Petri Victorij Commentarij in 10. libros Aristotelis De moribus ad Nicomachum. Positis ante singulas declarationes Graecis verbis auctoris ijsdemque ad verbum Latine expressis. Accessit rerum et verborum memorabilium index plenissimus

발행: 1584년

분량: 761페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

281쪽

Σ3 8 Petri Victorii Comment.

nim Olliclum patitur, ut eodem omnino loco habeat hos & illos: non tantum tamen, 'tiudicium variet, laudetque in periona propinquorum, quae laude ulla digna non sunt; in alienis vero reprehendat, refellatque quae probari debebant. Veritus Igitur Aristoteles ne aliquis perperam acciperet quod praeceperat, eodem pacto e gerere,quem informat. crga cunctos hontines. aperit, qui verus sensus si verborum suorum, traditque solum in eo se, uellextile, eos eonstantes elle, de pares di quod placere volunt illis, cum quibus congresti sunt, neque ipsis umquam aegritudinis aliquid adiungere'. r

tum haliturum , nemini dolorem inurere , sue potius uti serier se detur enim circa τοluptates, Iolores manere, qui gignuntur in coIoqu se harum au

tem eas, quascumque s di non honestum erit, siue detrimentjum incie Letari, a sed pestet eligeti potius dolo, em inurere etiam et,qui fecerit, turpitudi

nem attulerint, CT hanc non paruam , siue duram mm repugnantia autem

privum dolorem non probatio se re ciet, ac somachabatur. a

D et ingenio, institutisque eius, qui in hoe medium tenet, inquit in uniuersum a se dictum .ese, quae tamen nunc magis explicat, singillatimque exponit:id autem fuit,quod ait con uenire illi, ut in coetibus accolloqui js seruet. quod decet. recteoue se gerat; QAid autem ipsi propositum este debeat,& quo cuncta referenda ipsi sint vi ad fines nunc monstraties se autem illa dicit, honestum atque utile. quibus custoditis, studebit non dolorem in utere iis, cum quibus erit: vel potius voluptatis ipsis, laetitiaeque aliquid impertiri; quod ostendit, non sine causa a te praecipi; quia videri potest manere haec vἰrtus in voluptatibus atque aegritudinibus, quae capiuntur ex conetreilibu , ac sermonibuon quibus etiam inde capiendis , accurate docet, quomodo studios ut huius laudis ; quique culpam eiiugere velit, se gerere debeati e numero enim harum inquit ea quas ipsi honestum mi ni me erit sue etiam detrimentosum, parere iis cum quibus congrediatur, repudiabit,ar blaq; a set consulere enim debet qui 1; honori, atque viilitati sitae, statuet': potius ipsi displicere, quam, cum sua aliqua macula, ipsum oblectare. Eodemque pacto inquit, s viderit illi, cum quo est, eam rem, factam ab ipso, turpitudinIs multum adlaturam esse aduersabitur; nec sinet eum erraret & ut dedecoris, ita etiam incommodi ac damni, praeset tim cum opera ipsius, posta in aduersando voluntati illius paruum dolorem ei adferet:tuc enIm non solium non probabit consilium ipsus. sed stomacabitur. & libere hominem accusabit. V;dendum autem, cur, delectare significare volens, non inquis sine praeposti ne, quod hoe Ipsum solum ostendebat, sed addidit se. Iunxitque cum verbo. id quod hac parte ter custodiuit propinquo in loco . An quod ille. dum laetitia a melleum eum quo loquitur, cui rei studetr eodem etiam tempore tibi voluptatis aliquid comparat . cum versetur in eo, cui natura. moribusque deditus est : nam non omnIno leue esse, quod quaero , testatur etiarn vetus tralatio, quae reddidit, condelectare; α si D. Thomas. qui Ipsam se quitur, hoe silentio praeterit.

Longe autem alia ratione congregetur cum hominilus in Jgnitate eo, 3 tuus, quilini let te nullusque ιν magis Iel minus ipsi notis: eodem autem -

282쪽

la sis Librum Arish de mori b. a 3 9

Eo etiam circa alias disserentiis, singulis tribuens id quod decet.

