장음표시 사용
411쪽
at eum eosdem tibi debere , etiamsi non existat eonditio 3 quod utique absurdum . 468.). Ex anterioribus satis superisque constat, jus promissarii metiendum esse ex Voluntate proismissoris, atque ideo hanc unice esse respiciendam, ubi definiendum, utrum promissor promissario sit obligatus, nec ne,& ad quid eidem teneatur. Idem adhuc clarius intelligitur, ubi dixero : Dabo tibi certum aureos, si cum sillo meo, qua in diu in Academia vixerit, amicitiam colueris & consiliis tuis studia ejus adjuveris. Filius autem meus militiae se dat, nec studiis operam navare vult. Tu casu impediris, quo minus conditionem potestativam implere possis, etsi de animo tuo eam adimplendi satis constet: non tamen ideo dici potest. me tibi centum aureos dehere. Cessat finis, cujus consequendi gratia facta promissio, & cujus consequendi medium erat conis ditio potestativa. Quamobrem nec tibi quicquam debeo, ptiesertim cum in hoc casu quod promittitur spectetur tamquam praemium facti tui. In cas bus nimirum particularibus rationes etiam particulares suppetunt, per quas adhuc clarius intelligitur, cur promissario impedito, quo minus conditi nem impleat , etiamsi velit, ea pro impleta haberi minime possit. Falluntur omnino, qui Γbi persuadent, conditione
potestativa promissionem totam conferri in voluntatem promissarii. ita ut ab eadem pendeat ejus validitas. Exemplum casus alterius, quo validam este diximus promissionem, quando promissarius impeditur, quo minus impleat conditionem, utut maxime velit, tale esto. Promitto tibi nummum aureisum , s opus, quod sub manibus est, ante nundinas proximas absolveris. Tu omnem adhibes operam, ut conditionem impleas. Enimvero per aliquot hebdomades eidem vacare morbo impediris, ut adeo non amplius in potestate tua sit opus ante nundinas proximas absolvere. Dico me tibi nummum aureisum debere. Etenim nemo non videt, nummum aureum esse munus, quod tibi debuit esse motivum omnem adhibendi diligentiam, Ut opus ante nundinas proXimas absolvatur. Quamobrem perinde est, ac si dixissem: si omnem adhibueris dili
412쪽
De modo sese alteri obligandi.
gentiam, ut opus, quod sub manibus est, ante nundinas proximas absolvatur, dabo tibi nummum aureum. Quodsi ergo tu eam adhibueris diligentiam, qua statuto tempore opus absolvi poterat, voluntati meae satisfecisti. Quod vero, morbo fueris impeditus, quo minus eadem diligent a laborem continuare potueris; id tibi minime imputandum 3. 328. pa t. f. Phit pract. Mnm. . Quamvis igitur conditionem implere non potueris, hoc tamen in casu pro impleta habetur, consequen
ter ego tibi nummum aureum dare teneor.
. I 6. Si quid tibi datur ob certum e scitiset ur hoc facias; tu obligatis ad faciendum obligaras, es, nisi feceras, quod datum resimere νe- ejus, eas abneris. Etenim si tibi quid do certo fine, nimirum ut hoc fa- eertum scias , animus omnino mihi est non dandi nisi sub hac condi- iam ab idtione ut, ubi acceperis, hoc feceris, consequenter ut quoddaiar.
datum restituas, nisi feceris: id quod ex ipse notione finis manifestum est . 93 a. Onto ). Quamobrem si quod datur acceptas, tu declaras, quod velis, sub hac conditione hoc tibi dari, atque adeo nisi feceris, te id restituere debere, consequenter in dantem transfers jus ad restitutionem te vi adigendi, nisi feceris. Quoniam itaque promittis, te id facturum, cujus gratia datur, &, nisi seceris restituturum, quod datur g. 36 id; danti te obligas ad implendam conditionem,
sub qua tibi datur & ad restituendum, quod datur, nisi seceris j. 363. , & quia promissa sunt scrvanda g. 43r. , adeoque faciendum, quod facere promittis I. 43o..; si tibi
quid datur certo fine, nimirum ut hoc facias, utique hoc facere teneris, aut, nisi feceris, restituere quod datum.
