장음표시 사용
21쪽
Hoc erat in principio apud Deum. ,
, C O M M E N T A R I V s . i-VERBI natura & existentia expositis transit Euangelista ad statum V quendam Verbi deseribendum, ob idque particulam copulantem lemaetermittit, quae priores tres enunciationes, & veritates copulat, ut illas ad verbi naturam, hanc autem ad conditionem , seu statum quendam pertinere significet : sic enim solet Euangelista es quae narrat, diuidere. sensus est, hoc Vςrbum in principio antequam quicquam factum esset, erat apud Deum: id est,tantum erat apud Deum, nimirum nondum carnem susceperat, nondum se manifestaverat, sed erat solum apud ipsum Deum, absconditi , inuisibile, & non manifestum, neque ad quicquam aliud referebatur, quam ad Deum ipsum, a quo procedebat. Huius sententiat sensum idem Ioannesi. Epist. i. clarioribus verbis indicauit Annunciamus, inquit, vobis vitam aeternam, quae erat apud Patrem , & apparuit nobis, quasi diceret ι α' qubd tantum apud Patrem erat ab aeterno, inuisibile, & occultum , postea nobis manifestatum est, & in carne apparuit. Habet haec sententia tacitEparticulam excludentem . solum, siue, tantum. Est enim hullismodi phrisis communis stripturae. Rom. . Beatitudo haec in circuncisione manci, an etiam in praeputio λ araece non est illa particula tantum tamen sit 'le da est, quod recte fecit interpres. Rom. i. Non enim, qui in manisesto, Iudaeus est: neque qui manifesto in carne, circuncisio est. Oportet in vir que particulamst latum supplere, non qui in manifesto tantum Iudaeus es neque qui manifesto in carne tantum,circuncisio est. Sunt multa alia huiusmodi loca, etiam apud Ioannem, quae in progressu enarrationis huius nota fient. In hunc sensum est praesens sententia exponenda, nimirum hoc verbuin principio erat tantum apud Deum, non autem apud nos, quale fuit carne assumpta. Vtitur autem Euangeliita pronomine demonstrativo, ad eandem naturam verbi significandam.
ANNOTATIO a I. VBIT A RE posset aliqui it
thoti inteea i Irelatiuum thi reserat ne Verbis, ν ositio tra, an Deum t quamuis enim in latino texui ς0 53- tu non iit ambiguitas, tamen in graecom xv masculini generis, & referri potest ad Verbum, δέ ad Deum, qui erat verbum, utrunque enim nomen masculinirneris est. Orig. toni 2.ad ktrunque fert, tamen omnes&Graeci, & Latini expositores,ad Verbum ut,& uerso latina ab Eeelesia recepta aperte refert,& se planE referendum censeo, sicut etiam sequens relativum: somnia per ipsum iacta sunt,J&contextus talem probat sensim.Omnes enim hae enunciationeade Verbo ssunt. J Quantum autem ad sensum attinet, aduertendum est, quam in Commentario attuli expositionem, antiquos patres prasensiile. Te' tuli. aduersiis Praxeam: Sermo, inquisii principio tantum apud patrem erat, adiungens illam particulam ex elude rem tantum nostram indicat expositionem, Clemens etiam Alexand. in rat. ex hor. ad gentes, Verbum, in pii quod erat apud patre,doctor apparuit, hisce e bis insinuat idem esse apud p tre, qterat in principio, & ad patrem
tantum referebatur: pollea uer. etiam ad nos , quando in carne apparuit. Greg.lib. .mora. e. I9. exponens vertat
22쪽
A bat id esse verbum diuinum, quod a
sconditum erat: quia apud patrem erat nempe inprincipio: carne nondum ac
Quamuis expositio allata sit meo iuviuerset aliet dicio legitima, nim desiint tamen expositioi es Doctorum, quas in medis Liri tui. ad serre non inutile erit, ut earum colla
Ori .ho m. a. in diversis loc's, ril .lib. i. m Ioannem, ea sex missi hi lac, ut reseratur ad verbum, sitque sensus:
hoc verbum, qui Deus erat, erat illud idem, quod erat in principio, & erat apud Iesum, quod dictum est,no quis a--liud existimaret verbum quod erat in
principi. ti eriti pud Deum, ab eo, ιδ
erat Deus. imo Eunomi usita, uti s existimauit: Id autem praecauensa Euange a. Hoc ad iubxi ut unum,&idem esse ostenderet. Altero modo exponit Theophil .alios, dicens, sic esse saB bulatos: Deus erat νγ ,separabit se aduerses eum pud quem erat: t tur
lei per sutrit summa eriniunctio. Non alienus eis ab ista expositione Ambros. qu lib. i . de fide,e.s .sie exponit: Quod erat in principio apud Deu,sempiterne diuinitatis in patre, εc filio inseparabi.
