장음표시 사용
31쪽
nomi π π ARII sint doctores, in op . V tione huius nominis svita J Primν ς ivx- eipio Coryl bom. vita exponit vir tutem ipsam verbi, quae non per com
positionem ipsi inest , sed per simpluia
ratem est ipsum mei verbum,qua in virtute cuncta creat, conseruat α guber-- nat. Secundo Cyril. lib. i. cap. Ui
tam rerum omnium creatarum dura
tionem, S permanentia esse dicit, quae ab ipso veroo est, insensu enim cauiali hanc interpretatur lententiam, ut vitast in ipso quia vitam donat conseruat, seu dat co servari,& permanere rebus omnibus, in hac significatione in totam scriptura n6 inuenit ut hoc nomE vitali acceptum. Tert id Aug tract. i. vitam hanc exponit ipsam mei verbi subita ira quae vita eli. Omnium enim creaturarum ideaeli ipsa essentia diuina,
omnia enim creata sint vita in Deo,
uia ratione ideae dicuntur esse in Deo, adea autem est ipsa essentia εἰ vita Dei. Quarto Ambr. lib. 3. de fide,cap. 3 α' - . . V Athanas lib. 3. de nomine, hanc vita
ξὶ spiritdalem, quae per statiam est, i
terpretantur. vltimo recentiores ubiam viventin in exponunt. Verbum enim iis, qui uiuunt, vitam dat, quae sententia desumpta est ex Clem. Alexan. in exhortati ad pentes, ubi eleganter
dicit: f Verbum,l quod erat apud Dea, doctor apparuit: tverbum,J per quod omnia sunt fabricata, & quod cum eo, qui tinxit vitam simul praebuit, ut opi
ex benε vivere docuit, cum apparuis- .ser, ut magister: ut postea semper vi- tu suppeditaret, ut Deus. Inter hos
doctores aliqui illud, si plo, J ad verbii
ratio me solius diuinitatis, aliqui ad ir iam c urne indutum reserunt: isdem ta- qtra varias, ει diuersas lectiones sequuntur,diuersE quoque εc variἡ hxe verba expi xunt, quorum opitirones. lectiones: di sensi, in sequenti annot asone reseram, in praesenti sui sciat emmiti sententias in varae huIus explicatione proposui ee. Mihi cum Ambro. Eci tiendum videtur. Vna enim
homo vivit secundum Desi, quae si per Drratiam,& consumatur in aeterarum per gloriam & ad hanc nobis largiendi verbum raro factum est: haec est,quam Maugelium annunciat, & qua ipse Ioannes. ut in commentario retulimus , semeti Psiim exponens, nos docuit, dices. t .Epiis. c. s. Vitam aeterna dedit nobis Pater, ochaee in Filio eius est . propter hanc Petrus Acts. Chri lium auctorem vitae, ScIoanes ipse in eadem epist. c. i. Verbum vitae, Filium Dei appellaverunt; Quod pros ximus, inquat,de verbo vitae, bc vita mani se istata eis, & vidimus, dc teu Pmur,& annunciamus vobis vitam aere
nam, quae erat apud patrem,& apparuit nobis. Quid c Iarius nisce verbis adduci potuit 3 Constat prosectb hoc Ioannis exordium consectum esse mazna ex par si
te ex iis,quet ipse in Euagelio Lis a Christo esse dicta, & pronunciata narrauit, ct quae in epistolis propriis exposuit,in
quibus omnibus locis,de hae vita sermo totus est. Ioan. 3. Vt omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam a terram. Ioam aquae vivae, salientis in vitam aeternam. Ioam . Non vultis venire ad me, ve vitam
Abeatis. Ioana. Qui credit in mestabet VI tam aeternam. Ioan 8. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed Labebit lumen vitae, Io .io. Ego veni, ut vitam habeant, Ioan. a i. Ego stim resurroctio, Sc vita, Ioan . I Ego sim via,veristas,ic vita, Ioan. II. Ut omne, quod do disti ei,det eis vitam aeternam. Sunt sexcenta huiuscemodi testimonia . De hae Fipsa vita in epistolis ibis Ioannes si quenter agit, di hanc praedixeriant pra-phetae, εc maxime eli illud oraculum, Psal. 3η. Apud te est sona vitae, nemp. apud Patrem Filius, in quo vita mince*se dicitur illud autem, ipso, si cnificati verbum in carne , Christum Deum, hominem. Quam iis enim credenti
ante carnem assumptam, vitam dabat, dabaei tamen quia caro assumenda erat, uti in commentario explicui alii , marisque i iis qu'ntibus fiet manifestum. Euangelista enim sermonem iacit de iis solum,quae Verbi propria sunt F st a tem phrias scripturae usitata, essectum
ita nomine si duiutiuo , ut vocanz.
