장음표시 사용
441쪽
luerat, motivum Vero nolitimis inrepraesentatione mali eonis sistat 89o. Psch. emp r. J. sinc quo nolitio non datur . 889. Poch. empiro. Enimvero cum facti poenitct, qui, quae fecit, inale aut minus recte facta judicat . 7 s 9. Pota emptri . Quodii ergo promior promissionem revocet, eum promissionis factae poenitet
Pater ex demonstratione . ideo revocari promissionem, quod aeromissorem ieius poenite . Nil enim Peniteret, nec seri poterat, ut non iactam vellens 98.
menitentia impediri dicitur, quando eidem in jure nullus
relinquitur locus. Im auur ad Co, quando v luntatem mutare . non amplius licet. Quamobrem cum voluntatem mutare nouliceat, quando mutatio est contra jus alterius . 376. ; po
nitentiu impedItur , quando mutat;o volunicus es contra jus aiserius. Phy sice impediri nequit, ne quis poeniteat facti, etiamsi ipsi integrum non sit mutare voluntatem : Sed quando lex mutationem Voluntatis don admittit . quoad jura & obligationes poenitentiae nullus admittitur locus, ut adeo moraliter abesse censeatur, quia non attenditur, sed perinde est, ac si abesse
s. s99. Acceptatio impedit poenitentiam nomisoris, seu quamprimum promissis acceptata es. promi forem facta promissionu non amplius poenisere licet. Facta enim acceptatione promissionem revocare
non licet . 396. , consequenter nec promi r declarare potest,sese ex promisso teneri nolle s. 393.). Quamobrem quamvis promissor mallet promissionem factam non esse, eonsequenter judicet, male sese fecisse, quod promiserit, adeoque eum promissionis facis poeniteat 3. 739. Ps h. e sed; poenitentiae tamen nullus amplius relinquitur locus. Quoni-
442쪽
De modo sese asteri obligana. 4Is '
am itaque poenitentia impeditur, quando eidem in jure nullus amplius relinquitur locus o. 3 98.); acceptatio poeniten tiam impedit, consequenter quamprimum promissio acceptata est, promissorem factae promissionis non amplius poenitere licet.
Nimirum Facta acceptatione poeniten jus ademtum reo promittendi. Quando igitur paenitet, hoe nullo jure facit :moraliter vero hic unum idemque est non facere & nullo jure facere, cum quod sit non attendatur, sed perinde habeatur, ac si factum non fuisset.. f. 6oo. Promissio conditionata revocari nequit. Antequam enim ρυ- certum est, conditionem extare, promissarius ex ea habere iaspem debitum iri 3. 47r. , quae invito adimi nequiis. 47T. .aesumta Quamobrem cum haec spes promissario adimeretur, si Prosere riui missor declararet, sese ex promisso eidem teneri nolle, etiam-μ λ si extet conditio, consequenter si promissionem conditionatam revocaret g. 393. ; evidens est, promissionem conditionatam revocari minime posse. Conditio adeo promissioni adjecta eam irrevocabilem iacit.
s. 62ro creditio promissioni adjecta poenirentiam impetait. Promise s odisine sionem enim irrevocabilem facit s. 6oo . Quamobrem cum L, promissorem poeniteat promissi, si promissionem re Vocet V i aliis,.ss . ; conditio promissioni adjecta poenitentiae nullum relinquit locum. Quoniam itaque poenitentiam impedit, quod eidem locum nullum relinquit 398. ; conditio promissi ni adjecta poenitentiam impedit.
