum harum, quae a moribus vocatae sunt, etsi enim a ratione, sua vi vacuus est, obtemperat tamen rationi; vigent autem in eo appetitiones, quibus virtus moderatur.
uferturbationes accipiendas facti dicimur.
Srcv NDUM horum quod declarat, sunt potestates, quas esse inquit eas, Vi quarum , n turaque dicimur esse facti ad eos motus accipiendos , quae declaratio, quia non omnino plana, apertaque videbatur, ipsum quoque tamquam interpretatusest: aituue se intelligere factos ad eos motus,& pronos ideli ut ipse locutus est rex mi ς , quia in se vim habeat.& potestatem irascendi, dolendi, miserandi huiuscemodique alios motus in pectus recipiendi.
118쪽
In it Librum Arist. de morib. 8 9
Halitus autem, τι quorum a perturbationes nos habemus leneVveliniae, ceu Mirocendum , si quidem demente aut lente,male nos habemus, si autem meziocriter,bene sit miti autem modo, oe in cete .
H Aai Tus, quod tertium erat, esse inquit eos, per quo ad motiones appellatas, reliquacuom es iacti sumus instructique bene vel male: quἰ enim motus eos regunt: nimiumq;um, aut parum corrigunt, hi recte se ad eos habent; qui exultare sinunt, aut coangustant ipsos , aluinguntque,perperana; vitioque affines sunt. Use exemplo unius horum'. idest irae, victarat veritatem huius animaduersionis: eodemque pacto se rem habere in
,i p rthuationum Buδε si,aut praui, re virtutibus Eutem ,sive vitiffs dicimur.
tv λεν. t T sedulo quid sit virtus: cumque docuisset necesse esse, ut virtus sit unum trium illorunt, quae nominauit. primum ostendit, quia illa non sit: initiumque ducit a primo eorum . idest a permotionem secundum, quod itidem refellit, est, non esse eam potestatem exestare igitur ostendit, ut sit habitus, quod tertium in diu ilione positum erat. Non esse a tem motione. virtutem, probat quattuor rationibus quarum prima haec est: estq; virtutes, quod verum pst etiam de vitiis. non e permotiones: atq; hoc quia non dicimur,ex moti bus in nobis excitatis, studiosi viri aut nequam ; si vero his, aut illis habitibus praeditisuerimus, idest si virtutibus assiues, ρut vitiis, illis nominibus recte significamur: motus animorum, quia saepe leui momento in nobis excitantur, aut sedantur, non eam vim habent, ut reddant nos quales: habixus vero, qui firmi, stabilesque sunt, hoc praestant.
Et quiad perturbationes,ue1ue laudamur, neque vituperamur: non enim laudatur,qui metuit, neq; qui ira citur. nes, vituperatur qui tapliciter irascitur, si qui liquo mori: propter virtutes autem, ac ratia laudamur, vel ἡ-
tuperamur . ALT VM hoc argumentum est, quo idem probat: inquit enim, Intelligitur quoque vIGtutes non esse motus animorum, quia non laudamur, aut vituperamur, etsi sumus commoti animo, idest si aut irascitnur, aut timemus, aut gaudemus,aut alio quopiam huiuscemodi motu excitamur: ipse hoc probat exemplo irae: non enim ait vituperatur,qui simpliariter irascitur, quin etiam ab hae doctrina Aristotelis commendatur, sed ille accusatur,qui aliquo modo irascitur, idest vehementer, & aliis rationibus, quae culpae assines sunt: vi autem virtutum, ac Vitiorum laudamur, aut vituperamur,quare perspicitur motus non esse virtutes, aut vitia. Nisi tantopere addictus fuisset M. Cicero opinionibus, decretisque Stoicorum, numquam profecto hoc dixisset, quod tota via repugnat his, quae a nostro hic doctore traduntur; neque enim contentus fuit accusare, quod hic exponitur, sed i se tam familiam, rationemque Peripateticorum contempsit: inquit enim. Qualis ista phi δε losophia est, quae non interitum asterat prauitati, sed sit contenta mediocritate vit Iotum; ut sane non male locutus esset, si motus omnis vitium in. se contineret; temptat igitur initia peripateticae rationis . non sunt, ut verbis ipsoriun viamur, virtutes ἀ-itivi sed συμ-
119쪽
9 6 Petri Victorii Comment.' l
praeter hoe irascimur, oe metuimus με Arctum: virtutes utem fini uctiones quaiaam, vel non sine electime . .,
oc tertium argumentum est. Praeterea Iliquit, Irascimiir, ac meruis subit x nee prius plerumque nobiscum deliberamus, an seri id oporteat; rectumque sit: non sper tibus nim nobis, nihilque tale expectantibus, enit, ut aliquis nod laedat,iniuriaque ametat, quare commovemur animo; nihil autem,quod subito a nobis fiat, videtur apte polle vi tutis nomine vocari: requirit enim illa ut priusquam quippiam agamus, diligenter cog temus, an fieri id oporteat, nisi sorte instructi prius ratione simus ad eam rem agendam. virtutes autem electiones quaedam sunt, fimique hab tus, ut duorum, rebus omnibus ponderatis. statuimus illo pacto nobis faciendum, aut si, inquit,electiones non sunt, absq: illis manere non potiunt, vereque ita appellari.