hs .nitas edocitur Basil. ho. in haec verba ita diei nenipe his verbis significa. xi sena ner fili si eum patre esse, dc verba apud Deum, nam dictu est semper verbum esse,& esse apud patre, dcesse Deo: dicitur ergo semperetia essem patre, - sicut semper est . Terrib modo exponit Hilarat L. 1.de Trin.nempe per hanc sententiam, unitatem Dei declarari: cum enim dictum esset. t Deus erat uerbum,Jut unitas,inquit, Dei seruaretur,adiunxit, Hoc erat in principio apud Desi. JAliqui te petitione esse quandam existimant. Alii alijs etiam modis exponunt, qui omnes ad eandem, & unam reserui sententia cum praecedetibus tribus ensi Hationibus coniungentes. Nobis autem expositio nostra maxime cons)rmis videtur, ut d alteram pertineat sente
tiam, id quod prater Ilio corula a duri.
vltra praedictas expositiones, non Dinutile sore iudicaui roserre expositionem quandam, quae mihi olim placebat, re tamen diligentius considerata. quam inconimentario explicui, magis p. obaui. Illud enim fuerbum erat apud Deum sie exponebam. Verbum nempha pud Deum erat . quia ad solum Deum reserebatur,nondum camem induerat,
nec se mani sellum secerat, quod autem sequitur: Hoc erat in principio apud Deum, sic explicabam: In principio,
quando Deus cuncta secit, aderat hoc idem verbum apud Deum ipsum, non solum enim ante omnia, sed tunc qui do facta sunt omnia, apud Patrem ad rat, ab eo indiuisum, de voluntatis . se consiliorum, ac operum omnium eius conscium . Hane sententiam Salomon , Sap.9.expressit,dicens : Tecum sapis n-tia tua, quae nouit opera tua, Sc qu* aD
suit tunc, m orbem terrarum sacere uec sciebat, quid esset placitum oculis si tuis, S quid directum in praecepis tuis,
hete salonion, . hoc est, quod Ioanne. I, 'nunciat:sHoe erat in principio a pud Deum. 4 Sed multo magis elucescet
hiὸ sensu , si verba Salomonis conser mus: prouerb. 9.di os flatus verbi, Sc M. uinae sapientiae describentis , Dominus, inquit, possedit me in initio viarum suarum antequam quidquam fac ret a principi , ab aeterno ordinata sum, & ex antiquis antequani terra fieret: nondum erant Ahyili, A ego ia
concepta eram, nondum sontes aquarum eruperant, necdum monte F graua mole consi iterani:ante omnes colles ego parturiebar, adhuc terram non secerat,dc sumina, do cardines orbis terrae. VOmnia haec ad prsorem statum potianent, quod ordinata sit,quod concepta, quod partu rire tu εἰ e. omnia, inquam, haec aeternam generationem, qua filius est, di aeternam locutionem, qua verbum ell,signiscant. Quae eadem Ioannes expressit his verbis: s In principio erat verbum, dicit statim adiunxit S lomon: mando praeparabat colos adA Aram, quando certa lege, et pyroivali bat Abysses, quando aethera frmabat, sursiim , d. ii abat sontes aquarum et viando circundabat mari terminum.
23쪽
suinn,&legem ponebat aquis, ne tran- fCum eo eram euncta eomponens. ID sirent fines sitos, quando appendebat Quod Diomon dicit, s aderam, i id fundamenta terrae, cum eo eram eun- nunc Ioannes exprimit: l Hoc in prin- ea componens, haec ad statum uerbi at cipio erat apud Deum. 4 autem teram pertinenti: In quo aduerte duo Salimion dicit: s Cuncta eum eo comis verba. Vnum eii, sinando pretpar. ponens, J Ioannes signifieat, dicens et M imbat coelos, aderam . J Alterum est, somnia per ipsum facta sentit .
Omnia per ipsum lacta sum. COMMENTA RIvs. ΡROGREDI TVR Ioan. & explicat statum secundum verbi, quada
non taurum apud Patrem erat, sed ad creaturas etiam cepit se conuerte- .
