Petri Victorij Commentarij in 10. libros Aristotelis De moribus ad Nicomachum. Positis ante singulas declarationes Graecis verbis auctoris ijsdemque ad verbum Latine expressis. Accessit rerum et verborum memorabilium index plenissimus

발행: 1584년

분량: 761페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

121쪽

c, a Petri Victorii Commenti in

si hoc eodem' actoe se in cunctis habet, hominis quoque virtus erit .haςitus animI, vi cuius , operaque probus homo efficitur: viuidemque vi, suum, propriumque opus recte. ordineque obibit.

Auc autem, hoe pacto erit perspicuum: si accurate Pi erimus,qualis sit naturalistas. In omni igitur continuo, cν άiuiduo, licet sumere,hae quiadem, plus, hoc vero nisus: hoc etiam,aequaler atque haec siue in i a re manentes, siue ad nos referentes: aequale autem medium quoddam in inter na-mium ,ac farum. . . .. NON contentus si periore argumento, adiimgit alterum, quod & ipsum idem confirmat iinquit igitur, hoc etiain pacto idem tale elle, quale expositum est, perspicuum futurum. si inquam viderimus, qualis est natura ipsius, antequam autem aggrςdiatur ipsum explicare , praefari hoc voluit, & consilium suum aperire; praesertim cum multum operae in eo ponendunt sit:non nullaque non valde plana, eiplicanda. Incipit autem a sententia, perceptoque; ut ita ελγμα reddam , quod M. Ciceroni placuit in uniueri hin, tali: aitque in omni quantitate, quae continua est, ac diuidi potest, licere nobis iumere quoddam . quod Ilus sit, ut etiam quod minus ; tertiumque aliud aequale, quae cuncta spectentur duobus I inodis, quos etiam exponit, idest siue stantibus nobis in ipsa re metienda, siue conuerrimente ad nos,viribusq; nostris ponderatis ad citio, ea heruensura sunt. Alexander autem. is quod auctoI dixit δι- tiarae, ita interpiciatus cst .li, - alaa.σιν. - idest cui accedere aliquid pollit, & unde etiam quippiam demi: aequale autem esse inquit Aristoteles, quod medium est ,& interiectium inter nimium, dia parum; idest exuperantiam, α quasi paruitatem. cgellatemque eius rei.

Uoco autem medium rei, quod aequaliter diruta utroque extremorum, quod unum , idem in omnibus, ad nos autem, quod nequi abundat, neque minus eur hoc autem neice ,num ess, neque idem omvibus.

C v M medium duobus modis capi posse docuisset: longeque aliter ipsum sum . si manere mus in spectanda re, inetiendaque, quam diuidimus. declarat, cuiusmodi sit discrimen hoc dicitque se intelligere medium rei id, quod aequali interuallo distat ab extremis ambobus . de quo etiam admonet hoc, quod huc valde faciebat: ipsum enim ait omnibus in rebus unum, atque idem esse: nec quicquam variari, q aec. nque res, materiaque est , quam metiri contingit. Cuiusmodi etiam sit medium alterum significat, in quo ponderatur persona nostrae totaque res ad nos refertur: Ipsum igitur este inquit, in quo nihil superat, neque minus etiam est. quam oporteat: explendisque nobis requiratur, quod idem cunctis esse non potest: distinguiturque variatis corporibus, aetatibus, viribus, & lab ribus ipsorum.

Gu si docem,multa sunt, Δρ autem, pauca, sex mesa sumunt manentes

rare

122쪽

In II. Librum Arish de morib. 9 3

in m. aequaliterenim superant, CP superantur: atque hoc medium ea propor

tione arIthmetica.

Ex EMPLIs utrumque medium explanat; primumque aggreditur, Quod supra quoque prius posuit, atque ait. veluti si decem multa sitiit; duo autem pauca: qui magnitudinem rei attcndunt, neque cogitant, ad quos ea peruentura sint, sex media sumunt: nam aequali mensura, numeroque, quo stiperat ac vincit, superatur, unde perspicitur lioc medium este, natam, caltoditumque in proportione illa,in qua numerus perionarum attenditur, non vi ignitas, ullam in Partem.

autem ad nos, non ita βι mendum eur non enim sicui decem minas comedere , multum est, duo autem flarum, aliptes sex minis iuberet. Hi en

hoc quoque fortasse multum ei, qui sumpturus es ue parum: Miloni enim,

Parum: et ero, qui tunc incipit exerceri, multum simili modo se res halet in cursu, G LAI. .

