장음표시 사용
91쪽
N inutilium cum valetudinis sentibili iactura; Tu
tionis hos irae effectius ac subinde fmgulos perpende humores; illosque compara aquis maris, earumque concitatas motibus. Rimare ea quae his occurrunt , tuisque Obversantur oculis cum praeter m dum ab ammani ventorum vi iactantur, N altissimis fluctibus altuant, tunc enim aquq ipsae enia Intumescentes, ultra antiquos limites interdum sese undequaque effundunt, alterne concutiuntur, Perturbantur eliduntur, evehuntur, aeremque sui aspergine irrorant, atteruntur, & primum nitorem amittunt. Rimare inquam hic, & omnia tempore Concitationum animi quodammodo accidere massaliquidorum consLIus eris A. Hinc absonum haud esse reor, iecoris non minus, quis aliorum viscerum structuram memorato pluries causarum , de irritationiam complexu plus equo lacessiri, & presertim nervorum fibras, aliaque ii- lamenta astruentia vasa sanguinis an aianis gla dulosis conserta urgeri, Zc contractionibus, diiu ctionibus, ac pressionibus conlucto crebriolibus astici, atque iactari, it, ut ad primam quietem, nisi magna dissicultate restitui nequeant, quemadm dum hoc totum observari potest in lancibus opti-nih libratis, quarsi altera si violenter prematur ambioscillent diutassis oportet, hinc sursum, ilinc deorsum, multumque intercedit temporis, antequam ad libellam sese iterum componant cillud idem o servatur in pendulo 1 linea perpendiculari diu uuis cujus restitutio priusquam consequatur, innumere propemodum vibrationes peragantur necesse
92쪽
est, proptere ut ex datis colligitur exemplis
cruor vitae vasa iecoris alluens secus, ac bona patitur valetudo, valdh commovetur, & in minimos acinos vix microscopio exquisito detestos ri viro memoriae immortalis Malpighyocitissimo quodam impetu contruditur . ex quo fit, ut ab iisdem acinulis dispescatur multum bilis, que proindh magna vehementia fertur in cistim felleam, ex qua deinde exfoditur, ac alio derivatur. Quapropter Verisimilis suadet ratio subtilissimas ii adorum paretes, sulfuris videlicet , adustae terrae, & salis , san- suini permixtas, violenta sui concitatione clinctis iecoris vasculis , ac flamentis vim , ae idcirco etiam calorem non mediocrem inferre, simulque propterea canaliculos perpetuo hiantes malis , qua par est urgere, ac dilatare usque ad cistim sit leam. Quibus omnibus spectatis, dilucidis innotescit, qua
de causa humores renum structuram tunc Vellicent,
lotium saepius , quam par est molesto quodam sensu eliminetur, atque celetra inutilia improbh, Rcoacth arceantur. Verum si porosi meatus in acinis secretioni dicatis, eorumque membra noss ruinvolucris, ae meruis , vel vasculis lymphicis , fuerint indeterminatae proportionis, & figurae, adeoque supra illos, ope contractionuni, pressionum,
tensionum, aliorumque motuum effundantur m
rum in modum agitati humores, a debita veluti harmonia absoni, atque degeneres , non poterunt bilis moleculet non incongruam figuram consequi desgnatis oscillis minime respondentem , ostiolaq. vasculorum bilis nequibunt ita aptari moleculis inconcinna vi , ac relatione affectis, ut bilis ipsa L , c
93쪽
hcaeterorum humo tum turba commode secernatur.
In hac concitationum frequentia solvuntur bilis particule, se ii verius atteruntur, & sales illi,suti Fur , adultaque terra , quibus bilis constat, suprata sensum comminuti, ac propd volatiles facti, nesciunt Ioco ita re, sed momento citius quaqua orsum feruntur, Variamque, & quidem molestam sensati nelia cunctis organis imprimunt, qujnimo enunciatae particulae omnia naturae loca deturbant,& pr pemodum solvunt, & scindunt tilias m mimas, vel dissectant moleculas altruentes e nunciata fila memta, non minus viscerum, quam corporis universi, eo ferb pacto, quo aceti gutta, aut spiritus vitrioli minima stilla, irritat, ac lacessit labia, aut linguam. Si itaque mFhi coniectare fas eth nullo reci mante natiuae sensu J assero, bilem aliquando nota-hili cum detrimento valetudinis, non transmeare Iibere enunciatos acinos, vel in il bis non secerni, sed in tot motuum tumultu, faedus inseparabile cum
peregrynantibus humoribus servare ; quae de re CX-Perientia ipsa tellatur iram an inri non mediocre Venenum spiritus cerebri, ac nervorum rncoim ad irregulares interdum incitare explosiones,etiam ultra animi arbitrium, ita vehementes, ut exinde CorpuS totum convellatur, quem aes modum m c dit adversa valetudine affectis corporibus, quae non
raro propter iram saevissimis insultibus invaduntur epilepsiae, & passionis Histerici. Talem utique nC- , ruet liquoris depravatam genesim eos omnes incorγ- gruos motus mobiri necesse est , quibus valdh torquentur corpora, quae violento sanguinis incursu ini omnibus musculo tum fibris, & glandularum ria. infu-
94쪽
SEXTA. ' 'Iin sarciuntur , ut bilis ipsa ab acinis hepatis noria,
evomatur, seu ut nervorum protensiones particu-culis hujus indolis stipatae, S. in jecoris substantia consertae magis convellantur, ita ut fibras omnes nimis tendant. Corpus igitur quod in iracundiam nimis praeceps est, ad gradum perturbationis, pene dixerim, extremum, humorum particulas omnes plerumque evehit, & in interiectis spatio lis mole-cularum, & illarum praesertim , quae prius apte ac ut ita dicam , amice coibant, interlicit et erogeneas quasdam particulas, quae statim non paret sviolant sanguinis harmoniam, adeoque tum Ipsius bilis, cum aliorum humorsi secretioni opponuntur. Qua rh tot contractiopum, aliorumque motuum incitamenta, acinorum vasa simul coeuntia,millenis in modis adeo urgent, tendunt, & torquent, ut supervacaneus bilis humor per consuetos hiatus ad Usque eorum emissaria progredi nequeat. Solidarum itaque partium irritationes, quas hic enarrare longum nimiS esset, aditum intercludunt humoribus, & obstant ne immissaria, & emissaria capillarium vasorum acinos contexentium , expeditum transitum bili permittant.
