장음표시 사용
431쪽
uno, atque eodem tenore aluntur, sed quidam melius, alij vero deterlus. Vt autem non expertem penitus este virtutis indicaret partem hanc animi, addidit talis: fatis enim ipsi fuit eij cere ipsis echoro verarum virtutum, idest harum, quae rationis sunt, & quae ira oles vocantur: cur merito excluserit hinc ipsas docet ait enim nullam vim in ipsa positam ei se agendi quippiam, siue non agendi ted quod agit,impulsu naturae agere, non sua sponte: nec terminum ullum,finemque dari eius muneris: cumque id contingit,hoc interitum animantis esse.
De siti ero, que i prudentiae, ac nudio nihilo futuri simus promptiores
ai res hone ι, ac iactis geren as, a superiore vicino loco initium dicendi ducendum est, sempto principio hoc: quemadmodum enim res iustas gerentes quosdam, non dum iactos esse dicim us, veluti eos, qui faciunt ea, quae o bus iussa sunt, vel inuites, xel propter ignorationem, a et ob abam causam, non Ir ptcr se: atqui agunt hi ea, quae sunt agenda , O fuaecuni e oportet ρ ρ- ίum virum,sic ut 3 idetur , licet, an quo modo si habentem, gerere singula; ita ut vir bonus sit: dico autem , veluti per electionem , idorum i orum causa, quae aguntur: electionem igitur rectam sol virtus: id autem, quaecu uri iuι causa conseverum agi, non est rirtutissed alienus pote latu.
FAcir hoc ad dissoluendam superiorem quare onem , euellendumque scrupulum illum, qui iniectus erat, quod adminiculi nihil, opisque caperemus a prudentia ad res honestas. iustasque gerendas, nequc redderet ipsa nos magis paratos,promptosque ad haec facta propria virtutis, adminἰstranda: vi igitur hoc inane esse. Alsumque intelligatur, inquit oportere paulo altius ordiri, hincque initium ducere, in eo autem exponendo utitur simili. Ueluti enim ait, dicimus quosdam, qui sene ficiunt res iustas, non dum iustos esse, hi autem sunt illi, qui gerunt ea , quae legibus institutisque civitatis, praecepta sunt iussa'; seruari, siue inviti, ta coacti, siue ob ignorationem illarum rerum , nescientes ea recta elle, ac de bere custodiri,iiue ob aliam quampiam huiuscemodi rem,exempli causa, ut amico cuipiam obsequantur, neque sponte sua, ct in ulli desiderio earum rerum, virtutisque colenda vi tamen addit, gerunt ea, quae recta sunt,quaeque decet, ossiciumque boni viri requirit, e faciant: explanato igitur ita simili, inquit, eodem pacto,ut videre licet continSir, quem-riam aliquo modo se habentem, singulas res facere . ut merito vir prosus existimari debeat aperit autem qiuae intelligat: sunt autem illa, si quod riciti faciat eonsul o dc illarii re-xum gerendatum causis,quae facit. Quare in qu i oportet volutatem, electi. nemq; rectameite:hoc autem piaestat virtus: tera autem,quae ad id, quod probatum fuit peragendum, cid exitumque perducendum, requirantur, aliunde expectare oportet: neque enim sunt
centa m otem a nobis est, cum quasi bis Heterimus pertius de ipsis. SP
432쪽
In VI. Librunt Arist de morib. 3 6s
itaque vis quaedam, quam appestant solertiam haec autem huius Og e 3: iis haec,quae ad scopum eum,quipropositus est, tendunt,valeat agereroea gisci i- is igitur scopus fuerit hone iis laude digna ea si autem malus versutia vocaturi qua de causa c rudentes acres, ρο versutos esse dicimus.
