장음표시 사용
381쪽
non tamen pluribus in diem factis arquipollet. tauod eris
E. gr. Si tibi dare promitto centum aureos in annos quam . or solvendos: debitum nonnisi unum est, centum nimirum aureorum. Sed cum id praestare non promiserim, nisi intra quatuor annos, ita ut fingulis solvantur viginti quinque; nee ante tu partem quamlibet exigere potes, nisi anno, quo ea deis hetur, praeterlapso. A voluntate enim promissoris pendet, ruomodo sese tibi obligare voluerit, nec aliud ius ex promi Done acquirere potuisti, quam quod ille in te transferre voluit. Evi autem singulis annis solvantur totidem aures; non tamen eadem praestatio repetitur, cum pars semel Gluta non soIvatur denuo, quemadmodum idem, quod ante suerat praestitum, tanquam debitum peculiare praestatur, ubi eadem prinstatio repetitur s*. go9. . Ceterum non inanis subtilitaris gratia promissio, quae praestationem unius debiti per plura tempora distribuit, distinguitur a promissilone, quae praestationem multiplicat; suo enim loco constabit, occurrere casus, in quibus haec disserentia omnino attendenda Venit. Ρraeterea n tandum est, nihil referre, utrum promissio in diem facta prinstationem debiti totius conserat in unum temPus, an Vero rain tam partem assignet temporibus diversis: modus enim, quo quod debetur praestandum, non multiplicat praestationem. 'adeoque nec multiplicem facit promissionem.
anis Si praestatio unius debiti per plura tempora di ribuitur : nee nasutis reas defendi satis temporibus probur, quod praestandum fuerat; nemperμm torum debitum ab eo simul exstim est. Etenim si praestatio unius ra tempora debiti per plura tempora distribuitur, pars quailibet debita d bitatam suo tempore eXigi potest I. 3 IT.), consequenter elapso tem simul exige- pore, quo pars prima debiti praestari debebat, tibi competit re liceat. jus exigendi eandem. Eodem modo patet, quod praeteri
to tempore, quo pari altera debiti praestari debebat, tibi
382쪽
competere ius eandem exigendi & ita porro. Quodsi ergo
statuto tempore non praestitum, quod praestandum erat; elapso toto tempore, per quod praestatio distributa suerat, tibi competit jus praestationem totam exigendi, atque adeo debitum totum simul exigi potest. Q
Toto igitur tempore elapso non licet amplius provocare ad particularem praestationem: jus enim differendi praestationem spirat, quam primum dies venit, quo praestatio aliqua seri .debet, quippe quod cum jure eSigendi eandem, quae part adversae co etit, minime consistit. Nimirum jus disserendi praestationem reo debendi non comptat nisi ad ea tempora. per quae illa distributa, adeoque ultra εa durare nequit: dum enim promissor praestationem distribuit per certa tempora. eo ipso in promissarium contulit jus in sine cujuslibet temporis ratam praestationis exigendi, adeoque sese obligavit adieandem non ultra hunc terininum disserendam. Qui adeo obligatus est ad praestationem non dissurendam, eidem comis petere netquit jus eam ulterius disserendi: id quod ex ipsis obiugationis atque juris notionibus statim liquet I. II 8. 136. partia. PhiI priab. univ. . Totum adeo debitum praeterito tempo- .re, per quod distributa fuerat praestatio, purum est, adeoquererinde ae si in sine illius temporis promissio totius, quod deis
betur , simul ac statim praestandi facta fuisset. s. II9. .
Si praestatio repetenda fuerit, nec salutis tempori s rasia misistam, quodprofandum eras; elapso toto tempore, quo rasti/is re- aestationes petenda fuerat, quod pro fione continebar r, sim i erim potes. repetendis . Quoniam promissio praestationem certo tempore repetendam mal exi
etintinens aequi pollet pluribus promissionibus in diem factisρυμα I. saa. . adeoque suo tempore quaelibet praestatio exigi potest I. so id; propositio praesens eodem modo demonstra- , quo praecedem. γγ a EST.