Nimis esset,& taedii,& laboris, hic in medium
apponere tot solutiones, connisus,&cohaerentias,
quot tempore contentIon IS animi emanare viden
tur 1 bilis incandescentia , nimisque arduum foret referre ea singula, quae attinent ad bilis aciditatem, & salsedinem modo coagulantem, modo diversis in locis dissolventem, ae dissociantem humorum seriem , ac eorumdem coniugationem. Longum itidem esset atque operosum examinare , ru ' L et dem
95쪽
dem , scabram, ac asperam superficiem, quam λωtiuntur, silphuris,. te1 Iar ustae, ac salis particu igbilem componentes , Imemesquom Nun rn modum vasorum latera. His omnibus igitur omissis salubre consilium statu Rur nullo itasti tempore, aut si vel nobis invitis, aliqua bsecus acciderit, frigidorum solbitionem satis latam Commendant non , inconsultEmedicinam facientes, cuius, ut aiunt , DP no, placidd cohibetur humorum ferocia, d. qua jam iacis hactenus
96쪽
aetorem, qη- isgens gaudium, immovicam facios mirabam Rutandum o dum spirituum naturam tam licuit intimh perscrutari, ac d prehendere , ut eorum nihil s persit inquirendum , Ex Iam priad adductis: de nerver suem Olugine satis constare arbitror , linsum, humanam machinam irr diare, sumae scilicet perenni fluxa, atque res uxu quaquaversiim ferri, eaque omnia in corpore bona valetudine praedito moliri , atque absolvere , qui inculpatae ilIius va Ietudini convenire videntur; Secus authm contingit in homine nimio mgrore divexato o Verisimilis ansem ratio siladet praedictum spiritum cerebrum, nervosque m BeFaccolantem, ab ingenti exultatione,& quid- diutina iactatum vnducias amplius non sustinere, natura Iisque mot instituta minivi servare, proindeque ejus fluxus,&es
97쪽
N etfluxus in singulos villos auruentes organa senis sui, & motui dicata, inaequales fieri, majores viis delicet, minores, frequentes, & infrequentes, iuxta sexum, aetatem, ac temperiem. Non minias Itaque nimio moerore affecti, quam nimia laetitia exultantes incolumitatis noxam subeunt: illi enim tritti, & molatio quodam to ius corporis sensu, concitata agendi vi, atque vigilia , hi vero impi ha ithm vigilia, acri calore, motuque propemodum irrequieto, infestantiar. In perenni propterea, simulque immodico animi gaudio spiritus animalis, jugi qua scatet mobilitate , statuto nequit loco stareta , quin potius in omni humanae fabricae villo perlustrando vegetam vim exerit, & peculiari quodammodo exultans in fibras cordis, arteriarum, Vena- Ium, nerVorum, Omniumque vasorum agit; Jurhtunc externa hominis species solito alacrior, m bilior, ac magis versatilis observatorum oculis ap-
Iaret , lucem namque filigenti Isimam spirituomsiquor, & vim adeo *cundam cunctis organis *neratur, ut singula in proprio obeundo munere illud momento citius peragere videantur, Effrinem igitur hanc agendi promptitudinem ordiri non pauci autumant ex adhuc incompositis motibus nervet succi, per hiatus cujuslibet nervos fila menti raptim excurrentis, suaque facultate, & instiI- latione suffragantis villorum motibus, & nerVO-rum protensionibus, latentibus in omnibus animatorum fibris 3 Sed indesinentes praedictorum spirituum impetus, qui praecipvh in viris robore tem-Perie, ac aetate florentibus innotescunt, elsa nimisitarem,ut ita dicam, humorum circuitum, & vil-
98쪽
Iorum invalescentes contractiones citissim)molian, tur, motus tamen incorrupti valetudini consei taneos nulli bi essiciunt, quin immo retundunt omnia , que ad concinnandam totius operis ,& naturae harmoniam conspirant, & viam iternunt in eκ- tremo gaudio, ut alio migrent puriores liquidorum portiones, sese plus aequo dimoventes, unaque percutis spiracula abeuntes cum solidi,&Rurdi incredibili dispendio; Qtigret hie fortassis aliquis, an eti m sine hac superius a me exposita laeti. tia , alia causa naturalis adeo in Juvenibus valida inveniri possit, ut eosdem praedictos motus celerimos absolvere potis sit Θ Cui ego quidem responderem, haud alienum a ratione me aibitrari, liquidorum crasim a primis usque inchoamentis dulcibus particulis