C V M intelligere se no plane ut velle resq; ipsa postulabat, re explicasse: neq; enim verbiis erat,de vi potestateq; illa animi, quae media adminiculaq; inuenit ad ea obtinenda, sine quibus,quae virtus sitaserit,estici no pollunt, inquit oportere,ut sistentes nos mox in hoc, apertius de ipsis his rebus didieramus; aggreditur igitur KOcficere, lices. Elt quaedam animi potestas,qui dicunt δπιν, mrinterpretes quida nostri vocarunt habilitate,alii vero aptitudine, non desuerunt etia,qui elegantius solertiam iastutia, quod tamen venit in mentem quibus da, nullo modo arbitror appellanda. Haec vero potestas acris,ac vehemes in utraq; partem, idest ad bona consi M& ad mala iuuanda, & ut ait ipse ad omnia, quae nerviant ei rei, quae proposita fuerit videnda.& ut inuenieta, ita ei licteda, cum aute ad omnia dixerit, non distinxit bonos fines a malis quod declarat magis adirigens: si propositus igitur fuerit honestus finis,laudabilis est vis haec ac potestas: si malus,versutia, calliditasve vocatur. In
v.problemate sic enti xvij. quo quaesiuit Aristoteles,cur conluetudo esset dicere oratore de ducem exercitus; nec non deditum pecuniae augendae, δm, : tibicinem autem, & histrionem minime; post causam allatam eius moris inquit, positaam esse . . om in re sua, omni arte amplificanda in hocque aemulis superandis,quod facere vocatur a Graecis minis ν .mo: sequitur hoc tamqua corollariu: admonere enim praeterea voluit,nequis in hoc peecaret qui veru semper id rederet, solere vocare homines prudeles viros acuto ac versutos.
eculo animi ingeneratur,non ne virtute,ut di tum est, terspicuum est ratiocinationes enim eae,quaesiunt de rebus gessis, principiῆ habent . quia talis finis est,
imum quodcunquesne illud est sit enim,uerbigratia, quodlibet hoc enim se bono viro non paret peruertit enim prauitari causi e ', ut decipiamur in iudicia faciendo a principjs rerum agendarum quareterjicuum e ferimops , t prudens fit ut non esi homo prolus.
N E R. I et V s benevolus doctor nequis putaret, viati, atq; idem penitus esse solertiam hane, qui descripst,atq; prudenti demere hunc errorem ex animis ipsorum voluit: dixit igitur 'rudetritia non cite vim, ac potestatem ea sed tamen non constare sine ipsa:Perspicitur autelaoc vcrum esse indc etiam, quod prudentiam vocat habitum : alteram autem Potestatem ;quae res dissentium inter se: Pergit autem declarare, quae si prudentia, & quomodo hic habitus confletur, docet:ait enim confici habitu hunc, qui vocatur prudentia,ac coagmentari non sine virtute morali commemoratq; hoc a se prius dictum esse, dc non magno negox o intelligi posse tale esse, quod tamen confirmat. An maduertendum aute auctor in voca xe potestatem lianc, quam dixit, & solertiam, oculum , quia longe cernit res obscuras, de quae sine ipso perspici non potuissent, eadem ratione, qua, idest μου*κι - , Vocati it non multo supra eodem vocabulo in senibus.& multarum rerum perit s acumen mentis oculum quo autem confirmat id quod apertum planum 3: esse dixerat, est Eoc: dicit enim hoc seri quia ratiocinationes rerum agendarum principiti habent quale quas exemplo,o isten it: inquit enim, quia finis talis est , quῖcumque scilicet ille sit, & id, quod in ea re optianum:nc uecnim ponit ho ut exemplum plenum sit, verbi causa, siquis velit consequi laudem, ac gloriam, opus est,eum iuuare mortales, & nullum laborem, periculumque fugererro alienis commodis, atque utilitatibus. Adiungit autem sine hoc estici nihil posse, o-sendere Volens, non apparet verumque esse putatur, nisi probo viro: iners enim homo,&dcdum voloriati, hoc iacete numquam in animum induceret. Cur autem aliter de hoc
433쪽
3 6 a Petri Victorii Commen t.
sent Iat homo nequam sisnificat, assirmans distorquere animum, & corrumpere prauitate, ac vitium, facereque ut labamur, peccemusque in principijs rerum agendarum; quapro-
onsiderandum utique rursu, crile virtute virtus enim similitersi habet, e
prudentia, adsolertiam non idem tamen est,simile autem, P virtus naturalis adpropriam 3 erami cunctis enim mortalibus videntur Tuli mores in penatura aliquo modo: nam oe iussi, propensia temperantiam, is fortes, alia halemus flatim at ortu ue verumtamen quaerimus aliud quippiam ,propriei quam lonum, nobis esse atque omnia haec alio modo inesse .