Nemo non Videt, sermonem esse de eonditione suspens-va, quae actus Persectionem dissert, donec certum suerit eam
443쪽
extare l. 488, , quippe quae semper intelligitur, quando depromissione conditionata sermo est. Parum autem resert. utrum ea casualis, Vel potestativa, aut mixta fuerit, cum hae omnes sint suspensivae I. 487. 488 ). Pateat adeo acceptationem impedire poenitentiam, sive ea pura , .sive conditionata
fuerit. Quod enim paulo ante de pura ostendimus f. s99.Iidem etiam jais ostensum est de conditionata.
obhisis is factum Hienum stromittit, nihil omitiere debet, quod is, omitten- idem obtinendum jacere fotes. Qui cnim factum alienum pro iis sectam mittit, in zjus poteitate abibluic non cit ussicere, ut alte; abestim. praestet, quod promisit, cum is Vi libcrtatis naturalis minime dependeat in agendo a voluntate ipsius . 33 3 .start. l. Iunnat. . sed permittendum potius iit, ut tuum in determinanda voluntate sequatur judicium I. II 6.8art. l. Iur. har. . Quamobrem nili velis promittcre, quae impollibilia sunt, quorum hic nulla habetur ratio . a O9. 8art. l. Pst 'act. -υα quando factum alienum promittis,non aliud promittis,quam te omnem diligentiam adhibiturum, ut alterum ad faciendum id, quod promittis, permoVeas, consequenter nihil eorum omissurum, quod ad idem obtinendum facere potes s . T34. 8art. I. NE.
pracr. uniυ.). Quoniam itaque promissa sunt servanda I. 43 i. , adeoque promis lar facere debet, quod se facturum dixit 3. 43o.); qui factum alienum promittit, nihil omitte re debet, quod ad idem obtinendum facere potest.
E. gr. Si quis promittit, Titium tibi daturum duos aureos factum alienum promittit. Jus Romanum istiusmodi promis sionem inutilem pronunciat, ex qua scilicet, nulla oriatur obligatio 3. 3 i. de inut. stipui. & l. 83. ss de V. O. Enimvm.ro cum nemo serio nihil promittere voluisse censendus sit, illud promisisse intelligitur, quod in potestate ipsius est, & verbis eius conveniens. Loquuntur verba, quod velit Titium tibi
444쪽
dare debere duos aureos. Hoe essicere in potestate ipsius novi est: curare tamen potest, ut det. Promissionem igitur ita in. terpretandam e sie haud dissiculter intelligimus, ipsum cur turum, ut Titius tibi dEt duos aureos. 'Unde porro consequitur, eum nihil omittere debere, quod ad Issiciendum, ut det Titius, ab ipso profiscici potest. Saepe his verbis expresse concipitur promisso: curabo, ut Titius tibi det duos
aureos. Et tunc nemo non admittere tenetur, promisso em
obligatum esse ad nihil eorum omittendum , quae facere PO test, ut Titium permoveat ad dandum. Sane in ipso Jure Romano promissioni tribuitur obligatio, ubi promiseris, te e secturum, ut Titius der. Eccur non etiam ea, quam dix, mus , obligatio promissioni de facto alieno tribui potest, quae hanc admittit interpretationem, curabo, ut Titius det, immo quam ita interpretari necessario debemus, niη dicendum sit. in re seria promittentem inanii verba proserre voluisse. Quamdiu vel ex verbis, vel ex materia aliisque circumstantidi colligitur, qualis fuerit animus promittentis, promissionem etiam eidem consormiter interpretari debemus, ne ea prorsus seu stranea sit. Quamvis autem naturalem defendimus obligationem promissionis facti alieni; non tamen propterea negamus civili jure eidem obligationem detrahi posse : cur enim ideo jus civile non sit iniquum dicendum , suo patebit loco. Tenendum praeterea, Jure Romano deliberati animi signum eonstitutum fuisse stipulationem, cui initio erant solennia verba praescripta, quorum significatus a lege pendebat, ut adeo non aliam permitterent interpretationem , quam lege Prae- .
apui exprese promistit, sese effecturam, ut tertius det . vel Ia uania faciat, is promisarium cenum esse jubet, qua uis daturus vel facta ista obligo
ras ; tanto magis obligatur, ne quid eoru- omittat quod ad obi, tis fortius nendam factum terris facere potest. Cum enim promissa sint teneat.' servanda .. 43 . , adeoque promissor id Omne pra tare te
445쪽
est. neatur, quod se praestiturum affirmavit g. 43o. ; in hypothesi propositionis praesentis evidentissimum est, promissorem tanto magis obligari, ne quid eorum omittat, quod ad obtinendum factum tertii facere potest.
