장음표시 사용
231쪽
pore, quo seria agenda sunt, tacite supponitur, jocos & ludos licitos esse, consequenter non nisi de licitis intelligenda propositio. In casu tamen particulari, in quo propositio praesens applicanda, non opus est ut disquiramus, utrum iocus, vel ludus aliquis licitus sit, nec ne, cum ad eum arcendum sussiciat tempus jocandi & ludendi parum justum: vi enim propositio. nis praesentis tempus justum non est, nisi quo a seriis vacat.
I. 3O T. In ludo perfectio sat aliorumque Hrecte intendi debet. Etenim homo in omnibus suis actionibus perfectionem sui aliorum Que directe intendere debet s . 3 o. para. a. Phil. 'HEDHv. . Quamobrem eandem intendere etiam dirccte debet in ludo.
Finis nimirum ultimus omnium actionum humanarum 3. 28. Part. 2 P5: Praci uniυ. , ultimus quoque ludorum sinis esse debet. Ex 1ine autem aestimanda est moralitas ludorum, quemadmodum jocorum sy. 3OI. . I. 3O8.
Quoniam in ludo perfectio sui aliorumque directe intem di debet . 3or. ; ludi componendi seunt adpersciendum, facu
rates anima, vel corpus, veluIi ad facilis andum usum facultatum ansema, ad exercendum corpus motu Ianitati cohducibili, ad augendum robur corporis. Vi huius principii facile definitur, quinam ludi ossiciis hominum naturalibus conveniant, qui minime conveniant. Unde porro patet, quomodo ludi liciti a non licitis separentur.
I. AO9. Ludi adpers ciendum facultares animae, vel corpus compositi liciti sunt. Etenim natura homo habet jus ad ea, quae ad consequendum usium facultatum suarum faciunt I. ao8. pari. I. Funnat. , cumque operam dare debeamus, ut eam consequamur corporis persectionem, quam consequi in potestate nO-
232쪽
De obligatione circa sermonem, 2C
stra positum I. r8 o. pari. l. Dr. nat.), ad ea quoque nobis jus est, quae ad perficiendum corpus faciunt. Quamobrem si, ludi faciant ad facultates animae, vel corpus perficiendum, jus quoque nobis est ludendi. Quoniam itaque licitum est, ad ' . quod jus habemus g. 37 o. pari. I. Phil. pract. unm. ἰ ludi etiam ad perficiendum facultates animae, vel corpus compositi liciti siunt. Ut hujus principii demonstratu haud dissicile erit, numquis
Iudus si licitus, an vero illicitus, ut adeo opus non si ad particularia descendere. In genere hic tantummodo agitur de moralitate ludorum ; non vero in specie disquiritur, quinam Iudi ab honestate non scit remoti.
D ladis nihil in sit, quod incis cuirim repugnet, voluptas, qua ex tauando solis percipitur, transitoria innocua es fi hujus soliuspercipiendae gratia bus animi ludere licet. Utrumque ostenditur eodem modo, quo supra gratia recte idem de jocis demonstravimus . 3oa. 3O30. fiam.
Quodsi demonstrationes superiores ad animum reVOCoe, haud dissiculter perspicies in iis non sumi, nisi quod joci non repugnent ossicio cuidam naturali, & tacite supponi, quod non fini actus naturaliter praecepti. Mirum adeo non est, quod ad ludos etiam applicari possint. Immo patet, eas quoque applicari posse ad quosvis actus alios lege naturali non praescriptos, nec cum ullo ossicio pugnantes.
I. 3 di, qui temere stant, illiciti sunt. Nihil enim temere fa- remere ciendum 3. a 78. . Ergo nec temere ludendum. ludendum. Inde est, quoque ludi honestentur fine . go8. 3Io. . Ceterum quae de jocis non temerariis annotavimus not 3. 29 O.), ea de ludis quoque non temerariis renuncla sunt. Quia V luptas transitoria innocua licita, eam intendere licet tanquam . '
233쪽
finem ad augendam felicitatem j. 286. pari. I. Iur. stat. , ad quam conseque*dam obligamur f. a 3 o. Part. t. Dr. nu. . g. 312.