32쪽
alio salus, id est, non est aliquis alius salutis causa, Et Psalm . . Non est ipsi
siliis in Deo eius, ita & luc, In ipse ub
Verbum u- Agni est varietas, & lectionum,Ha, in ip- I die, positionum horum
rum: Epipha. dc Hilar, Trinitivit rana diximus, priora verba quod factu in est in ipso reserebant ad antecedentia , & hane sententiam incipiebant sic vita erat, & sic exponebat H lar. nihil lactum eii sine ipso ex his,quae iacta sunt in ipso, id est,per ipsum: cuius
cauu est, quia vita erat. verba igitur ilia, vita erat continent eausam.quare
sine eo iactum est nihil,quod factum est L in ipsis. Opinatur autem, dictum esse, sin ipso, Jne ea dixisset,ssine ipso,Jarbitraremur esse causam, sine qua nihil creatum fuisset. Dicens autem, i in ipso,J significat verbum esse causam efficientem. Sed mittamus hane lactionem cum e positione Hilaris, quia ad praecedens commentarium portineriConsideremus verbiectiones,haee verba quod factum est cum sequentibus connectentes, neminre, i quod factum est, in ipso vita erat,JEt cum fit triplex duntaxat lectio, multiplex expolitio inuenitur, sed diligem
Prima est, ut illud in ipso conivng tur eum illo factum est sitq; lectio ta-z li, lQuod iactum est in ipso,vita erat;J
in qua lectione sunt multi sensus , tam catholicorum,quam haereticorum . In primis Manichaei sic legebant, ut inserrent omnia vivere, etiam ipsos lapides 5 qixae philoibphi mammata vocant. Si enim quod est in ipsis factum, vivit, omnia vitam habent,quia omnia in ipsis satia sunt: se isti deducebant, ut resert Augu tract. I. in Ioan. Secundo, iidem Manichaei, ut Ambr. lib. 3. de fid. cap. 3. meminit, ex hae lectione inserebant esse
alia,quaemon sunt a verbosacta, di h tum esse aliud primi pili:Nam dicebantis quidquid est in ipso iactum, vita est, igitur aliqua alia sunt, quae non sint
que ita erunt duo principia, unum ma- Piorum, bonorum alterum: fie argume tabantur Manichaei. sed quis non vl- det illorum illationes esse vanissimas λTertio,Arriani hanc etiam sequebantur lectionem, ut ibidem refert Ambro. &in enarra. Psa L 36. Vt inde ver m esse factum inserrent; si quod in ipsb s
ctum est ι dicebant isti, vita erat, ergo ipsim verbum iactum est. Sed & id vanum esse ostendit Ambros cum Ioan. 3. dicatur, ut mani sestentur opera eius , quia in Deo sacta sunt: eerte stinum esset inferre,opera facta sint in mo,ergo Deus factus est,& eum Pal. io3. legitur; omnia in sapientia fecisti, non recth i semir,ergo sapientia est tacta. Sunt multa loca in scriptura si lia, imo si a tentius dispiciamus, ex hac locutione potius infertur, ipsim non ect iactum. Quarto, eodem modo Macedoniani legebant,& inde inserebant Spiritum sanctum esse iactum;dicebant enim;si quod factum est in ipso, erat vita, ergo vita est in ipso iacta, & per hane vitam Intelligebant Spiritum sanctum. ita Theophylactus, quae etiam vana est expotatio. Falso enim asseruitur spiritum sanctum esse hanc vitam, quae in nobis per Verbum facta est. Quinto Origen. tom. 3. Heracleonta resert ita lepiste, dc illud. sin ipso,J exponebat homines spiritu les, ut ellet tensus; quod iactum est iaspiritualibus hominibus, vita erat : sed nimium violenta est istius haeretici expositio , cuius supra quoque memini- mus. Habes quatuor haereticos unam quidem lectionem , at variam expos-tionem sequentes. Ad Catholicos,& graues quosdam doctores, qui eandem l ctionem amplectuntur, veniamus: hi varios adhibent sensiis; pios tamen, dc catholicos. Sexto, ergo Beatus Ambrosius loeis paulb ante citatis sic exponit.
quod factum est in ipso,Jne Christo, t vita erat, J in verbo autem seu Chrino; vita erat;ὶδ . in Verbo seu Christo,
iacta est earo,passio,mors, &c. Haec a tem vita nobis sunt. Septimo. Origen. tom. 3. aliter, ut Sc Athanas de unit tria
nitis ibilantia, libr. 3. qui est de affli ptione homini exponunt Γ M sacta
cu is ipsed id tu , quod per i m secta
33쪽
Α est, cita est,Jae si apertius Euangelista
diceret; per ipsisna,seu in ipso vita iacta est. Loquitur autem Athanas de vita spirituali , sicut Ambros & Origeri. Haec est prima lectio, in qua septena vidimus expositiones Hane tamen lectionem Augudib. super Genec ad litter. eap. i dc tract. I in Ioam reiicit hoe argumento: quia si quod factum est in ip oest vita, cum omnia iacta in ipso sint, .mnia 'luent ; quod tamen salsum esse Cathol reus non dubitat. Ese autem omnia nomium per ipsum, sed in ipsis tiam satia,docet Paulus Colos i. In irse inquit,condita sunt uniuersa in celis,& in terra, visibilia,& invisibilia. Hoequidem verum est, at eum Euange ista mutauerit locutionem, dc per ipsim omB nia ficta, in ipsb autem vitam esse dis xerit, aliquid singulare significare voluit,vi nos in Commentario diximus. Est igitur altera lectio, quam ipse
sequitur Augustinus, ut illud in ipse
adiun tur sequentibus , & legatur,squod factum est,erat vita in ipis. J Sequitur eandem lectionem Cyrillus.libi . in Ioan. p.6.S 7. tamen non eodem
modo exponit. Primo igitur August. iacit hune sensium, tomnia sati, qua ratione sunt in Verbo, vita sint. Sunt enim omnia in verbo, ut in exemplari quodam eminentissimo,& persectis, mis& ut in causa omnium efiicienti, &quatenus tu eo sint, vita sint; quia hoc esse non est aliud, quam diuina natura, C ouae est vita,ut aiunt essentialis, & su stamialis sicuti die imus e fictus omnes esse in suis causis, quod quidem esse non aliud est,quam esse ipsarum causarum, sc omnia in Deo erant, sed ut erant in eo,vita erant, quae est ipsemet Deus.