C v M disseruisset de vi, potestateq; animi, quae similitudinem quandam habet eum prudenti est tamen inchoata quaedam, & imperfecta virtus, venit ipsi in mentem ob similitudinem, intelligens itidem extare virtutes quasdam non integras, neque periectas, disputare de ipsis, ostendereq; quid discriminis sit inter eas, ac veras virtutes: inquit igitur conside randum sibi rursus cile de virtute,cum videat: haec enim occasio est repetendi quaestione de victute mores ij veluti se habet prudentia ad aptitudinem, a se vocatam δ- om,quae sane sunt similes, non tamen eaede omnino, ita se habeat a natura insita in nobis virtus quaedam ad eam, quae propria virtus est,ec integra, studioq; ac cura a nobis paratur. Extare autem virtutes has naturales probat communi iudicio de illis omnium mortalium: euncti, enim inquit videtur, singulas proprietates moru ineste natura hominibus aliquo modo ides tabere eos semina quaeda ipsaru in animis suis, quod pergit exemplis declarare: sumus enim inquit iusti,& procliues ad temperaria, A sortes,aliaq; hii ius modi habemus stat m. a tenera aetate excpli causa liberales, lenes non tame omnes, sed quida e nobis no desunt, qui ad contraria his virtutibus vitia propes sint. Adiugit aut nonianae contenti sumus his
Nam si pueru, beluis naturales insunt halitus, veru sine mente detrimenos exsticiuntur esse,nisi quod hoc tanti. videtur inde intelliges ruo veluti tu corpore robusto, quod ne aspectu oculorῆ mouetur, usu venit,quia caret luminibus, tibi raderes v bemetius ita Cp in hac re quodsi mente na fuerint, praestant ceteris omnibus in agendo. habitus a te,sui mi in eis, eo tepore erit oprie virtus.
N o N sine causa dare operam ostendit, homines, ut se ornent integris, Vcrisq; virtutibus, exemplo puerorum, ta beluarum,qui cum expertes non sint naturalium virtutum, saepius tamen inde accipiunt aliquid incommodi quam magnopere ipsis adiuuentur, id, quod contingeret etiam viris, nisi huc confugerent, absoluerentq; inchoatas illas in se virtutes. D mumq; addit,siquis subtiliter attendat, facile cognoscet, ita se rem habere: idemq; in hac re usu venire,quod contingit in animalis corpore valido,& robusto,quod tamen oculis orbatum sit cum se moliet: contingit enim ipsum labi cadereq; vehementius, quam faceret corrus infirmit,& imbecillum, nulla alia de causa, nisi quia caret oculis. Exposito vero simili,scue habere rem dicit in hac virtute naturali: si namq; ratio ipsi,meniq; accellerit, tucinagendo praestat antecellitq;: ortu enim hal et principiumq; a natura, quod magni momenticii: quodq; desiderari potuit ad ea parte absoluenda,addit hic habitus aut qui similis est, tunc propriis cicq; vilius crit,ille inqua,quisorias e ritus vocari non roiciat habitus,cii
434쪽
In VI. Librum Arist. de in orib. 363
mentem, rationemque consecutus est, tunc proprie virtus est. Declarat, quod hic inquitarii oteles de firmitate corporis alicuius, capti luminibus, valdeque accommodata est vox illa Demadis oratoris, qui aiebat, exercitum Alexandri Macedonis, amillo duce, similem esse Cyclophcu ipsi ab visse oculus quem unum habebat,effossus est:cum enim plurimu vitibus valeret, nihil tamen em re ipsum tunc poterat, nec res potabat veteri tartitudini.