2ber διοι omnis jocus decorus ese debetu ab omni autem indecora abstiati iii. Aia η si . Etenim lex naturae nos obligat ad actionem deco Etari ram indecorae praeserendam, etsi utraque in se spectata indis- serens sit c . ao 3. p.rt. I. Phil. H. anis. J, consequenter ab indecora abstinendum. Quamobrem jocus quoque omnis decorus esse debet, ab omni autem indecoro abstinendum.
Quinam jocus sit decorus, quinam indecorus, ex notione deeori & indeeori dijudicandum cI. 294. I9s. Pan. l. PHLFract. univ. . Iocus indecorus est, qui te non decet, sed dedecet. Quamobrem si ingenere te dedecet iocari. jocandum non est, quodque aliis licitum tibi licitum non est. Joeatores
Dequentissime peccant contra decorum, ut vel hoc nomine mois
lusti sint joci iis, qui decori sunt tenaces. Qui pueris conveniunt joci, ii non decent viros graves & senes. In illis non
reprehenduntur, in his tamen improbantur & atro carbone notantur. Quoniam ad particularia non descendimus, nec no-
serum est docere, quinam ioci decoris, quinam indecoris an. numerandi sint, & quaenam circumstantiae eosdem jocos esset. ant decoros ac indecoros. Spectari etiam potest decorum in tuis dis, quod spectandum esse in omnibus omnino hominum actio. nibus alibi iam monuimus noe. f. I94. pari. I. Phil. Prin. unis. . Enimvero cum de ludis jam tantummodo agamus, quatenus iocis assines sunt, adeoque occasione jocorum, qui verbis po- . tissimum fiunt; tanto minus quis a nobis hic expectabit partiacularem de docoro in ludis observando idisquisitionem. Im- . mo patebit ex aliis alio loco dicendis nondum omnia, quae deludis tenenda sunt, hoc loco demonstrari posse. Ceterum nemo offendetur, quod de ossiciis circa sermonem agentes deludis tradamus ea, quae cum jocis sere communia sunt. Ita
enim fingula tradimus, ubi commode intelligi. demonstrari ae
234쪽
De obitigatione circa sermonem. 2Ο7
memoriae tenacius, sed leviori opera infigi possime. Si quibue hoc displicet, illi suum teneant morem: nos autem nostra frui
Quoniam a jocis indecoris abstinendum g. aia. , joci beatio
autem indecori sunt, qui dedecent jocantem . I93. para. I. ara culam Phil. Wa I. uniυd; unusquisque ab iis ab nere debet iocis, qui ipsum β Ρω ab- dedecor . sinent.
Non omnes idem dedecet, nec idem decet omnes. Etenim ratio decori petitur ab sis, quae homini aut statui ejus externo insunt, aut illi inesse debent f. I94. pari. r. Pl L pract. unm. . Sed status hominum tam phy sicus, quam moralis non idem est, nec omnes eandem sustinent personam moralem. Quamobrem nec eadem decori ratio penes omnes deprehenditur. Quoniam i itaque decorum non ponitur nisi posita eius ratione sussiciente f. Ii 8. Ontol quid mirum, s quod uni decorum est, id alteri indecorum censeatur, seu si quod unum decet, idem dedeceat alterum ' Ita sunt quae dedecent viros, non autem foeminas; quae senes dedecent, non iuvenes aut pueros; quae clericum dedecent, non laicum; quae eruditum, non vulgus imperitum ; quae Prosessorem, non studiosum ; quae virum dignitate eminentem, non vero eum qui nulla dignitate supra alios eminet. Doctrina decori amplissima est, sed his ctenus ad scientiae normam non exacta. Quando itaque ac curatius discussum fuerit, quomodo decorum spectand um sit - in omnibus actionibus pro divorso agentium statu; nullo etiam negotio constabit, quinam joci hunc vel illum dedeceant, quinam deceant. . .
