장음표시 사용
361쪽
ios e sti pi tanditisηe acceptandum, seu promisso. qua fit sub randisione ' ρλggestio. P, Alicita es tam ex parte promissoris, quam promissarii. Quae enim sub conditione turpi fit promissio, supponit a te fieri debere, quod lege prohibetur h. 49i.). Si crgo tu lacris promissor, factum istud, sub quo alteri quid promittis, omittere debes, ubi tuum est adimplere conditionem I. I 63.flare. I. PLI 'act. unis.), neque alterum inducere debes ad legem n turae transgrediendum q. 7os .part. I. Iur. nat.)ς ubi ejus est adimplere conditionem, neque etiam ullo modo ad actum vitiosum alterius concurrere licet . Tao. pari. . Dr. nat. . Quodsi
tu fueris piomissarius, similiter factum istud, sub quo tibi quis
piam promittitur, omittere debes, cum tunc tuum sit ad ima plere conditionem f. 163. pari. I. Hic pract univo. Promissor adeo sub conditione turpi nihil promittere, promissatius sub eadem nihil acceptare debes, inprimis cum accepi tio non fieri possit sine animo adimplendi conditioncm 6α. , velle autem peccare peccatum sit o. 444. pan. I. Hil. pract. uniud, consequenter promisso, quae fit sub conditione turpi, illicita est tam ex parte promissoris, quam ex parte
promissariis Iro. pare. I. HAprarit. unis. E. gr. Si quis dixerit: Dabo tibi decem aureos, si TitIum injuria asseceris; cum injuria omnis naturaliter prohibita se f. 9II. pari. r. Iur. n . ), promissio fit sub conditione turpi. Promissor te seducere Vult ad alterum injuria assicie dum, adeoque ad actum Vitiosum: quod facere illicitum c peto. pari. r. Iur. vari et tu, si promissum acceptes sub ea eon. ditione, prodis animum altorum injuria assiciendi: id quod denuo illicitum 3. 9II. para. 1 Dr. nat. , etiamsi non acta assicias f. 444. Parx. I. Phil. praci umv. . Conditionata igitur haec promissio tam ex parte Promissoris, quam promissaria illicita.. f. 49 S.
362쪽
De modo sese alteri obligandi.
. 49 s. Quoniam sub conditione turpi nihil promittendum, nec An sub con- quod sub ea promissum acceptari potest s. 494. , promissio disione tu stis condisione turpi facta statim M lida es, adcoque ex ea nusia' promissio nasii potes obligatio promissoris, neque etiam jus usium consequi po acta valida res promissarius, conditione licet extante, seu facto turpi commisso, sieripossit. consequenter nec in praesenti naturaliter stem debitum iri habet promissarius.
Nimirum Iege naturaIi prohibitum est sub conditione turpi aliquid promittere g. 494. : ea igitur dare nequit validitatem actui, quem prohibet. Obligatio adeo servandi promissum
sub conditione turpi factum naturaliter nulla adesse potest.
Quoniam qui sub conditione turpi, adeoque ob factum Merces ob illicitum seu turpe committendum cs. 491. , quid promisit, fac iam
conditione extante, seu facto turpi commisso, non obligatur tum commi F I. 49 s. i nec mercedem L ro'ussam ob factum turpe praesare te- stim num tnetur promiser, etiamsi promissar/ς commiserit. praefanda.
