장음표시 사용
341쪽
parte nostri, eadem ratio, cur promissio statim nihil valere debeat, subsistit, sue conditio ad tempus praesens, aut praeteritum, sue ad futurum reseratur. Raec tantummodo disserentia intercedit, quod conditione ad tempus praesens, aut prae- . teritum relata statim sieri possit, ut cognoscas. eam esse invalidam , cum ex adverso eadem ad tempus futurum relata, id a te minime fieri statim queat, sed eXpectandum potius sit, donec eventus certitudinem adferat. Enimvero cognitio tua invaliditatis promissionis non influit in determinationem ejus, adeoque disserentia ista attendenda non venit, ubi desinien-flum , num conditio promissioni adjecta eam infirmet. Qui
futurarum contingentium veritatem determinatam & praescientiam divinam negant, natura certas non esse res futuras conis - , tendunt. Juxta eorum adeo hypothesim conditiones ad praesens & praeteritum tempus relatae conditionibus ad tempus futurum relatis respectu validitatis promissionum recte distinguuntur Enimvero cum hypothesis ista falsa sit, nec eam veritati Praeferre licuit. ramissa Promisione conditionata nusium acquirisur jus stromissario ad id, emiuilonata quo promissem est, ni i conditione in sie certa hoc est, Arasi verum sit,
quem haberi Boc esse, ve fuisse, aut futurum esse, quod esse, o se vis fore sis escium. ponitur.Etenim si conditio in se certa non est, aut si hoc non est, vel non fuit, vel non futurum est, quod esse, fuisse vel re supponitur, promissio valida non est . 4630. Quamobrem cum ex promissione jus nullum ad id, quod promis sum est, promissarius acquirat, nisi valida sit promissio, quod per se patet; ex promissione conditic nata nullum quoque acquirere potest, nisi verum sit, hoc esse, vel fuisse, aut fore, quod esse, fuisse, vel fore supponitur, seu conditione
. in se cCrta. Valida promi o non alio sensu dicitur, quam quod promissor promtuario ad praestandum, quod promisit, sit obligatus. EA Di sitirm by
342쪽
Ex hac vero obligatione promissoris nascitur jus promissarii. Quamobrem ex conditionata promissione jus nullum nascitur. nili quando in se valida, consequenter quando conditio in se certa est, s vel maxime incerta sit, immo de praesenti certa esse nequeat promittenti R. promissario.
f. 466. Ius ex promissione conditionata acquisitum promissario tamdiu - μιξncertum es, donec constiterit, quod conditio exsat, soc es, Hudsit, acquiratur vel fuerit, vel evenerit, quod esse, Vel fur se, ves,Venturum si pariton ex promissis Etenim promissario expromissione conditionata nullum acqui- ne conditis
ritur jus, nili verum sit, hoc esse, Vel fuisse, aut fore, quod invieste, fuisse vel sore supponitur, seu nisi conditio in se certa
sit . 46s.). Quamobrem is probare nequit sibi jus quoddam
ex promissione conditionata fuisse acquisitum, antequam cem to constet, hoc esse, vel fuisse, vel evenisse, quod esse, vel filis se , vel eventurum fuisse supponitur, seu conditionem exi-ctere. Enimvero quamdiu promissarius probare nequit. 1us aliquod sibi competere, jus ejus incertum est I. 44 i. . Ius igitur ex promissione conditionata acquisitum promissario tamdiu incertum est, donec constiterit, quod conditio existat, hoc est, illud sit, vel fuerit, vel evenerit, quod esse, vel fuisse, vel eventurum 2pponitur.