235쪽
De Sinceritate, simulatione & Dissimu
s. 3 I4. Acerras dicitur, cujus actiones externae cum internis com sentiunt. Vndesinceritas animi est habitus actiones cxternas internis conformandi. De actione sincera jam egimus in Philosophia practica universali 3. II 4. ZIs. para. a. , atque ibidem docuimus, quo. modo consensus actionis externae cum interna agnoscatur, ut adeo ibidem dicta hic repetere superfluum foret. Quoniam non minus malae, quam bonae actiones hominis cum internis consentire possimi, ideo sinceritas spectatur non minus in ma. Iis, quam bonis hominum actionibus, adeoque sinceritas animi non semper ad virtutem refertur, cum etiam cum vitio conis inere possit, quamvis quando de sinceritate animi loquimur. vulgo magis ad virtutem, quam ad Vitium animum attendamus. 3I .ctui sincere loqui ur, non modo moraliter verum loquitur; vorum etiam nihil reticet veri, quod de ea re, de qua loquitur, sibi notam est. Cum enim actio sincera eXterna cum interna consentiat . 734. pari. a. Phil. 'act. - .J, qui sincere loquitur, ejus verba cum cogitationibus suiS consentiunt, seu conveniunt. Enimvero moraliter verum is loquitur, cujus verba cum cogitationibus sivis conveniunt s. is o.). Quamobrem qui fincere loquitur moraliter Uerum loquitur. .etu derat unum.
Porro si sincere loquaris, in cogitationibus tuis ea de re, de qua loqueris, nihil occurrere debet, quod non verbis significetur s. Ias. para. a. PHLMMI. - . . Quoniam itaque Diuiti sed by Coos
236쪽
De sinceritate, simulatione re dissimulatione. sto9
que nihil veri reticet, qui verbis significat, quicquid ea de re, qua loquitur novit; qui sincere loquitur, nihil veri reticet, quod de ea re, de qua loquitur, sibi notum est. αuod erat
Hine quando alteri sgniscare volumus, nos sincere loqui, patrio sermone dicere solemus, it sage tit alles austicitis, tuleio es ineine, uiab verheela bir nubis, hoc est, sincere tibi dico
omnem animi mei sententiam, nec quicquam reticeo. Patet adeo sincere loqui latius patere, quam moraliter verum loqui. Sermo sincerus nimirum praeter moraliter Verum etiam complectitur non reticentiam veri, aut, si mavis, cum sit moraliter verus etiam liber est ab omni dissimulatione f. II 6. Part. a. Phil. prach unis .
Sinceritas omnem excudit Anulationem' B dissimulationem. Sinceritis a Sinceritas enim requirit consensum actionis exicrnae cum in- quanam reternis s. si . , adeoque ab internis dissentire nequit, nec, aliena in internis occurrere potest, quod contrarietur externae quomodocunque, neque etiam in externis ad eandem compositam reserendis ulla locum habet contrarietra . TI para. 2. Hic pract. unis . Quoniam itaque dissensus actionis externar ab interna simulatio est s. 7ι 6. para. a. nil. ρυα unis I& occultatio actionis silve externae, sive internae quomodocunque factae dissimulatio est Ti 7. pari. a. I'LLρυα uniud; . sinceritas omnem excludit siunulationem & dissi inulationem.
Propositio praesens praecedentem quodammodo continet. Quatenus enim qui sincere loquitur, verum loquitur a simulatione' liber est ; quatenus vero nihil veri reticet sibi ea de re noti, a dissimulatione alienus est. Poteramus sinceritatem animi definire per hoc, quod liberi fimus a simulatione & dissimulatione. Nimirum tam limulatio, quam dissimulatio opinponitur sinceritati, illa quidem quoad actum inprimis positi
237쪽
Vum , haec vero quoad actum negativum. Simulatio non consistit cum sinceritate, quatenus non faciendum, quod eidem contrariatur; dissimulatio excluditur, quatenus non omitten dum, quod eidem non adversatur.