Quapropter quemadmodum in eaparte animi, qua τί mur, uaesium species solertia, cr prudentia se min morali duae sunt: una quidem, virtus -- ruralia: altera autem propria: π harum ea, Pae propriaeu, no gignit
HAEc est concluso qua declarat vere a se traditam esse similitud nem eorum, quae sunt Induabus animi partibus inter se dissimilibus, ea inquam, quae sedes est, & domicilium mpinionum,& illa, quae mores in imasivi enim ostedit, in priore harum duas inueniri sermas,quarum I na vocatur e M. TH, aptitudoq;:altera prudentia; ita in posteriore itidem duae sunt,quae respondent ipsis, virtus inquam naturalis quam sine labore, studioque ullo obtinemus,& propria, & di na, quae hoc nomine appelletur,ac sine appendice, id quod alteri non contineIt,quarum duaru disparium Virtutum,addit, proprie virtutem appellatam con
Quapropter aiunt omnes virtutes, se prudentias. Si Socrates hae quidem parte, recte quaerebat,hac vero Ieccabat quod enim prudentias aditrabatur efse omnes virtutes,lecccbar: quo alutem non sine pruintia, lene δxit.
V et constitueret,quod dixerat,cunctas virtutes egere prudentia; nec sine ipsa integras, abs lutatque esse, citat testimonium veterum illorum, qui aiebant, virtutes esse prudentias:&non seluin tamquam condiri & perfici ab ipsa, quorum non lum virus fuerat Socrates,verum etiam sertas te dux, α auctor inliquorum: sententiam igitur ipsius ponderat: aitq; cum Partim vera sentire, partim lapsum esse, ac reccasse: natu quod inquit, illum recte solitum quaerere, respexit morem, rationemque eiusdem, qui in utramque partem de rebus diiter bat,& nihil viceitum,& sibi exploratum,tradebat: pcccasse eum ait, quod arbitrabaIur,omnes virtutes esse prudentias: verum autem in eo vidisse,quod putabar,eas non sine: prii
Signum autem ess etenim nunc omnes, cum deffinierint virtutem dixeris sese habitum, oe Aquae refertur, a iungunt , sui seruitur rectam rationem erectaautem, quae obtemperat prudentiae.
Co M p i R M A T sententiam suam, ut prius secerat iudicio usus priscorum, ita nune recentium & doctorum hominii,qui ipsus aetate viverent, quare appellat ut oportuit, hoc arguinetitu suit, signu:non enim Planc hoc illi docebantmota enim erat,& indicium huius rei, uod illi quoq; eode pacto de hoc sentiebant:cii enim definire voluerint virtute aliqua, ad- ut habitu ex posito, rebusq; praeterea significatis, ad quas refertur,ea moderari recta ratio iacit te; ab tria re uo inqui quae sic serisivi rrudutia iusserit,obtereratq; ipsi.
stari: manereque non posse sine prudenti de qua prudentia, nactus Occasionem hanc,no nulla hic etiam quaerit.
435쪽
Digentur stitur omnes que ammodo augurari, iuscemοῶ halitum vi tutem esse, qui trμzentiae paret: Fortet autem paulum transire: non plumenim qui secundum rectam rationem , sed qui cum recta ratione halitus eo, virtus est recta autem ratio de huiuscemodi rebus in pruintia.
Exi ci T ex verbis ipsorum , eos aliquo ryodo diuinare hariolarique, quid virtus sit. t te iinquam habitum eam elle, qui sequitur prudentiam, obtemperatque illime . tamen nunc
cognitum illos habere: nec certa, rectaque via ad cubilia ipsius accedere: neque enim hu-i uice modi res percipiuntur notis,quibus utuntur vates ad res obscuras indagandas:hoc ngitur verbum valet ad iudicium nostri doctoris commendandum, cum illi etiam, qui rena ordine non tenebant, vi veritatis impulsi, secum facerent,non tamen ornat illos: nec in gnam aliquam laudem ipsis affert:ea de causa,qua significatum a me est. Omnes vero,quod inquit, non tantum inseriores, aequalesq; suos intelligere videtur volutile, verum etialia antiquos illos, quos appellarat. Adiungit autem oportere ulterius progredi meque enim solum virtutem elle habitum, qui obtemperat rationi, sequiturque ipsam tamquam ducem, sed qui iunctiis est cum recta ratione, & qui tamquam tbciam ipsam habet: addit autem , ad concludendum quod vult, rectam rationem in huiuscemodi rebus esse prudentiam.