E. gr. Do tibi ducentos aureos, ut Doctor fias. Tu in patriam redis sne gradu Doctoris, nec eum petere vis ; ducentos , quos tibi dedi, aureos mihi restituere teneris. Do tibi aureum, ut emas librum, quo indiges, quia studio algebraico
413쪽
incumbere debes. Tu librum illum non emis, eum Algebram addiscendi animum mutasti. Aureum igitur, quem t.bi dedi , restituere teneris. Non opus est, ut plura eXempla coacervemus, cum nemo de veritate propofitionis ambigat, nisi juris omnis imperitus, cujus hic non habenda est ratio.
dis in .ia si quid promittitur eum in finem, ut quid fieri vel pra inpra via tari possit a protassaris, finis propter quem promissor pr xe pelli missario quid Praestare Vult, dicitur Modus; & promum modulis appellatur.
E. gr. Promitto tibi dare ducentos aureos, ut Doctor fias rfinis, propter quem tibi dare volo ducentos aureos, est, ut fias doctor. Hic autem finis dici solet Modus, quo tibi cem tum aureos dare promitto. Similiter si tibi futuris nundinis dare promitto aureum unum, ut emere possis librum, quo indiges in studio algebraico; finis, propter quem tibi aureum dare volo, non alius est, quam ut librum istum emas. Dicitur adeo is modus, quo tibi aureus promittitur. Equidem hoc termino carere poteramus: quoniam tamen usu receptus' i est in Jum,l consultius duximus eodem uti.
. II 8. - . Modus impleri dicitur, quando hoc fit, quod ut fiat ali-
M ' E gr. Do tibi rentum aureos, ut Dinor fias. Si Doctorsis, modus impletur. s. ss9. Premissarias nm ante modum implere tenetur, quam premi
modo sio adimpleta fuerit. Etenim si modus promissioni adjicitur, modus at promissor dicit sc tibi daturum vel quid praestiturum, ut hoc implendus. facias s. s s 7. . Quamobrem se obligat ad dandum, vel praestandum, quod promittit, antequam tu seceris, quod ut sacias, se daturum Vel praestiturum promittit s. 363. . Quam-
414쪽
De modo sese asteri obluana. 38
vis ergo ubi dederit, vel praestiterit quod promisit, obligatus
sis ad hoc faciendum s. ss 6. ; non tamen ante adimpletam omissionem hoc facere teneris. Atque adeo patet, a promissaro non ante modum implendum esse, quam promissio ad impleta suerit f. ss8 . .
E. gr. promitto tibi centum aureos, ut Doctor sas. Ego ante teneor tibi dare centum aureos, quam tu Doctor fias. Ρromitto tibi dare unum aureum, ut librum emas, quo inst dio algebraico habes opus. Ego tibi teneor aureum dare, a tequam tu librum emas. Exempla veritatem propositionis adeo manifeste loquuntur, ut ea sne probatione facile ad mitis latur. Differt nimirum modus a conditione potestativa, quam
supra diximus. Haec enim si adjicitur Promissioni, ea ante adimplenda, quam promissio; ast ubi modus adjicitur, Pr misso ante adimpleri debet, quam modus.