xς somnia. J inquit, sper ipsum iacta sunt:J quasi diceret; Erat quidem hoc Verbum apud Patrem, ouando omnia secit, nee tantum erat apud illum, sed per ipsum Pater omnia fecit. Adverte uuam breui verbo Ioan.expressi quκ Moyses lor go sermone conclusit, ut adnotauit Chrysalo' .n Ioann.Nana EMoyses pertex dies rerum creationem dii tribuit, friat lux, Fiat firmana sexum, &c.J At Ioan .vno verbo complexus est, dicens; somnia per ipsum facta sunt.J Adde,plura ficasse,quam Moysem. Hic enim se rituitium sui ilaiatiarum expressam non fecit significationem,sed sensibilium, quae populi oculis stibiacebant: at noster Ioan. penerali voce cuncta conclusit. Nec si myllerio Euangeli ita breui usus epilogo, unico comprehendit verbo, quae multis descriptit Moysis. Beneficium enim creationis narras illi populo,*unondum redemptionem acceperat, multis amplificavit verbis, utpotὰ omnium acceptorum maximum: sed Ioan . ad quiddam maius narrandum p onperas,nempe redemptionis opus, propter quod Deus homo salius est cuius collatione illud iam minus censebatur, breuiter, & velut summatim ad maiora progrediens, illius secit mentionem. Evangelium enim Deum redena piorem,sicut vetus Testamentum creatorem, praedicat. Multo autem maius,& dignius est, Deum hominem esse iactum, quam cuncta a principio creati se,in quo Ioan. tacite insinuat,unum esse,& eundem Deum creatorem,& r demptorem, cum virianque verbo perfecerit, eundemq; auctorem veteris, s& noui Testamenti: in otio conuincitur error Manichaei & aliorum, ut bene notauit Ambr. litat .de lide, cap. s. Hi enim alium auctorem Testamenti veteris , & creatorem posuerunt ; alium autem noui, ec redemptionis operat rem:at Ioan. uno,&eodem verbo,eundem docet utrunque perfecisse,acob id creationis meminit, ut per eum recreata, ec reparata omnia noscamus,
per quem fuerunt & iam. ANNOTATIO ii. VER v Μ diligitus sunt haec uerisba e sideranda,& examinandum
esti quid uox Domni ad significet. Non
demerunt, ut plus, quam par est, eius vocis sigmneationem extenderunt iij
arctius quam ueritas postulabat, traxerunt . sed Et illi dilatanim, di isti
coarctantes, aueritate Catholica, quae in horum medio consilit aberrarunt. Primδ igitur Macedonius diuinitatem Spiritus sancti tollere adnitens ioc loco utebatut , in eum modum argumentans. somnia per ipsum iacta sunt,Jigiatur spiritus sanctus factus est, nam uox bomnia
24쪽
o Iomnia r concludit uniuersa, huius a
sumentationis quae erat etiam Amanorum, Ambrordibr. de Spiritu Samoo. capiti secundo. Gregor. Naχiai curati quinta. Theolog. Cyril libr. pri mo . in Ioann. capiti quinto. dc Clirysostom. homil. quarta. meminerunt ,
illique respondent: non abssilua omnia esse lacta, alias ipse& Pater factus esset a sed omnia , quae facta sunt per ipsum facta sunt. Spiritus sanctus autem sactus non est. Adde, omnia 'diei facta, quae sunt extra facientem, at spiritus lanctus est ex varie iacientis. Nam opera Trinitatis sunt indiuisa , ει quae facit Pater , lacit Filius, iacit spiritui Sanctius. Ab hac etIo generalite semper factor excipiendus est an alias cum dicitur primo. Corinth. ου.
Enus est nobis Pater, ex quo omnia, Jiceret inferre, ergo Filius est factus. φd si dicas excludi Filium a voce somnia I isto loco, quia habemus i cum Ioannis dicentis , s per filium omnia ficta, I re ondelis & eso, haberi
locum in diuinis litteris, qui omnium auctorem Spiritum sanctum esse attestatur, Psalm. 31. Verbo Domini etai sirmati sunt, & spiritu raris eius omnis virtus eorum. Ambros libri secumdo de Spiritu sancto , per totum lia brum doeth ad modum probat, omnia Patris & Filis opera , etiam in scriptura tribui spiritui sancto. igitur Spiritus eum iactore est, Si excluditur ab omnium numero, quae facta sint. Isti C ereo plus iusto significationem vocis somn iaJ extendebant. Alij in altero extremo significatio-
'nem coarctarunt. Orige n. t . 1. In Ioann. refert Hetacleonta semiliarem
Valentini per hane xocem somni ad intellexisse sensibilia ista, quae tantum
per Verbum affirmabat esse iacta. saecula vero, di ea quae sunt intaculis, per Verbum lacta suisse negabat. Ab hoe errore dissentiebant aut , qui horum sensibilium Verbum auctorem esse negabant. & ad inuisibilias Omnia I r
ferebant . Horum meminit Irenarus lib. 3. con. haeres cap. II. quod etiam Ma-
Michaei dixerunt, ut auctor est Rugust.
lib. de haeres at Ioannes omnes ipsa Duerbi significatione conuincit, I Omnia facta sunt per ipsam , J quidquid extra Deum factorem eii, factum est.& ab ipso per Verbum factum est , euius Verbi amplam , di debitam significationem Paulus declarat ad Colon primo ubi de Verbo hoc loquens se i quit: Quoniam in ipso co id ita sunt uniuersa in coelis, Sin terra, visibilia,ecinuisibilia, siue Throni, siue Domia
nationes , siue Priἀeipsus, siue Pot states , omnia per Vium , S in ipso
creata sunt ,& ipse eri ante omnes, re omnia in ipsis constant. Haec verba, omnia includunt extra Deum,& quotquot sunt figmenta. Manichaeorum ,
Valentinianorum , & aliorum similium euertunt. De hoe ipsis verbo lo- aquens Apost. ad Heb. primo. Per quem, inquit, fecit& saecula. Quicquid igietur praeter Deum est , siue spirituale , siue corporale, per verbum factum est: ut optimum interpretem Ioannis, Pa
tum esse insciari non possimus , qui saeclarε exponit, quae sint ista s omnia, J quae per verbum facta sunt, a
inue inter extrema haereticoriim , inolica veritas inedia consistit.