In se semper statim certum est, num ex promissione com ditionata jus aliquod suerit acquisitum promissario, cum in se semper certum sit, hoc esse, vel fuisse, vel eventurum, quod esse, vel fuisse, vel eventurum supponitur, ubi revera est, fuit, vel eventurum est: ast idem incertum est respectu promitte
iis , vel promissarii, Vel utriusque. Quando vero quaestio est de certitudine juris, non quaeritur quid in se certum sit, sed quid certum fit respectu nostri. Quamobrem quando jus nostrum ab aliquo eventu pendet, necesse est ut nobis is sit ceristus. Ceterum ex ProPostionis praesentis demonstratione tu Rr a quesi '' Dipitig by Cooste
343쪽
quet, jus ex promissione conditionata aequisitum semper esse incertum, antequam conditionem poni certum sit, sive conditio ad tempus praesens, sive ad praeteritum, sue ad futurum referatur. Nec quoad probationem in casu ultimo, quando scilicet conditio ad tempus futurum refertur, disserentia aliqua inde emergit, quod eventum expectare debeamus, antequam de jure quaesito nobis constare possit: etenim etiam in cas-bus ceteris, in quibus conditio ad tempus praesens, vel praeteritum refertur, subinde diu expectandum est, antequam comstare possit conditionem poni, veluti si dicam: dabo tibi centum aureos, si absens mortuus sit; minime autem constet, ubinam terrarum is si, vel fuerit, qui diu jam absens fuit.
g. 46 T. AEUM Nam valida sit promissio coniurionata non ante constare potest, nam cst stet quam certum sit, concitonem poni, hoc es, i is esse, velosse, vel 'simum' evenisse, quod esse, vel fuisse, vel eventurum Use se ponitur. Eienem coori tam promissio valida non est, nisi existente conditione, hoc rimatames est, nisi verum sit, illud esse, vel suisse, vel eventurum esse, quod se lidam esse, vel fuisse, vel eventurum esse supponitur I. 463. . Quamobrem num sit valida, non ante constare potest, quam certum sit Conditionem poni, hoc est, illud esse, vel fuisse, vel evenisse, quod esse, vel filisse, vel evenisse supponitur.
Quae ad propositionem praecedentem annotavimus, praesenti quoque illustrandae inserviunt. Ius enim promissarii nascitur ex obligatione promissoris, quae promissioni validae inest.
g. 468. ando 'amissor promis uinem condisio Iam non ante adimplere t promissio vetur, quam certam sae, conditionem poni. Antequam enim cer- creduionata tum sit, conditionem poni, num valida sit promissio, conse-
adimplendu quenter num promissor obligetur promissario ad quid pra standum, constare nequit s. 467. , &, si vel maxime jus ali- . quod
344쪽
De modo sese asteri obligandi. 3
quod ex ea acquisitum promissario, hoc tamen tamdiu ince tum est, quamdiu conditionem poni nondum certo constat g. 466. . Quamdiu vero ignoratur, num promissor promissario revera obligetur ad aliquid praestandum, & num promissa- thrio ad id, quod vi promissionis praestari deberet, jus competat ; tamdiu quoque promissor ad istud praestandum compelli nequit. Promissor igitur promissionem conditionatam non. ante adimplere tenetur, quam certum sit conditionem poni. Qui promissionem adimplet, seu promissa servat, dat vel facit, ad quod dandum vel faciendum sese alteri obligavit f. 43o.
363. . Antequam igitur tibi quid dare vel facere teneor, comstare debet, num ad dandum vel faciendum sim obligatus. Quamdiu adeo de hoc non certo constet, nec quicquam a me tanquam tibi debitum exigere vales.
g. 469. ' diuamprimum promi ori canssat, conditionem poni, qua 'o- ένα riami Um conditionata ines, etiamsi promisario nondum constet, eandem mum pro Pani, qua eidem insunt, praestare tenetur. Quamprimum enim miso sit avi
promissori constat, conditionem, quae inest promissioni con- implenda.ditionatae, poni, ad adimplendam promissionem tenetur 468. , cumque ipse adeo norit, se promissario ad adimplendam promissionem obligari, parum refert, utrum hoc etiam promissario jam constet nec ne, obIigatione ipsius a notitia promissarii minime pendente. Quamobrem cum promissio adimpleatur seu promissum servetur, quando praestatur, quod promissioni inest o. 43o. ; quamprimum promissori constat conditionem poni, quae promissioni conditionatae inest, etiam si promissario hoc nondum constet, praestare eidem tenetur,' quae promissioni insunta
Lex naturalis, suum cuicunque ine tribuendum c*. 924. Part. 1. Dr. nat.), consequenter praestandum, ad auod prae-
345쪽
non habet hanc restrictionem, si alter norit te ipsi ad hoc prae standum obligari. Quemadmodum qui rem alienam in potestate sua habet, & novit, cujusnam ea sit, eam domino restituere debet, sive hic norit, quod in ipsius potestate si, &eandem poscat, sive ignoret 3. 467. Part. a. Dr. 1 . , nec celandum est, quod res aliena si in potestate tua s. 469. Part. a Jur. nat); ita etiam qui novit se alteri quid debere, id praeis stare tenetur, etiam si alter non norit, quod hoc ipsi debeat.