s. s 6 o. Quoniam promissarius non ante modum implere tene- modistur, quam promissione impleta I. s s 9. ; modus promictumis γλ dae adjectas nec Abgationem promisso suspenix, nec promissionis σου obtigisti. . impletionem de era, nec dissera Iromisi e monem G parre pro nem inlaes- --ssarii. ferat ex
E. gr. Si tibi promitto centum: aureos, ut fias doctor , vel ctionem. Unum aureum, ut emas librum quendam ς non ideo in suspensi est obligatio mea tibi dandi centum aureos, vel unum, nec
disserenda est praestatio, sed tu statim quod promissum est exigere potes. Modalis adeo promisso differt a promissione conditio nata, sub conditione scilicet suspensva facta, qualis intelligitur, quando simpliciter dicitur, quod obligationem non suspendat, adeoque promissor non ante dici possit promissario obligatus, nisi constiterit aliud quiddam factum fuisisset dissert etiam a promissione in diem facta, quae exacticiis nem debiti dissert, donec dies venerit. Quamobrem ea tam a Promissione conditio nata, quam ab ea, quae sit in diem, dis. ccc a stria Dis sirco by Cooste
415쪽
fert. Non tamen ideo repugnat, ut promisso & conditionata, & in diem facta simul sit modalis. Cum enim a vo- . . luntate promitaris unice pendeat, quomodo promittere velit; modum adjicere potest non minus promissioni conditionatae& in diem factae, quam purae. E. gr. Nil obstat, quo mi- . nus tibi promittam : si agnatus meus, qui gravi morbo de. cumbit, moriatur, & me naeredem instituerit; mutuo tibi dabo pecuniam, ut aedes hasce emas. Hic autem promissioni adjicitur conditio casualis g. 48 . , si agnatus meus moriatur & me haeredem instituerit, & modus f. 337.), ut aedes hasce emas. Similiter nil obstat, quo minus ita promittam: Dabo tibi proximis nundinis Lipsiensibus unum aureum, ut librum emas. Hie promisso fit in diem, scilicet quando nundinae erunt Lipsienses, & modus eidem adjicitur, ut emas certum librum. Immo nec obstat, ut ita promittam : Dabo ducentos aureos, quando Doctor fies, & ut Doctor fias. Hiepromissio fit in diem, quatenus dare volo tempore, quo DO-ctor fies; adjicitur eidem conditio potestativa, quatenus dare volo, s Doctor fias hanc enim tempus incertum involvit ;adjicitur etiam modus, quatenus dare volo, ut Doctor fias. Exempla haec satis clare inculcant, promissionem probe ex- . ' pendendam esse, antequam definiri possit, quaenam si obligatio promissoris & quodnam ex ea nascatur jus promissarii, . . ac num hic ante, Vel post impletam obligationem ad quid obligetur.
An modus Quoniam modus non differt promissionis impletionem sit tandisio f. 3 6 Q. , adeoque actus perfectionem, suspensilva autem con-μspes a. ditio non est, quae actus perfectionem non differt, donec illam extare certum sit s. 488. , modus, qui promissioni adjiciatur, conditio suspensiva non es. In sensu philosophieo, qui a communi loquendi usu non dissert, dici omnino potest, me tibi quid promittere sub hac
416쪽
De modo sese alteri obligandi. 389
conditione, ut hoc facias, veluti ut Doctor fias, adeoque hoc sensu modus conditio est. Enimvero modus non est conditio suspensiva: quae cum Jctis Romanis sola spectetur in pro missione conditionata, seu sub conditione facta, quando de ea simpliciter loquuntur, ideo negatur, modum esse conditionem. Negantes tamen non aliud sibi velle, quam quod vult
propositio praesens, ex dictis abunde liquet. . I 6 a. Promi ne modab aimpleta, promissarius modum adimplere cibandurenetur : si non adimpleverit, quod ev promissone consecutus, resi- modus sit
ruendum. Etenim si promisso modalis adimpletur, promise assimplensor promissario dat vel praestat, quod promiserat, ut promis das. sarius quid faciat, vel praestet s. 's 37. . Enimvero si quid tibi datur, vel praestatur ob eum finem, ut hoc facias, sive praestes, ad faciendum seu praestandum obligatus es, &, nisi feceris, quod datum, restituendum . ss6. . Quamobrem promissione modali adimpleta, promissarius modum adimplere tenetur, &, si non adimpleverit, quod ex promissione consecutus, restituendum I. 358. .
Exempla ante nox. s. 637. 339. data propositionem praesentem illustrant.
s. I 63. Quoniam promissione modali adimpleta, promissarius aia -- modum adimplere tenetur β. 36 a. , non vero ante s. 339. ; das emiar. moris indicat, quid adimpleta promissone fieri debeat a promissario, sta induat, quaenam si obligatio pronubsaruris pro Drus --
I. 364. Ex eadem ratione patet, mos, qui adjicitur, in promi ne mando fui conitione suspen a aut in diem facta, non ante habendam esse modi haben- Ccc a ratio-di ratio in
417쪽
mortuo pro- musarao amre diem,
rationem, quam obi promissarius consecutus, quod si ejusdem conse- . qui debebat.