saturam, tametsi activis quoque mo- leculis referta sit, in nulla aetate, habitudine, sexu, & sanguinis constitutione posse tam crebram solidi,& fluidi ciere exercitationem, sed duntaxat bonae valetudini consentaneos motus tribuere. Hilaris igitur, sed non immodich hi Iaris Animus, via vide totus In toto vigens, gaudet spirituosis succis excitantibus in sngulis opificii partibus, tum ii ternis, cum ex rernis contractiones, distractiones omnesque, sine laboris noxa, motus integrae Inco 'columitati respondentes, qui propterea ut iam novit Lector, qui hec novit omnia , haematosn Larith temperatam, calorem blandum,opportunam 'eorporis instaurationem , ac inutilium excretionemeficiunt, seu quod in idem recidit, in hilari temperie, ac in aetate florida, spiritus vi adeo placida irrorant musculos Cordas, arteriarum; vena
99쪽
rum, ac VIscerum, Ut sanguinis tota massa optiis elaboretur ,& in circuitu suo palles singulas debita nutriIione Ixficiat, ac per universum corporis ambitum ab inutilium consori in liberetur V
rum enim vero in Iaujusmodi hilaritate , perdignum notatu est, florescentem met moratae temperiei sanguinem moleculis imbutu facila mobilibus, .magnam secum et rahere copiam particularum lucis, que cum sint aliis commxtet in organa irruunt,
eisque calorem vividum communicant, non omni-hus tamen aequaliter, sed diversim h pro diverso videlicet eorum contactu, & confricatione, ubi igitur copiosior sanguis, ac succus nerveus erit, ibi Letior minimorum lucis proventus, calorisve Penus, ubi minor, ibi,& minuscaloris, quemadmodum Bononiensis pridhm , nunc verb Patavini U- .caei eximum decus, & Ornamentum Dominicus Guglielmini de Sanguinis constitutione samentissimh differens ,nos edocuit b-tarna, nimirum, inquat, Ummensa, quς latior, resperguntur qua forum Ριque ria, calidiora illis sunt, que -rusrabus potiamur.
His itaque spetiatis non miror, Cor sanguine,
B succo nerveo affluenter irrigatum calidissimum esse, calidas arterias,minus venas, ac utrasque minus semper, ac minus calidas, cliah in minoreS, minoresque ramificationes protenduntur, eS qu fit, ut Partes, que minori vasculorum copia st tent, murmi itidhm calore polleant, dummodo naturalis servatur ordo confricationum, contracti . num, distractionum Sc. Adaucta authm hac Animi moderata laetitia, liqvidorum series, a sui Pe Iectione aliquantulum desciscat oportet, praesese tam
100쪽
44m si tHis exultatio repenth nimis naturae modsi exiscedat, cuius insueta vi spiritus valde commoti gaudii fomite, vehementi conatu, in omnes, & sngulas complicatas fibras infigunt, easque ultra usum ad eb irraiadiant, ut partes, quq tam sponte, quam necessario
moventur, tum motus, ti)m confricandi, agendiq. Tatione innovent, eamque simul tan a vi exerceant,
ut aliquando nihil addi posse videatur. Immo hujusmodi nervet succi particulς , quadam potius violen--tia irritat , quum blanda, naturali scilicet jucunditate allectς, fibras,villosque universi corporis,& prq-
sertim auricularum ,& ventriculorum cordis, arte alarum , ac venarum omnium, c terorun que paren-
Thimatum, in quorum filamenta, deri vatae particu Issummopere agiles,ac avola renitentes, imperthrnrurillis nimis concitatam se se movenda vim. Qita rh qu6 magis i tum spiritum mutuantur nostrae machinae instrumenta, eo plus villorum contrahitur series, vicissimque distrahitur. Ex quo satis, superque conflare arbitror, nerves succi particulas, atque alterius indolis moleculas, hilari hoc fervore succensas, omnia pervadere, ac in occultas corporis mea tibus inustatam proritandi ciere vim , quq in fibris vasorum, ne dum excitat calorem, Veriam, & concitatos occursus, sursumque, deorsium, & ad latera urget solida, adeo ut hic, crebriores ictus eli-- ciant, & pressionis momentum validius fluidis cunis ctis incutiant. At vero sanguis, & alii liquores, Juce, & sulphure perdivites, violento serἡ conciti motu, per omnes corporis partes tumultuantes novo affrictu lacessunt vasorum fibras, easque in circuitu suo magis semper, magisque vellicant,