COR RiGIT hoc aliquo modo, emendatque illud, quod supra dixerat: praeditum hac up tute virum, & comem, eodem pacto se gesturum ei te erga ignotos homines & notos, familiares & alienos: et si illic quoque id uatim attigerat: inquit igitur, lo tunc ipsum aliter congressurum cum vitis, in gradu magno honoris, ac dignitate constitutis: ct cum t

nuibus, atque obscuris hominibus : itidemque cum magis, minusque sibi notis; quod sedi eruaturum etiam eum docet in ceteris omnibus rebus, distinctis inter se dii crimine alia quo magno, ita ut singulis tribuat, quod congruit ipsis,quodque decet.

Et per se quidem eligens τοluptate Uscere, cauens autem olorem inurere: θs autem, quae eueniunt, si maiora fuerint, e ciendisse danso intelligo autem honesto, atque utili: σ voluptaris causa, quae inde nasci debeat, si magna ista fuerit, paruis etiam in rebus molesus erit: medias igitur talis est, nomen autem

ipsi imp situm non est.

ADMONUIT etiam quid talem virum ante oculos habere,& quod spectare opo rteat Idea per se & eum potest, & illis, & sibi iucundum esse, cauereque, ne doloris aliquid inurat; accommodare tamen se illis rebus, quae postea inde nasci possint, si ponderis multum in se habuerint: significat autem quid intelligat verbo illo ἰν -- rm: testaturque accipi ipsis velle honestatem,atque utilitatem:si namque in illos inde maculae maioris aliquid,aut incommodi cadere pollici, siue etiam in se, mutabit rationem. Praeterea addit lyssim ob v luptarem magnam inde postero tempore orituram, non reserinidaturum este aliquid aegritu linis, molestiaeque inurere socialibus, ijsque, cum quibus simul viuet, pusillae talmen illius, ac minutae: aliter enim comis, iucundusqne non seret. In extremo addidit meditam, virtuteque hac praeditum, talem esse, qualem descripsit, cui tamen nomen impositum este neSat.

Eius autem, qui oblectat, is qui propositum habet iucundus esse, nullam aliam ob causam, blandus appellatur, qui vero ut emolumenti aliquid bla natur,quod a pecuniam faciat, cuncta, quae ope pecuniae parantur, assenta

tor eu: eum vero, qui omnibus repugnat, morsum ,σ concertandi cupidum vo

eant: aduersari autem sibi sis videntur extrema, quia is, qui medium tenet,

nomine caret. str A R A T duo genera horum a inexo, quem pῖnxit, qui & ipsi iucundi esse, blandique student longe tamen alio consilio ac medius,& ipsi quoque inter se, eui enim idem faciut, cum tamen alios siles habeant, non ijdem putandi iiiiii. Eius igitur, inquit, qui habet hoc studium. ut delectet in omni sermone, iucundusque sit, qui lioe facit nullam aliam ob

,raeco sermone: so putauit si qui autem

causam, nisi ut voluptatem pariat ijs,cum quibus est, vocatur Graitasse blandus Latino: astentator vero nullo pacto, ut interpres falso puob fili titin, qui ad eum perueniat, emolumentumque,aut ex pecunia , aut e rebus, equibus pecunia coniicitur, ut sunt, torques, anulus, vestimer limentum,appellatur adulator, assentatorque: ainbo enim haec nomina idem valent. Qui autem hoc enim quoque ostendere

voluit

283쪽

' Petri Victorii Comment. sal

oluit contrarius est, non sbium medio, verui' etiam ijs duobus,modo monstratis hi, Pellatur morosus & litigiosus. Addidit etiam,videri aduersari extremis, idest in summa, &infima sede positis, illum, qui est in medio constitutus, qui caret D minc'. io . . st

ciscit eadem autem fere gloriosi hominis me iocritas versaris: nomine autem caret haec quoque: non malum autem erit huiuscemodi quoque persequi e magis enim ita cumuerimus ea, quae a mores pertinent, si imi statim cuncta persecuti fuerimus,uirtutes nediocritates esse crediderimus sese erimus incundiis ita jse rem haere . . t - , o

N RRAτ hi jusdem sere rebus, qui bita significata est versiri proxima superior virtus,

manere alterani medi critatem, in qua sui abuntuς ac reccant, superantes ipsam, in so-mestius de se multa praedicando, quam v. rItas serat, vocantur a Graecis ν x et icii gloriosi. a Latinis; ipsam autem nomine carere dicit. Testatur autem non male a te operam poli tum iri; si hi quoque habitus declarati fuerint, ex quo studio docet duo sona profectusti vise, quorum prius est , quod .magis ita nobis cognita, perspcctaque erunt quae ad vit m aec mores pertinbiit, kuae cuncta ne nos fallant, suscepit hanc curam: scripsit ire de ii ii copiose: alterum vero', duod sim; iis inquἰt, credemus virtutes in medio collocatas esse diuorum extremorum, si in cunctis robus ita se rem habere cognitum suerin consito igitur suo,officioq; hoc pacto constituis aagreditur explicare, quod dixit, repetito, quod ia feci

In vitaigitur communi, qui ad oluptatem dolorem Loquuntur, expositi sunt: ijs autem, qui veritatem seruant, aut mentiuntur icamus: simili mο- dis in oratione, ac sactis, ut non: . . re . . .