11 E DI V M vero InquIt, quod refertur ad nos, de in quo persinae attenduntur, quibus Id tribuendum est, non sumitur hoc pacto,quod ipsum etiam exemplo declarat valde accommodato ad rem ostendendam : acceptum autem est a studio illo instituendorum athletarum: Cuius magistri vocabantur aliptae, amore illo vetere ungendi oleo corpora adolescenti urn, qui te in eo genete certaminis exercerent ; nam de certos cibos ; e materiaque apta viribus augendis, & eertas corporis exercitationes ipss imponebant: inquit igitur, aliptam, magistrumque illum, si alicui decem minas carnis comedere multum soret; duo autem Parum , sex minas ut ederet, mandaturum ei non esse ; quis enim scit . ait, an hoc quoque ita auctum, multum, aut rarum epitaturum sit, qui sumere, comedereqiae debet: Isidoni enim inquit, veteri athletae, & oui corpus firmatum haberet multis, magnisque laboribus, profecto pusillum hoc solet; illi vero, qui modo inciperet exerceri, multum . Idem aiatem seruari debere narrat in studio cursorum, & palestritarum nam veteres Graecos soli tos exercere publice ingenuos adolescentes In cursura & luctatione, ac plagillatu notum est, ut ita idonei forent rei militarit serieque pollent bellicos labores: genus athle

Ita igitur omnis, qui scit nimium, purum fugit: medium autem quaesit: atrue hoc sumit meditim autem non res , sed quod ad nos.

Int M, quod in athletῖs. cursoribus. pugil ibus seruari docti It, assirmat etiam custodiri In ceteris omnibus, qui periti sunt alicuiυς artis, ipsamque tradunt. ut nῖmium . atque exuperantiam vitent eodemque pacto eiusdena parum, atque egestatem fugiant: sectentur autem medium , ipsumque sumant: quod cum duobus modis capi docuerit. nequis in hoe erret, quale intelligat, admonet. esseque ipsum narrat, quod resertur ad nos, non in re ipsa manet, de aequo interuallo distat ah extremis.

123쪽

94 Petri Victorii Comment

Si iam omnis Hentia , ita opus suum bene conficit, res res ad messium

coer ad hoc perducens opera, τnde conseverunt homines, cum usuunt de operi

bus, quae bellese halent non posse inde aliquid demi,nes isdem addi, tamquam

omne juIde, quod nImrum eit, aut parum,corrumpat laudem ' perfectionem operis mediocrito autem,consterum. boni autem opisces, i dicimus ad hoc oculos con retentes,opera moliuntur '. varius autem, quae omni arre eampssior , ac

melior ess quemadmodum natura, me ιν coniectatrix esse debebit.

Cura ostenderit quae si via, ratioque indagandi med hi illius inquam medii, quod rese tur ad nos, in eoque constituendo,usus sit inductione , declararitque id in omni arte, sti dioque tradendo diligenter seruari concludere nune initicuitnn virtute quoque idem hoe cultodirI debere ; citius etiam sententiae suac diligenter causam adfert; inquit igitur. Si omnis igitur ars. praeceptioque alicuius rei letii enim ipse iis inquit, arbitror tamenium non proerie nunc hoc nomine usum futile, quod intelligitur e luperioribus exemplis, quibus usus est; ac praeterea quia infra, ubi rationem colligit, quod hic, vocat, ilite appellat , si omnis inquam scientia, quae studium ponit, in aliquo opere signendoatoc pacto A cte, cum laudeque opus suum confici ad medium inquam conue tens oculos, inediuntque ipsum respiciens: ad ipsumque redigens opera, quae molitur; hoc vero facere opisces pronat, pervulgata voce, ct quasi instituto quodam hominum, qui cum laudare volunt opus aliquod ut absolutum,ac periectum, dicere consuerut,tale ipsumelle, ut nihil inde demi, neque ipsi addi potuit, tamquam id, quod superest. abundatque .sue illi deest, corrumpere omnem laudem, & bonitatem ipsus vas eat; mediocritas a tem tueatur, ac conseruet. Adiungit autem Aristoteles illi voci, ac superiori sententiae: boni autem artifices, ut a me dictum est, ad hoc, medium scilicet, oculos intendentes, opera sua moliuntur: quare virtus, quae omni arte exquisitor, meliorque est . quod idem etiam reperitur in natura, medij coniectatrix est: studetque ipsum adipisci. Confirmat. quod hic ab auctore de voce. quam in Ore omnium elle dixit, Isocrates in Panathenaico . in qua longa oratione non longe ab extremo haec verba sunt. Mia κγχλα δε ει . t. acti die, . , , λω. . Non solum igitur idem ambo hi graues scriptores dixerunt, sed i idem etiam verbis ipsum ediderunt. Quin etiam nostri homines, non loturn politi viri ci eruditi, sed etiam vulgus ipsum imperitum, cum opus aliquod suspIciunt,& valde commendare volunt, ita loqui consuerunt. Quod vero supra hic Aristoteles inquit A tam di u et, ibo, elefans modus est loquendi, signiscatque oculos habere fixos in aliqua re nee solum oculos, sed etiam mentem: In dilioluenda autem quaestione xxij segmenti xvj. ait Aristoteles, . . I ι Maevas meae ἰνα iuc a γε a Maesed etiam Plato in IIII. libro politiae. g -- auem,o a 'inerrat, τὴν πδειν ti Oo.