383쪽
E. gr. Si tibi promitto quotannis decem aureos in duodeatim annos, singulis autem annis non solvo, quos debeo; post annum duodecimum Iaci. aurei simul exigi possunt, seu justibi est me vi adigendi, ut simul solvam. Quae ad propositionem praecedentem annotata sunt, ad praesentem quoque applicari possunt
Promissis in Si tibi quid promitto sub hac conditione, si mihi placueris; μι- nudam pra- missis nulti est . seu breviter: Promissis in nudam Promissentis vo- murentis laniatem coliata nusia ess, seu inutilis. Etenim qui dicit in se voluntatem se tibi daturum decem aureos , si sibi placuerit; is omninocoliata qua. affirmat, in arbitrio suo positum esse debere, utrum tibi alia sis M. quando dece aureos dare velit, nec ne- Nullum igitur in te transfert jus eos exigendi, si non dederit Enimvero nulla est promissio, qua in alterum non confertur jus id, quod promittitur, exigendi s 36 1. , cumque eXigi non possit,.
quod promissum putatur, istiusmodi promisso inutilis est Quamobrem si quid tibi promitto sub hac conditione, si muta placuit, promissio nulla est atque inutilis
Quoniam haec conditio, si placuerit mihi, potestativa est& quidem in voluntatem promittentis collata 3. 487. ; hine auidam inserunt : ex parte promittentis conditionem potesta. tivam locum non habere in promissionibus , quippe quae, per eam inutiles essiciantur. Enimvero non omnes conditiones protestativae ex parte promissoris aequi pollent huic, si mihi placuerit, quemadmodum deinceps clarius constabit
aeia n quiae tibi promisto sub hac conditione, ut iam quania placue-ia promissis rit, quo promissium est, sarim debetur, sed ante mortem promiss 1ermiso ris exigi nequis- Etenim si dico et promitto tibi dare decem prauari us aureOS, quando mihi placuerit, conditis designat tempus, . quo '
384쪽
. De modo sese alteri obligandi. 337
quo praestatio fieri debet, consequenter promissio iΠ di zm Risisti ritim s. soo. , atque adeo quod promittitur, exigi non potest, risi is isse is
die isto elapso . sol Quoniam vero determinatio isti- cinia. us diei pendet a voluntate promissoris, ubi is ante obitum non dederit, terminum solutionis diem mortis statuisse censendus est. Quamobrem quod promissum ante mortem promissoris exigi nequiti Quia tamen promissor sese tibi obligat ad dandum decem aureos 363.); quod promittitur,itatim debetur U- leto. pari. I. PHL pract. -- ..
Equidem Icti Romani conditionem sumunt in sensu restri. ctiori pro eventu a casu aud arbitrio humano pendentem , arideoque adjectionem temporis , in quod dissertur praestatio,pro conditione non habent k praesertim si hoc suerit certum, ae ideo promissionem conditionatam a promissione in diem facta distinguunt, nec eam pro specie illius habent , unde etiam porro promissionem puram condi tonatarac in diem factae opponunt; in sensu tamen philosophico, quo in Logica usi suis mus, adjectio etiam temporis , quo terminus praestationis designatur, pro conditione haberi potest, quatenus scilicet promissor obligari non vult promissario , ad praestationem nisi sub hac conditione , ut promissum non praestetuc nisi die statuto. Et quoniam inde nihil detrimenti patitur veritas, nulla
sane ratio est, cur in Iure naturae significatum conditionis im mutemusia Haec tamen monenda esse duximus, ne qui argutentur, quasi a veritate aliena protularimus, cum de vi ac potestate verborum statuere nequeantia D saaωA creditio potesare fuerit ex parrepromisoris, is eam ' Olligario trahere non debet eo fine , ne quodpromissum praestare teneatur a ad romissoris eam tamen adimplendam pro fartus promisorem adigere nequit siub conditi Promissor enim obligatur adservandum promissum I. 43 r. nepotestaria
385쪽
minus servet . Taa. pari. I. Pr. naid, consequenter praestet,
quod promissum 4 3 o. . Quoniam itaque promissor promissionem conditionatam non ante adimplere tenetur, quam certum sit conditionem poni . 468. , consequenter ea extante, quando autem condititio potestativa ex parte promin ris est, ab arbitrio ejusdem pendet, ut extet . 487.); evidens omnino est promissorein hanc protrahere non debere eo fine, ne quod promissum pr)rstare teneatur. IQuod eru
Enimvero quoniam vi promissioniS promissario non competit nisi jus exigendi promissum conditione c3tante 467.46.8. , conditionem vero ab arbitrio suo pendere voluit pro missor . 48 70 ό promissario nullum competit jus promisso rem ad couditionem adimplendam adigendi, consequenter
hoc secere nequit. χuod erat alterum. E. gr. Si quis tibi dare promittit viginti aureos , si uxorem
duxerit; non eo fine matrimonium disserre debet, ne eos dare cogatur e tu tamen ipsum cogere nequis ut uxorem ducat.