I π conuictibiis inquit, ac colloquiis, qitici, pr tam habent voluptatem ac molestiam. Eolorem que,exposit ri nobis summi inc autem praecipiemus de his, tyi veritatem colunt, ct de illis, qui vani sint, mendaciisque dediti & in verbis, 1 in facti si finguntque se ta

esse, ac videri volunt, quales vere non sum.

suae fiἶinou insunt, maiora etia , quam sint im lator autem contra inficiari, quae sibi adsunt , siue minora e cere z medius autem, quorum unuse ut ire qualis e P,tatem se praebet, verax est, vita, oratione, ea, quae sibi insint,conscens adesse, nejue maiora, myue minora.

Rr Licetis autem habitibus, qui in ipsis versentur cum laude, aut culpa, os nilli; inc iapitque a glorioso, & qui sine modo auget sua bona. Videtur igitur, inquit, homo eloti ius sis enim est, qui Δα Graecc dicitur, non arrogans, ut intei prcs scio putauit: qui ui oc

284쪽

in IIII. Librum nil de morib. 2 4 I

hoe eum alijs non paucis lapsus est: sed etiam vetus illa, rudis tralatio asait ab hac culpa . cui astities etiam fuerunt doctissimi viri i etsi non vero, & proprio nomine .sa fuit in hoc verbo exprimendo; reddidit enim, iactator. Cum autem lapsos in hoc nomine vertendo , praedicarim plures, magna doctrina praeditos, merito miratus stum, Dionysium Lambinum, in illis numerari, singularem quendam puri Latini sermonis obseruatorem, & quἰ non sine causa sibi multum placuit ob egregiam ipsius cognit onem, quod testari volui, ne auctoritas eius quempiam in eundem errorem traheret, praeterquam quod locus non solum me ut hoc facerem, admonebat. Arrogantem hominem in alio peccare apertum est, culpamque Usius vicinam esse crimini superbi hominis, videtur inquam gloriosus esse, qui sibi asciscit res honoris ac gloriae plenas, quae in eo non sunt, aut si aliquam partem eorum tenet, maiora illa facit oratione sua, quam vere illa sint. Hoc vero exposito. tran-st ad contrarium, dictum, quem tradit contra in omni sermone se gerere, cum aut inficietur, aut extenuet sua bona: medium aflirmat cile, interlectumque inter hos illum , Qui se aperit, ostenditque qualis sit, factusque de instructus ad veritatem & in vita, & in sermone tuendam; quae vere in ipso sunt, assirmans esse, & neque maiora, neque minora ipsa verbis faciens.

Licet autem singula haec, oe alicuius gratia e cera, σ nullius ais quisque autem, qualis irae Hr, talia loquitur, oe agit ,σitu deni1ue vivit nisialicuius gratia agat.

Nux Tura valere ostendit ad omnes has res notandas:& In proprijsque nominibus adipellandas, videre cuius gratia ipsae stant: singulas enim illas, quas dixit, assi algeri,administrarique poste ob aliquem finem adipiscendum, & nullo Proposito sibi commodo Naturam autem hanc esse mortalium adiungit, ut singuli, quales ipsi sunt taliaesticiant Min ore semper habeant, itaque vivant,ut ingenium eorum ipsis suadet, nisi alicuius rei obtinendae causa aliter se gerant, versentque naturam, ac mores suos.