Quare August. illud sin i pii refert ad
ver m. ista est expositio August. ius meminit ante orig. to.3..ia sequitur in hom. a. in diuersia. Secundo loco Cyri. quamuis eodem legat modo, tamen aliter exponisinem pE, in ip vita erat, id est, verbum dat vitam ijs, quae facta sunt. Haec enim Iocutio, s quod factum est vita erat in ipse, Jad hanc reducitur : verbum est, quod dat vita et,quod factum est; ut non ilum sit verbum eausa, vi sint, se etiam ut vivant.
Vides Cyril. illud in ipsis referre ad
quod factum est ut sit sensus, Verbum erat ira in ipso quod Actum est, seu dat vitam, omni rei, qae facta est: id vero vitam intelligit, quo res conserua tur, & durant, ut Verbum non se tum , omnia faciat, sed etiam omnibus detersistere,& conseruari et quia sine Vero omnia in nihilum redigerentur. I de tamen non recth intuleris,ergo omnia vivunt, vita propriE sempta . Cyλ . esenim intelligit per nane vitam, ut ita
loquamur,durationem, S conseritationnem, quae quidem omnibus rebus existentibus communis est.Tertio Clemes. Alex.lib. I. paedag. e. eandem sequitur
lectionem,sed in alio sensu, ut sit termode vita spirituali 3 ut quod factum est, per Verbum habeat vitam gratiae. Sed dipsum loquentem audiamus; Christum sequi salus est. quod enim factum est in ipi,vita est; Amen amen dico vobis, qui serm nes meos audit, de credit ei, qui me misit, habet vitam aeternam, &in i dicium non venit, sed transit de morte ad vitam. e Gem. ubi illud,
in ipλ de verto intelligit, di haec
expositio eo enit in si ulu eum illa Athanasii, sed differt in lectione : de utraq; est apta lectioni, in qua quod
fictum est connectitur sequentibus. Adhuc est tertia lectio eorum verborum, ut illud incipso nec uni,nec alteri iungatur extremo, sed si per servisit sensis;quod factum est, in ipis, sup- ple,est, ut non tantum iacta sint per ip- sim, dc eum ipB, sed etiam in ipi: ac statim sequatur; Vita erat, id est, hoc
etiam verbum vita erat. Hane lecti nem resert Ambro. lib.3. de fide. c.3. α re vera non est violenta. Frequens senim est Hebraeis supprimere verbum substantivum:ae si dictum esset, quod sactum est,in ipQ est, nempe in ip tb Vesebo: de ilatim sequatur; vita erat, Sc vita erat lux hominum. Breuiter consideremus totum.contextum, & Ioannis consilium , existimo non inueniri posse lectionem, ae expositionem aeqηe conuenientem,atq; ea est,quam in commentario semus secuti; li it tamen omnes Iectiones, de expositiones in medium
proserre, ut facilius v squisque intellis
34쪽
A te et Dinores, & quid singuli sen- scribunt, fideliter senteatnaeonituro. Ptiant,perciperet: quia non omnes, qui serunt.
Et vita erat lux hominum. C O M M E N T A R. I v s. ΕΙ ' s D E M verbi alium effectum exponit Evangelista . s Vita , L-
quit, erat lux hominum J ac si diceret, verbum in quo vita erat, hominibus se manifestauit, & splendentes radios, ut ab hominibus agnose . retur,& per hane agnitionem vitam consequerentur, sparsit. Nemo enima verbo vitam consecutus est , nisi per fidem eius, in quo vita erat. Ideo verbum lux erat hominum. Omne enim, quod mani LGur, lux est. Eph. s. --hac luce dicit Dominus Ioann. s. Ego lux sum mundi, ta n e rum, meam carnem praecesserunt, quam eorum, qui secuti sunt. A
, tende singula. vita hoc in loco posita est cum articulo, ut iplum verbum significetur: in scriptura enim aliquando Verbum vita, aliquando in ver- βbo dicitur e vita: & quamuis in utraque locutione idem sit sensus, nepe
Verbum esse auctorem, &causam vitae nostrae,iamen non est eadem nomianum nilnincatio . quando enim verbum dicitur vita, tunc vita accipitur pro ipso Uerbo, qua ratione est vitae causa .Ioan. x .ego sum veritas, vita. Colossis. Cum apparuerit Christus, vita vestra. quando autem in Verbo dicitur esse vita, tune Vita accipitur pro ipsamet vita quae daturin verbo, di cuius causa est verbum. I. Ioan s. haec vita in filio eius est. Ideoque magno configlio utraque locutione Ioannes in praesenti usus est:
Hir enim, si ii vita erat, ) ubi vita pro ea, quam Verbum e scit, Sedat nobis, ponitim postea subiunxit: Iec Vita erat lux,J ubi vita pro ipso ve di, quod est cauia vitae accipitur, at ut haec distingueret, priorem vitam
sine articulo, posteriorem cum articulo pronunciauit. Illa vita erat lux
Nempe illiud Verbum in quo vita erat, ideoque vita dicitur haec inqui luxerat . simili etiam ratione articulum apposuit luci ratilla lux, ut ipsum idem Uerbum signiscaret. Attende praeterea,non dictum esse,i in ipso vi-ς ta erat, I de lux hoininummeque sic,in ipse erat vita, & ipsum erat lux ho- aeminui rused vita erat lux hominum, ut nimirum hac locutione, Euangelista significaret ad vitam assequendam, necessarium esse lumen, quo Verbum hoc Iuceat in cordibus nostris. Noli enim vivere Laeli,nisi quos fide sua iulum ira Christus,ideo Ioan.8 .dicebat.Qui sequitur me non ambulat in t Dris, ted habebit iren vitae.quod planius Ioan. i . exposuit: Haec est vita aeterna,vi cognoti aut tu solum verum Deum, & quem misisti Iesum Chri- numac si diceret,vita non sum, nisi iis, quibus lux sum. unde rectE Greg. Mari. orat. . theolog. haec verba Ioannis sic interpretatus esta quia luxerat, vita erat. Porrb illud era0 verbi aeternitatem indicat i quamuisi enim
In tempore apparuerit in carne:persenata men quae apparebat,aeterna erat.