Similiter si quis tibi vestem suam dare promitrit, quando no vam sibi eonfici curaverit; non debet hoc differre eo fine, ne dare cogatur, dum ea maxime indiges, & ne det nisi valde detritam i tu tamen cipsum vi adigere haud quaquam potes, ut vestem novam sbi fieri curet. Equidem sunt qui condi. tionem potestativam hoc in casu tantummodo pro adjectione temporis habent, quando dandum, quod fuit promissum ut adeo promissio in sensu Jctorum Romanorum non habeatur pro conditionata, sed pro facta in diem: Per ea tamen, duae ante diximus not. f. sa I. hoc minime Obstat, quo minus eam pro conditionata habeamus quamVis ac deessent quae stante sgnificatu strictiori conditionis adhuc oppon pos sent. Ceterum me tacente intelligitur, obligationem, de qua hie loquimur, non esse eXternam, sed mere internam 6. 6 6
386쪽
De modo sese alteri oblig.cndi.
I Quoniam sub tandisione potestat a ex parrae fui s omittem Ea tiberius eam protrahere non debet eo flne, ne q-d promissum V stire expenduis. teneatur s. saa. I multo minus efficere ciet, ne extet condisio, eodem fine. Quod si quis illationem propostionis praesentis ex praecedente per modum corollarii admittere noliti is eam d monstrare poterit eodem modo , quo partem primam Praecedentis demonstravimus. E. gr. Si dico: dabo tibi triginta aureos, s Doctor ex Academia rediero ; non sine hoc gradu discedendum ex eadem , ne illos tibi dare minime tenear, post hae deinde gradum istum petiturus.
. saέ. Si conditio potestativa fuerit ex parte promittentis, is Pic- Nam pro quid poterit facere non tenetur ut ea impleatur, nisi S loc promiserit. missis im- Etenim qui sub conditione quid promittit, is promissario ad re tenea- dandum vel faciendum sese non obligat nisi quando condi- tur coxaeuio-tio extitura 3. 462. 463. , non vero sese Obligat ad lacten- ne uesa-dum, quantum in se est, ut conditio extet. Quamobrem imam ex nec necesse est, ut faciat, quicquid possit, quo extet condi varie sivi.