Iute eo autem moralem: haec enim versatur circa ter turbationes, massiones inbuautem es nimium c parum, GP medium c ceu σmetuere, ors

derex

124쪽

In II. Librum Arish de morib. 9 y

dere, oecupere, γ auersum esse , ω' irasita, oemisereri: demumque m voluptate a 'cim dolore licet cor maguσ minis rumque horum non recte hoe aut m quando Fus ea oe propter quas res, ct aduersu quos, . cuius rei causa , ut oportet, messium HI, optimum, quod sane in virtute consistis: simia

Bautem modo oe in actionisus res sit mmium, O parum, GP meaeum: vir-r- autem Persatur cιrca ferturiationes,mactiones, quibus in rebus exuperan-

ia quiί culpae a nis eis, oe paucitas vituperatur, medium autem laudatur , O rectefactum consensi omnium existimatur: haec autem ambo virtutis Ante

Hi/cratas igitar quaedam est virtus, suae sane coniectatrix est med 1 .

ae. Virtutem intelligat exponit: aitque se intelligere eam, quae a moribus vocata est, λ enim moderatur turbidis motibus anti rum:eodemque pacto non sinit peccare mors in rebus agendis, sed, cum medium sectorum conssecuti fuerint, illic manere,conten-.tosque ei te mediocritate ipsorum ; nam virtutes quasdam quasi metiri, corrigereque, it Permotiones I alictum auwm genus ipsarum, actiones, notum est: occupari autem ambas

m nas temperandis declarat, ciuia in ipsis existit & nimium, & parum, & ut extrema liae ata eLiam medium, quae cuncta ipse exemplis explanat, quorum extremum est, quod ait: Memumque laetari, & angi tristemque elle; ambabusque in rebus & minus facere quam DPortet. dc plus; quae rationes sunt attines vitio . Ostendit etiam quomodo quis recte iaciat in nis motibus regendis; nam tempus etiam tueri ,& quando decet ira sici, aut leniri, I d quas res azque iniurias : eodemove pacto erga quos homines, & quem ob finem, itidemque modum etiam seruare, & ut decet irasti, ut in hoc irae motu, ita etiam in ceteris meatum Cit, atqueomnium optimum, quod proprium est virtutis. Quod autem addit, in rermotionibus custodiendum est , idem etiam locum habet in humanis fictis; similiter enim in uenatur in ipsis & plus, re minus, nee non me*um. qaae sedes est virtutis: potest enimaliquis dilargiri dc plus quam decet, α minus, & in subletiando illo, qui egeat, pro ἰ'via', medium tenere, α quantum status ipsius requirit: fortunaeque eius. , qui Opituatur, terunt in ea re, dandoque, acere: nam in factis etiam idem, quod in motibus animorum seruari debere notum est . Adiungit etiam quiddam, quod valet ad nos admonendos, ec utrum duorum extremorum si magis declinandum, cum maiorem culpam an se lustineat; eum oppostum ipsius facilius veniam adipiscatur: inquit igitur plus quam Oportet in hoc facere errato assine esse, m nus amem quam ratio, veritasque Velit, vitruseratur, prolatum autem toriam hoe est de illis, qui medium tangere non potuerunt raenauratque, cui plus δilargiuntur. prodigique sunt errare, ae labit putant enim se re te facere ; in eoque liberalitatem manere, si, sine ullo discrimine cunctos homines pecunia sua iuuerinti minus autem quam ratio i u beati in hoc facere Inquit, vituperari, planeque cognoui a vitio proficisci minutoque animo ; unde etiam turpioribus nominibus sentiant homines de medio ; ijsque qui ipsume A i q' 'vid ab ea gestum est,rectum esse existimant,& sapienter administratum. Post haec concluditi paucisque complectitur, quod probauit, dicens vIrtutem esse mediocritatem quandam e plures enim, magnopereque inter se diser antes mediocritates sunt, quarum una haec est. quam significaui collocata in medio duoru in extremorum,am Dorum vitio amnium, quod medium semper ante oculos propositum habet: dirigitque eo cursum suum virtus, S in moderandis inrbidis motibus de in factis suis cum laude admi- mctiandis; quod ostendunt haec verba, quibus utitur, dicens ipsam esse coniectaui

cem media.