insinuat etiam Euangelista hoc verbo cerat) non tunc Christinii incepti:
Illumnare,dc lumen me, quando carnem accepit,dc visibilis apparui u - ipso mi di editato aduentum suum multis ad vitam manifestaveraeven ne nude ii a ban 'uotquot ante euia carnem suemit.
35쪽
luela A Ntiqui patres non eonsentiunt in
nomine exponenda hae luce hominum as in sunt enim tres eorum sententiae. Prima est,uerbum diei lucem, ratione luminis naturalis, quod hominibus i natura inest,&is efficit rationis capaces, hoea verbo est. Erat ergo tensus huius e textus, per Verbu omnia facta sint, Et in verbo omnia facta conseruantur,& verbum hominibus auctor est luminis, quo capaces sint rationis, & interuligunt. hete sententia est Orige n. tom. 3. . & Cyril. lib. I. eap. 7. in Ioan. Altera sententia est, verbum dici lucem hominum, propter se per naturale fidei lumen, V quod eordibus hominum infundit, non solum post aduentum in carnem, sed ante aduentum etiam . Omnes enim illuminati fide a principiis mundi , a verbo illuminati sunt: ita Aug. tract. r. v bi aD se mat hae luce esse utrunq; Ioannem illuminatum, nempe Baptis iam, & Euam elistam. Tertia est, lucem hane esse verbum iactum iam carnem , dieiq; lueem a lumine quidem supernaturali,sed quod post aduentum sparsit. haec sententia e st Grego. Naziam Orat. q. the log. 3t Ambrol. lib. de fide com Arrian. ei p. i. Chrysostom ho m. in Ioann. Mihi tamen in hae parte probabiliora videntur, quae subiunto. Primum est,m,nagi hoc loco de lumine naturali, C sed de sit pernaturalii tum quia uti exposuimus si pri, vita dicitur lux, quoniam illuminat ad vitam aeternam, lueem autem, sed cognitio naturalis, non est lumen vitie huius, sed lumen fidei, sine quo nemo vivit, tum quia lumen naturale non est Dius Verbi effectus, sed totius Trinitatis, at lumen fidei aliquo modo ad Verbum spectat, quia propter aduentum eius in carnem datum e st, tum etiam, quia in progressit
Euangelij, in quo Christus lux dicitur, & Dequens de lumine in mo est, non de naturali lumine, quod incredulis etiam est eommune , sed de stipemat ali oratio habetur. quae autem I m. nes in sto exordio proposuit, respondistiis, quae postea in sita historia E
uangeliea diffisus narrat. dem a nu Dpost haec prosequitur Euangelista, diu cens de Ioanne Baptista, Hic venit, vetestimonium perhiberet de lumine; I
annes autem non venit ut te stimonium
perhiberet de verbo, ut est lux naturalis, quod habet ratione selius diuinia ratis, sed ratione si pernaturalis luminis,quod habet propter carnem. Ait rum est, Verbum d iei lumen ratione luminis si pernaturalis, quod etiam amaduentum suum in carnem,Verbum sparsit in omnes fideles a mundi principio.&in hoc August. e sentio, idque I annes ipse satis figniseauit, dicens. Erat vita, ac erat lux. Vox enim, serasit a liquitatem indicat: id ipsum rei veritaseomprobat. Christus enim Deus,& h mo,non solum post aduentum suum, sed Setiam ante, sit radios emisit,& sicut pro omnibus prioribus , & posterioribus mortuus est : ita etiam eos illuminauit, ut fructum mortis perciperent. Lint ese odicitur Verbum in earne, qui chrius est, ita tamen, ut nondum carne suscepta lux sit, ficut sol, qui antequam Oritontem ascendat, let radios emi tere , S mundum illuminare. Quamquam latendum est, multo magis illuxisse hominibus , lucidiusq; splenduis le; si aduentum, sicut sit post ascensum.
