장음표시 사용
241쪽
vero sinceritas excludit omnem simulationem s. i 6. ; qui virtutem stimulat, sitnceritate animi destituitur. Quamobrem& virtute destituitur. Atque adeo denuo eodem, quo ante, modo patet, quod virtutem simulare illicitum sit.
. Virtus ab omni simulatione quam longissime remota est: id sanificatur, quando vulgo dicitur, eam esse sine omni suco. Quamobrem non piguit propolitionem praesentem pluribus modis demonstrare, quia sic multo rectius intelligitur, cur si- .mulatio virtutis si naturaliter turpis, 3c quomodo virtus ab omni suco purificetur. Facit hue inprimis, ut probe expendantur, quae de rectitudine actionis demonstrantur 3. go. OD . partia. Phil pra I. univ , dc quid sit constans illa Zc perpetua vo. Iunias, quae ad Virtutem requiritur s. 328. part. ι. Hic pra L
Pietas ρυ- Pietas phi optica virtus est. Est enim habitus conso
Iosephira mandi actiones legi naturae vi motivorum ab attributis divianam sit vis- nis & providentia divina desumtorum, quatenus lumine rarus. tionis innotuerunt g. 339. para. l. Phil. ' I. unis. . Quoniam itaque homo per ipsam essentiam atque naturam suam obligatur ad determinandum actiones liberas per motiva ab . attributis divinis desumta s. asi . para. I. HIL'act. um P, & ad non omittendum motiva ab attributis divinis desumta in determinatione actionum liberarum .as a. pari. I. Phil. ' I. anm. ς pietas philosophica habitus est actiones suas legi naturali consormiter dirigendi. Habitus hic virtus est 32 . pari. I. Phil. 'a I. unim . Pietas igitur philosophica' - . Virtus est.
Ρoteramus sumere sine probatione. pietatem philosophicum esse virtutem, propterea quod conceditur ab iis, qui principia Philosophiae practicae universalis familiaria sbi experiuntur. Enimvero cum non concedatur, nisi quatenus principia ista, ad
242쪽
De sineret atri simulatione redissimulatione. 2II
ad quae provocavimus in demonstratione, confuse percepta animo obversantur; consultius visum fuit ingratiam eorum, qui confuse percepta ad notiones distinctas revocare nequeunt, demonstrationem apponi, praesertim cum non desint. qui pie- . Ltatem philosophicam ex virtutum numero excludere audent. I. 3ar.
Quoniam virtutem simulare non licet . at 9. , pietas Sim latio autem philosophica virtus est s. 32οδ, nec pietatem it ophi istatis umcam simulare licet. turali lege Pietatem simulat, qui se egeno eleemosynam dare dicit, ut prohibu ,
satis faciat voluntati Avinae, cum tamen non aliud ipsi motivum sit dandi eleemosynam, quam ut laudetur ab hominibus pietatis amantibus. Et in genere pietatem simulat, in cujus ore perpetuo est obedientia Deo praestanda; qui tamen actionum suarum determinandarum motiva ab utilitate & laude sibi tribuenda ab aliis desumat. Intelligitur hinc, multos pietatem simulare, qui pios se esse putant. Non igitur inconsultum est demonstrationes de virtute non simulanda in specie ad pietatem applicare, cum inde clarius patescat, quandonam pietas tantummodo simuletur. Sed quomodo virtus quaelibet omni luco liberetur, suo docebitur loco in Philosophia morali. g. 322.
Halitus vinarem simulandi virium est. Virtutem enim si- Vinalem mulare non licet s. 339. , consequenter habitus hoc faci-smia reendi legi naturae contrari I. IIO. 8art. I. Phil. Warit. un . . num sit v,
Sed istiusmodi habitus vitium est I. aaa. pari. I. Phil. praeit. tiam. anis Ergo habitus virtutem simulandi vitium est.
Eodem modo patet, pietatem simulare vitium esse, ut ad opus non sit idem seorsim demonstrare. s. 323.
pocrita dicitur, qui virtutem moralem, inprimis pieta- pocri s
243쪽
tam simulat. Unde 'pocrisis vitium est, quo virtutem moralem , ac inprimis pietatem simulamus.