125쪽

Petri Victorii Comment. DI

mplius labi quissim ac peccare, muliis modis licet malum enim infuiti

pars est, vel- thagorici ariolabantur, bonum autem finiti recte autems' tera m m L licet Quapryter hoc quidem procliue, sita autem arguum pro-ebile quidem, non attingere secopum, notamo arduum autem, adipisci, atque his

de eausis areno assignata sunt, nimium GP parum, virtuti autem med ocritas. Probi enim 'viri simpliciter, improbi autem omnibus modu.

vrietvst alio argumento, quod tertIum horum est, idem signiscare volens, virtutem Inquam conuertere oculos ad medium, in eoque ipsos dessere ; ductu in autem id est a disti cultate ipsius Imiestigandi inquit igitur. Amplius labi, & peccare contingit pluribus

modis, qliod statim pr bat, usus auctoritate Pythagoreorum, qui vitiosum omne,& culpae alicui amne, ponebant in serie, ordineque rerum indefinitarum, atque ideo inceri rum : notum autem est, ipsos in una,eademque tabula descriptos habuisse duos ordines rerum , in quorum altero colloeabant omne, quod definitum. Ipsorum iudicio erat, quare vocabant ipsum in altero vero iisdesilitum quod appellabantiaret , huius tabulae meminerunt Graeci interpretes nostri doctoris. Addit autem, bonum omne eosdem includere consuesse in ordinem rerum definitarum. Sequitur post explicatam sententiam Pythagoreorum, ut malum multis modis agmitti polle Aixerat: ita bonum ae recte fictum no tantumlelieit igiturinde, ut exploratum, de certum .alterum illorum pronum esse, ae facile : alterum vero arduum. 3c magni negotis, quod explanat: facile enim esse a firmat

depelli ab eo, quod aliquis sibi pimposuerit, nee posse s nem .onsequi quem concupieris. dc ut ipse loquitur ri r I attingere ; nam de supra, de trista, de dextra, de sinistra iacere

terum ac ferire potest: arduum autem Est, meὀi una adipisci; quare inquit simile hoc trans serens ad propositum sbi, proprium viiij erit, peculiareque illius. nimium δύ parum, vi tutis vero mediocritas: quod confirmat versiculo poetae, cuius sententῖa est: probos homines esse simplieiter, de uno tantum pacto: pluribus aurem, variisque modis, improbos. Cuius vero poetae pentameter hie si non inuenii non selum autem de diuerso ingenio. moribusque mor alium hoc veis δἰ citur, verum et Iam de ceteris rebus ut de pulchritudine, bonaque valetudine: in cunctis enim , quod vitiosum est pluribus modis conscituri quod vero rectunt de integrum, uno de certo: id quod auctor etiam in III. libro de caeso testatus est, vbs distetit de motibus corporum mpticinus 1 in aliis en Im multis hoc etiam dicit. Et si multi sunt motus praeter naturam, naturalis tamen unus erit: quod enim natura fit, sinplicher geritur: singula autem multos motus habent repugnantes naturae quod inquit, in simili exponen)o, sententiae illustrandae eausa. sumpto, facile esse reiicia scopo : arduum vero nancisci ipsum. Simplicius quoque in categorias explicationemq;, quam addidit una cum alijs,explanatis illis, ri, τι. - ,, cum distblueret quaestionem, quam ipse posuerat, usurpauIt hoc, dixitque bonum, unum esse ae simplex t malum autem varium, cui sententIae declarandae, de ipse simile idem accommodattit, ait enim . Quemadmodum omnibus inrebus consequi quod velis, uno modo eontingit s Inquam scopum attigeris a hastamque aut sagittam collinearis, quo volueris ut M. Cicero loquiatur: teijei autem inde, depellique a signo, sibi troposio multis modis: quare expressisseniagnum hunc doctorem locum, quem in manibus habemus, facile credi potest, sed ad

Aristotelem redeamus.

Eu igitur 'virtus halitus, qui eum electione gerit, in mediocritate conmisi ea, quae refertur ad nos, δε ita ratione, oe ut vir prurins de Iret.

HAse est plena, de perseeta virtutis definitIo, quam paulatim absoluit; sngulis e Ius partibus accurate prIus explicatis. Ordinem autem sequitur, qui ordo n omni recta definiti ine scruatur: primum enim genus virtutis, quod sit, ostendit: habitum enim esse dicit .. non unum aliquod eorum, a quibus iam seiunxit virtutem: deinde in quo versetur virtus quomodoque te in eo munere getat, declarat: is antem sunt motus turbidi animi, actio nesque humanae: quod enim inquit, incodpiam uti electione,hoc plane sigrubeat: neque enim