Per se autem mendacium, malum, O vituperatione d gnum ess verum auiarem, hone tum, laude Adnum: ita autem oe verax, qui medius eis, laude Agnus me qui autem mentiuntur, ambo vituperabiles, magis autem gloriosius: de virorue autem dicamus: prius autem de Ieru .g1NTLuri Ara hanc in uniuersum veram, accommodat ad ea, quae In manibus habet idocetque quod vanum est ac falsuin per se, suaq; vi culpae affine esse; dignumq;, quod vita ruperetur; verum autem, honestum & laude dignum. Per se autem inquit,quia ambae res hie certis temporibus ac locis variantur: honestum enim fuit,laudisq; plenum, aliquando mentiri,ac fingere,ut autem res erat,& illi tempori detrimentosum, ita etiam reprehensi ne dignum: exemplis in re ualde clara uti non oportet: sic igitur ait, homo verax, qui me-Hius est.interiectusq; inter uanos,mentientesq;,laude dignus est; qui uero fingunt, ac c minis euntur, ambo accusandi, & qui uiti erentur digni malori autem culpae astinis, Mqui magis merito insimulari debeat gloriosus, ac uanus:de utroque igitur inquit, disseramus , prius autem de uerace homine, iactoque ad ueritatem amandam in omnibus dictis suis, ac factis.

285쪽

a a Petri Victorii Comment.

Non enim de eo loquimur, qui in pactis, conuentisi verum tuetur: neque in his, quae adiniu litiam .iumtiami referuntur: alius enim haec essent vinutis : 'verum de isto, qui cum in his rebus nihil intersit, . in Oratione, oe in vita Terum cuniait, quia talis Hi animi habitu.

Doctet quomodo capi debet verax hic, propensusque ad veritatem, de quo loquituri. non enim usurpat ut hoc nomen ab Omnibus, semperque eodem pacto ; ostendit igitur, se non intelligere veracem illius generis, cuius est ille,qui in pactis conuentisque, facit id, quod dixit: eodemque pacto in ceteris omnibus rebus, quae referuntur ad iniustitiam, sue iustitiam colendam, quia veritas fidesque hic custodita, propria est alius virtutis, sed veracem intelligimus, factum, instructumque ad verum in oratione seruandum: de ne latum quidem unguem ab eo discedendum in omnibus suis dictis ne factis,etsi nihil hoc intersit ad fidem in contractibus violandam, atque id, nullo proposito sibi fine, sed quia talis Ingenio est,atque habitu animi, seruitque moribus suis .

Videri autem homo talis possit vir prolus, ac moderatus esse: qui nam exeritatis Eudio m ess quibus in rebus nihil refert, verum seruat, ve/um etiam dicet,in quibus momenti alicuius ese, a buc magis: N enim rem turpem, mendacium cauebit, qui per se etiam cauisset: huiusicemodi autem omnis lau

ri dignus est.

Bast existimari posse de verace hoc Inquit, putarἰque illum esse vῖrum probum, cuius opinionis suae rationem reddit, argumento utens a minore vocato: qui enim inquit studiosus est veritatis : diligitque ipsam ac tuetur in iis etiam rebus, in quibus interesi nihil ab ea declinare, verum etiam praedicabit, in quibus interest; ac multo etiam magis, non enim dubium esse putat, qnin repudiaturus sit, remoturusque a se mendacium , si cum culpa, scutereque iunctuin si, qui per se, & vacuum ipsum a foeda macula, fugabat a se.

Cu M veraces etiam haberi possint, ij, qui non exquisite veritatem custodiunt,sed paulum ab ipsa migrant, versiis plus, aut verius minus quam ipsi si, admonet veracerii virum potius versus minus declinaturum elle : quam erga plus: deminuturumque esse aliquid tuae laudis, aut boni potius, quam aucturum ipsum illud bonum: elegantius enim hoc S polito viro dignius visum iri arbitratur: quia omnis exuperantia: vclleque videri praestare ceteris, inuidiam parit; odiosumque est. O' A μώζω τῶν υτα ξιπιν eteoaποιουμ νος, se γος ex is, cpαυλα uiatii ν: eu

qui autem maiora,quam ea,quae τere inseunt si adfingit. Eius restraria, malo ruidem similis est 'on enim uisuτ esset meducis ubi autem magis decisi

286쪽

la IIII. Librum Arist. de morib. 24

habet,quam improbi hominis si autem gratia alicuius id agit, is quidem ,Piglo

riae,aut honoris, non agmodum vituperabilis, rigloriosius: qui autem pecuniae gratia, lae rerum, quae ad pecuniam referuntur, deformior est.