Probe notandum est, nos non assirmare, quod lege naturali prohibeatur solutio mercedis ob factum turpe promissae, sed tantummodo, quod ad eam praestandam non obligetur promissarius, adeoque non peccet, contra justitiam, si non solvat. Cum enim dominus etiam gratis dominium rei suae in alterum transferre possit, quidni dare licear. ubi iustitiam externam spectas, etiam quando nihil debet ' Dinentit Grotius lib. a. c. II. f. 9. qui donec patratum fuerit crimen promissionis essicaciam in pendenti esse, crimine vero perpetrato jam obligationis vim exeri statuit, quae ab initio non extrinsecus defuerir, sed ab accedente vitio fuerit impedita. Falso nimirum sibi persuadet, crimine perpetrato cessare vitiositatem promissionis , quod ea non amplius illex mali sit. Enimvero promissio
adhuc manet vitiosa, quatenus promissor vi ejusdem sactus stDiqitigoo by Cooste
363쪽
est particeps criminis, cujus adeo vitiositas crimine perpetrata ipsam promissionem labe assicit. Raodsi ergo prior vitiositas impletionem promissi labe quadam inficit, ut promissoni nulla inesse possit vis obligandi: eccur non etiam posterior in alidam promissionem efficere debet. quatenus scilicet ab ea fle- pendet actualitas criminis perpetrati, quae labes nunquam abus ergi potest y Si dicas: ergo nec mercedem sne peccato posse solvi. quemadmodum tamen modo admissiste videmur;
non dissicilis est responsio. Quod promissum est ob factum
turpe, solvi nequit tanquam merces promerita, dari tamen potest tanquam gratuitum. Illud peccato non caret, Cum meroeedis solutione approbetur factum; hoc vero carer, quatenus
datur in detestationem criminis pemetrati & sui ad idem concursus, dum quis non Vult hoc esse in bonis suis, quod fuit mali illex. Sed de hoc plura dicentur suo loco. Provocat Graius ad exemplum Judae, Iacobi filii, qui Thamari, quam meretricem putabat, promissam mercedem tanquam debitam persolvit, Gen. XXXV. I r. Enimvero sumitur, quod probatum non est, recte fecisse Iudam. Praeterea constat, illo tempore pro re licita fuisse habitam, ut scemina quaestum comporis sui faceret: quo errore inductus Judas mercedem meretriciam esse tanquam debitam pro re licita solvendam. Rectius itaque Icti Romani promissioni sub conditione turpi n. ctae omnem validitatem statim detrahunt.
,hbi sit 's es'. Eteium quia tertius in agendo nullo modo dependethbὴHiis. ab iis , quos inter negotium geritur, nec juri eorum subjectus esse potest in agendo, ut factum ejus ab iis impediri posset. Quamobrem etsi turpe fuerit, seu illicitum, quatenus tamen spectatur tanquam conditio, conditionem constituere nequit nisi casualem s. 48 7. . ud erat primum.
364쪽
De modo sese asteri obligandi. 337
Et quoniam neuter eorum, quos inter negotium ger, tur, quicquam facere debet, quod in se turpe seu illicitum, conditio etiam, quae supponit factum tertii in agendo ab iis, quos inter negotium geritur, nullo modo dependentis, pro turpi haberi nequit s. 49 . .
E. gr. Quando dicitur: s Titius in duello suerit occisus, vel
vulneratus, dabo; conditio mere casualis est, quia nec tu, nec ego ad caedem vel vulnerationem Titii quicquam conserimus, nec eam impedire a nostra potestate pendet. Tanto clarius est, conditionem nihil vitiosi ex parte tui & mei supponere, quando refertur ad tempus vel praesens, vel praeteritum ob factum adhuc incertum.
- 498. mando sub facto turpi terris, qui in agex do a promissore es mola promissario nulla modo dependet, quia promistitur; promissis nan es promissis labinet alida. Neque enim factum istud conditio turpis est, sed urpi scio mere caseulis . 4970, consequenter quod sub hac conditio- terris factanc promittitur, non promittitur sub conditione turpi, sed me- non sit in re casuali. Quoniam itaque conditio turpis promilaonem vatisa. statim invalidam reddit . 49 s. , minime autem mere casualis, quemadmodum ex antea demonstratis abunde constat; . quando quid siub turpi facto tertii, qui in agendo a promis. fore & promissario nullo modo depend', promittitur, pr missio invalida non cst.
Quid faciant alii, ipsornun conscientiae relinquendum f.