Debita non incongrue spectari possunt tanquam res aliena, quae in nostra potestate est: sunt enim res vel corporales, vel inco porales & quatenus ad ea, quae debentur, alteri jus competit, spectari omnino possunt tanquam res alienae.
g. 4TO. uia in- Si promissarius promissorem compellire velit ad adimplendam cumbat pro- promissionem conditionatam, probare tenetur, quod conditio, qua eidemmisarioρω- inest, ponasar. Etenim promissor non ante tenetur ad condi--sorem a tionatam promissionem adimplendam, quam certus sit, poni conditiona- Conditionem, quae cidem inest j. 4680, neque etiam ante tum promise jus promissarii certum est 3. 466. , consequenter nec ante sum sem huic competit jus compellendi promissorem ad praestandum vandum id, quod promissioni inest. Quando igitur promissarius pro- compulsero. missorem compellere vult ad adimplendam promissionem conditionatam, hoc facere non licet β. II o. pari. I. Phil. ρυα unis. , nisi ante Probaverit, conditionem, quae eidem inest, poni, adeoque is hoc probare tenetur.
Non sussicit tibi constare, conditionem poni, sub qua quid promissum, sed idem etiam constare debet promissorit alia enim est ratio promissoris, alia promissarii. Quando promissor novit conditionem poni, is etiam novit se promissario esse obligatum ad hoc vel istud praestandum nee magis debet prinstare, ubi noverit promissarius, illum sibi revera obligatum esse, quam ubi ignoraverit. Enimvero si tibi tantummodo constiterit, conditionem poni, sub qua quid promissum;
346쪽
De Modo sese alteri obliganaei. 3Is
tu quidem nosti alterum tibi esse obligatum, ast promissor
nondum noVit. Quamobrem cum ipse ad praestandum adigi non possit, quod num praestare teneatur ipsum sugit ; tibi omnino probandum incumbit poni conditionem, quae promissioni inest. Quomodo vero probandum si, ex eo intelligitur, quae in anterioribus dicta sunt. Nimirum cum conis ditio reseratur vel ad tempus praesens, vel ad praeteritum, VeIad futurum ; pro diversitate casuum probari debet, hoc esse se
vel factum fuisse, aut evenisse, quod esse, factum fuisse, aut eventurum supposuisti, siquidem ex promissione alteri obligatus esse debeas. . 47'r.
Antequam promissario certum est, condisionem ex are ; nonnisi Asid ex spem habet debitum iri. Promissario enim constare nequit, ρ=omi enum valida sit promissio, consequeliter num promissor ad condit onata dandum vel faciendum tibi sit obligatus, adeoque quid de habeat probeat 3. Iro. pari. I. Phil. 'act univ. , quamdiu certus non est missarius.
conditioncm poni, sive extare g. 407. . Quoniam tamen conditio impossibilis non est, quod semper siupponitur, adeoque extare potest g. 33 a. OMA.); nec pro impossibili habet, ut promissor sibi quid debeat. Enimvero quod nobis repraesentamus tanquam obtentu possibile, illud sperarnus s. 799. Psch. emptr. . Promissarius igitur non nisi spem habet debitum iri, antequam ipsi certum est, conditioncm extare.