ertium est, verba sequentia ; Lux t 'et in tenebris: J enunciata esse de Vesebo lucente, & manifestato in carne iam suscepta, & sie intellipendi sunt Docto- pres tertio loco allegati,& Ambr.expres se id signiscat. Sic enim inter alia diciti Lux lucet in tenebris,id est, Christus in eoelo, sicque conuenire possunt secunda,& tertia sententia, & Ioannes absolutus in sua narratione iudicabitiir, qui Verbum in carne ante, & post aduentum illuxisse descripsit. Hae doctrina soluitur Deilh dubium propositum ab Origem tom r. in Ioann. eur non dictum sit Ver vesta inhum lux Angelorum, cum etiam Ange- n6 dictvli ratione polleant, lumenque natura- lux An te habeant: ad quod ipse duplieiter re. Irio m spondet. Primo quidem eo , qad lux hominum dici rur, non excludi; quin sit etiam Angelorum, sicut eum dicitur, Deus Abrisam, Isaae,Iacob, non negatur eum esse etiam Dcum caeterorum, quae
36쪽
. A quae tamen Glutio non satis iacit: opor- Angelorum etiam hominet significaren Drebat enim assignare eausam, eur po- - tuMHaee duritatio inexpositione Oritius sit verbum dictum hominum lux, gen.&Cyri l. locum habet,qui delum f-&non cum hi sint perse- ne nanirali loquut tiar in nostra facioctiores. Altero modo respondet, hoc Ie cum Chrysbit. soluitur Hom. . Vese nomine, hominum, J etiam AngeIoss- - bum enim ratione ,carnis non erat lux , niscari,qui aliquando in scripturali Angelorum , eum non Angeli sint remines appellantur. At neque in hac re- dempti sed homines, qvorum causa Versponsione, conquiescit animus, Angeli bum carnem sumpsit, &eorum Doctor, enim vocantur nomines, quando appa- Lux Sc vita,&Magisterest factum: p rent informa humana, aut aliauod ossi- this e go ex hoe colligendum est, non elaphominis peragunt, quod hoc lo- de luce naturali, quae Angelis est eonis con dicitur. Praeterea etiam homi- munis,sed de supernaturili, quae homines appellantur Angeli,cur ergo non di- nibus solis datur a Verbo, ratione casectum est. Lux Angelorum, ut nomine nis assumpta Euangelistam loqui.
3 Et lux in tenebris lucet. Ea COMMENTARI Us.
VERBvM In quo vita erat,& quod lux erat hominum ad vitam, etiam
nondum carne suscepta,vilibile tandem apparuit,& incepta carne lucet. Hoc Iomnes I. epist. cap. I. aliis verbis expressit, dicens: Vita aeterna manifestata est, & vidimus, & testamur, &annunciamus vobis vitam aete nam, quae erat apud Patrem,& apparuit nobis. Vitam manifestatam esse, Scapparuisse,dicit nunc Ioannes,lucem lucere. Erat prias lux inuisibilis, & spiritualibus oculis per fidem tantum cernebatur: at iam lucet, & visibili si cta est etiam oculis, & sensibus corporeis: exteriori verbo & operibus suae potentiis illustrans homines. Se impletur illud Isa. s di. Ego ipse, qui lo ue- Dar, ecce adsum: ac si diceret: Ego, qui prius me patribus manifestaui imuisibiliter loquendo, ecce iam visibilis adsum, Se luceo. & Baruc. 3 . Hic adinvenit omnem viam disciplinae, post haec in terris visus est : hoc idem. ς Paul. 1. Timo. i. Gratia, inquit, quae data est nobis in Christo Iesu ante tempora secularia, manifestata est autem per reuelationem Domini nostri Iesu Christi;quasi dicere volui si et, Iam Christus carne suscepta lucet in mundo: nos docens,&viuificans. Haec autem lux lucet, sed in tenebris : quia veniens Christus in mundum,ignorantes Deum, & avia salutis aberrantes inuenit, his se visibilem Doctorem veritatis exhibuit, & impletum est, quod Da. s. Praenunciatum erat,Populus, qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Tenebras appelllat homines, Deum,de viam salutis ignorantes: qua appellatione usus etiam est Paulus, Ephesi s. Eratis aliquando tenebrae: T les & inter Iudaeos multi tunc erant, de quibus Math. 1 s. dictum est, Caeci. sunt,& duces caecorum,& Matth.21. Eratis nescientes scripturas,neque vi 'tutem Dei. Vsus est autem Euangelista verbo, lucet.J ad significan praesentem quidem in carne , sed perpetuam, & indesinentem illuminationem. Christus enim, etiam ponsuam ascensionem , per suos Apostolos, & eorum successores, immque Mestam , ctiam inter infidelitatis tenebras, semper in uniuersis lucet. Et
37쪽
Et tenebrae eam non comprehenderunt. COMME N Τ Λ R I V S. NO N Omnes ex iis, qui in tenebris erant, venientem Christum,& lu
centem agnouerunt, nec eius salutarem susceperunt doctrinam, vitio,
dc culpa propria ipsorum:& hae tenebrae sint, quae non comprehenderunt lucem illam lucentem. quod ipse Dominus Ioan. a. significauit dicens: Lux venit in mu idum, & dilexerunt homines magis tenebras, quam lucem. ρn .