cundo loco particulari, Per. J suis, Perida
impegerunt enim In eam Arriani, 'i nutri. putantes particulam hane denotare in- FHrumentum, & ministerium, affirm runt Filium minorem esse Patre, v pote per quem tanquam ministriam,&anstrumentum secit omnia . Meminerant huius argumentationis Basil. lib. de Diritu sancto, capitulo quinto. de Cyril. lib. primo. in Ioan. eapiti qui to. Chrysostom. Homi l. quarta.& alii antiqui patres, inter quos est Ambroclibri quarto. de fide, capit. sexto. Sed quam vanum sit hoc eorum arguine tandi genus , striptura demonstrat. Nam de Patre loquens, hae etiam par ticula utitur . primo. Corinth. primo.
25쪽
A Fidelis Deus, per quem vocati estis in consortium Fili j iiii, & initio posse- . rioris ad eosdem , Pauluς Apostolus Iesii Christi per voluntatem Dei r, &ad Galat. quarto. Si filius , & hares
per Deum . Quare si argumentatio Arriana valeret , esset etiam Paterminister, & instrumentum , & proinde minor Filio ..Quamquam haec ea- .dem arsumentatio Arrianos in lignis arguit ignorantiae : cum particula , . IPer, sarii linc viarum generibus ac-κommodetur tm 5 efiicienti prin-ἀipali, modo instrumentali tribuatur. Vnde vanum est, ex talli particula ta- Iem inferre conclusioncm. Certe hoc in loco non ministrum , non instrv- mentum, sed causam significat princi--n palem, sicut &. ipsum Verbum, Prou. octauo dicit, per me Reges regnant. Id si verum est, ut est verit suarum, cum dici potuerit, Verbum omnia fecit ,
i seu ab ipso omnia facta sent, cur ἱ Peripsum omn4a lacta sunt .7 dictum est λ' Cyril libr. primo. in Ioan. capit d cimo. exponens verba illa,s Mundus
ser ipsi in iactus est, Jboquit , cum , per
ilium mundum factui .ese assirmat, ad Patris. s. memoriam sicile red
cit: eum ei, ita sper quem J dicitur, sex
mo J etiam intelligitur. Universa enim ex Patre per Filium in Spiritu sincto sunt haee Cyril. Responsio igitur cum Cyril. ad ista similia verba ense potest, dictum esse , Γ Per ipsum , Ire
non exeludatur. Pater , ab hac crea-ς - ne omnium: cam Pater per Filium omnia condiderit.
Authos. Libet addere aliquid amplius, quod, in Pisistit , hae particula, Per, I significari mihi
videtur . Ad uerte igitur uni eam effetinisenem, qua Pater, & Filius creant ;unica tit utriusque essentia , vir. tus',& potentia: Hoc tamen est distria mixtis , quod licer uni ea sit essentia , v rtus In utroque , tamen Fi Ilus habet i essentiam , & vir tutem ;ata quamuis unica sit actio, qua uterque creat, tamen pilius habet a Patre Hid creet, sicut habet virtutem , &essentiam , sis creat . Creare ergo
cum Filio ereare, sed φ irescando DFilio essentiam,& virtutem, qua una in ipso Patre creat, & troinde quadam ratione assimilatur instrumento, nempe in hoc, quod sicut agens communicat virtutem instrumento, ut una cum ipsis operetur, ita Pater filio vim tutem communicat. At est maxima disserentia a quia agens non communieat suam sibilantiam , nec inmmet virtutem , quam habet, instrumento,& ob id instrumentum est inserius agente : at Pater communicat sua inet substantiam , & virtutem Filio squa uterque agit:& ideo non est in nor Filius Patre, in quo decepti sunt Arriani. Ioannes ergo cum insinuasio in prima sententia Filium esse Deum ,
di quidem de . Deo, volens soc etiam cssuificare; in Ipsa creatione , usis est hae loquendi formula. Omnia per
ipsum facta esse, i. vi insit uaret Patrem omnia sacere cum Filiis, communicando eandem virilitem suam Filio, ut v uterque actione creare dicatur . Ita