Socrates igitur rationes virtutes existimabat esse: sicientiar enim esse cumctas: nos autem cum ratione esse volumus: perspicuum igitur ea mi , quae
dicta sunt , feri ηαn posse, ut ις-m proprie sit sine prudentia: nque prudentem conuare posse sine morali irtute .
EMENDAT etiam sententiam Socratis, quam ut hic, Ita et am aliis locis improbat: alebat autem ille, cunctas virtutes este rationes, quare easdem scientias esse assirmabat, a docto reque accipi volebat, quod commune est omnium scientiarum, quae a duce praeceptoreq; ipsarum tradunturmam scientias esse rationes:conflarique perceptis documentis carum rerum planum est in quo igitur dii lentiat ab ipso aperit: inquit enim,nos vero rationes ipsas esse non putamus,ut autem plenae, absolutaeque sint,egere ratione existimamus;vi namq; ipsius perfici, de ab omni labriculpaque vindicari: post hoc concludit d cens:perspῖcuum esse ex his, quae tradita sunt,non polle constare proprie bonum, & quod omnes numeros virtutis habeat sine prudentia, neque polle quempiam prudentem elle sine morali virtute; virtus igitur haec initium est huius operis,bonum proprie hic, ut supra uocauit,uirtutem.
Sed etiam ratio hoc pactos, retur,qua Astutaret aliquis seiunctis esse in
ter se virtutes: non enim idem ad omnes aptis mus natura e fiet: ita ut hanc sutidem , iam hanc vero, nondum acceperit: hoc namque δε ,irtutibus, quae natura ingenerantur, usu venit i per eas vero, quibus aliquis simpliciter dicitur bonus non euenit simuleiam cum Irudentia, quae unam, omnes aderunt.
Sa NTENTi A crat satis peruulgata quorundam, qui unam quampiam virtutem adeptus citet, eum tenere cunctas: nec heri Polle, ut triau ieiungamur, non d rant tamen, qui hoc
436쪽
In VI. Librum Arist. de morib. 36s
hoc verum non putarent, refellereque conarentur, dicentes, non Oinnem hominem esse natura factiun ad omnes percipiendas, sed magis pronum ad has, quam ad illas; quare continget, ut hanc iam occeperit, ad quam scilicet a natura instructus est, illam vero minime, a qua alienus e st: aperire autem voluit errorem eorum: neque enim penitus errabant: inquit igitur contingere, ut hoc verum si In virtutibus naturalibus 8, quidam enim magis ad hanc, quam ad aliam procliues; exempli causa ad sortitudinem,quam ad temperantiam, cuiusmodi sere sunt adolescentes: in iis autem virtutibus, quae morales appellantur, hoc usu non venit: statim enim inquit, ut aliquis compos prudeliae furis est, quae una virtus, solaque est, nam cunctas secum trahit, omnes simul aderunt.
Ferspicuum autem ess, quamuis ad agendum accom edata non esset, δε-turum tamen fuisse, ut i a opus esset, quia partis animi virtus in quia non extulit electio recta sine prudentia, neque sine virtute hoc nami finem, haec vera, er ea, Pae ad finem referuntur, essest, ut agamus.
Hoc praeterea addere voluit ad magis consutandos eos, qui alebant, utiles non esse ad humanam vitam prudentiam & sapientiam, nec quicquam eas iuuare vitam beatam;s namque hoc etiam concessum ipsis foret, inquit, elle tamen alteram harum idest prudentiam studiose captandam, quia virtus est. summumque bolium partis eius animi, quae sedes ipsius est, qua utimur in rebus agendis : quomodo igitur tam nobilis virtus, tamque nobis necessaria negligi potest Addit etiam aliud, quod declarat sine ipsa nos vix poste ex virtute nos gerere, siccurruque animo esse, quin peccemus in vita: non valemus enim sine prudentia recte eligere, quid nobis faciendum sit: non enim solus habitus. virtusque hoe Iraestat: reo uiriturentin quoque prudentia; cum illera harum idest virtus finem moniaret, impellatque nos ad id, quod rectum est, laudemque in se habet gerendum:prudentia autem doceat, quomodo id, quibusque tamquam adminiculis, adipisci possim us.