dicit autem Ioannes, nullas tenebras lucem comprehendit se, cum non d fuerint multi prius in tenebris ambulantes, qui lucem ad iniserunt,-crediderunt. & ex tenebris facti sunt lux, iuxta illud Ephes. s. Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino: di Act. 16. Mitto te aperire oculos eorum, ut conuertantur a tenebris ad lucem: plurimi tamen Iudaeorum dilexerunt magis tenebras , volentes in suis permanere utijs & hae sunt tene- brae, quae non comprhenderunt lucem. Verbum LComprehenderuntJ idem
significat,atque, non perceperunt, neque apprehenderunt, sicut illud Rom. sis. Israel legem iustitiae non apprehendit. Vtrobique idem est verbum Graecum. Quod si inquiras: cum multi, quibus Verbum in carne apparuit,ipsum non agnouerint, qua ratione illis lucere dictum est' Respondeo; duo haec esse inter se long E diuersa: Lucem lucere, scipsam percipi. Sol namque nemine aspiciete lux est, & lucet,quia radios splendoris emittit,quamuis multi locis
subterraneis se abdentes, aut oculos aperire nolentes, lucem eius non percipiant: sic lux illa, verbum in came radios caelestes, & salute asserentes doctrinae inter incredulos sparsit, etiam si illi noluerint mentis oculos aperire, ut
N T O N eodem modo doctores tene-. Y I bras exponunt,nee in eadem signi verbum illud, scomprehemfignifie ini derunt,ccipiunt. Primo quidem Ori-
diuersis no Fem tona. 4. in Ioan. aliud per tenebras; uem senten in quibus lux lucet, aliud per tenebras , quae lucem non comprehenderunt, intelligit. Prioribus dicit significari,carnem patibilem,ec mortalem , & quae .rat in similitudinem peccati,in qua Verbum apparuit sposteriori bes autem signiscari Daemonia, & aduersarias potestates, quae contra Dominum insurrexerunt,& eum sint persecutae: ut sit se sis 3 Lux in tenebris lucet, id est, Verbum apparuit in ear ne mortali,& p
tibili , & in similitudinem peccati internos a tamen omnes inserui potestates
non potuerunt praeualere contra illud: sed superatae,& victae sunt. Haec est expositio Origen. Sceam secutus est Gra gor. NarianZen. Orata in sancta lumi--:' uaria is eam applicet fidelibus &iu zstis hominibus, quorum caro in hoc seculo exposita est inimici contradicti
nibus,tamen praeualet lux interior animae, sed hoc magis dicit per accomm dationem quandam . Christo enim haec verba conuenire sciebat. cundo Cyril. lib. I. in Ioan. e. 7. non idem etiam per utrasque tenebras interpretatur, sed per priores naturam rationalem, in quantum ex se non habet lumen intelligentiae, si rationis,nisi a Deo donetur, v de ex se tenebricosa est: coem autem Verbum ei intellectum,& vim rationis communieat,sit rationanti di luminoia. In his erso tenebris lux, nempe Verbum ,
liget lesuadendo , S communicando
38쪽
. vim intellectivam, Zc rationalem, qWod omnibus est litvninibus commune et . at per tenebras posteriores exponit eos, qui cum lumen accepissent, non cogia uerunt Deum,& huius luminis datorem, sed creaturat coluerunt: quamuis non amiserint lucem rationis datam a V-bo: haec est expositio Cyrilli. res prigen. homil. i. in diuersos, siue auctor illarum homiliarum, eodem modo exponit priores tenebras, sicut Cyril ta- .men posteriores aliter interpretatur, ut sint eaedem tenebrae, quae quamuis lumen ratfoliis acceperunt a Verbo, tamen non potuerunt ipsum comprehendere,quia ineomprehensibile est, nee totam lucem acceperunt, quia infinita est. Natura igitur rationalis ex se non habet
vim ratIonis, & intelligentiae , ob id ex se obscura est, sed eam a Verho accepit, & Verbum in ea splenduit: neque
tamen totum lumen, seu lucem Verbi potuit ea pere, & ided tenebrae eam non
comprehenderunt: non enim creatura
rationalis potest Deum cognoscere', quantum ipse cognoscibilis est. Hane secundam partem sequitur etiam Hilari libr. secundo, de Trinit. dicens: Te - . brae non comprehenderunt, quia in narrabilem Verbi generationem nemo
Homil. 4. in Ioannem, per priores tenebras mortem, Sc errorem intelligit.