Hoc ideo addimus, ut constet, s promissio sub conditi ne suspensiva vel in diem facta fuerit modalis, ad eam ante applicari debere, quae de promissione conditio nata &. in diemsaika demonstrata suerunt, antequam applicentur ea, quae de inodali ostendimus. Quamvis adeo dicitur, modum non di ferre obligationem promissoris s9. 36o.), consequenter quod debetur, statim deberi, & statim exigi posse ; idem tamen non ante valet, quam ubi constiterit, validam esse promissionem conditionatam g. v. . Et idem eodem modo dici potest quoad debiti Oxactionem, si promissio motalis in diem fiat I. so QuamobFm ubi definiendum, quid debeatur
ex promissione modali sub conditione suspensiva, aut in diem facta; primo non attenditur modus, ac deinde promissio m datis cons deratur tanquam tum demum facta, quando valida intelligitur conditionalis, vel dies venit, in quem promissio facta. Exempla Paulo ante snot. f. s6o. data , quae dicuntur , illustrant.
s. s6s. D promissio in diem facta fuerit realis es promisissus 'mariatur ante diem; promissio subsistit. Ius enim quod ex promissione reali acquiritur, personale non est . 347. , adeoque eodem modo ostenditur, ideo transferri vel transmitti posse in alium, quo supra evicimus, spem debitum iri, quam promissarius ex promissione conditionata habet, in alium tran ferri ac transmitti posse o. 3 48. . Vnde porro sua sponte fluit, etiamsi promissarius moriatur promissionem tamen realem in diem factam subsistere.
Satim nimirum debetur, utut ante diem exigi non possit sot. , adeo ius exigendi jam actu habet promissarius, quamvis ejus exercitium in certum diem disseratur. Cum adeo hoc jus
418쪽
De modo sese asteri obligandi.
personale non sit, nil obstat quo minus in alium transmittaturig. s 3 90 , adeoque morte promissarii non extinguitur.
I. 366. Si μώ sibi datur ad certum finem, nimirum Q hoc facias, eu-mane
mero moriaris, anrequam facere ' ueris, seu modo pondum arim- ejus, coipleio; quod datum restituendum. Si quid enim datur ad certum quid sedere. finem, nimirum ut hoc facias k si non seceris, quod datum lom finem restituere debes c . 3s6. , adeoque manet restituendi Obldaior obli natio, donec feceris, consequenter donec modin fuerit agatio resti impletus 3. 3s 8.). Quodsii ergo moriaris, antequam mo- ruendi ex. dus fuerit adimpletus; quod datum restituendum. tinguatur
E. gr. Do tibi ducentos aureos , ut Doctor fias. Quodsi modo nonis moriaris, antequam Doctor fias, ducenti aurei sunt restituen- iam imple S. Similiter do tibi librum, ut studio algebraico incumbe- α re possis. Quodsi moriaris, antequam eidem te consecres, Ii-her restituendus. Probe autem notandum est, posse aliquid dari intuitu certi cujusdam finis, sed ita, ut accipiens eum coninsequi possit, s velit, nulla autem imposta necessitate eum conis sequendi. Tunc enim, quod datur, non datur ad hunc finem, neque tu accipientem Vis esse obligatum, ut iaciat, & nisi se- , eerit restituat, & quod finis videri poterat, respectu tui motivum magis est, quam finis r quod tamen non admittendum, nisi ubi circumstantiae animum dantis satis clare ostendunt, vel ipsa verba dantis hoc insinuant. E. gr. Si dico: do tibi hune librum, ut, s Algebrae operam dare volueris, eodem uti possis; nemo non intelligit, me non velle, ut studio algebraico operam navet, &, nisi navaverit, librum mihi restituat. Similiter si dico: do tibi centum aureos, ut quando Doctor fies, ne desint sumtus lassicientes non minus apparet, me eos tibi non dare sub hac conditione, ut Doctor fias &, nisi fias, eos restituas. Qui motivum a fine distinguere didicit, is duos istos casus non confundet, nec quae de uno demonstrantur ad alte
419쪽
. s6 T. Quoniam ad certum finem datum restituendum, si modo nondum adimpleto moriaris . 366 0, promissarius Vcro, si promisso modalis fuerit, modum adimplere nequit, no dum impleta promissione I. 3 3 9. I s promissarius moriatur.