docuit Basil. libr de Spiritu sancto - eapiti octauo . omnia, inquit, per irsium facta sunt, non quod instrume tali, ae seruili quodam ministerio sum satur , sed quod tanquam eonditor paternam impleat , voluntatem ; haec BasiI. Non igitur concedendum est a Catholico , Filium esie instrumentum Pλtris , propter rationem dictam ; de si qui Catholici assinnarunt, inter suos est Clemens Alexan. in orat exhor ad se n. ipso sere principio, imi- Ttatus serian Philonem , libri de opitacio, improprie locuti sunt, & dicere
voluerunt; Patrem ereare per Filium, quia communicauit essentiam,& vise tutem suam Filio , qua una eum ipis creat, nec crearet, rusi communicata essentia, & virtute tali. Hae ergo ratione existimo Ioanneni hoc in locos , tali dicendi modo usum esse . rode ii modo exponendus est Tertul. sib. ag-uer. Hermogenem , ubi Verbum m ni strum , & arbitrum vocavit , quae quidem locutiones quia imperfectae sunt, ab eis abstinendum est . cerna nus erao Euanaelistae is erit sensus ,
26쪽
is A mi , osesi verbi quia de verbo 'oscsit Jquid latine signiscis, fac,
tractat considerans, non dixita Om- re .. Ver m itid ina Graecuta quo usus
. in est Ioannes, commune est . sicut & La
tinum. Quo cito is riptura sacra, tam initio Genes eos , quam in hoc Ioa nis exordio, omnia ex nihilo esse sacta, ut egregie Tertuli. libr. aduersiis Hermogenem aduertit, in eo esse osten sum, significauit: quod clim sit narratio persecta, nulla tamen est de in nia fecit ; leu Omnia ab ipso iacta sitnt, quamuis enim hoc vere dicatur, tamen totum hoc commune est Patri
'at dicens t Per ipsum facta sunt omni nempe a Deό, apud quem erat quod verbi proprium est , significauit. Jqam solius Verbi est , Patrem
per ipsum cuncta creasse , & ipsumect , per quem cuncta a Patre tacta teria facta mentio. Tria eni esse deis sint. Hic tamen superest dubitatio : bent in legitima operis narratione Nunquid etiam per Spiritum sanctum non sunt omnia tacta , di cum is procedat a Patre λ Et hoc quidem verum est a sed cum Deus imperio crea- uerit omnia ; Dixit enim & iacta sunt, mandauit,& creata sint. imperare autem cum sit intellectus , re-v ctissimE sicut verbum , ita etiam imperium tribuitur Filio, unde Filij est, eri verbum, & imperium , per quod omnia sunt sacta e quanquam, & per spiritum sanctum , tanquam per virtutem , omnia lacta eo profitemur. Merith Eua
Factor, species iacti, & materia ex qua iactum est. Cum igitur Moysies persecte narrauerit mundi initium, nec materiae meminerit, sed istius factoris,& factorum: euidentissimum argumentum eli , non interuenisse materiam Eullam, sed ex nihilo iacta eri uniuersa. inod & in praesenti loco lactum affirmatur, ubi describitur iactor , dc per quem , s & quod iactum est, J posero materiae nulla est consideratio, ae proinde nee in rerum prima moliti ne intercessit. Adiungamus dictis, iula uniuersali voce somnia, J probari ex nihilo sacta. Si enim materia filisset, ex qua eatera secit Deus, aut sacta esset, aut non , si mn ergo nons omnia facta sunt per ipsum, i si iacta est profecto est nihilo iacta sunt. Non
enim idcirco negandum est, ex nihilo secisse Deum omnia, quamuis prius materiam secerit , & ex hae postea reliqua ut aliqui senserunt. Itaque C materia aliqua cuncta fiat sacta I At siue materiam prius ex nihilo, siue una oplanum est, verbum faciendi commu- cum rebus corporeis ipsam fecerit . ne, esse ad ea , quae ex aliquo, 3c ad Cea, quae ex nihilo sunt, di sicut coelum,& terra , dicuntur ereata , ita etiam iacta, Genes 1 Creauis Deus e lum, εc terram ι ubi legimus verbum N sbara J&Psal. ii Qui secit coelum,
ANNOTAT Io i O C enim verδ nune indagam
Ι Ι .sum superest , cur non dictum
sit a somnia per ipsum creata sunt,4 non elota Euangelista verbo satien-
27쪽
Et sine ipso factum estnihi I, quod factum est.