In his lucet Christus, qui mortem sibi , & eius praedicatio inter errores innumeros propagata est . Hae tenebraec non potuerunt efficere, quo minus harelux luceret: nam mors deuicta est resurrectione Christi, & errores omnes diuina ipsius doctrina depulsi sunt, Si sielucet in tenebris. Per tenebras autem posteriores, hominoe peccatores interpretantur : qui dum suis peccatis inhaerent, nolunt lucis huius lumen recipere: Quinto Ab hac B. Chryssostom. expositione videtur d is cede re I heophylactus, qui per utrasque tenebras idem intelligit: mors enim es error non pDiuerunt comprehendere lucem, quia nec mors, nec error impedire potuerunt,
quominus lux Christi, si Meseius inmund uim induceretur . Scxto August. tract. pricio, in Icarui.& libr. v rto,
Trinit. capit. secundo, 8t epist. r io. ad DHonoratum, capita tertio, &alijs in locis, utrasque tenebras, eandem inte .pretatur rem, homines nempE ignorantes, & sedentes in umbra mortis, his
Verbum lumen suae fidei, & cognitionis expandit. At qui nolunt recipere, ducuntur non comprehendere lucem , qui .vero recipiunt, illuminantur. De n tura ergo sua, omnes carent luce hac supernaturali talei, sed Verbum est,quod infundit,& lumen spargit, qui recipit, illuminatur, qui non recipit, in suis mahet tenebris, &hoe est, quod tenebrae
dicuntur non comprehendisse lucem. . Augustinus autem loquitur de lumine
spirituali, etiam ante aduentum Verbi in carne, hominum cordibus per ipsum insit . Septimo Augustinum sequitur EAmbros. lib. deside,contra Arrian.cap.
3.tamen in hoc differt, quod exponit de Christo post ascensum,qui per mundum suae fidei radios emittit. Lux,inquit in tenebris lucet, id est, Christus E coelo
illuminar,& tenebrae eam non sunt assecutae, hi stilicet homines, quorum cor ignorantiae tenebris est obcaecatum,haec Embros quibus in verbis videtur de lumine euangelicae praedicationis i qui . Expositio Gregor. Nazianaeen. in orat. de fide, quam octauo.& vltimo loco reseruaui , meo iudicio eaeteris est verior , quam 3c in commentariosum prosecutus. Lux, inquit οῦ lucet in tenebris , Christus nempE in hoe si culo , & tenebrae eam non apprehenderunt , hi scilicet homines, quorum ignorantiae tenebris cor excaecatui. , FChristum Deum, Si verum Dei filiu non agnouerunt. His verbis significat Gregorius lucem Christum esse, quia in eamne veniens lucis Idae radius, Se doctrinae splendore, illuxit mundo, qui erat in tenebris ignorantiae , & peccati , sedic nebrae, id est, qui voluerunt in sita manere ignorantia, & viiijs: non apruprehenderunt Iumen hoc: sicut tale lucerite super terram, qui oculos claudit, rnon apprehendit lumen. Reliquae expositiones non videntur ad mentem E- :
uangelistae, maxin E illae , quae de lumine naturali, & quae de lumine ante aduentum Edei procedunt, cum re vera
39쪽
A Euangeliste ferino sit de doctrina,quam
in mundo suo Chrillus aduentu docuit r' S de vita, quam veniens largi iuves , quae duo ab aeterno per ipsim facienda esse, deeretum erat. Sed iam ad aliam capitis partem explicanda m, progrediamur, si tamen recentioris cuiusdam expositionem adiunxero, quae talis est ut per tenebras intellisantur omnes crearturae sensibiles, rationis, S intellectus expertese in his lux lucet, quia per ea rum cognitionem, in Dei cognitionem
ascendimus. Inuisibilia enim Dei per
ea,quae iacta sint,intellecta eonspicis Dtur, tamen ipsae non comprehendunt ri quia lucem hane & vcrbum non valent cognoscere . quae expositio prorsus es h aliena a verbis Ioannis, qui lucem Christum vocat ea ratione, qua ipsemet sae- in Euan elio lucem se appellauit, prophe doctrinam & sdem, quam mundo attulit: praeterea quia sermo est de e gnitione & lumine, per quod vitam, quae in verbo est, assequimur: hane autem non ex ereaturis, sed a Spiritu si cto per insisionem accipimus
Fuit homo missus a Deo,cui nomen erat Ioannes e .
Uxerat Euangelista tenebras lucem non comprehendisse,quia Iudaei ca ei non cognouerunt Christum, nec fidem eius praedicationi adhibus xuntia Adiungit minc Deum ex parte sua ea media, ob quae credere illi,5ecognoscere potuissent, non praetermisisse: mi sit enim hominem, cui nomen -erat Ioannes, cui munus a Deo hoc initimaum erat,vt populum praepararet,& disponeret,eoque disposito, de praeparato indicaret Christum, ac de ipsis redderet testimonium. Noster igitur Euangelista non solum Ioannis descri- ibit historiam sed fimul Euangeli j veritatem, Ioannis auctoritate confirmat. Erat enim magni nominis id opinionis apud Iudaeos, ita ut propter eandem causam, omnes Euangelistae Ioannis Baptistae perhonorificam ses ς int mei tionem. Dicit ergo a Deo missum, ut commendet eius testimonium: probatio enim testimoni j Ioannis,est probatio doctrinae, de veritatis Christi: Erat enim celebre nomen,& per quandam antonomasitam nomen Ioannis illum magnum Baptistam significabat. Nomen autem hoc plenum est mysteri j cum ἀic idem senisce quod Dei gratia: illum enim, qui gratiae auctor est, indicare veniebat. Circa illud, a Deo) notat Chrysost. ho m. s .esse sine articulo, Sctamen verum Deum significare, nemo negare potest, cum Malae h. 3. dicat ipse Deus de Ioanne: Ecce ego mitto Angelum meum e quo conuincitur A rianorum vanitas, qui, uti lupra diximus , ea ratione Verbum esse verum
Deum negabant,quia dictum est sine articulo, s & Deus erat verbum: 2 sed libet eadem paulo susius in sequentibus prosequi.