Is p. pari. t. Jur. nat. , quando tu nec impedire potes, nec debes. Facta igitur aliorum, ad quae nullo modo Concurrimus, spectantur tanquam meri casus Quemadmodum igitur conditio, si Turca victus fuerit, promisi:onem non Iabeis factat ac infirmat, quamvis ex parte ipsus sit justitia belli, consequenter jure naturali illicitum sit bellum ex parte rius, qui arma adversus eum movet, adeoque etiam illicita snt,
365쪽
quae in bello fiunt; ita etiam vitio caret promisso in exemplo, quod modo dedimus not. f. 497. , nec conditio eandem infirmare valet. Atque hinc apparet, cur in definitione casuali supposuerimus hominem, cujus factum conditionem subit, jurimo subjectum esse non debere, ne te ad idem ullo modo conis currere pateat, cum per se manifestum si eum ceteroquin inis dependenter a Voluntate tua agere.
g. 499. Reas pro- Rei 'promittendi dicitur, qui aIteri promittit: Reus sipu- mitt/ndi, landi, qui quid sibi promitti petit: Mus denique debendi, qui stipuian F, alteri quod debet, seu ad dandum vel faciendum obligatus debendi qui- est. Quamobrem patet, Reum promittendi eundem esse cum pronam dica- missore s. 36 a.); reum debendi eundem cum ribuore s. 960.
Iur. Promissarius non idem est cum reo stipulandit neque enim semper is, cui quid promittitur, consequenter promissarius 3. 36α. , sbi aliquid promitti petit, cum etiam ultro proinmittere quis alteri quid possit. Ceterum termini hi occurrunt in Iure Romano, adeoque non inconsultum duximus, eosdem hic explicare, praesertim cum etiam Autores, qui de Jure noturae commentati sunt, iisdem uti soleant.. g. IOO.
nsmissis in Promisio dicitur in diem facta, quando quid dare vel fa- diem facta cere promittis certindie. quanam sit. E. gr. in diem sit promisso, quando dicitur: Die sexta Iaa
nuarii dabo, i vel faciam. Determinatur adeo tempus, quo quid dare vel facere vis. Promissio in diem facta perinde op. - ponitur in Iure Romano promissioni purae, quemadmodum conditionata, β. a. I. de V. O. ut adeo pura excludat tam adjectionem conditionis, quam diei. Hoc quidem inde est quia Romani pro conditione non habuerunt nis rem respectu eorum , quos inter negotium geritur incertam, immo etiam per errorem in se incertam, not. 3 464. . Si autem conis
ditionem sumas in sensu logico, adjectio etiam diei poterat haberi
366쪽
De mori Iese alteri obligandy.
heri pro conditione, quatenus scilicet alteri non ante obIiga. tus esse velis ad promissum praulandum , nisi illo die, quem determinas, adeoque sub hac conditione ne alter exigat pro. missum antequam dies iste venerit. Sed circa verba nemini Iitem moveri convenit, praesertim cum non inutiliter per ea quaedam a se invicem distinguantur.
ctus in diem promittitur, satim debetur; stae exigi non premimu itest, nisi die isto praeterlapso. Quando eniin in diem fit promiς j sito, promissor se certo die quid daturum vel facturum pro- 'mittit s. soo.), adeoque in te non transfert jus promissum Ita, exigendi, nisi quando isto die non dederit, vel fecerit 361. . Quamobrem cum nonnisi die isto praeterlapso con 'ν ε' stare possit, utrum sua sponte daturus vel facturus sit, quod daturum, vel facturum se promisit, nec ne; quod promisit exigere nequit promissarius, nisi die isto, in quem facta est promissio, praetcrlapsio. mod erat unum. Enimvero cum promissor perfecte sese obliget . 363J,& quidem, quando in diem fit promissio ad certo die quid dandum vel faciendum β. soo.), atque certum sit diem istum adventurum ; nulla sane adest ratio, cur non tibi statim ess edebeat obligatus. Quamobrem quod in diem promittitur,
statim debetur . i Toliri. I. ifilera niv0. moderat alterum. Nimirum quamprimum facta est promissio , promissarius novit, velle promistorem isto die, Veluti quinta Ianuarii, quid dare vel facere, cum hic ad hoc dandum vel iaciendum isto die sese obligaverit. Non plus acquirit juris, quam reus Promittendi in ipsum tranferre voluit; atque adeo debitum exigi non potest ante illud tempus, immo integer dies adhuc tribuendus arbitrio solventis, quia non determinavit horam diei, sed eam arbitrio suo reservavit. Quoniam vero non repugnar, esse in praesenti obligatum ad certo temnore quid faci- .endum. vel dandum, cum statim constare possit de ejus ceris' V v a titudi.