AD eandem sententiam pertinent haec verba. Ut enim magῖς exprim tur praecedens rerum omnium comprehensio, quod dictuni est perat firmationem,confirmatur per negationem, de ter numerum singula'em, net quis dictum eta,secisse omnia, arbitraretur, quia plurima Rcit. Aliquando enim solemus generatim loqui ad multitudinem significandam, truamuis . non onstres partes multitudinis comprehendantur: qua etiam phrali utitur aliquando scriptura. I. Cor. s. Omnis, qui in agone contendit, ab omni, bus se abstinet: ad Phili p. a. Omnes, quae sua sunt quaerunt. Sunt multae huiusmodi locutiones, quae non uniuersitatem omnino denotant: ideo ne quisita putaret dictum, omnia facti per Uerbum, adiunxit generalem negationem in singulari, ut nec unum singulare excludi significaret,quod non esset
per Verbum factum L sine ipso lactum est nihil,quod factum est,J id est nulla ires elt faeta, quae non sit per ipsum facta,seu quae sit sine ipso factit. Est autem ha c frequens Hebraeis phrasis. i. g. 3. Indicauit ei Samuel uniue sos sermones,& non abscondit ab eo. Isa. 39. Omnia quae in domo mea sunt viderunt, non fuit res,quam non ostendera m eis. Adiecit autem, quod
factum est, I ut haec verba ad praecedentia, ne mee ad ea, quae lacta sunt, referret, essetque sensus, fune i po lactum ethnihil,quod factum ell, id est,ex his quae facta sunt, nihil est, quod non sit per ipsum factum: quae etiam est Hebraea phrasis. I.Reg. r. Commodaui eum Domino cunctis diebus, quibus fuerit commodatus Domino . Latet etiam in his verbis alia phratis HibraeuNon enim dictum est, sine ipsi, factum est nihil, , Sicut Ioan .i8.est diuetrum: In occulto locutus sum nihil, Ioan . i s. Sine me pote istis sacere nia hil sic enim in Graeco textu habetur sed hoc in loco legitur, sine idiso factum est, nec unum quod factum est: quod quidem magis exprimit unia' versitatem, quae phrasis est Hebraea. Psal. ias. Dies formabuntur, id nemo in eis; in Hebraeo, Et non unus in eis: quas dicat;nec unus eri dies, qui non isit scriptus in libro tuo. i. Mach. . Non est residius excis nec unus: sic iapraesenti loco; Sine ipso factum est,nec unum;quod laetum est-
. ANNOTATIO is. MULTA In his verbis annota
da occurrunt. Primum est, quod ad textus lectionem attinet. Triplex enim lectio apud Doctores sacros habetur;Vna est,ut sententia in voce nihil Iterminetur sie; s sine ipso saetum est nihil : J reliquum autem iungatur seque tibus,sie; s quod iactumeit in ipsis vita erat: J ita legit maior pars Latinorum , Auguilinus in praesenti, Ambrosius lib. 3. de fide cap 3. Tertullianus, libro ad-aecisis Hermosenem , dc inter graecos Origen. tom. . Climens Alic libri r paedag. cap.6. & Cyril. libro I. in Ioan cap. 6. dc Athana. in multis locis, in rescripto ad Liberium Papam, in orati in illud: Omnia tradita sunt mihi a Patre meo, εἱ Epist. de sententia Dionis Epia scopi,c6tra Arrianum, Sc in epistola ad Serapionem de Spiritu sancto,& aliis in
locis, ita etiam legit Gregor. Nazianaeenu oratione de fide:& inter latinos Cyprianus,lib. I. contra Iudaeos, cap.3.Se cunda est, ut sententia finem habeat in
illo, s quod factum est, J sic s sine ipsis Delum est nihil , quod iactum est. J Sic
28쪽
tist Irenae libr. 3. contra haerescap. ii. Chrribilomus,no m. referens haereticos authores haec sententia diuideretur,& legeretur iuxta primam lactionem,ita etiam legit Hiero. Amos s. quam lectionem sequitur Greg. NatianΣ.oratis . theolog. nam soluens argumentiam haereticorum amrmatium Spiritum sanctum esse factum, quia dictum
est, s omnia per ipsum iacta sunt: i r
et non esse d ictum, omnia facta esse,sed somnia qua facta tunc per ipsium JARaae, ex quo Greg. videtur legisse, sine ipso factum est nihil,quod factum est. J Hane enim lectionem passim sequebantur Catholici, soluentes a Fumenta Haereticorum,qui Spiritum famctum factum esse probabant: quia dictild est, somnia per ipsum facta sunt, quibus Otholici respondebant,non abi luse omnia, sed quae facta sunt, per ipsa secta sunt:& sis Chryc etia soluit. sa
uis reuera,etiam si lectionem teneamus priorem, non procedat argumentum, ut
luperius diximus, & soluimus. Semper enim excipitur ipse, qui secit: alii. &verba Pauli Colo. i.Omnia per ipsum, et in ipsis condita sunt, non recth se haberent,quia non additum est,quae eo dita sunt: non ergo propter haereticos coniunctim legendum est,sed quia cum sequentibus non apse cohaeret. Ambro. lib. 3. de fide,c3.dieit, plerosq; doctos, M sdeles, hanc secundam sequi lectionem,& in enarra. pc36. dicit Alexadri-C nos, si Aegypti eam amplecti Tertia est, ut nee ibi quidem sententia, sed inseque tibus terminetur,ut dicamus, sine illo laetum est nihil,quod lactrum est in ipsis:J sic Epiph. in Anchorato, de dieiti reticos separasse haee verba a praecedentibus,& Iegisse, sine ipsb sacrum estruhil,Joblasphemiam inserrent Spiritui sancto, cum sit legendum s sine ipsis laetum est nihil, quod iactum est in ip B. JHane lectione Theoph.nomine quorundam orthodoxorum recitat , eamq;
sequitur Hil.li.1. de Trin.& exponit uti pauid inserius dicem . In hae lectionis varietate mihi magis placuit media,''am S in commentario sumus secuti: tum quia in sin utari dictum est squod
statum esJob idq; restrendum ad illud
nihilJquod praecessit videtur.si. n. Euagelista sequentibus connectere vellet, diceret, squae facta sunt, in ipse vita erat:Jsidiit etiam dixerat, somnia per ipsum saeta esse, itum etiam, quia si c6iungamus illud s quod factum est J seque tibiis,non erit sensus ita proprius , atques incipiat sententia ab illis verbis, sin ipso vita erat, I ita tamen hane se quot
lectionem, ut primam etiam reputem probabilem, cui tamen mediam ante. serenda arbitror,quam tot etiam, ac tagraues doctores amplexati s sit propter causas praedictas & ea , quas inserius paulo post dicemus. Tertia autem quae est Hilar. non videtur admodum probabilis. Est. n.sensus, nihil iactum est sine ipso ex ijs,quae facta sunt per ipsum: qui sensus non c6uenit uniuersitatia, B soluse, qua dictum est, omnia per irsum esse iacta.