Promissarius non plus iuris acquirere potest, quam in ipsum transferre voluit promissor, nec ultra voluntatem ejus --. dem sibi obligare valet ad dandum, vel faciendum f. 38 a.). Quamobrem aequitati naturali conveniens est, ut animum in . primis promitaris inspiciamus, qualis is suerit, expendendo tam factum tertii, quod promittitur, quam circumstantias cum ex p3rte promittentis, tum ex parte tertii, ac ipsius etiam promissarii, ne in verbis simus scrupulosiores, quam par est, contra rei veritatem. Sed haec clariora evadent per ea, quae de interpretauone demonstraturi sumus.' 6o4.
quodsi factum altuum promiseris, nusiam vero in eo obtinendo adhibueris Lligentiam, aut non eam, quam poteras, promissarias . vero inde damnum quoddam patitur . damnum datum resarcire t . neris, praestertim si promiseria te essea rum, ut tertias det vel faciat, N promissarium certum esse jubeas, quod sit daturus, vel facturas. Etenim si factum alienum promittis, nihil eorum omittere debes, quod ad idem obtinendum facere potes β. 6o a. & tanto sortius te tenet haec obligatio, si expresse promiseris, te offecturum, ut tertius det, vel faciat, & promissarium certum esse jubes, quod sit daturus, Vel facturus β. 6o3. . Quodsi ergo in facto alieno obtinendo nullam adhibueris diligentiam, aut mn eam, quam' poteras, in promisso implendo negligentem te praebes g. TST. para. I. Phil. prati. univ. . Quamobrem cum negligentia culpa sit g. 738. pari. I. Phil. act. unis. , si quod inde damnum patiatur promissarius, damnum , tua culpa datur. Quoniam itaque damnum culpa da
tum resarciendum s. pari. a. si in obtinendo 'sacto
446쪽
facto alieno, quod promisisti, nullam adhibueris diligentiam,
aut non eam, quam poteras, promissarius vero inde damnum quoddam patiatur, damnum resarcire teneris, praesertim si promiseris te effecturum, ut tertius det vel faciat, & promissarium certum esse jusseris, quod sit daturus, vel facturus
In casu altero, quo obligationem sortius tenere reum proinmittendi ostendimus s3. 6o3. , jus etiam Romanum admittit obligationem ad id, quod interest, sive lucrum cessans, ve damnum emergens spectes, quorum istud huic aequiparandum. atque adeo sub damni generali appellatione a nobis compre- .henditur. Ceterum jure naturali pollicitatio distinguenda a promissione s- 36 I. 367. , ne quae de hac demonstrantur ad illam perperam transserantur. Prudentiae vero est in facto praesertim alieno promittendo verbis accurate satis exprimere mentem suam, ut ad quid teneri velit reus promittondi, Per ea ma nisestum fit.' s. 6os. ' .
Si omisiris uid praestare promiseris, nisi tertius secerit, quod inania fi
promittis, hic vero non fecerit; quod te praestiturum stramisisti, pra-ctum H - 'sare teneris. Quodsi enim promissario quid praestare promit- num uminiis, nisi tertius secerit, quod promittis , factum proprium tens ipse promittis sub conditione negativa, scilicet si tertius non fece- quid καλ. rit s. 498. . Quamobrem cum conditio negativa ex- re teneatur. tet, si non fecerit s. 49o. , quamprimum vero certum est
extare conditionem, promisso conditionata valida sit g. 467. , & promissor eam implere teneatur 3. 469.); si promissario quid promiseris, nisi tertius secerit, quod vero promittis hic non fecerit, tu praestare teneris, quod te praediturum dixisti.