Quodsi vero quis praeterea promisit, se nihil eorum pro termissurum, quod facere possit, cum promissa sint servanda I. 43i.); is omnino facere tenetur, quicquid poterit, ut
extet conditio. od erat alterum. E. gr. Si quis promittit, se omnes causas alterius in foro aiscturum, si studio Iuris operam navaverit; non ideo tenetur omni diligentia huic incumbere , ut ad causas illius in foro agendas fit aptus. Secus est, s promiserit se , ut hoc facere possit, eidem seduIam operam navaturum. Exemplum in casu posteriori clarius est sequens. Promitto tibi dare librum quendam, si eodem potiri potuero. Tum Omnino obligor. Digitigod by Corale
387쪽
ad operam pro virili dandum, ut eodem potiar: hoe eiam promissum in promisso meo continetur. Ceterum ex h.lch nus demonstratis abun3e patere arbitror, non omnem promissionem sub conditione in arbitrium promittentis collata iactam .esse inutilem, praesertim si cogitemus, dari etiam homines honestos, qui in servandis promissis sunt tenaces, rimque adeo faciunt, quod honestati adversum , etiamsi desit. obligatio extrinseca saa. sa3. . Patet etiam ex demonstratione propositionis praesentis, cum veritare, non consentire Gratium de I. B. & Ρ. lib. a. c. II. s. in genere allere
tem : quod in hypothesi propositionis praesentis promissor facere teneatur, quicquid moraliter aequum , ut couditio impleatur, cum enim hoc repugnet libertati naturali I36. pari. I. Fin. nai. , iure hoc se abdicasse dicendus non est, nisi ex verbis, quibus animum suum promisiario declaravit,
probari possit Sane qui tibi quid promittit . si uxorem duxerit, non ideo quoad hune actum non Vult amplius esse sui juris, adeoque particulam quandam libertatis suae alienati Ρ culiaris omnino obligatio est, qua ad faciendum teneris, somnem operam dare debes, ut nuptias contrahas , quo promissarius quod promissum accipiat. Obligatio dandi sub ista conditione minime involvit obligationem hanc faciendi: sunt duae obligationes distinctae , quarum una ab altera minime pendet. s a sis
ahisis. Sub conditione resolutivast sanda quae remittuntur, aut com promisiunia habentnotitionem, aut re etendam.Quoniam enim conditio
is se , tum resolutiva actus jam persecti durationem ad illud tempus re ditisne res mingvi quo eam eXx re certum est . 488. , promissio, quae Litori fit sub conditione resolutiva, statim valida est, praestatio vero, quam continet, tamdiu durat, donec conditio existat. Patet adeo p stationem, quam continet promissio sub comditione resolutiva facta unico actu absolvi minime posse, sed
388쪽
De modo sese asteri obligandi. 36I
vel per certum temporis intervallum durare interruptam, vel certis temporis articulis semel factam denuo fieri debere. At at continua est praestatio, si per certum intervallum non interrupta durat; repetitur eadem, si certo tempore denuo fieri debet s. so9. . Quae adeo sub conditione resolutiva praestanda promittuntur, aut continuam habent praestationem,
aut repetendam. Si tibi habitationem in aedibus meis promitto , quamdiu caelebs fueris ; promissio fit sub conditione resolutiva. Haec igitur promissio statim valida est. Enimvero quam primum
matrimonium contrahis, praestatio, quam continet, nim: rum .
ut tibi concedam habitationem in aedibus meis, desnit, adeoque ad hoc usque tempus durat, consequenter continua est. Similiter si tibi prommitto quotannis viginti aureos , quamdiu improles fuero eodem modo, quo ante. patet praestationem , quae continetur promissione sub conditione resolutuva facta, singulis annis repetendam esse. Erit etiam promi so sub conditione resolutiva ficta, ubi dixero: uti debes conis victu meo, quamdiu uXorem non duxero, aut donec uxorem ducam. Conditio haec potestativa est & pendet a voluntate, seu arbitrio promittentis. Hic vero evidens est, conditionem . potestativam, quae pendet ab arbitrio rei promittendi, si resolutiva fuerit, promistionem nunquam emcere posse inutilem. Quamobrem cum conditio resolutiva inter conditionum species numeretur; vel hoc nomine in promissionibus quoque admittenda crat conditio potestativa in arbitrio rei promittendi posita.
Si condira resolutima nunquam existit, momissis sub ea facta ainam efaσωpollet huic, quamdiu vitam. Quoniam enim quod sub con- serius μι- ditione resolutiva promittitur, tamdiu praestari debet, donec missionis sosea cristat g. 4880, ubi nunquam existit, tamdiu idem promisi contationissor praestare voluisse censendus est, donec ViXerit. Quam- res Mima molas Iur. NM. Pari IIIo . ZZ obrem
389쪽
obrem si conditio resolutiva nunquam existit, promissio sub ea facta aequipollet huic, quamdiu vivam.