367쪽
titudine, nee demum expectandum sit tempus, quo praestatio seri debet; ideo nemo non videt, promissionem in diem se. Eham statim validam esse. s. so 2 cudisio Conditis, Pam certo extituram novimus, tempus de lanas, quo
rario ex i- PM cri debet. Cum enim in tempore fiat, quicquid hi; iis, Mid ubi conditionem Certo extituram novimus, certum est, asis ei. Venturum tempus, quo ea existet. Dum autem existit, in- telligitur tempus istud adesse, quo quid fieri debet. Porinde igitur est, sive dicas quinta Ianuarii hoc fieri debere, sive si hoc existet, quod certo extiturum constat. Patet adeo conditionem ccito eXtituram designare tempus, quo quid fieri debet.
E. gr. ponamus te sponsalia contraXisse cum Seia: certum ita-- que est te etiam nuptias celebraturum. Quodsi ergo dicas: Dabo, si nuptias celebravero , non alium sensum habent verisba tua, quam quando nuptias celebravero, ut adeo desgnetur tempus, quo daturus es. Temporis actualis partes nullae sunt, nili quae per existentias rerum actu designantur 3. 383. Outo ). Quamobrem absonum non est tempus desgnare per id, quod in rerum natura contingit. Immodum dicimus quintam Januarii, si notionem hujus diei in distinctam resol- Vere velimus, extemplo patebit, hoc etiam in casi tempus d fgnari per eventum aliquem naturalem, quem certo adfuturum novimus nimirum per situm quendam solis in Ecliptica,
ut adeo qui dicit quinta Januarii quid fieri debere, reipsa affirmet, seri id debere, si sol hunc stum habuerit in Ecliptica.
Cum multa in rerum natura simul contingant, unum idemque tempus per diversarum rerum existentiam defignari potest, utut non semper appareat, per diversas existentias unum . idem que tempus desgnari, quando nempe non constat, resistas, quas quidem certo extituras novimus, coeXtituras. E.
gr. die quinta Novembris anni proxime instantis Mercurius
368쪽
De modo sese alteri obligandi.
in sole videbitur. Sive igitur dieas, dabo die quinta Novembris, sive dabo, si Mercurius in sole comparuerit: unum idemque est, etsi ignores, transitum Mercurii per discum s lis contingere die quinta Novembris, modo noveris, quod anno proximo Mercurius in sole si compariturus. Eodem mense, die nempe secunda Novembris eclipsis Lunae totalis
erit. Quamobrem si dicas, dabo si eclipsis Lunae fuerit tot lis & Mercurius in sole visus; idem est ac si diceres: mense Novembri dabo. . so 3. Promissio sub conditione , quam ceno extituram novimus, facta Promissi ubstarim valet, seu quod siub ea promittitor patim debetur, exigi amen conditione nequit, nisi conditio extiterat. Conditio enim, quam certo eX- certo extituistituram novimus, tempus designat, quo quid fieri debet .νafueraue odi. . Quod adeo sub hac conditione promittitur, in diem qtiem labeat promittitur g. 3oo. . Enimvero quod in diem promittitur, juris esse.- statim debetur, sed exigi non potest, nisi die isto praeterlapso clom. F. sol. . Quamobrem quod siub conditione, quam certo extituram novimus, promittitur, statim debetur, exigi tamen nequit, nisi jam extiterit conditio.
E. gr. Si nuptias certo celebraturus dixerit: dabo, s nuptias celebravero; statim debet, sed exigere id non potes, nisi nuptiis celebratis. Similiter si hodie dicas: dabo, s Mercurius in sole videbitur, quem anno proximo in sole visum iri nosti ex ephemeridibus; statim debes, sed id exigi non porest, nisi Mercurio in Sole viso, hoc est, die quinta Novembris praeterlapso. s. soq.