CVM accurate praecipiat de hoc, docet quid existimari debeat de illo, qui adfingit aliquid, additque suis bonis,maiora illa esse praedicans, quam vere sint, nullam tamen ob viilitatem, dignitatemque luam: similem igitur hunc esse inquit improbo homini: quod probathis verbismisi enim inquit, talis set et, non gauisus ellet mendacio : nec voluptatem ceris se te vanitate illa sua : videri vero eum polle magis tradit, parum prudentein,& inconsideratum hominem, quam prauum. Euripides quoque verbum, quo hic usus noster doctor, usurpavit,qui induxit famulum quempiam cum Hippolyto ita loquentem. ύο - αγχνυ iονisAί -: transijt autem ipsum In patrium nostrum sermonem. Si vero adiungit, hoc facit alicuius rei gratia, magis assinis est culpae, quae tamen res cum diuersae sint,quae impellunt ipsum; culpae, Ut docet, dispares iunt: qui namque ali ob amorem gloriae aut honoris hoc facit. non valde vituperandusrincendit enim animos mortalium, trahitque ad se species honoris; quare diuinum bonum a sapiente scriptore ille in V libro de legibus appellatus est. Si vero ob cupiditatem pecuniae,ceterarumq; omnium rerum,unde pecunia conficitur,turpior est,ac deformior haec vanitas.

dacio Ψse gaudet: hic vero gloriam appetit, siue quaestum.

Doc Eet gloriosum hunc, quem exprimit, non ita vocar , quia vim, potestatemque habeat amplificandi sua bona sed quia est nutus animi,voluntatisque: appellatur enim ita,qui totus manet in hoc, praeterque modum auget sua, propriaque bona, quia tali ingenio praeditus est:simili autem utitur, ut rem magis declaret: idemq; usu venire ait in mendace homine: mendax enim est, & qui mendacio gaudet, nihilque sibi propositum habet praeel et voluptatem, & qui sibi adfingit aliquid, ut gloriam inde, emolumcntumque aliquod aucupetur. Quod autem spectari ostendit in vita moribusque gloriosi huius, significauit etiam verum esse in primo de arte dicendi in Sophistis studio' manet enim Sophistes quoq; in voluntate:fallacibusque argumentis utitur,ac captionibus,quia tenetur hoc studio, delectaturque praua illa ratione concludendi: nam dialecticus etiam,si uellet, postet hoc nullo negotio praestare, ut in hac re. quam habdmus in manibus, homo uerax : quis dubitet enim, quin hie ualeret, si honestum sibi elle duceret,inulto maiora, quam uere illa sint, deae praedicare.

Atque , quidem , qui glariae aucupandae gratia, magnifice de rebus suishquuntur, huiuscemodi sibi ad gunt, unde laudari, σ beati putari possint: 1 autem,'i Postus, illa, quibus frui possint ceteri: simulque, quae sestere

r unt , cum minime adsunt: veluti meditum, siue vatem sapientem : haec

is causa, cur complures sibi huiuscemossi a singunt: atque in possessione i rum se iactant sunt num in sis, tuae dictaandissent.

287쪽

α44 Petri Victorii Comment.

S v M I T, quasi planum & exploratum, non omnes, qui magnifice de se, sitisque rebus loquuntur,eundem finem habere: quosdam enim ipsorum cupidos gloriae esse vult: alios vero quaestus & emolumenti: his ipitur ita diuisis, docet,quid utrique sibi in omni sermone asciscant prioresque illos dicisiadfingere sibi ea bona,vnde laus ad ipsos, commendatioq; perueniat, & quorum bonorum polletlbres homines vulgo beatos putant, ut sunt verae virtutes, de honesta factitat scientiaeque ingenuarum artium. Quid discriminis sit inter ει αδωμι-μον, docuit auctor in primo de arte dicendi. accurate etiam idem tradidit in II. libro de moribus ad Eudemum, quo loco de vita beata disserit. posteriores, qui lucrum sectantur, arrogare sibi bona, dicit e quibus fructum ceteri mortales, iuncti cum ipsis vinculo aliquo, commodumque capiunt, & quae bona cum minime habeant, fallere putantur, saepe ab ipsis teneri; veluti inquit, siquis medicum se esse profitetur, siue uatem non vulgarem,sed sapientem, S artis diuinandi valde peritum; ut Homerus quoq; fabrum

hoc epitheto ornauit: quam causam elle assirmat noster doctor, ut plurimilias artes se tenere praedicent: adserunt enim ijs, qui crediti fuerint eas cognoste, & honoris non parum; & utilitates maximas. Videtur tamen Aspasius suo in exemplari ter copulam ha-huille, quae seiungit: legisseque: σοσω, quod mihi non probatur,ea de causa,quam ostendi:& praeterea, quia sapientia non est ars, unaque earum rerum , ope quarum aliqui, fallaces homines, utantur ad quaestum & tamen vetus tralatio & ipsa hanc lectionem sequitur .