E. gr. Si dico, convictu meo uti debes, quamdiu caelebs 'sueris , tu Vero nunquam uxorem duxeris, nemo dubitabit, praestationem tamdiu durare debere, quamdiu vixero. Quod- si enim ex me quaereres, an Victum dabis, quamdiu Vives, si te vivente uXorem non duxero, utique respondebis, se dat rum. Verba tua non aliam recipiunt interpretationem. S, militer si dico dabo tibi quotannis duodecim aureos, quamdiu improles fuero: nemo non hinc colliget, me tibi, quoad visero , decem aureos dare velle , si nulla mihi extiterit proles. Nimirum actus, qui conditione existente resolvi debet, ipsa promisso est, adeoque illa non existente perdurat, consequenter prestatio a promissore fieri debet, quamdiu durat.' Secus se res habet, si alii actus celebrentur sub conditione po-. testativa, qui perpetuam durationem non admittunt, sed stat to tempore per se finiuntur, quale exempIum occurrit in tuteisla, quod supra dedimus not. f. 488.)di vel etiam si actus in praesens absolvuntur, nec in futurum prominent , qui conditione non existente, in perpetuum validi permanent, quale
exemplum supra dedimus in lege commissoria snot. f. citi , Sed de hisce actibus nobis non sermo est . quando de promissonibus agitur ; verum de praestationibus in futurum, quod nemo non intelligit, qui vel promissionis desinitionem peris penderit g. 36 I. ). Ita si dico : Habitabis in aedibus meis,
quamdiu filius meus non redierit, filius autem meus absens moritur , ut redire nunquam possit, conditio resolutiva non existit. Habitabis ergo in aedibus meis , quoad vixero, si scilicet tamdiu mihi snt aedes, quae conditio tacite inest proinmissioni, resolvens eandem, etiamsi filio adhuc vivo, sed no dum reduce, aedes mihi non amplius fuerint. In casibus paristieularibus facile perspicitur , quaenam conditiones tacite i
sint promisso, ne tibi promissorem ultra id obligatum esse sumas , ad quod tibi obligatus esse voluit. Quodsi homines
390쪽
De modo sese alteri obligandi. P 363
casus omnes futuros prospicerent, in declarenda voluntate sua circumspectiores serent: quoniam vero ad eos animum . non advertunt, qui de futuro voluntatem suam declarant, ideo tacite haud raro quaedam supponunt, quae aequa interpretatione suppleri debent. Atque ideo lex naturae de hac interpretatione etiam prae cipit suo loco expendenda.
Si quod promittis ninc non es in potesate tar, sed ab axia Itualis es esse possis; prouussio fit sus tacita fac condisione , s res in potesse promi is αμ.
rem veneris. Etenim si promittis, quod nondum cst in pote- rum, quae state tua, per sic patet te dare non posse, quod non habes, nunc in po-cGnsequenter nec in alterum transferre potes jus hoc a te si, te te non tim exigendi, neque adeo etiam ad statim dandum te oblisesum alta gas I. 363. 363. . Quoniam Vero aliquando in potestatem quando ta- tuam venire potcit, quod promittis, 'per H ih. cum bonum mense si
obtentu possibile spem gignat g. 8oo. Puch. empirJ, idem insunt.
potestatem tuam Venturum speras, consequenter promittis, quod in potestate tua aliquando futurum speras. Quamobrem patet promissionem non fieri posse, nisi sub hac conditione, si res in potestatem venerit: quam cum disertis verbis non exprimis, tacite ea promissioni inest. '
E. gr. Si promittis fructus in horto tuo sutura aestate nais scendos, vel vinum quod proXimo anno seret vinea tua ; eis videns est. promissioni inesse tacite hanc conditionem, si arisbores proxima aestate fructus serant, vel si vinum seret vinea tua anno proximo. Similiter si aedes emere constitui & tibi habitationem in iisdem promitto ; tacite promissoni inest haee. conditio, si eas emero, Vel nisi venditor eas alii emtori vendere malit, prouti casus tulerit: plures enim dantur rationes, cur aedibus, quas emere constituisti, potiri mn potueris.