Contaitis Vel res quaecunque alia dicitur causam dare Co Pio . 'promiso, si ea contineat rationem unicam, cur promissio facta να o ca fuerit, alias non facta fuisset. sam dein
E. gr. Si quis dicit: Dabo, ubi nuptias celebravero haec misso. causa fuerit unica promissi liberalis, propterea quod dotem
369쪽
rituram putamus, hi causam det
largam te accepturum sperasti, nuptiis celebratis, conditio eau. sun dat promasso. . Sos. Si conditio . quam ce=Io extisuram putas, det causam promisso, ea non solum tempus designat, quo dare vel facere vis ; sed eadem etiam inpuit in valesitatem promisi, sim hac tota ab eadem 'Adet. Etenim cum conditio omnis, quam certo cliti tu Iam novi-
mus, delignei lcmpus, qΠo quid fieri debet . 3o a. i; qui putat conditioncm certo cxtituram esse, ea ipsa quoquc dc- lignat tempus, quo dare vel facere vclit, quod sub ca promittit. Enimvero si cadem conditio det causam pronusti, rationem unicam continet, cur i bi hoc promittat, alias non promissiirus, nisi eam certo extituram putarct IO4.). Quamobrem cum nonnisi polita ratione sufficiente, qualis est ratio unica f. 36. Ontol. , ponatur id, quod propivr eam potius est, quam non 'cst . 318. Iol. ; nec promisti Validitas ponitur nisi polita conditione, Ob quam promittitur, adcoque promissor non vult obligari pronullario, nili quia conditio ista ponitur. Quoniam itaque non alia datur ratio, cur ille huic obligatus csse velit; validitas promissi ab ista conditione tota pendet . 8 II. Iol. .
E. gr. Si nuptiae, quas celebraturus es, causam dent proismisso, & tu dicis: dabo, si nuptias celebravero I verborum horum hic sensus est: Promitto tibi dare, quia nuptias cel braturus sum, & dabo , quando eas celebravero. Quando autem conditio det causam promissi, ex promissi materia, ex verbis tam rei promittendi, quam rei stipulandi, & ex circumis stantiis colligendum. E. gr. Si quis gaudio perfusus , quod sponsalia conir erit cum virgine divite dicat amico : dabo tibi decem aureos, s nuptias celebravero; nemo non ex hisce circumstantiis colligit, quod nuptiae dent causam promisso, eonsequenter quod non tantummodo indigitare velit tempus,
370쪽
- De modo sese alteri obligandi. 343
quo daturus est, sed significare etiam, qua docausa dare velit. Similiter si sermo fuerit factus de divitiis virginis, cum qua. nuptias celebraturus es, & tu sponsum interrogaveris di dabis. ne mihi nummum aureum, si nuptias celebraveris; ex verbis colligitur, nuptias causam dare promisio , non Vero tantum. modo indigitare tempus. quo nummus aureus dari debeat. Nimirum perinde est, ac s is, qui nummum quendam aure. um sibi dari stipulatur , dicereti dabisne mihi hunc numinmum, quando celebraveris nuptias, quia nuptias celebras cum Virgine tam divite, adeoque eundem mihi sne incommodo tuo dare: potes' Neque enim aliam esse posse mentem rei stipulantis, nori minus verba, quae miscentur,. quam circum stantiae loquuntur.
. so 6. Si conditio, quam certo exti ram paras, non existit, ea vero diuando . non det causam nomiso; promissio valida est, S quod promissum μι- conssitis,gi ιotest, ab eo tempore, quo certo constiterit, eam non exsitiser quam certo quodsi vero causam det promisso, nec valida est promissis. Quodsi extituram . putcs, conditionem certo extituram, etiamsi nunquam CXtiUuras, non
tura iit, refoectu tamen tui in promittendo perinde est, ac si existit. i. aliquando existcrct, quando ca non dat causam promisso, adeoque eadem non cii ratio unica, cur promittas I. 3O4. , sed tantummodo tempus designat, quo dare Vis g. soa. . Quoniam itaque obligatio nullo modo dependet ab ista conditione g. 8 s i. tot. , nihil omnino obstat, quo minus obligoris, etiamsi conditio ista nunquam extitura sit s. 3 6 I. . Quamobrem sit conditio, quam certo extituram putaS, non existat, ea vero non det causam promisso ; valida cst promiGsio. Iuod erat stramum. Quodsi conditio extaret, quam certo extituram putabas, ab eo tempore, quo eXistit, exigi poterat I. Ior . . Quando vero certum cVadit, eam non extituram, perinde