126쪽

In II. Librum Arist. de mori , 97

enim gerit quippiam virtus sine electione sumens sibi agenda,quae bona sunt, repudians 'que contraria, de quia actiones pendent, nominanturque a rebus, quas sibi propoluerant asendas, quarum medium capellunt: medium autem geminum cum sit, quorum unum spectatur in re ipsa: alterum autem resertur ad nos; ideo inquit ipsum elle eius generis, quod attenditur in nobis; quartum, extremumque horum inquit, quod rationis hoc opus esse debet: addit enim ad extremum hoc ei licere, mediumque hoc ubi potillimum sit, indicare prudentis viri ossicium, operamque eius in hoc requiri. Animadu Πzndum autem hic est, auctorem veteris tralationis, quod est in omnibus. dc scriptis librIs de excusis 1 ἐ- M. vertisse, sapiens, tamquam ram: in suo exemplari haberet siue in ea voce exprimenda lapsus sit, cuius vocis propriae notioni locus hic non. est: neque enim sapientia de his rebus cuiam ullam suscipit, suntque ipsae materia illius. Vnde D. Thoinis, singular s in- senii de doctrinae vir, interpretatus est Latinam eam vocem: accipique debere admonuit,rro iapiens,prudens, cuius etiam declarationis suae usam attulit.

rum autem a faucita e proficiscitur.ω adhuc quo haec quidem deficiant, haec xero longe superent i ,quod decet, in perturbationibus, oe in actiombus . vir

rus autem medium sinueniat, o sumat.

Panci et adhuc declarare definitionem virtutis, qua usus fuerat, explanans quidda, quod nisi plane cosnitum soret ercoris quippiam gignere potuillet; idest, ostedit quarum rerum mediocritas sit,deinde quaru rerum collatione. in medio sita esse dicta sti illae autem sunt duo vitia,animiq; habitus duo,alfines graui culpae, quoru vntu nimium sectatur,alter autem ad mediii non peruenit,sed antequam ipsum nanciscatur consistit, quo ia errore monstrato,altetu significat, qui est, quod duorum horum alter labitur, quod minus capit illius, quam oporteat:alter auic plus: vutus vero corra inuestigat mediu, ipibq; inuento, id sumit.

' Quaproptersiquisectet sentia, ratione, quae aperis,quaesit vis eius rei, mediocritas est, virtus τero qjoptim istic est,merito laudatur,culme, et apex.

vi DEn , ut opinor, Aristotelei circumferri aliam definitionem virtutis, quae videretur magnoiere discrepare a sua, nec tamen ipse eam omnino improbabat; sed locum illi quo que elle arbitrabaturi,quare corollarij loco, significare hoc voluit, & docere, quomodo ambae reciperentur ostendit igitur unam eandemque rem non uno solum pacto cogitari posise;vnde sequitur. ut aliter, atque aliter e primantur, & satis etiam recte, commodeq; vis, de natura ipsarum aperiatur; si enim inquit, aliquis respiciat essentiam ipsius virtutemq; , de rationem, quae exprimit statum, naturamque eius, virtus erit mediocritias: s vero esse cana optimum quoddam, ac bene undique constitutiana, virtus erit celsitudo, ac natura quaedam ad iii minum, altillimumque locum perducta:existimantur autem haec repugnare, de sibi ipsis aduersari, ab ijs, qui non distinguunt ipsa, nec vident,quo pacto dicta sint 'quomodo enim aliquid medium locum. & suminum simul teneat: quae tamen ita cogita-ia, ut tradit, pulchre sibi conueniunt. Plutarchus in libello, quo instruit adolescentes ad viilem sibi testionem poeuarum, meminit huῖus definitionis,quin etiam tertiae cuiusdam, ac totolle quartae: haec enim verba ipsius declarantis sententiam veteris poetae, qui

' ψυχ D,bi . Sed etiam Alexander in quaestione xxvij. quarti libri, irridens eum, qui cri-V minabatur hanc definitionem Aristotelis: dicebatque, si virtus est celsitudo animi participis rationis, non poteste ite mediocritas, cum fieri non possit, ut idem simul summum sit;

127쪽

Petri Victorii Commens.

autem a iro neq; omnuperturbatio mediocritarem suscipit sunt enim perturbationes quaedam, quilus ilico nomen impositum est iunctum cum culpa, flagitio,*t malevolentia,impuania,intililia atq in actionilis. adulterium furtum laedes cuncta enim haec, ceterat huiuscemossi dicuntur eo, quod i a culpae Uysma sunt,uerum non exuperant dei orum,neq paucitates ferigitur nopotes,*t umquam aliquis retae segerat in huiuscemodi relus se emper peccete neque existit laus, reprele Osuiuscemodi in relus, M ahqtiti

quam decet quo tempore, quo modo adulteretur sed simpliciter quo libulorum e cere peccare ess.