I. 3 a T. Gaissam Actisnes iaminis Posiuma, ad quas committendas obligatur, Bactunes h ' an , cyos omutere tenetur, sincera ese debent. Homo enim mirus si Λω- Operam dare tenetur, ut constans ipsi ac perpetua sit volun-ra esse de- tas non committendi actiones nisi quae legi naturae conformes beant. . sunt g. 379. 8art. I. Iur. nat. . Quamobrem cum perpetua fit voluntas, quando in omni casu committere volumus actionem legi naturae conformem, constans vero, si ea in dato casu non mutatur, adeoque si nullo modo a proposito committendi actionem legi naturae Conformem nos diverti patiamur a. Io 6 a. pari. I. Theol. nat. ἱ qui actionein legi naturae consormem committit, is etiam velle eam committere, quia novit eam esse legi naturae consormem, nec pati debet, ut ab hoc proposito abstrahatur, quia novit eam esse legi naturae convenientem. Et quoniam homo ad virtutem omnem colendam obligatur . a pari. I. Pr. naid, virtuti autem deditus actiones legi natum conformes committit ob earundem bonitatem intrinsecam s. 136. pari. I. Phil. praes. u Dd, & ut satis faciat voluntati divinae s. 3 4 a. pari. I. Phil. 8 cI. uniυδ ἐqui actionem legi natum conformem committit, is earundem bonitatem intrinsecam & convenientiam Cum voluntate divina agnoscere tenetur. Quamobrem in actibus animae seu
actione intrinseca nihil deprehendi debet, quod ullo modo
. contrarietur actioni exturnae, sed omnes potius actus interni in determinationem actionis externae influere debent, consequenter necesse est, ut externa actio cum interna consentiato. T q. para. a. Phil. maia. uom. . Enimvero sincera est actio
238쪽
De sinceritate, simulatione V dissimulatione. 2Ir
externa, quae cum interna consentit Hominis igitur actioiles positivae, ad quas committendas obligatur, sincerar
Homo etiam operam dare tenetur, ut ipsi sit constans &perpetua noluntas committendi actiones legi naturae contrarias I. a 79. pari. . Iur. nat. . Quamobrcm cum noluntas eodem sensi constans ac perpetua dicatur, quo voluntas, adeoque perpetua sit, si in omni casu committere nolimus actionem legi naturae contrariam, constans vero, si in datu casu ad actionem legi naturae contrariam committendam nullo modo nos adduci patiamur cf. ioba. art. f. Neol. naid; qui actionem legi naturae contrariam non committit, is etiam eam non committere nolle debet, quia novit cam csse legi naturae contrariam, nec pati debet, ut ullo modo ad cam committendam adducatur, quia novit eam esse legi naturae adversam. Et quia homo obligatur ad virtutem omnem coicndam s. aT8. pari. I. Iur. nato, Virtute autem praeditus acti
nes legi naturae difformes omittit ob carundem malitiam intrinsecam, seu quia intrinsece malae I. 336. para . I. Hi μαῶλαχ, δ, & ut satis faciat voluntati divinae s. 3 4 a. 'art. I. PLLpra I. univδή qui actionem legi naturae contrariam omittit, is . earundem malitiam ii atrinsecam & pugnam cum voluntate
divina agnosccre debet. Necelle igitur est, ut in actibus animae seu actione intrinseca nihil deprehendatur, quod privativae externae ullo modo contrarietur, sed omnes potius actus interni in determinationem actionis externar influant, conisquenter ut actio externa privativa cum interna consentiat . . T 4. pari. a. PHL 'εLI. -ινδ. Enimvero actio externa sincera est, quae cum interna consentit s. citd. Hominis igitur actiones privatiVae, ad quas omittendas obligatur, sincerae esse
239쪽
Loquimur hic de sinceritate persecta, in qua nihil desideratur: talem enim urget lex naturae, quemadmodum ex demo stratione intelligitur. Ad sinceritatem hanc requiritur plenus consensus actionis externae atque internae, nec lassicit minus plenus: sit ita quod non omnem defectum ob infirmitatem humanam imputemus, & ob eundem snceritatem animi de. negemus ei, in cujus actione interna adhuc occurrit actus quidam animae, qui externae quodammodo contrariatur. Quemadmodum virtus omnimodo persecta vix cadit in hominem: ita quoque sinceritas omnibus numeris absoluta in eodem vix deprehenditur.