V. Π Si dico: promitto, Titium tibi quatuor aureos datuorum ; quodsi non dederit in duos dabo. Anteriorum in rus absque demonstratione ulteriori admittet, me duos aiins
447쪽
poena quando adjiciarur promissum
tibi dare debere, si Titius non dederit quatuor. Non tamen ideo superflua existimari debet demonstratio. Neque enimanteriorum gnarus sine ulteriori demonstratione admittiti, me duos aureos tibi dare debere, si Titius non dederit quatuor, quam quia confuse recoldatur eorum, quae demonstrationem praesentem ingrediuntur tanquam principia. Quoniam igitur nobis incumbit, ut distincte exponamus, quae perceptionibus confusis insunt; nostrum quoque erat id demonstrare, quod vi perceptionum consu rum in casu particulari absque demonstratione admittitur tanquam verum. Velim hoc sibi nolent . qui ad carpendum proni reprehendunt, ea demonstrari
uae nulla demonstratione indigὲre ipsis videntur. Quodsi
apere nolint, per nos despiant.
. 6 6. Pona dicitur adjici promiso, quando reus promittendi declarat, se hoc daturum, vel facturum, nisi steterit promisso. Et promissio, quae poenam adjectam habet, poenatis dicitur: quod vero poenae loco promittitur, poenrie 'amissum appellatur. Faeile ostendi poterat ex ipsa definitione poenae g. 28s.. Part. r. Phil. prat . uniri , poenam omnino eue id, quod pro . mittitur sub hac conditione, nisi steterim promisso. Sed his ambagibus opus non est, cum definitio nominalis valeat, etiamsi eidem non insit veritas, qua nomen rei ex asse conveniri ostenditur. Quodsi dubium moveat, quod in definitione poenae requiratur jus obligandi eum, in quem poena statuitur; haud dissiculter probatur, jus sese obligandi alteri, ut Poenae loco quid exigat unicuique hominum competere , prouti mox elucescet, quando demonstraturi sumus, poenam promissioni licite adjici. Exemplum promissionis poenalis tale esto. F, eiam tibi hoc: si non secero, poenae nomine decem aureos promitto. Hic decem a 'i, quae poenae nomine promittuno tur, promissum poenale sunt. Enimvero non opus est, ut em
448쪽
Iresse dicatur me poenae nomine hoc promitteret susscit enim oc constare ex ipsius promissionis natura, aut circumstantiis aliis. . v. gr. Si quis promittit aedificare domum tuam intra annum, &, nis hoc fecerit, se tibi daturum triginta aureos; nemo non intelligit, triginta aureos poenae nomine promitti. Non inutiliter vero promissionibH adjici poenam, ex sequentibus elucescit.
I. 6or. . Euod poena nomine promittitur, coctionate mamittitisἰ si D promissum poenale conrittaniae es. Quando quis poenae nomi- miae νε ne quid promittit, is se hoc, quod poenale est, non praesti--μ' rerum promittit, nisi ubi non steterit promisso suo, hoc est, nisi fecerit, quod promiserat g. 43os, consequenter id pr . mittit sub conditione negativa, si non fecerit, quod promiserat 3. 489.). Quamobrem cum conditionate promittatur, quod non nisi sub certa conditione promittitur 3. 46ad; quod
poenae nomine promittitur, conditionate promittitur.
De promissione itaque poenae eodem modo ratiocinandum, quo de conditionata, atque adeo ad eam applicanda sunt, quae de illa in superioribus abunde demonstrata. Cum nos etia sex parte promittentis conditionem potestativam admittamus, nos non angit difficultas, quam facessere poterant, qui in pro- . missionibus conditioni potestativae nullum concedunt locum,
nisi sit ex parte promissarii.
Si amittens iactam alienum ipse quid dare vel iacere promi factam iit, nisi tertius fecerit; quod ipsi dare vel facere promittis, poma proprium non es. Etsi enim tertius non fecerit, quod eum saeuirum omissioni promisisti, non tamen dici potest, te non stetisse promisso,ationi at qui tantummodo obligaris ad curandum vel essiciendum, ut rium se se tertius promissario det vel faciat, quo laturum eum, vel f na.