Ein etiam neque imperium habet in sipientiam: neque meliori pania
minatur eadem ratione, qua corporis sanitati neque medicorum ars non enim
Mitu ipsa se videt, ut ea gignatur: illius stitur causa manaat, praecipitaquid facta pus sit , sed non illi ira.
Ras sici et etiam,quod illi obiecerant, attulerantque, tamquam Incommodum: dicebant enim, cum tantum tribueretur prudentiae, ut ipsa quas reseret, ae gubernaret cuncta, id- est, & priuatas res, α publicas. eam imperium habere in sapientiam, & tamquam driminam ipsius elle; quae profecto melior pars animi est & praestantior multo: docet igitur hoe verum non este: utiturque primum lina ili, ad id explodendum. accommodato: ostendit enim, quod videri alicui pollet, artem quoque medicorum non imperare corporῖs finit,ti, sed illi inseruire, cum ipsi non utatur, uteri faciunt suis seruis , sed curet, ut, pul
λὰ terra simile est re signis dicat,facultatem riuitatis adminimandae imp num habere in Deosiruta cuncturaecipit re aistensi, quaesium in Auitate.
437쪽
A L τ et n. v M hoc argumentum est, quo idem probat, & Ipsum a simili ductum: significat enim, si hoe vetum foret, secuturum esse, quod indignillimum est, & magis adhue absurdum, quam superluc, ciuilem disciplinam dominam esse deorum, α exercere vim, potestatemque suam in ipsos: atque hoc, quia statuit de omnibus robus, quae sunt in ciuitate, in quibus etiam sunt, quae pertinent ad cultum Deorum veramque pietatem, idest qui Dii sint recipiendi in ciuitatem, qui inde eijciendi, cum praua iit religio eorum . de quomodo res diuina veris facienda,ceteraque huiuscemodi, quae in mori bus institutisque veterum illorum contingebant. In extremo quoque secundi duorum illorum de moribus librorum, quorum index est.ι Ἀγάλα , cuni hoc quaereret, eleganti simili, de valde ac commodato ad xem ante oculos ponendam, idem cons ' , inuit de salsum esse docuit: principis inquam viri, set tu natique hominis, de eius, qui in ipsius domo dispenset omnia, quem irie ἰ-
πον vocat. M. autem Cicero pro C. . Rabirio docet, eum Alexandriae appellatum.
qui enim videret il- , tum linterare
opus esset mandare putaret,ipsum esse regem, dominumque domus , non mi nistrum eiu ,
438쪽
haee autem sumpto principio alia, lientam nobis est, eorum . quae circa mores fugien ι sunt, tres esse decies, vi
tium, incontιnentiam, immanitatem: contraria autem, uobis
quidem, persis sunt: hoc enim, virtutem , hoc autem, continentiam appellamus: immanitati autem aduersari maxime eongrueret dicere Virtutem, quae supra nos ea, heroicam quodam crdiuina: quemadmodum Homerus Priamum de ractore loquentemfecit dicere, quod νι
de sonus ero. Iue Uidebatur, mortalu hominis filius esse,sed Dei.