ANNOTATIO is. IAM veris vocem illam Inihil.J siue quid Voeta
ibi lectio sistat, siue ulterius proce u. Nihil. dat, varin exposteriit olim,&hetretiei, hocio Met catholici. Primo Haereti ei per hane S' Lm . vocem creaturas has sensibiles, & msi dum hunc visibilem significari dixerui, & affirmativam faciebant locutionem, nemph, sine verbo lactum est nihil J id est, s ne verbosactus est hie mundus. Hune enim mundum visibilem, non a Verbo,sed a Diabolo, & i Principe te- nebrassi factum affirmabant. Tales sue erant Manichaei, ut refert Aug. lib. de nata Boni. e. 23. ubi irridet, dicentes,n6 posse legi verba negat iu sine ipsis nihil est factum, J quia illud nihil, est post verbii, quasi intersit dicere flamest nihil, dc nihil sactum est. J Merito
autem eos irridet Aug parii enim reseri,siue ante siue postponatur, ut aperinprobat.ex illo Ioan. i 8. In culto locutus sum nihil , quod idem significat, ac nihil locutus sum.Secundo aliqui catholici legunt etiam aifirmathie & per il exponunt diabolum , quasi sine verbo iactus esset Diabolus. Ha ne expostiouem, se in quibusdam eon mentarijs legisse refert Hiero. Miche. a. super illa verba sugerunt neminet persequen
29쪽
A te ubi etiam per neminem, aliqui exposuerunt Diabolum.Quam expositi nem extortam esse, dc non secumlu sinplicitatem si crae si ripturae,meritb cen-μLNon est autem intelligenda expinsitio istorum qu s vel tot sicere Diab lum,quantum ad substantiam, non esse iactum pex verbum,sed non eri factum diabolv. Nam ratione peccati dicitur diabolu. Basilan hom. Quod non stoeus author malorum, Deum non secisse diabolum, sta ipsium su se fecisse voluntate docet, non quod Deus non secerit substantiam,sed quod non suerit malitiae author, per qua diabolus dicitur ;ita sunt isti exponedi, quo etiam modo
eos exponit ora g.lom. .Quia ergo mlitia, & peccatum est nihil, ob id dictu. esl,lline eo iactu est nihil, id est,diabolus. Tertid actue catho ac tali j amrma B tide exponunt, tamen pςr suibit, J non
Diabolum, sed peccatum aptum inter pretantur , quod non sit authore Deo: quam expositionem licet attingat Au- usi. luper bum locum, non tamen ubetur probare, imo lib. de nati boni. cyp. as.&hoc ipi loco e ponit, ut exo positum eii, communiter, Γnihil facts est line ipso J tua tamen eiu expositio Orig. rom. qui hoc nihil , Jad pec-ς tum restri,per quod qui peccat, nonens fit:qua ratione enim peccator est,
nens est nihil dicitur. Sed omnes isset e postriones, ut tecte iudicauit Hieroii. i. Fat violentat, & non secundum' sniplicitatem scripturae, imo contracpinmunes loquendi modos.Sunt igitur verba negativa, ut fit sensus: nihil hiauquae saeia sunt, sine ipsis Verbo iactum
C est ue quod magis apertu erit,si legamus uti diximus sine ipso nec unum iactum xst. Aduertendum est autem Herae leonta,ut superius attigimus, legisse quide aegative, tamen exposuille, s sine ipse iactum eiu nihil,J id est, nihil ex sensibi
inibus,nam negabat inuisibilia esse facta a Verbo vir ri Orig. toin. a sed iaminia resis hec convicta est, in se periorum verborum expositionem et aliter is, aur est intelligendum, nihil est eorum, si quae saeta sunt,'J de ex ira Deum sunt,
quod nou fit a verbo scurer verbum ANNOTATIO 1 . DFXPENDENDAE restant duae Quid par
particulae,una es sine,Graech in Orig.hom. I. in diuersia exponit extra
ipsum,&sensum putat esse nihil ea si ctum extra.ipsum, seu nihil factum est. quod non sit in ipsi : ut omnia non se luper ipssim, sed etiam in i pis iacta sint,