Demonstravimus habitum simulandi virtutem esse vitium, monuimus quoque, pietatem simulare Vitium esse s f. 3aa. . Quoniam itaque hie habitus peculiare quoddam vitium est, peculiare quoque meretur nomen. Enimvero in sensu ecclesiastico hypocrita est, qui pietatem simulat, & fucata pietas hypocrisis appellatur. Nil igitur obstat, quo minus terminum eundem in philosophiam inferamus. s. 3 34. Hi pocritam agere non licet. sed omnis danda opera, ut as o ibi crisi simus alum. Etenim Virtutem simulare non licet s. 3190, nec pietatem simulare licet g. 3a 30. Quamobrem cum hypocrita simulet Virtutem moralem , ae inprimis pictatem , & hypocrisis habitus sit Virtutem moralem ac inprimis pietatem simulandi . aeta. , hypocritam agere non licet, consequenter danda Opera, ut ab ovant hypocrisi simus alieni.
Patet adeo phibosophiam nostram non probare, multo minus commendare hypocrisn, quemadmodum Calumniantur, qui inimico in nos sunt animo. Hypocrisin nimirum illicitam esse ex principiis philosophiae nostrae demonstratur in eodem sensu, quo vocabulum accipitur a Theologis.
. 3ῖ - . ' - . Virium simulare non licet. Cum enim vitium sit habitus actiones legi naturae contrarias committendi s. 3aa. pari. P. Phil. pracf. - is P, simulantis vero actio externa ab interna dis. sentit s. II 6. para. a. Phil. rarit. unis. ; qui vitium simulat, esus actio externa legi naturae contraria est, consequenter aliquid facit, vel dicit, quod legi naturae adversatur, ctiam si habeat animum legi naturae consorinem, adeoque ab actione ista alienum. Enimvero obligatio, quae a laὀe naturae veniti num
244쪽
immutabilis est G. 34 a stari L. Pli pram unis. , adeoque nuti Ia de cauis facere, vel dicere licet, quod legi naturae comtratiatur. Quamobrem vitium simulare non licet. Quod homines vitia subinde smulent, experientia dudum
comprobatum. Nec ignotae sunt rationes, cur hoc faciant. Aut favorem eorum captant, qui vitio quodam delectantur. aut ab odio eorundem sibi metuunt. Quomodo vitia smuis
lentur δc qua de causa id sat, in PEilosophia morali disertius
inculcandum. Sussicit hic notasse, ad hanc simulationem semper requiri actum quendam sue positivum, sive negativum. qui legi naturae adversatur, atque adeo ex vitio procedere solet. 'Quodsi enim faetas vel dicas quidpiam, unde alter colligit te quid facere velle, quod legi naturae repugnat, cum tamen habeas animum ab ea actione alienum; tum vitium simulare di- . . . Cendus non es. Idololatria cum sit lege naturali prohibita I. Ia 6 a. pari. ἐ. Pur. not. , Virium est f. 322. Fart. r. Phil. . prael. timv . Non licet simulare idololatriam, ut cultui ido. lolatrico intersis & cum idololatris paria facias, etiamsi antimum habeas ab eo alienum , utilitata cujusdam obtinendae, vel damni cujusdam evitandi gratia. Patet hoe unico exemisplo, quomodo vitium simuletur , smulque inde perspicitur, quod praesens propositio si principium foecundissimum: sussiacit enim ad innumeras simulationes illicitas arcendum, quas in casu particulati pro licitis habent multi. I, 3 a 6. . VNec actio positima, ad quam committendam obligamor, aere ne- suaenamguriis sim privativa, ad quam omittendam obligamur, simularaonem aritiones maiamiliis. Etenim actiones hominis positivae, ad quas com- ferari sitia mittendas obligatur, di privativae, ad quas omittendas Obli-gati,inem gatur, sincerae esse debent f. I I I. , adeoque necesse est, ut
actio externa cum interna con ntiat 3. T l. patri. 2. PLlpra λtim P, consequenter ab hac dissentire nequit I. 28 contol. .