V M praecepisset Iam de vIrtutibus morum, & de vIrtutibus rationis: contrariisque ipsarum vitiis, quatum cognitio facit ad vitam beatam, quae finis est horum librorum, antequam doceret subtiliter. quibus in rebus ipsa posita sit. α quomodo confletur,existimauit oportere se de non nullis aliis quaerere debere, quae smilitudinem non paruam habent eum virtutibus . ac vitiis . atque Id in vitamque partem : sue sp elem quandam In L eontinent virtutis, ita sunt urque plurimum valere ad vitam Ornandam, ut, sapientes quidam vorati, crediderunt, beatam effetendam, qualis est voluptas . Primum Igitur quaerit de duabus, quatum una non estylena visus 3 alteta autem non plenum integrumque vitium, idest de continentia vocata
439쪽
a recentiori bais Latinis. & incontinentia, quae aduertatur ipsi;deinde de contrarijs itidem animi habitibus, quorum prior superat virtutem, praestantiorque ipia est: alter autem peior est omni vitio: inquit igitur,aggrediens haec tradere, Initiumque ducens a rebus malis, & astinibus culpae eorum, quae pertinent ad mores , fugiendaque & a te depellenda sunt, tres esse species, quas nominat, idest vitium incontinentiam, feritatem, immanitatemue : contraria quorum ut inquit, duorum quidem, aperta sitiit, ac nominata ideit virtus, & incontinentia; quod repugnet tertio, non ita notum csse dicit, arbitratur tamen i-rs maxime opponi, conuenireque illi ostendendae virtutem, quae suderat captum hominis , heroicam inquam quandam, & diuinam, quam putat significaste i Iomerum, cuni fecit Priamum, de filio Hectore ita loquentem, pracdicantemque cum valde honum tuit se; ait enim illum videri non potuisse, mortalis hominis filium csse, sed alicuius Dei. Em ,. dem pacto cum M. Cicero pro M. Marcello inquit; Haec qui faciat, non cῖo eum lum- ,, mis vitis comparo, sed simillimum beo iudico; huiuscemodi quempiam descripui. L cum autem super orcm Homeri, quemli iecitauit auctor prope medium' esse postrema libri Iliadis, notum est:in vetusto autem exemplari & reserto optimis declarationibus, taliolion hoc legitur,quod de ipsum significat, a poeta tributum esse Priamo,scruato more, na- uraque parentum qui valde vellent laudare ex se natost dicere enim solent. eos tanta virtute pracditos esse, ut mirum videri potuerit, quomodo illi ex se nati sint. Similitudinis igitur non nihil habet sententia illa eum voce Homeri, sed ut melius hoc intelligatur, verba illa ipsa hic ponam. . i. A rix Φ.σι. δ κἀν ij i- .
ν propter si ut aiunt ex hominibus fune D, d eximiam virtutem, ι issicemiai quidam esset, via licet qui repugnat fero, immani pectori avi habitus etenim quemadmodum bestiae eraei animantis non est neque vitium, neque virtus, ita neque Dei. xerum haec quidem , quiddam honorificentius ea quam virtus: haec vero,aliud quiddam genus vitis .m Ap Rop et an inquit Aristoteles, s, ut alunt de hoc enim totum se refert ad opiniones aliorum ex hominibus sunt Dii ob eximiam praestantemque virtutem huiuscemodi quidam habitus animi esse qui opponitur feritati: probabile autem hoc esse ait a simῖli argumcntans, contrariis inter se naturis spectatis 1 etcnim inquit, veluti non cadit in beluam ilium neque vἰrtus, ita ne In Deum quidem: contrar;js sane de causis, ut adiungit, sicianus, verum habitus Dei maius quiddam est honorificentiusque, quam sit virtus ; hic vom aliud vitis genus. Quod vocat virtutem heroicam. 5c diuinam , ingentem, dc quae rara admodum est apud mortales, notum est, M. quoque Ciceronem eodem verbo usum sui se,cum viros tales significare vellet, vi cum inquit, Labienum iudico facinus iam dium nullum ciuile praeclarius: eundem etiam . a rudi vocare solitum M. Brutum, & socios eius facti, idest smillimos Deo, nemo nescit.