g. 3IS. I His istis αμι virtuosus es sincerus es, seu sinceritas animi a viritite si nexus vis j et neqvit. Qui enim Virtuosius cst, ei constans & pcrpetua ruiti V se est Voluntas non committendi actiones, nisi quae legi naturaeceritatis aia Coi sermes f. 328. Part. I. Phil. pracr. un .P, consequenter nimi. Omittendi legi naturae contrarias, neque idem committit illas, hasce vero omittit, quam quod illae intrinsece bonae, hae autem intrinsece ni alae 4. 336. fart. I. PHLρυα unim , & ut quoad utrasque satisfaciat Voluntati di Vinar s. 34 a. para. I. Phil. Hucr. unis. . Patet igitur ut in propositione praecedente' actionem externam cum interna conssentire, adeoque Virtu sum illam huic consorinare. Sincerus vero est, cujus acti nes externae cum interna consentiunt, & sinceritate animi gaudet, qui pollet habitu actiones externas internis consorinania
. . di ἔ. 334.). Qui itaque virtuosius est, idem sincerus est, nec finceritas animi a virtute sejungi potest.
Sinceritas adeo animi cum virtute indivulso nexu cohaeret, ita ut nec virtuosus esse possit, qui sincerus non est. Non tamen a snceritate ad virtutem valet consequentia, cum sinceritas etiam locum habeat in actionibus vitiosis. g. 3I9.
240쪽
De sincer te, simulatione 2 dissimulatione. 2I3
Virtatem H lare non licet. Quando enim simulamus Simulatis virtutem, cum in simulatione actiones externae ab internis dis- Urtutis o sentiant I. II 6. para. a. Phil. pracI. unis , & actio ex virtute Lbua. procedens sit legi naturali conformis g. 3ai. stare. 1. Phil. 'arit. unis.); actiones externae', verba scilicet & facta, legi naturae
conformes siunt, actiones vero internae eidem contrariantu Enimvero omnem facere tenemur facultatum nostrarum usium, qui ad servandam Iegona naturae requiritur . II a. pari. I, Dr. naid, adeoque actuS non minus animae, quam aetiones
externae legi naturae conformes csse debent. Virtutem adeo simulare non licet. Idem etiam ostenditur hoc modo. Quoniam in simu
latione actio externa ab interna dissentit g. 7i 6. para. a. Phil. pract. --. , S ad virtutem requiritur constans & perpetua voluntas non committendi actiones, nisi quae legi naturae conformes sunt I. 328. pari. I. PHL 'MI. uni j; qui virtutem simulat, constante illa ac perpetua voIuntate destituitur, consequenter virtuosus non est. Enimvero ad virtutem omnem colendam obligamur . a 78. pari. I. Iur nat . Eam igitur simulare non debemus . Taa .pari. I. Furi nard. Ostenditur quoque hoc modo. Virtuti deditus omnem adhibet curam, ut actio quaelibet recta sit c*. 334. N. I. Phic rarit. univo, consequenter ut actio externa quaelibet cum internis animae actibus consentiat β. 8o .part. I. g. TI . para. a. Phil. pracr. anm J. Quoniam itaque hanc curam minime adhibet, qui virtutem simulat II 6.part. a. nil. ρ cI. uni ς qui virtutem simulat, virtuosus non est. Patet adeo ut ante, ε . quod virtutem simulare non licear. Immo etiam sequentem in modum demonstratur. Sin