Tisimulatores durem versus minus dicentes,politiores quidem morum essesntelliguntur: non enim lucri causi videntur ita loqui ,sed fugientes tumorem, atque inflationem: maxime autem, . hi, quae gloriam gignunt, a se rejciunt,

id quod Ο Socrates faciebat.

CONTRA Rios his, & qui minuunt, extenuantque sua bona, politiores homines,& --nustiores moribus este tradit: neque enim existimari possum, quod faciunt ipsos facere lucri causa, sed potius ut declinent non paruam maculam . idest ne habeantur inflati homi nes ac ventos putenturque in omni laude velle praestare ceteris mortalibus: hoc enim hiearbitror valere * γον me τι usus quoque Dem sthenes est hoc nomine ait enim: b. πασα . Guxerit. Cum Oppositos esse hos gloriosis Arissoteles ostendere velit, narrat de moribus ipsorum, eos praecipue consuesse inficiari, amolirique a se ea bona, quae pariunt ingentem laudem ac gloriam quod in omni vita sua sedulo, ut ipse quoque commemorat, seruauit, integerrimus vir, Socrates.

Qui vero res paruas, in aperto positas dissimulant,laucopanugiamdecis cantur, nullo negotio desticiuntur: interdum haec ratio seciem in sex sinu gloris hominis, cui modi est Laconum velitus : etenim σ nimium c

valde parum seruit Eudietiori hominis.

C v xt Inueniantur quoque mortalex non nulli, valde dissimiles stiperior; bus, qui videri volliat, se tenere bona quaedam pusilla; demquς sati aperta,& omnibus cognita, loret,quomodo genus hoc hominum vocetur; eosdemque tradit facile poste contemni: &quia minutum animum habent, & quia utuntnr ad fallendum re, quae idonea non est consito ipsorum ac fraudi: oppositi autem hi sunt prioribus illis, qui sbi adfingebant b

288쪽

In IIlI. Librum Arist. de morib. 24y

na ampla, plenaque honoris, x ipsa quidem, quae errorem facile parere possunt, aevix qaalia forent, cognosci. Adiungit etiam ipsa aliquando, etsi tenuia sunt, atque Qxilia, detegere tamen animum eius, dolumque, qui ipsis utitur: intelligique non magno negotio sumpta es te ad gloriam sibi comparandam . V t planius autem, clariusque foret, quod praecipit, inquit, hoc valetu vestem squalidam, sordidam,laceram. Verum elle quod dixit, de hoc consilio huiuscemodi quaedam geri narrat,quia res duae maxime inter se contrariae, saepe idem valent, idest nimium, & parum: proficiscunturque ab animo incenso desiderio magno gloriae; quae cupiditas sedatur ambabus his, contrariis valde inter se rationibus ac vijs. Hoc arbitror significare voluiste Alexandrum, illum magnum , cum viso, diligenterque animaduerso cultu corporis Diogenis, & quam paruo contentus csse , inquit, nisi Alexander forem, libenter Diogenes elletne intelligebat enim,ut a nolim hoc, α ipse,auctore vitae, eruditus, ambobus his modis ingentem gloriam obtineri. Non me fallit aliter hunc locum accepisse Argyropylum; putasteq; hoc ab Aristotele de trone prolatum fuiste, non video autem, quomodo προ παιοῦ ι idem significare polli t, quod verbum illud. xx ,ουν- ι, praeter alia quae valent ad eam opinionem coarguendam; temper autem supra auctor usus est hoc verbo de gloriolo homine, ut veritas , consuetudoque requitit; usus autem est pluribus locis.

Qui autem moderate utuntur di mulatione circa ea, quae non valde

aute oculos, m aperta siunt, dissimulant sua bona, politi homines esse per ciuntur : gloriosius autem oppositus esse veraci pessicitur : deterior erum

hic est.