es fuerunt arae lare, cum quempiam valde laudarim , ά inus vir, aiunt, sic squi reddar ingenio letuum inus se inter homines: maxime autem apta bar'
APUD homines, contrarios hῖs, quos ob exImiam 3c caelestem quandam virtutem di ix Vocari solitos, heroas, qui vitam vivant propriam beluarum, omnemque humanitatem e α uerim, Paucos inueniri ostendit: probat autem hoc, significans. in contrarus illis idem vi
440쪽
In VIL Librum Arist. de morib. 369
nenlre,qui Jc ipsi infrequentes sunt, id quod modo consi tui quasi testimonio utens Lacedaemoniorum, qui . cum quempiam in caelum ferrent summis laudibus, dicere sistiti erant, sui scrinouis proprietate, de breuitate utentes, ν,ἐκ ' ου rit, mutata prima littera eius nominis,prod.ι dicentes σM e sic certe locutuς est Xenophon in IIII .libro . - ω , cum Pasimacum Laconem in proelio, cernentem dolum suum exitum habiturum, facit ita lo
tionem antea feci in III horum librotu, quo loco de quinto quodam genere fortitudinis, ex errore,& inscitia orto, Aristoteles praecepit: quia autem illic rem totam narraui & quomodo dux ille Lacedaemoniorum imposuerit hostibus, exposui, tantum nunc addam , quod cum laetitiae plenus ille exclamatit cum iure iurando, is αἰ stim uideri ipsum ligni licasse Castorem,& Pollucem,id quod numerus etiam duabus personis aptus Othedit, praeterquam quod hi erant peculiares Dij eius gentis. Socrates etiam apud Platonem in extremo Menone, huius consuetudinis eorundem meminit: eadem uerba usurpans, quibus hic Aristoteles usus est. Cum uero contrarium hule animi habitum extare dixistet, idest sexum, di immanem: praecipue apud barbaros ita immitem, de saeuum hominem inueniri tradit, qui omnes honestae diiuiplinae expertes erant, de natura facti ad immanitatem co
Nascuntur autem huiuscemodi cluaedam propter morios etiam , oe mem- Irorum debilitates,sedhomines etiam istos, qui superant communem naturam
vitiorum prauitate, sic infamamus sed is huiuscemodi Uectione s.fit, ius nobis mentio quaedam facienda est.
v T naturae prauitate magnam partem horum Immanium Acinorum fieri narrat, de quae penitus aliena sint ab ingenio humano, ita etiam quaedam ipsorum proiicisci tradit, o tumque ducere a morbis corporis, de quia qui ita contaminati sunt, capti sunt aliqua pa in ipsius, membroq; facto ad voluptates illas, libidinesque explendas: neque enim putandum est,immanitatem solam constare in saeuitia exerceda, de acerbitate naturae,verum etiam in omni graui culpa. quae excedat humanum ingenium, vitiaquc ca, quae cadunt inmortales etiam improbissimos. Declarauit hoc Pontanus, qui in libro, quem scripsit de immanitate collegit exempla multa omnis generis improbi minorum factorummam quod pertinet ad G - , quid hoc verbo significare voluerit, magis apto ad scelus indicandum, quam ut pollit honeste,& sine verecundia violata explanari notum puto. Alexander quoque in V H. quaestione II II. libri, qua quaesiui si omnis a ritudo est malum natura cur non omnis quoque voluptas est bonum natura, meminit voluptatum, quae praeter natutam sunt liuiuscemodique dixit elle illas, quae propriae beluarum sunt: α quae a morbis pro ficiscuntur, de quo addit in VII. hoc libro dictum ab Aristotele esse . De quodam etiam huius generis enormi stagitio disse tu ille Aristotelem in XXVII. capἰ te. IIII. segmenti pLoblematum satis notum cit, quod Aere nascitula laesa certa quadam parte corporis. indiungit etiam non nullos mortales,qui sane non peccant in nouo genere deliciorum,&quod abhorret a natura humana, sed in usitatis, & communibus voluptatibus sine modo vllo volutantur, solitos ab hominibus infimari, α pleno hoc ignominiae veri, o notari, dici lite demum immanes, quos ut dixi, non genus quoddam abhorrens voluptatum. uel modus, de nimia copia usitatarum deturpat, verum inquit de hoc habitu animi, quod olet ingenium,& mores serarum, infra a nosis plenius,& accuratius disputabitur
Texitio autem prius iactum est δε incontinentia autem, m Pisia, δε- Iebs dicendum es, oede continentia, O tolera, .n Iue enim ut eisdem ha-