C v M ostenderit In actIonibus hominu .& turbIdis animi motibus tria illa inuenit; idest exuperantia,& quasi penuriam egestatemque; nec non mediocritatem nunc adiungit, tam quam corrigens eam sententiam, vel potius, quomodo unum eorum accipi debeat, nequ sin eo pecce ostendens, non commune id esse omnium horummeq; enim omnis adico: n que omnis permotio animi ad medium perduci potest atq; ita expulsis maculis, perfici ecintegra reddi; sed quaedam addicta sunt culpae iunctaq; statiin ut ita merito vocari coeperunt,cuin flagitio ae scelere. Initium autem sumit huius noui d umenti declarandi a pe motionibus, exemplaq; quarundam ponit:veluti enim inquit laetitia quae capitur ex incommodis alienis in uerecundia inuidia factorum autem haec sunt adulterium,furcia,ca des probi,& innocentis viri:explicans autem, quod signiscara ait:cuncta enuia haec, & reliqua huiuscemodi nominata ita sunt,quia tota praua sunt,& non extrema ipsorum tantu ;quare addit, nemini licere in his rebus tractandis recte secere: sed necesse est semper labiae peccare,neque laus, ac reprehenso in hoc manet, huiuscemodiq; omnibus rebus, ii quam decet,adulteraris constupraueris' sue quo tepore decet alit quomodo. Idem autem,quod hic admonuit etiam in priore eorum librorii, quorum index est D .. -- oe: inquit cnim, illic extare alios quosdam animorum motus,in quibus vitiu no manet in exuperantia, siue paucitate quapiam veluti inquit adulterium,& adulter no est,qui plus quam oportet,alienum exibile init,& ita ingenuas seminas corrumpit verum & hoe di si quid aliud eiusm modi est, quod inclusum est in voluptate quae capitur ex intemperantia sue paucitate,sue nimia copia ipsius dignum est, quod vituperetur. . Quod autem appellat hoc ,& non m Uri fortasse uatum est hinc quod respicit voluptatem,quae capitur ex eo facto ii respondeto; posteriori earum vocum, quibus usus est; inquit enim , non ti . nam,quin adulterium factum sit dubitari non potest. Quin etiam in II.eorum librorum de moribus, quos misi ad Eudemum idem doeuit , sed necesta non est. hue omnia traducere: est autem locus circiter tertiam partem eius libri. Nee tamen omittere debeo quin teste duo menda, hac ipsa in tarte eo loco excusos libros habere,quae auctoritate calamo scriptorum tollian turmain pro sole λαμβάνει. legi debet πρ σ αux . ., & pro uti iacita, qtia lectio nem confrinat locus quem in manibus modo habemus, in quo Aristoteles eodem luncto verbo usus est, cum scripserit, citae ιμὰς ia uia. His esu irim mea: n me. Sed etiam apud Alexandrum, qui citat totum hunc locum in quaestione xxvij. quarti libri.

Simile igitur eu velle in iniuria faciendae Er in timissitat e Liaa, atq; λ-

temperantiae mediocritatem esse, exuperantiam , Ο paucitatem harum rerum erit num ita exuperantiae Erpaucitatis mediocritas, atque exupercntiae.

exuperantia, oet citctis paucitas.

128쪽

In ID Librum Arist. de morib. 9 9

Qv a M stultὸ sentiret,qui putaret in illis actionibus, siue permotionibus, quas appellauit:

ruotumq; nomen inclusum in se vitium continere docuit, manere mediocritatem,declarat mili,valde accommodato ad rem illustrandam: simile enim dieit elle,censere in his actionibus,quas ponit, este mediocritatem. quae actiones concessu omnium sunt addictae ce to vitio,ac culpae. Eadem igitur culpa est in superioribus illis, sed occultiori neq; enim tam plenum de apertum est,non cotinere in se mediocritatem adulterium,furtum, caedem hominis : motusque itidem illos,quos appellauit, ut rem iniustam facere, formidololum elle, intemperanter se gerere,dc ut mediocritatem, ita etiam extrema. quae cingui ipiam. Adiungit autem,quam magnum incommodum sequeretur, si hoc concederetur, ac neri posse existimaretur:erit enim inquit hoc pacto exuperantiae medioctitas, dc ut exuperantiae, ita etiam paucitatis & penuriae retii. uomodo autem in his, quae vitio tota addicta sunt, loca habeat virtus Sequitur quod Sc iplum absurditatem huius rei declarat, vel potius auget, Scut medioeritas exuperantia ita etia exuperantiae,exuperatia, de paucitas paucitatis: nec finis ullus,rer.ninusq; his rebus inuenIretum quod absurda admodum e de fieri no potest.