antequam promissio modalis fuerit in era, ea moesu. Nimirum non datum censetur, quod datum est, modo non adimpleto, adeoque restituendum s66. . Multo minus adeo promissor dare tenetur, quod datum ipsi statim restit
g. 368. Uud promissarius declaret, se modum implere nolle, vel aliis unde certo constet, quod eum impleturus non sit; promissio modulis evanescit. Etenim in promissione modali non promittitur, nisi sub conditione modi adimplendi I. s 37. . Quamvis adeo modus ante adimpleri non debeat, quam promimo adimpleta fuerit s. 3 39 ; tamen certo constat, adimpleta promissione ipsium impletum non iri, promissor quoque ad praestandum, quod promisit, minime obligatur, utpote qui obligari noluit, nisi promissarius impleta promissione implet modum, & ideo hunc sibi obligatum esse voluit ad restituendum, quod datum, nisi eundem impleverit g. 36 a.). Quodsi ergo promissarius declaret, se modum implere nolle, ver aliunde certo constet, quiad eum impleturus non sit; promissio modalis evanescit.
E. gr. Promitto tibi centum aureos, ut Doctor fias. Quodsi antequam promisso adimpleta, seu centum aurei dati, declares, te Doctorem fieri nolle; promisso quoque evanescit. Similiter si id vitae genus eligas, cui gradus Doctoris minime con venit ἰ certum est, te Doctorem non futurum. Promiisio igi
420쪽
De modo sese asteri obligandi. 393
. 369. Si error det causam promisso. Womissio valida non es. Quod- mod si enim error det causam promisso, is ratio unica est, cur pro- -- em missio facta, quae alias facta non fuisset s. so4. . Qua miniis obrem cum promissor supponat per errorem aliquid esse, Vel da sit. factum fuisse, quod non est, vel factum non est; promisso utique non fit nisi sub hac conditione, si hoc revera sit, vel factum fuerit, conssequenter conditionata est g. 4620. Qamobrem cum promisso nulla sit, si verum non fuerit, quod tanquam verum a promissore supponitur, seu si conditio ad tempus praesens, Vci praeteritum relata non sit in se certa ci464. , promisso quoque nulla est, adeoque valida csse nequit, si error det causiam promisso.
E. gr. Si de morte agnati mei, qui me haeredem institu rit, falsus venerit nuncius & ego tibi ob hanc unicam rationem promitto decem aureos, quos alias tibi promissurus non fuissem ; ubi certo constiterit, agnatum meum adhuc Vivere,
nihil tibi debeo, sed promissio invalida est. Quamvis enim
non expresse dixerim: s verum est, agnatum meum mortuum
- esse & me haeredem instituisse , dabo tibi decem aureos; hanc tamen conditionem tacite inesse promissioni ex circumstantiis facile colligitur: neque enim promitto, nisi quia puto han editatem mihi obtigisse non promissurus, si quidem certo constitisset, quod nulla mihi obtigerit haereditas. . Perplexa s lis est tractatio de promissione errantis, ut variis distinctionibus sese extricare conentur autores, quemadmodum jam o servavit Grottur lib. a. de J. B. R P. c. I i. g. 8. Sed nihil dissicultatis superest, ubi attenditur, num promissio facta intelligatur sub hac conditione, si verum si, quod tanquam factum. vel esse supponitur, prouti etiam fecit Graisu nodum intricatum soluturus eumque secutus P endosus lib. 3. c. 6.9. 6. de J. N. & G. Hic autem conditio sumitur in significatu