Enimvero si actio externa ab interna non dissentit, simulatio motuu Pr. Nat. Pars IIIJ E e . abest
245쪽
abest s. ri 6. pari. a. nil. Wam QN P. Ergo tam ab actione positiva, ad quam committendam Obligamur, quam a privativa, ad quam omittendam obligamur, simulatio abesse debet, consequenter utraque simulationem non admittit. Ostendi etiam potest hoc modo. Ponamus uos sim lando committere posse actionem, ad quam committendam lege naturali obligamur: cum actio legi naturae conformis sit ea, quae virtuti propria I. 3 a I. 8art. I. Hic strare unim , vi tutem simulare licet. Similiter ponamus nos simulando committere posse actionem, ad quam omittendam lege naturali obligamur: cum actio legi naturae contraria sit ea, quae vitio propria I. 3aa. Ρηέ. I. PHL pracy. - .d, vitium simulare licet. Non absimili modo patet, nos vitium simul re, si simulando omittatur actio, ad quam committendam te .ge naturali obligamur ; virtutem simulare, si simulando omittamus actionem, ad quam omittendam lege naturali obligamur. Quoniam itaque nec Virtutem g. 339. , nec vitium simulare licet G. sas.); nec actio positiva, ad quam committendam obligamur, nec privativa, ad quam Omittendam obligamur, simulationem admittit.
Ex demonstratione priori liquet, propositionem praesentem independenter ab iis, quibus simulatio virtutis ae vitii reprobatur, demonstrari posse. Quodsi ergo demonstrationem posteriorem perpendas, illico constabit, potuisse quoque ex praesente propositione demonstrari, quod nec Virtutem, nec vitium simulare liceat. Cum nobis propostum sit lectori attento ostendere, quomodo methodo scientisica sit utendum talia subinde moneri non inconsultum ducimus, quae attentio nem ejus ad eandem provocant.
g. 3 a T. In simu anone actio ex emanae se fieri animum ab eo, quem
ingens baiar, orsus diversum. Etenim in simulatione actio e
246쪽
terna ab interna dissentit s. 726. para. a. Phil. 'a I. uni Jς adeoque voluntati ac intentioni, consequenter & percepti nibus ac judicio, unde ea pendet, contrariatur, prouti ex definitione consensus actionis externae cum interna, cui dissen- , sus opponitur, colligitur . Ta4. pari. 2. Phil. 'a I. unis. . Quamobrem cum animus agentis concipiatur per volitionem& intentionem atque per actus facultatis cognoscitivae, unde appetitiva pendet; in simulatione actioi externa prae se fert animum ab eo, quem agens habet, prorsius diversum.
Ita qui virtutem aliquam simulat, veluti castitatem, prae se fert amorem virtutis, cum amet vitium. Similiter si hostis ia-gam simulat, nolle videtur praelium inire, quasi viribus sui. dissidat; cum tamen ipsi si animus praelium committendi &hostem, qui cum ipso congredi non vult. ad idem ineundum
Quoniam in simulatione actio externa prae se fert sis re is si mum ab eo, quem agens habet, prorsus diversum minis,
smalsor inrendi, ut alius falsam concipiat de ammisissensis opianionem s. so6. Logd.
Nimirum ratio aliqua esse debet, cur simulemus. Simulari . .: mus vero aliorum gratia. adeoque aliud simulando non intendimus, quam ut alius falsam de animi sententia concipiat opinionem, quamvis alia deinceps sit ratio cur velimus, ut alter falsam de animi nostri sensis opinionem concipiat, adeoque per id, quod primum intenditur, aliud porro intendatur. Ita in suga smulata intenditur, ut hostis sibi concipiat dissident, am virium in fugiente; intenditur vero ulterius praelium cum ipso ineundum. . g. 329.
Quoniam simulator intendit, ut falsam de animi sui sen Ea parra ex se alius concipiat opinionem 3. 3a 8. , videri idem Hro Pi M. uri non vix aut viis pro vero haberi, quod non es. .
247쪽
ν raci . ; para III. cap. III. . .