Doe ετ eos,qui moderate utuntur hac figura loquendi,&in rebus quae non sunt ante pedes positae: valdeque apertae, videri Polle lepidos homines, ac iocosos, & qui suaves in omni sermone tuo eisse malunt. Quomodo autem hoc non inurat aliquid maculae honestἰissimo viro Socrati videndum est, qui perpetuus fuit in hac rat one: insciebaturque ea, quae negare non poterat sibi adesse , vel potius in quibus ipse principatum tenebat: nam semper extitille aliquDs,quibus ratio haec no probaretur,declarant verba haec Ciceronis. si socrates autem de se ipse detrahens, in disputatione, iliis tribuebat his quos volebat re- ,, fellere, ita cum aliud diccre atque sentiret,libenter uti solitus est ea dillimulatione, quam se Graeci vocant; quam ait etiam in Africano suisse. Fannius:idque propterea vitiori sum in illo non rutandum, quod idem fuerit in Socrate . In extremo significauit Aristoteles aduersari gloriosum hominem veraci, atque e regione positum illi elle, dc qui rem

commemorat ut est,nihil addens, aut minuens, ius sui iudicij causam adseri,dicens eum detectorem, magisque peccare in vita.

Cum sit autem locus etiam requieti in Vita, atque in hac traductio temporis

cum lusione, ac ioco, videtur , , hic extare sermo quidam suauis: debere idici qualia oportet, s' quomodo: si illi modo etiam audire: intererit autem Er apudiales dicere, siue huiuscemods audire persecuum autem en circa his

quoque res extare exuperantiam, paucitatem meάν.

Qv o Mono recte utatur, temporeque ac loco, iocis homo politus,docere aggreditur: yeccari enim polle in hoc vult, extataque in ipsa materia nimium ac parum; nam iocos, lac , X 3 tiasque

289쪽

1 4 6 Petri V ictorii Comment.

tiasque accommodatas esse vitae putat, vel necessarias potius; quod init o diligenter dit, confirmatque, redigens nobis in memoriam graues labores,ac molestias, quas sustin mus in vita imbecillitatemque nostri animi. qui ipsbs ferre, tolerareque non valet, sin intermillione aliqua ac requiete ; haec autem voluptas, quae capitur e salibus ac ridiculis reficiendis nobis idonea est,nec digna quae repreliedatur, si in ipsa seruatum fuerit, quod oportet. Cum tota res igitur huiuscemodi sit, videri ait, extare in congrellibus, conlueti dineque vitae rationem quandam lepidam ac iucundam, ut aliquis ea dicat,quae deces,aI-que etiam ut decet; simulque audiat alium quempiam in se dicentem. Addit etiam, ad rem hanc sine culpa tractandam, videre opus est, apud quos haec dicantur, & qualia sint, quac aliquis audire debeat, quaedam enim in se dici aequo animo, nemo eat retur : quare inquit dubitari non poste,quin in his dictis omnique hac materia trani ire aliquis longo interuallo valeat medium, & ad iplum non peruenire. uin autem peccetur in perlona quoque, ac tempore dubitari non potest:docuit hoc T. Liuius, claro in primis exemplo: insimulauit enim Philippum Macedonem, cum quo bellum tunc gererent Romani, quod nimis cupidus ellet iocandi, nec seruaret ea, quae diligenter a glaui,honestaque persona essent cusfodienda; cuius rei testimonii im, quod in manibus tune habebat, posuit: Totam rem accurate commemorarem, nisi a me exposita ellet cap. iij. lib. xj. mearum variar. lech quo loco cum tetigerim quiddam, quod pertinere puto aci regem purgandum, addere adhuc volo studio illi meo,videri illum culpa tunc vacalle, quia laces litus fuit ab importuno homine, practore Aetolorum, ta non satis Iradenti accusatu .

Qui igitur in ridiculis modum nonseruant scurrae videntur esse, Pimportuni,cum appetant omni ratione iocos, magistropositum habeant risium mouere, quam ut honeua loquantur,oe nongrauiterfungant eum, in quem dicunt.

Doc ET quibus nominibus vocentui. qui Incumbunt in iocos ac facet ἰas, & siue In haere vitio assines sunt, siue laude aliqua digni: incipit autem ab his, qui nimis cupidi sunt i candi ; quos inquit videri non sine cauta posse scurras, & qui sibi, ob studium hoe risummouendi. nimis magnum, inuidiam & odium pariant: hos autem esse inquit, filii deIectantur vehementer ridiculis: apyetuntque tria quacunque ratione pollunt; magisque eo se reserunt toto animo ad risum sicilicet mouendum, quam ad honesta dicta, plenaque dignitatis dicenda, & ad offensionem vitandam, cauendumquc ne nimis magnum dolorem inurant ijs, quos vocibus illis suis laeserint.