449쪽
cturum promisisti . 6oa. 6o3. . Quamobrem cum poena promissioni non adjiciatur, nisi reus promittendi declaret, se quid daturum vel facturum, si non steterit promisso, hoc est, si non praestiterit, quod se praestiturum promisit 6o6. ; quod ipse dare, vel facere promittit, sit tertius non praestiterit, quod ipsum praestiturum promiserat, poena non est. . Ad promissionem adeo facti alieni ubi accedit promissio .
proprii sub conditione illius non obtenti ad hanc applicari ne-' queunt, quae de promissione poenae demonstrantur, sed, ubi factum alienum non fuerit obtentum, de ea ratiocinandum, quemadmodum de promissione pura.
. 6O9.69MMι - Si facta alienum promittens declaret , si promisaris hoc dat promissioni rum, vel facturum, nisi omnem det operam, ut factam alienum obia facti ad ni tineatur ἰ factum Propriam poena nomine promittitur a n, simois poena adji- missirius promissum poenale acceptet. reus Homittendi non amplius cia in B tenetur ad id quod interes. Etenim qui factum alienum pro vinam sit mittit, nihil eorum omittere debet, quae facere potest, ut is . eius effe- ctum alienum, quod promisit, obtineatur, praesertim si ex
A., presse hoc se facturum amrmaverit I. 6oa. 6os . . Quodsi ergo declaret, se promissario hoc daturum, vel facturum, nisi
omnem det operam, ut factum alienum obtineatur; omniano declarat, se ipsi hoc daturum, vel facturum, nisi steterit promisis 43o.). Enimvero quando reus promittendi declarat, se hoc daturum, vel facturum, nisi steterit promisso, poena adjicitur promissioni I. 6o60. Factum igitur proprium poenae nomine promittitur, si qui alienum promittit si- mul declarat, se promissario hoc praestiturum, nisi omnem
det operam, ut factum alienum obtineatur. Iuod erat unum.
Iam si promiticias factum alienum declaret, se piomis. sario hoc daturum, ut facturum, nisi omnem det operam, ut
450쪽
De modost se asteri obligandi. 423
factum alienum obtineatur; eo ipso declarat, nolle se ultra poenam teneri, Muidem.Omnem operam non dederit, ut factum alienum obtineatur, nec tertius facere voluerit;
quod per se patet. Quamobrem si promissarius promissum 'poenale acceptet, in hoc consentit, quod ultra poenam ipsi teneri non debeat, siquidem non omnem dederit operam, ut factum alienum obtineatur ad, consequenter jus ad id, quod inter est, alias ipsit competens g. 6o 4.), remittit o. 9 3. ,- adeoque id ipsa acceptatione extinguitur s. 9 . . Quod . ergo promit sarius promissum poenale acceptet, reus promit tendi non amplius tenetur ad id, quod interest. Auod erat
Si illi promisto factum alienum es, si tertius non feceris, mei sum tibi quid daturum, vel factarum; si tertius non fecerit, mn promissior nisi id dare vel facere teneor, quod me 'aesitarum promisi, n tu alicti
. habita diligentia vel negligentra in facto alieno Atmendo a Itone, non
Si enim tibi promitto Titium daturum vel facturum, quod si iis, non dederit, me ipsum tibi quid daturum Vel facturum; eVi msem dyMdens est, me non Velle esse obligatum ad omnem dilige -- iam mam imiacto alieno obtinendo adhibendam, sed in meo arbi-Issi assim trio positum esse volo, qualem adhibere velim, immo an ul- obtinendo. iam mihi adhibere placuerit. Quoniam itaque acceptatio' collatania ne tua ulva voluntatem suam promissorem tibi obligare non dum. vales ad quid dandum, vel faciendum s. 3 8 ad ; nec is tibi in hypothesi propositionis praesentis obligatur ad omnem diligentiam, quam in facto alieno obtinendo collocare potest, consequenter nec tenetur ad id, quod interest, si tertius non fecerit, quod ipsum facturum promiserat s. 6o4. . Ru niam vero tibi obligatur ad praestandum promissum proprium, sideruus non secerit s. 6os.); hoc ipsum reus promiss. tendi.