Ita qui pietatem simulat, vult videri pius, cum non str hosti, fugam simulans videri vult viribus suis dissidere, cum minime dissidati Romani a Gallis obsessi cum de capitolio panem in castra hostium projicerent, volebant Gallos sibi persuadere, quod ipsi fame non premerentur, quo tamen premubantur.
g. 3 3 o. 'aere alto Salgere alterum dicitur, qui verbis vel factis alterum i ram quinam ducit, ut pro vero habeat, quod non est.
dicatur. Hinc si salsa narras alteri, ut fidem verbis tuis habens ea habeat pro veris; fallere ipsum diceris. Similiter si a potu largiori abstines eo fine, ut alter credat te esse temperantem &ab ebrietate abhorrere, cum tamen vitio huic fis deditus;
I. 3 3I. Intentio oo Simulator es qui moraliter falsum doquitur fiagere intendit alios. ωὸν abs Etenim simulaton intendit i ut alius falsam concipiat de an jubur falsa mi sui sensis opinionem O. 3 28. adeoque pro ucro habeat, si is iis ei quod non est. Similiter qui moraliter fallani loquitur, quod 11 laniis. esse putat, non esse dicit & contra s. i s 3. , adeoque denuo vult ab eo, cui loquitur, pro vero haberi, quod non est Ir9. . Enimvero fallit alterum, qui verbis vel factis ait -- rum inducit, ut pro vero habeat, quod non est g. 33o. . Quamobrem simulator & qui moraliter falsium loquitur fallere intendit alios. . Nemo non agnoseir: intentionem sallendi alios a simulatio ' ne & falsiloquio abesse non debere. . Et hanc fallendi intena . tionem in falsiloquio revera adstiuximum dum demonstravi mus moraliter falsa Ioquentem velle ut is, cui loquitur, pro . t vero habeat, quod dicit I. I79. , consequenter quod non est. I. Is 3). . Quoniam enim fallendi intentio & smulanti, &moraliter salsiun loquenti communis est; ideo superius de fal- .i ' siloquio
248쪽
De sinceritate,simulatione N dis gulatione. 22 I
siloquio fgillatim demonstrare noluimus, quod fimulationi perinde ac falsiloquio competit. g. 332.
Hinc S,mularis definiri poterat per factum, quo alium fal- m no J Iere intendimus, & vicissim Falsiloquium per sermonem quo mistitionis alterum fallere intendimus. V fas loqvii.
Quodsi quis has definitiones sumat, ex iis demonstrabit, quae in desinitione simulationis I. 726. pari. a. Hic pracr. uniυ.), R falsiloquii sumsimus 3. 1s6. , nimirum quod in s mutatione actio externa, in falsiloquio verba a cogitationibus dissen- ' . tire debeant. Immo etiam sine multa demonstratione hoc aia sequimur. Etenim qui alium verbis, vel iactis fallere intendit, is eum inducete vult, ut pro vero habeat, quod non est P. g. 3 3 o. , adeoque aliter loquitur & iacit, aliter cogitat, con- 'sequenter verba & facta a cogitationibus disientiunt, quorum '. illud ad falsiloquium cI. Isa. Is 6.), hoc ad simulationem requiritur s3. II 6. par t. a. Phil prata unire . Vides adeo perinde esse, sive simulatio & falsiloquium per fallendi intentionem definiantur; prouti hic factum, sue per distensum ab actione interna, seu cogitationibus & actibus animae, quemadmodum in anterioribus fecimus. consequenter si desinitiones quas hic damus, usui loquendi consormes statim agnoscis, illas quoque, quibus nos uti sumus, ab eodem non abhorre-. ' re, utpote hisce aequipollentes. -
strino moraliter falsus . a 36. , consequenter cum in sermo- mssi falsine actus facultatum animae, adeoque cognationes s. 23. loquium. Puch. emur. , pCr Vocabula significcntur Ii 3. para. a. Phil. μηνα amisio, in falsiloquio vel ba cum cogitationibus disconveniunt f. a s a.). Quoniam adeo actio externa cum interna disconuenit o. 367. ari. I. Throl. nio, seu ab eadcm dise
249쪽
sentit, in hoc autem dissensu simulatio consistit . 736. pari. a. Phia pracf. unm.); falsiloquium sermo simulatus est.