Tapendo. tur magis Euagelista vel .
ANNOTATIO 11. TRia sunt in superiori sententIa adis
notanda. Vnum est,quod Cyrillus,lib. primo. cap. 7.animaduertit,nem
γε Euangelistam, dum de Verbo loquitur, usum esse vel bo erat dum autem de Ioanne agit,verbo si it ututria illo dieit insinuari Verbum laetum non esse. sed aeternum , in hoc Ioannem, ut alios homines , esse factum . Et cera discrimen Cyrilli non consistit in temporibus , quod unum verbum sit imperfectum erat ) alterum persectum fuit. Nam in Graeco non est persectum, ledaoristos. Verum discrimen est
40쪽
A est in verbis, quod unum est substanti-uum erat: alterum adiectivum ἐν ,ετο
factus est, quantuis aliquando pro substantivo accipiatur . Hanc Cyrilli annotationem Chrysostom. φὶ altis . non recipit, licet neminem citet auctorem: negat tamen hoc verbum hic significare factum esse, se eo quod non fuit, sed
cum ver missus coniungendum anfirmat, in eum modum: ssuit missusJ seu factus est misitat ut verbi significatio
ad missionem reuocetur: ex quo non se--.quitur,qubdsitis qui mittitur factus, licet re vera factus sit,& nobis hoc probatur. Nam de Verbo, Deo,dicitur: Est sactum caro, tamen non inde insertur, in se factum esse : non ergo mysterium
aliquod in verbo suit. B Alterum est adnotandum eirea illud,
o rigenis ex shomoJ errasse Origen.t .c .in Ioan. dixit enim Ioannem non fuisse hominem natura, sed unum ex Angelis coelestibus,qui missus est, ut assumpto corpore testimonium de Christo perhiberet ; probatquυllo Malachia 3. ubi de Ioanne loquens Deus per prophetam
dixit: Ecce ego mitto Angelum meum. Quae doctrina non est consona fidei Catholicae, quam merit quamuis tacito auctoris nomine, resutat Cyrill. lib. I. cap. 7. satisque conuincitur ipsa voce,
homo J Et verε si Angelus esset natura, Euangelistae id minimE dissimulas.sent. Cum ergo Anas lux dicitur, non naturam sed ossicium tignificatur,quia nunC ciabat aduentum Christr: qua ratione etiam Christus Angelus testamenti di .ctus est , ab eodem propheta; & hominnes etiam Angeli in Apocalypsi dicuntur. Vt igitur Euangelista purum homi' nem significaret, vocem thoinoi sine articulo posuit, ut in Graeco textu apparet,ne homo, ut alter Christus,putaretur,qui fuit simul homo,& Deus. Adnotandum est praeterea, quod circa verbum Missus Jidem Origenes tom s .dubium tale mouet; Si misiis inquit est, ergo ab aliquo loco missus est;ergo pretcessit Ioannes, antequam in hune mundum veniret. Propter quod argume tum ipse inductus est, ut assereret esse Angelum unum de coelestibus , .ut iam
retulimus i in unquam ipse Oribent' selutionem aliam adhibet, iuxta sentem Dtiam eorum, qui censent animas corpora praecessiile in eoelo, & inde in coris pora demitti , hocque responso existimat dubi rationis satisfactum esse,etiam si merus homo suisset Ioannes, ut minsus dicatur, quia de coelo aduenit eo pori anima, ut perhiberet hoc testim. nium. Hic tamen error non e st minor I riori,cum aduersetur doctrinae cath icae,quae tenet & docet, animas hominum non esse ante corpora creatas, sed feri,quando corporibus uniuntur. Ne rue tamen hac ratione Blueretur eiust ubitatio. Nam si qui mittitur, debet praecedere in termino, a quo mittitura cum homo dicatur missus, quo debuit homo prius esie in coelo, quam esset missus sat anima non est homo,nec di- acitur missa. necesse erso esset hominem esse in eoelo, ut mitti inde posset, nisi velit assirmare animas esse homines, secundum philosephiam Platonicam ; quae tradit formas rerum esse t tam naturam,quod vanum esse Arist teles ostendit, ut aliquando in Met
physicis discussi miis. Quamobrem s Iulio dubitationis haee P, inando sa-ctus est homo, non dicitur missus, nec Euangelissa dicit sactum esse Ioannem, sed missum, quia sapponit factum ho- tminem & natum, & ordinatum a Deo ad hoc munus exequendum, nec quaΘrendi sunt termini locales, sed ut homo , qui ex se non habebat tale munus, i Deo instituatur ad id muneris, &om- Fe ij. Igitur mitti a Deo Ioannem, non aliud est,quam Ioannem institutum es.se, ut tale munus exerceret, sicut dic bantur etiam mitti prophetae; quando eis iniungebatur, ut quae a Deo edocti
erant, populis an nunciarent. Non prius ergo munus hoc iniunctum est Ioanni, quam fuit homo c6ceptus, lichi in mente diuina, id quod futurum erat in tempore biterno suerit ordinatum. Quacido autem sit Ioanni datum hoc dis uinum praeceptum, ut testia monium perhiberet,Lu