Nimirum in se quidem semper certum est, promissario quid deberi, vel non deberi; promissarius vero cum tantummodo pro possibili habeat, ut conditio extet, hoc est, quod hoc fit, vel fuerit, vel eventurum si, nonnisi spem habere potest debitum iri, ac respectu ipsus perinde est, ae si promissor ipsi non obligaretur, etiamsi conditione in se certa statim si obligatus. Equidem juxta principia Juris Romani spes debitum iri promisiario tantummodo tribuenda, quando conditio ad tempus futurum refertur ; sed respectu promisiarii ignorantis,
347쪽
utrum hoc in praesenti sit, aut praeterito tempore suerit, perinde est, ac si demum evenire deberet, adeoque tum demum eveniret , quando esse, vel fuisse certus redditur. Quamobrem etiam experimur non minus spe promissi obtinendi Iactari animum promissarii, quando conὸitio ad tempus praesens, vel praeteritum, quam quando ad futurum resertur, & tam in illo casu eum optare, ut fit vel fuerit, quod promissor sup ponit esse vel suisse, ut eidem sit obligatus, quam in hoc, ut eveniat, quod eadem intentione ab eodem supponitur. . 472.ctualis si Si conditio in se certa, pes trami farii jus continet ad id, quod spes promi romissum est. Etenim si conditio in se certa sit, jus promissa farii. rio acquirirur ad id, quod promittitur I. 46s. , quamvis incerium g. 466. , respectu nimirum ipsius 44r. . Spes igitur, quam habet, debitum iri 3. 47 id, jam in se continet jus ad id, quod promissum est.
Uidemus adeo spem promissarii differre a spe reliqua, cum propter jus, quod continet. quamVis incertum respectu proinmissarii , arquipolleat juri: id quod probe notandum ad alia intimius perspicienda.
f. 473. Spes ius ex. Spes suo scilicet tempore jus excitatura dicitur, quae juscitatura jam continet certum quidem in se, sed incertum respectu sipe- quaenam di- rantis. Vnde consequitur, spem promissarii aetatium iri esse spem
catur. jus excitaturam, sequidem concris in see certa sit I. 47 a. 466.). Quando dicimus spem promissarii continere jus in se cer- tum, siquidem conditio in se certa fuerit; id minime adve satur definitioni juris certi supra dati 3. 44 I.). Etenim quando conditio in se certa est, demonstrari quidem potest jus tibi competere; sed quia tu ignoras, utrum certa sit conditio.. nec ne, tu nondum demonstrare potes, jus tibi competere. Quamobrem quatenus non repugnat, ut demonstretur, justibi
348쪽
De modo sese alteri obligandi. 32I
eibi competere, jus quoque in se cerrum est et quatenus vero demonstratio ista nondum in potestate tua est, jus respectu tui incertum est. Nihil hic asseritur, quod non alias admi, latur tanquam indubiae veritatis. Etenim quando propositio demonstrabilis, vera est & in se certar ast quando tu eandem demonstrare minime vales, veritas autem nonnisi via demo strationis agnosci potest, tu ignoras, utrum vera sit, nec ne, adeoque respectu tui incerta est, nec obstat, quod alii eandem demonstrare valeant, adeque ipsis certa st. Ceterum jus, quod spes promissarii continet, quamdiu respectu ipsius incertum est, spe quasi sepultum est, ubi vero certum evadit, quasi excitatur, ut adeo spe excitetur jus, quando quod ipsi inest respectu tui incertum in certum abit.
s. 474. Spes suo tempore jus excitatura nemini invito auferri potest. spes ias Etenim spes suo tempore jus excitatura jus continet in se ceris excitaturatum, quamvis incertum respectu tui . 473. , adeoque qui invito a tibi spem istam adimit, jus tibi acquisitum aufert. Enimve0,νι post. ro nemo alteri invito jus acquisitum auferre potest 3. 336. para. a. Iur. nat. . Ergo etiam nemini spes suo tempore jus excitatura auserri potest. g. 4 s. taui spem suo tempore jus excitaturam tibi adimit, iniuriam Euod tibi facit. Qui enim spem suo tempore jus excitaturam tibispem alteri adimit, jus acquisitum tibi adimit o. 473. , consequenter jus admendo quoddam persectum s. 3s. 9o8. para. l. Pr. nat. , adeoque committa- contra jus perfectum tuum hoc fit . a 39. pari. I. Phil. 'act. tur injuria.