quod Paulus ad Coloss. i. docuit. On nia,inquit, per ipsem, di in ipso creata sint. Quae verba, Verbum non tua ctorem omnium significant, sed etiam conservatorem fictorum; qui nis coeruaret omnia facta, protinus in nihilum redigerentur,& hoc est,st per ipsum,α in q,so euncta sint, nempe creauit om nia,eaque sua pris raconsereati Isia lectim ad iuncta hac iiostra declaratio ne non est spernenda: tamen quia communis lectio est, ut legamus, s sine, rquod dc Graeci expositores in eo sensu Eexponunt, id sequendum est, sicq; nos exposiimus. In eadem particula i sine. Hilara ibr. 1.Trinitisignificari adnotata Filium fecisse omnia, Mnssiluni, se Una cum patre, ubi inquit. Ne dum diaxit omnia per ipsum esse facta, intentigeretur etiam riter factus nam somnia i nihil videbatur exeludere in ob ita addit, sine ipso iactu ea nihilo In quo verbo hniscatur' i edam conconim tantia, &as latio, v t inde intelliga tur etiam alia pessima socia, nempe tatem , quasi diceret, sine eo a patre nialid est factum, nam significatur' sesina quae facit, ec sine qua nou steti. haetenus Hilarius.& quidemuverum est , id significari, tamen causa propter quam, id signiscatam, dicit Hilarius, non probatur. Dum enim dicitur per pipsiim facta sint omnia, J ab his omnia bux Pater excluditur, qui per ipsim i citi& Spiritus qui cum eo secit, uti scis perius diximus. Alterum rectum est sipse.J Ori e .lom .a. meminit, aliquos non retulici
ad Verbum illud, de quo dictum est ,
erat in principio, J di apud Deum, de
per ipsum facta sunt omnia,sed ad verbum, & humanain rationem; Verbum enim de ratio hominis etiam diei me. Exponunt sic: sine verbo sutum in uirit, adeo ut nec peccatum etiam
30쪽
A si 1. sit sine ratione enisi enim esset. lex, & ratio in homine, Necatum non esset,sed talis expositio , reiicitur meritis ab Orig. nee ulla ratione defendi potest.Qui enim nonconsiderat, palmsit absenum in verbis istis tanta uti amphibologia, ut modo de uno, m db de altero Verbo laquatur Euangelista cum eius intentio non sit alia,quam Verbum hoc, quod caro saetum est exisponere Sc originem eius, ac naturain, dc operationem describere.. In ipso vita erat.
. . . COMMENTARIus p RO s E Qv IT v R Euangeli sta Verbi opera,& effectus enarrare, de
, rerum omnium creatione, quae per verbum persecta est. ad renar tionem hi nis,quae in ipso verbo est facta,describendam se conuertit, sinioso, inauit,vita erat.J sensust is est,non tantum per verbum De iis omnia fecit: led etiam in eodem verbo vitam spiritualem, coelestem, & aeternam, operatus est. Homo enim,quem Deus per Verbum creaverat,seipsum,om unemque suam posteritatem peccato inlacidaeternae mortis in anima, Sc compore factus reus.Hunc erro in ipso verbo vivificare voluit, ut eodem Ver-u,per quod 'mnia facta erant, homo, qui omnia quodammodo complectebatur,ad vitam revocaretur. in ipso igitur vita erat. Quam sententGin apertioribus verbis idem Ioannes expressit. t. epist cap. Vitam, inquit.
aeternam dedit nobis Patere,& haec in filio eius est id est linius 2ternae at filius,qui verbum nunc dicitur,aucti r est. Sapienter autem Euanuelista lo' secte,nam per quod verbum omnia secta dixe t. in im Erat irria so Verbo vitam esse prunciauit rut hac mutatione,& diuersitate loquet si1' i significaret mysterium.
Verbum enim,quod sola sua diuinitate, omnium creator erat, ratione carnis in se acceptae, & diuinitati coniunctae. auctor est vitae.Non enim aliter.
fecit hominem viuer nisi her rarnem, non quia non poetae, sed quia id it voluntarie disposuit. Illud erat Lo nobis sἶificat. ..... ς xorn mi dispositio;& Voluntas. Praeuidens enim Deus homi
ab accipienda perfectione,& vita casurum, reumque C suturum.verbo sis carne induto eum reparare,& vittad F dere decreuit:quam quidem aeternam diuinae mentis dispositionem, Paulus
uribus verbis expotuit dicensi. Timoth. i. Liberauit nos Ze voca Vzotize sua salivia,non fundum opera nostra, sed secundum propositum in Christo, ante tempora secularia. Ε'd vitam . Quamuis enim nemo unquam sit a peccato liberatus, nec ad vita shanc reuocatiis; nis propter christum: Deum,&hominem, tamen ta huius mysterii virtus est, ut etiam ante carnem assumpta, illi ζi Ttum in carnem praecesserunt in verbo; propter futurum incinationis meterium per fide vitae restauerentur: de quibus dicitur. I. Corinth. Io. Bil m