Additur his, que οι perturbationes ilicimur meum: ob virtutes vero, auriatia, non moueri, sed aliquo mori assecti esse Acimur.
QvAR TUM & vltimum hoe argumentum est: Inquit enim, praeter haec. valet etIam hoc ad idem declarandum, discrimenque, quod est inter permotiones, affectusue, ac virtutes , monstrandumcum enim de affectu aliquo huiuscemodi, qui nos repente inuaserit,aliquis loquitur, perturbationeue, dicet nos commotos esset eum autem de virtutibus, aut vitur . utetur alio verbo, quod significat, nos ossi atos esse in illis rebus, haesisseque eas animis nostris ita, ut non iacile deleri extinguique possint.
Ob hare autem nequepotessatessunt: neque enim probi dicimur ut improbi, quod, simus Usci simpliciter, neque Audamur. 1eque vituperamur .
C v M Iam demonstrasset uirtutes non esse affectus, perturbationesve, transit ad secundum eorum, quae in nostro an mo sita esse tradiderat,examinandum, assirmatque iisdem paene argumentis intelligi ipsas non esse potestates; duo autem sunt, quibus utitur,quox a prius est ε, non appellari nos probos uiros, eo quod potestatem habeamus affectum aliquem itinos recipῖendi: neque etiam prauos: neque praeterea addit,laudamur his nominibus, aut uituperamur. ut probi uiri uocemur, malique, quod simus aut uirtutibus praediti, aut viiij, assinest ijsdemque de causis laudamur, aut uituperamur.
e cimur natura: Asseruimus autem de hoc priis.
A xx et a V M hoc est argumentum e praeterea inquIt, potestates has accipimus a natura: dicimurque uim habere, ac potestatem rerum earum gerendarum, ab ipsa: probi autem uiri. ae mali non esticimur a natura: Praecepimus autem inquit, de his rebus supra: locus autem non longinquus est
120쪽
In II. Librum Arist de morib. 9 ibalitus i a sint, quid igitur γirtus sit, genere triaitum ea.
CuM tradiderit in animo nostro extare tris; Idest affectus potestates,habitus, exploratumq; sit, nihil illud illic Inueniri, demonstraritque duo horum uirtutes non esse; idest, neque pertarbationes, aisectusque: neque itidem potestates, restat, ut tertium sint, idest habitus . Habemus igitur iam quod sit genus uirtutum; quod primum in definitione ponitur.
- ess autem non sium ita dicere, virtutem esse halitum ,sed etiam addendum est, qualu potissmum habitus sit. Dicendum igitur, omnem virtu rem astud, cuius fuerit virtus, Vsum bene affectum eo ere, ρο ita tale, ut opus sius recte reddar: ceu oculi virtus, oculum sudiosum espicit, σσω sius :virtute enim oculi bene cernim-: similiter equivistin, equumstadisum fa
cit qui vitia sitor incursu, . in Iebena equite , qui impositus ipsi sit, in expectandu hostibus.
Nos earpit, uitioque ulli assine esse dicit, quod adhue praestitἰt, idest postquam inrubuit
in uirtutem definiendam, sed docet plenum, absolutumque non esse, quod efficere uult ridest et si cognitum iam est genus uirtutis, non tamen omnino illa perspecta, qualisque sit declarata. quod nunc facere aggreditur; Principio sumpto hoc indagandi. quod reuabat, omnem uirtutem illud ipsum, cuius uirtus, persectioque est, tale reddere, ut bene se habeat, munusque suum recte expleat, quod probat inductione . Alexander, ubi in IIII. libro quaestionum disserit, cur virtutes morum sint mediocritates, totum hunc locum persequitur, nec solum ijsdem arsnmentis, exemplisque utitur, verum etiam ijsdem verois Is uit autem haec initio statim iesius huius dubitationis, vel dissolutionis potius, posita;
quuntur. Sed cur verba non restituam, quae illic infra in excusis desiderantur: in scriptisse tamen leguntur: sic enim illi habent, . aurae gnais ἱκάτου,α msis α ω μορι am , & quae sequuntur: ita enim magis apparebit, quod dixi, totum inquam l cum hine transtatum : eum hic ordo seruatiis sit ab Aristoteler post exemplum enim oculorum, significat idem in equo usu venire 3 auctor autem, cum virtutis vi, quae reperitur in equo effici diceret, ut ille optime munia sua obiret, plura nominauit equorum ossicia , vi sunt etiam plura ipsorum aliquo modo genera: nam unus, idemque equus non videtur satis accommodatus esse his omnibus ossicilis praestandis, quae appellat. M. Varro ita - 4psa distinxit; Equi, quod alij sunt ad rem militarem Idonei: alii ad vecturam, alis ad ad- is missuram, alij ad cursuram, non item sunt spectandi. M. Cicero unum tantum ipsorumis ollicium tetigit; quo loco, disserens contra Epicureos, inquit. Hi non vidcrunt,ut ad cu o sum equum, ad arandum bouem, ad indagandum canem; sic hominem ad duas res, ut aitia Aristoteles, intelligendum, & agendum este natum.
Si igitur hoc ita se in omnibus haes, re hominis virtus erit halitus, ut cuius prolus homo es Pitur , oevi cuius bene spicium suum reddet. quomeriaretem hoc fiet, iam 3uidem significauimus.
SI VI et V R hic apud auctorem; quae eonclusio est argumentsi, idest inductionis: Quod . si h