DP. Quoniam itaque injuriam tibi facit, qui quid contra jus tuum perfectum facit 3. 83 9. pari. I. Fur. naid; qui sperallo tempore jus excitaturam tibi adimit, injuriam tibi facit. s. 476. uamdiu dubium est, utrum spes tua iussit excisatura, necne, tauid fac, inopi Iur. NM. Pari IM Ss eam endam m
349쪽
raso dolis, eam Lis isse auferre non licet. Quamdiu enim dubium est, num spei sit utrum sipes tua jus sit excitatura, nec ne, ignoratur num sit jos excita- excitatura, an non sit eXcitatura . 4I T. 8art. 2. Ne . nat. . ibris Quamobrem dum tibi eandem quis aufert invito, fieri poterat, ut injuriam tibi faciat f. 47s. . Enimvero injuria omnis illicita l. 91 I. pari. I. Pr. nat. , consequenter nec facere licet, quod cum periculo injuriam inserendi conjunctum. Quamdiu adeo dubium cst, utrum sipes tua jus sit excitatura, nec ne, eam tibi invito auferre non licet.
. Peccare Velle peccatum est 3. 444. Part. r. Phil. Pract. unis. . Quamobrem cum actio lege prohibita naturali peccatum sit j. 44o. yart. ι. Phil. Pra I. unm.), injuria alterum afficere peccatum est 3. 9II. pari. 3. Jur. nat. . Qui se sciens periculo peccandi committit, peccare vult. Quamobrem qui sese committit periculo injuriam inserendi, peccare Vult, adeoqust etiam peccat. Videmus adeo adesse obligationem internam nemini auferendi spem suam, quae num jus sit excitatura dubium est. Si vero etiam obligationem externam & jus, quod eidem respondet, externum respicias, hoc minime permittit, . ut spes alicui dematur, quamdiu adhuc dubium est, annonjus sit excitatura. Eadem enim facilitate fieri potest, ut jus excitet, quam ut non excitet. Quodsi posterius contingat, evidens est, injuriam tibi esse factam, quod ademta spe, cui jus jam inerat, propter ignorantiam invicibilem tibi quoque jus fuit ademtum. Eccur ergo hoc tibi serendum, nulla pro- .secto ne fingi quidem potest ratio φ Quamobrem in eas. dubio serendum non est, ut spes jus forum excitatura alicui
s. 47 T. at spes ex Spes, quam biset promisarius expromissione conditionara, impromumne viso adimi nequit. Quando enim conditio in se certa est, sin, promissario quam h bet promisiarita suo tempore, conditione nimirumari queat. certa
350쪽
De modo sese alteri oblitandi. 3ag
eerta respectu ipsius, jus excitatura est . 473.), adeoque eadem aurerri ipsi nequit . 474. . Quamdiu autem incem tum est, utrum conditio jam extet, vel aliquando extitura sit, nec ne; dubium est, utrum spes ex promissione concepta suo tempore jus sit excitatura, nec ne, adeoque etiam tamdiu invito spem auferri eidem minime licet 3. 476. . Sive igitur conditio in se certa sit, sive minus, sub qua quid promittitur, adeoque nullo in casu spes, quam habet promissarius ex promissione conditionata, invito adimi potest.
Ostendimus in anterioribus I. 47I. , antequam promissa rio certum est conditionem extare, eum nonnifi spem habere
debitum iti. Enimvero qui spem habet debitum iri, is etiam spem habet id obtinendi, quod debitum iri sperat. Quam. obrem promissarius habet si em obtinendi id, quod sibi promissum est, cum debitum vi exigi queat a debitore. Hanc adeo spem promisiario adimere non licet. 478.
cinditio B promiseri, S promissario lucerta certitudinem obli- GH o Liationis illius ac juris lujus cssera in tempus, quo G conditione em at promi sistante constiterit. Etenim num valida sit promissio conditiin contati a nata non ante constare potest, quam certum sit conditionem ra. poni, seu extare . 467. , consequenter nec ante constare
potest, num promissor sit obligatus: jus vero promissarii tamdiu incertum est, consequenter probari nequit quod eidem competat β. 44 i. , quamdiu non constat, conditionem extare 3. 467. . Conditio igitur & promissori,& promissario incerta certitudinem obligationis illius ac juris hujus differt
in tempus, quo de conditione extante constiterit. Atque in hoc dissert promissio conditionalis a pura, cum inpura statim certum sit promissorem promissario obligatum esse ad dandum vel faciendum , & promissario competere jus ad id, quod promissum est. Sa a 3. 479,