Qui autem neque ipsiumquam dicerent aliqui acetum ra eos, qui dis rnomachantur, agresies , uri homines videntur esse.

V I vero, addit, in altero extremo peccant: sunt autem, qui penitus abhorrent a ridiculo, agrestes homines, & duri videri pollunt, neque tamen ita ij vulgo appellabanturn sunt enim haec nomina aliunde ad ipsos translata.

Qui autem lepide iocantur eutrapeti a Craecis appellantur: quasi ingenium apte vertentes: moris enim, naturaei huiuscemodi sedentur esse motus e P

admodum

290쪽

In IIlI. Librum Arist. de motib a Z

admodum autem corpora ex motitus exictimantur, ita γ mores.

NoNsTRAT etiam, quo nomine ostendantur, qui medium tenent: suauiterque, ac concinne hoc faciunt; dicitque eos vocari eutrapelos, quod cognomen habuit Volumnius, ad quem sunt duae epistolae Ciceronis, & cuius nouae, inauditaeque rationis nocendi illis,.quibus illudere volebat, meminit Horatius. Vnde autem hi nomen hoc nacti forent, bc erymon huius vocis, declarauit Aristoteles: ait enim hos vocatos biles rex in M, quasi se-τ se, quia facile vertanr,ac varient ingenium cum naturae,ac morum huiuscemodi in tus sint, quales indicauit,ut quidam hominum lint proni ad risum;allii inde alieni sint nonnulli in ipso medium teneant:ope autem similis,quod praccipit magis declarare voluit,atque inquit,veluti corpora existimantur,qualiaque sint intelliguntur r firma inquam ac vegeta. uue imbecilla ex motibus ipsorum, ita etiam mores e motibus animorum .

Cum autem ratio iocandi in promptu sise, compluresi gaudeant lusione , oedictis magis quam oportet: Gr scurrae quoque faceti appellantur , ut politi homines: discrepare autem Vsos inter se , sane non parum, ex js, quae dicta

sunt,perspicuum eis.

NARRAT, cum sua aetate multi inuenti fuerint, qui magnopere gauderent rῖdieul Is, atq; in hoc peccarent, inde factum esse, ut quos appellare deceret scurras, si quis psos suo aeproprio nomine ostedere vellet, liti sint vocari iocosi ac faceti, tamquam lepidi homines, iucundique sint,ac mediam teneant: unde igitur ortus sit hic tantus error indicauit, quod inquam illo ipso tempore in magno usu. atque honore ridicula erant; plurimique extabat. qui hule studio toti d editi forent. Esse autem ipsos non parum inter se discrepantes, testatur, ut ex ijs, quae iam de illis praeceperat,esse id perspicuum inquit. Questum autem de hoc quoque fitille M. Ciceronem in priore epistola ad Volumnium Eutrapelum, notumia esti de illo quidem loco. Sed quum tanta faex est in urbe,ut nihil si tam ω .m, quod nonia alicui venustum esse videatur, α quae sequuntur et hic valere quod dixi, ape

tum est.

Medio autem habitui decommodatum etiam nomen ess,dexteritas: dexteri

autem hominis est, huiuscemodi dicere, oe audire, qualia prolo viro, oe libero congrnunt sunt enim praedam,quae decet huiuscemodi γirum, lusionis loco dicere audire: σ liberi hominis iussio discrepat a lusione seruilis, π eruditi b

al inerussito.

v et habitum medium ac virtutem quae in hac re existit,docuῖt vocari creum , ita nunc adiundit ipsi conuenire alterum hoc quoque nomen λinosor, idest dexteritas, cum proprium ipuus sit,dexteri inquam acutique viri & dicere, & audire de pati in se dici ea quae congruunt probo viro & ingenuo caduntque in personam illius,quia autem, ut verisimile est quidam reperiebantur nimis tristes ac leueri; qui existimarent nullo modo conuenire honesto,& graui viro huiuscemodi lusiones, ideo locum urgct, studetque probare minime alienas eas ab ipso esse:este enim quaedam tradit, quae talem etiam virum decenta, nec minuunt quippiam existimationis ac dignitatis ipsius, quae ut dicere ita etiam audire sine reprehensione potest, cum ludere, ac reficere animum vulta molestij s& tristibus euri

Addit

SEARCH

MENU NAVIGATION