Superius jam ostendimus, qui moraliter falsum loquitur, mentem ab ea, quam habet, diversam sinulare f. 1 f.): sed seri etiam usus loquendi saltem apud nos, ut verba moraliter falsum loquentis dicamus smulata, vertiellte Morte , quamvis non sine quadam restrictione, quando nempe respiciunt iplum loquentem, veluti quando hypocrita, qui vult videri pius, pie Ioquitur, quando interrogatus num alicubi fueris negas te ibi. dem fuisse, cum ibidem fueris, vel te nescire ais, quod scis. Subinde tamen simulatio salsiloquio accedit, ubi verba dicuntur simulata, veluti in exemplo hynocritae, qui vultu , gellu 3c voce, non solum verbis pietatem simulat. Enimvero propterea verba dici non debebant simulata, sed simulantis, quia simulatio non inest ipsi sermoni, sed huic accedit tanquam actio ab eodem distincta. Ceterum nemo nescit, autores falsiloquii Cum simulatione agnationem agnoscere, ut nihil paradoxi hic defendamus.
g. 334. Jui meriatur falsium is itur, veritatem ei quando ad anima rusui siensa indicanda tenerari veracisatem simulat. Quoniam enim
falsiiloquium strino simulatus est I. 3 3 3. ; qui moraliter falsum loquitur, simulator est. Quamobrem cum simulator velit pro vero haberi, quod non est . 329. , qui vero mor liter falsum loquitur, verum dicere Velit Videri I. i7s. , falsum scilicet dicens, quod pro vero habet, & contra, vel se 'velle dicens, quod non vult, & contra s. isa.); qui moraliter falsium loquitur, videri vult vera loqui & vult verum videri, quod falsum est, consequenter Veritatem &, quando ad animi sui sensa indicanda tenetur, veracitatem simulat I. Os. IO6. Log. H I. I 8 I.). Ostenditur etiam hoc modo. Qui moraliter falsum Io.
250쪽
De sinceritate, simuiatione es dis An tione. 223
-quitur vult ut is, cui loquitur, pro vero habeat, quod dicit , i 79. , & Verum dicere videri vult g. i s.). Quamobrem cum ejus verba cum cogitationibus disconveniant, adeoque actio externa ab interna distentiat, simulatio vero in dissensu actionis externar ab interna consistat s. II 6. para. a. Phil. act. unimV; qui moraliter falsum loquitur, veritatem simulat, cumque veracitas in eo consitat, quod moraliter verum loquamur, quotiescunque alteri animi nostri sensa significare tenemur . 38 i. , qui moraliter falsum loquitur, quando alteri animi nostri sensa significare tenetur, veracitatem simulat. Equidem in omni easu, qui moraliter falsum loquitur, severum loqui simulat; non tamen ideo simulat veracitatem. Veracitas virtus est . I gr. , adeoque eam nunquam simulare licet I. 339. : sed cum aliquando falsiloquium licitum sit 3. 216. et I 8. zaa. ; simulare licet, quod verum dicamus, etsi moraliter falsum loquamur. g. 33 s. ' .
diui mendax es, veracitatem simulat. Qui enim mendax malis finest, moraliter falsium loquitur, quando altςri ad animi siliscn--IMisi ' - 1a significanda obligatur s. 18 et . . Sed qui moraliter falsium mendacio.' loquitur, quando alteri ad animi sui sensia significanda obli-patur. veracitatem stimulat c . 3 3 4. . Veracitatem adeo si- . di qmulat, qui mendaX est. . ' .
Nemo qui mentitur videri vult mendax. Mentitur enim . . . . non alio fine, quam ut alter credat verum esse quod dicit, conis ' - .sequenter ei, cui animi sili sensa significare tenetur, verax vult' videri. Hinc dudum dixere alii, qui dicit se mentiri, cum non mentiri. Quemadmodum ad omne falsiloquium, ita et- ... iam ad mendacium cI. Iga. , requiritur animus fallendi alios β. 331. : fallere autem alterum, cui quis mentitur, nequit, . nisi videri velit verax, adeoque veracitatem simulet. Sim.