Quema Aodum autem temperatiae c fortitudinu non e 7 exuper antia,neque paucitas, quia medium enati suo modo summum , sic neque issorum mediocrito erit neque exuperantia γ' paucitasse quocumque modo a Z afuerint, peccatum in se continente fundius enim neque exuperantiae, nerue paucitatis

mediocritas est,nerue mediocritatis ea Verantia, oe' paucitas.

Ibet M hoc alio argumento probat iducto a similitudine virtutum,ut supra idem secerat GI-Ii usus vitiorum: ponit enim nobis ante oculos naturam temperantiae,& aliarum huiuscemodi virtutum: quamuis duas tantum ipsarum appellet, ideit hanc ipiam, ac sortitudinem. est qriquemadmodum duarum haruin non existit aut exuperantia, aut paucitas, quia me dium ipsarum est aliquo modo summum dc excellens: nec qiiicquam i uperare ipsum valet, quod declarauit definitio illa,cuius penus suit idelice studo; ita inquit, neque illorum motuum,sive factorum existit mediocritas,neque exuperantia,neque paucitas, scd quocunque modo gesta sunt, culpam in se grauem continent. Omnino enim addit, ut de his rebus generatim loquamur,quemadmodumque se res habet, testificemur;neque exuperantiae.nc que paucitatis existit mediocritas, neque mediocritatis neutra haruin rerum.

Opus ea autem hoc non solum uniuerse dici, *erum etiam singularibus congruere in disputatιoniueiu enim,quae habentur de acti bus, quae quidem inv-

muebum junt, maniores sunt suae vero particulares res attingor errores .cιrcasingulares enim res versa tur actiones . opus est autem in his congruere sume

ri igitur debemus haec ex descriTtione. .

Q v o D accurate praecepit adhuc de virtute cum ostederit vim,nxturamq, Ipsius eandemq; definierit, recte sane atque ordine factum est, cum tamea scriptio haec fidem factura sit, fructumque latura mortalibus, quos magis mouent, quae seiuiunt, quam quae genera- iam, in uniuersumqtie de vita hominum, ac rebus praecipiuntur, existimat oportere se ad singula accedere cuius etiam sui consilii rationem reddit, anirmans quod tradidit plenum, ablolutumque non esse; sed opus adhuc este ut doceat,accommodari ipsum rebus singularibus, montiretque illis conuenire, cum dii putationes, habitae de factis hominum in viii uersum. sint inaniores; magis autem aptae ad persuadendum, veritatemque illarum rerum

ostendendam. quae singillatim fiunt, cum consilia, factaque hominum sint cuncta sing I x laria:

129쪽

1Ο Ο Petri Victorii Comment.

laria: neque enim mortalis ullus quippiam umquam gessit in unIuersum tale:oporteatque praecepta illa univc rsia, respondere his.quae agunt umquae si descripta fuerint, de tamquam ita ante oculos collocata, planiora futura putat. De ratione autem tradendi res vitae nostrae accommodatas,esteque magis idonea ipsis declarandis exempla, atque res singulares, testatus etiam est auctor in primo π iri. , quo etiam in loco ait,eos, qui aliter, in uniuersumque de ipsis praecipiunt , decipere semetipsos. Non dubito autem. quin ..ετο, legendum sit, non t pn, ut olim ipse correxi, secutus auctoritatem multorum vetustorum. αfidelium librorum:cum exclusi ita haberent, quod ex Graeco etiam interprete perspicitur quare miror, Argyropylum hoc non vidisse,qui alteram illam lectionem sequitur. Sed Aristoteles in I I. quoque libro de ortu animalium idem iudicium facit de ijsdem his' uniuersis disputationibus, qui ait, tamquam semetipsum reprehendens, ἔ euia ἔνι λα ce καθολα

habitas, arguinentaque ducta non ex suis, proprusque principiis artis eius, de qua quaeritur, par uni valere ad aliquid probandum eius generis . . i

Circa metus igitur π entiri, fortituri medrocritas e 3 eorum autem qui modum migrant, is quidem, qui nihil metuenda ,sine nomine en s multa autem sunt,quae carent nomine) quiautem superat modum sendo audax, qui vero ex-μperat metuendor auin o autem deficit ormidolosus iat.

Ac GREDI TVR modo facere quod dixit, principiumque sium It a sortitudine, quae una est virtutum earum, quae corrigit motus turbidos animorum; quod enim postea seruauit in

ipsis explanandis. ab his incipit in describendis,dc quasi pingendis; post quas tradet, quae

facta emendant, sunt'ue tamquam norma eorum . Ostendit igitur primo circa quos motus,contrarios inter se, versetur, cum in medIo illorum maneat,esteque ipsis; dicit metus,& audacias;& haec quidem in periculis magnis;& quae interitum nil nantur,aut spem euadendi graitia illa mala ostendui: Iam vero vocari sortitudinem, postquam indicatam, accedit ad eos significandos qui iustum modum transelint; valdeq; in hoc peccant' qui non uni i unci, neq; eodem modo labunt lim ex ijs antem ille, qui superat modum nihil timedo ut ait caret nominemeq; enim quamuis diues & co osus Graecus sermo sit, omnibus different ijs excogitatis a magnis ingenijs declaradis nomina accomodata habet: illae aute, Qui modii transiit nimis audendo, vocatur audax: qui autem cotra inqui superat modum.quia Plus timet quam deceat: minus aute audet,st oporteat, vocatur timidus, & formidolosus.

minus quam oportet, voluptatis capiant, non valde mictunt, quare neque hi nomen adepti sunt: dicantur igitur carere sensu .

C V M constet extare aliam virtutem, quae versatur In capiendis voluptatibus,& perpetiendis doloribus : materiasque has habet . non eodem autem modo circa ambas, contrarias inter se res . ut admonet: nam ver;or campus ipsus est voluptas corporis: dolores enim , qui incurrunt in eum, sunt hi, qui inde nascuntur quIa non potest frui voluptatibus quarum capiendarum niagno desderio incentus est i med I rItas Inquit, temperantia vocata a Latinis, a Graec;s enim dieitur issu abuta, quas hie habitus 'nimi sit & modus in perci-pῖendis corporis voluptatibus.qui tuetur prudentiam ac consitum. cum contrarIus ipsam corrumpat ac perdat: exuperantia autem in consectans Is illis appellatur α ιλωθί, a Graeciae intemperantia a Latinis, quae itidem vi non penitus exprimit Graecum huius vI

130쪽

In II. Librum Arist. de morib. I O I

th nomen. Adiungit autem inueniri paucos admodum mortales, qui alien I sint a voluptatibus scilicet corporis, quae causa inquit, fuit, ut his quoque veluti superioribus nomen impositum non fuerit; siquis tamen inquit, eos sensu carere dixerit, non male ipsos 'oppellarit.

υ obta . circa littendam autem pecuniam oe accipiendam ,med Ocritas quidem ILL eralitas: exuperama autem . faucitas, e fusio, o illiberalitas contrario aurem modo in sis modum superant, . deficiunt prodigus enim,in profundenis pecunia,modum superat, inacrifienda autem, escite istiberalis autem in accipienda fuidem, superat modum , in profundenda vero,deficit. Num igitur eraseo moL c summatim de his loJuimur,contenti hoc Ese. posterius autem ac curatius de i is de metur.

TANGIT nunc virtutes,quae pertinent ad bona.extra nos posita; aevitia quae ad mala:priamam autem liberalitatem : in danda autem, & accipienda pecunia inquit, ita ut recte ipsa, quibusque oportet, detur, dc unde oportet itidem accipiatur. mediocritatem esse tradi liberalitatem: exuperantiam autem dc paucitatem, prodigal itatem.siue effulsionem patrim ni j, ερ illiberalitatem: addit autem contrario modo ambos hol le gerere in effundenda, de tuenda pecunia: cum prodigus in danda,dilargiendaque, iustam mensuram luperet: in cO- senda autem, sumendaque, tibi ipsi desit: Illiberalis vero in cogenti vitiique, migret iustum modum; in danda autem, onacivin eius desideretur: η' appellat emisonem pecuniae. unde προιο ac alibi ab ipso vocatus est,qui pro litiis est ad effundendam, perdendamque rem familiarem. Hoc irio Latino vocabulo quod egregie exprimit vim,notionemque GraecI ustis est M. Cicero,cuin largitatem Caesaris iunioris ostendere velleti inquit enim. se patrimonium suum effudit,quamquam non sum iis usi eo verbo. quo decuit: non enim CDis fudit, ses in salute rete collocauit. Post haec auctor quasi se purgat, qudd breuiter haec

tractet.

Cirea pecuniam autem sunt ali1 quoque habitus. mediocrisin quidem, molnificentia appe rata est; magnificus enim differt a liberali: hie namque, circa

magnas res, hic vero, ιrca paruo versatur: exuperantia nominatur i me

λώια idest animι flatus imperitus dignitatis, βου-sae, ill animi natus temnias , qualis es fabrorum, tar eorum , Ps sordidas arte; exercent, faucitas autem, imus in sumptabus nustam curam suscipiens de decore. disserunt au

rem hi ab his , rui liberalitatis sunt , in quo autem disserunt , Iouωμι

tradetur . Iu eadem, qua super ἰ res, materia. Idest In pecunIa danda, & aeeipienda, dicit inuet niri alios liabitus animorum, eui , nunc eos vocat: ipse certe vult habrium ei a s omnem

SEARCH

MENU NAVIGATION