장음표시 사용
421쪽
nem Dor. g. 463. , minime autem in eo, qui receptus est in Jure Romano. Quamvis autem P endosus neger, conditionem proprie dici posse, quae ad tempus praesens vel praeteritum resertur, prouti supra monuimus loci eis. , ipse tamen vocabulo hoc utitur in praesenti casu. Atque adeo vel hinc intelligitur, cur nos, qui methodo demonstrativa utimur teris minorum aequivocationem respuente f. I 43. Disc. Praelim. Isignificatum conditionis communem, quo in Iure naturae corere haud quaquam possumus, dc qui restrictiorem Ictis Romanis usitatum in se comprehendit, retinere debuerimus. Probe autem notandum est, ipsum Pussendorsum in praesenti casu ad conditionem sensu latiori, qui communis est, trans- . ferre, quae de conditione in strictiori assirmantur a Ictis Romanis. scilicet quod non existente conditione ruat, quod iesi fuerat superstructum : id quod per methodum demonstrativam fieri minime poterat.
. M P. Si error non dederit causam promisso, promissis valida est. Etenim si error non dederit causam promissioni, is non fuit rutio unica, cur promisso facta s. 3o4. , adeoque non facta intelligitur sub hac conditione, si verum fuerit, quod verum esse putatur, licet promissor forsian non promisisset, siquidem de errore constitisset, sed fallem fuit motivum quoddam, cur voluerit I. 887. Poch. empir. , cujus non habenda cst ratio a promissario . 4eta. , cum sussiciat ipsi constare de voluntate promissoris, prouti ex ipsa promissionis definitione facile intelligitur 3. 36i . . Quamobrem cum nil obstet, quo minus promissio valida esse possit; erit utique valida. Nimirum si volo ut quid mihi promittas, dico: Visne
mihi promittere' minime autem, dic mihi, num & cur velis promittere. Mea enim parum refert, cur Promittas, modo mihi promittas. Atque adeo patet, in promissione non attendi motivum promittentis, nisi idem supponatur tanquam con- . ditio, Disi: Zoo by Corale
422쪽
ditio, sub qua promittitur. E. gr. Si tibi promitto duos a
reos, ut libro emas. quibus maxime indiges, ad hoc perm tus, quod putem agnatum meum, qui me haeredem instituit, mortuum esse; hos tibi debeo, etiamsi falsum fuerit eum mortuum esse, cum mors agnati, qui me haeredem instituit, non sit ratio unica, cur promiserim, verum etiam indigentia tua& amor, quo te prosequor me ad promittendum impulerit. neque adeo ego mortem agnati supposuerim tanquam condi.
tionem, sub qua promisi, licet non promisissem, nisi eredidissem: agnatum meum mortuum esse. Suppono nimirum me
non dixisse, quod tibi promittam, quia agnatus meus mortuus est, nec ex verbis meis aut circumstantiis liquido colligi posse. me tibi promittere sub hac conditione, si certum sit eum mortuum esse ', sed vel mortis amici nullam secisse mentionem, vel dicere accepi hodie nuncium exoptatum, mihi obtigisse haereditatem opimam; dabo tibi quatuor aureos, quamprimum
Pecuniam accepero. Etenim in casu priore non indico motivum promittendi; in posteriore autem satis patet nuncium acceptum esse motivum promittendi, nulla habita in promittendo certitudinis ratione. Videmus adeo, ut definiatur, num error vitiet promissionem, probe perpendendum esse, quae- iram fuerit mens promittentis, ut constet utrum error suppo natur tanquam conditio, sub qua facta fuit promissio, nec ne. Sed ut tanto certius pateat veritas propositionis priese iis, exemplum adhuc aliud dare lubet. Puto te esse dilige tem, ac ideo promitto tibi nummum argenteum, certe non
promissurus, si negligentia tua mihi cognita suisset. Hic promissio iacta dici nequit, sub ea conditione, si verum si te esse
diligentem, Nimirum promissio hic non fundatur in errore, sed in animo remunerandi diligentiam tuam, consequenter duci non potest eam hiisse rationem unicam, cur promiserim, adeoque errorem dedisse causam promita. Quod vero per errorem fecerim quod alias non secissem, mihi imputare debeo, quod promiserim animo diligentiam remunerandi, vel ad comtinuandam diligentiam calcar addendi, antequam in ea exploranda debitam diligentiam adhibuerim.
423쪽
. IT .c .isis D error det causam promis, tu vero in re exploranda, aat in
Δωὴtim sense tuo exprimendo fueras negligens, es romissaerius inde damnum omissi e passus sit, da um datum resarcire teneris. Etenim tu nemini
γ Errarem quid plomittere debes, nisi animo deliberato . 39 1 s, adeo ricta d, om que in re exploranda non negligens esse debes. Quam resartienia obrem cum Promissarii non sit inquirere, num satis diligenatem te praebueris in re exploranda . 4aad ; si quod damnum patiatur inde, quod ipsi promiscris, damnum culpa tua
datur . pari. I. nil. pract. unis. . Enim vero damnum culpa tua datum resarcire teneris I. 38O. pari. a. Pr. maris Ergo etiam damnum resarcire teneris, si error det causam promisso, tu vero in re exploranda negligens fueris, &promissarius inde damnum passus sit. 'nod rear unum. Similiter cum de mente tua promissario constare nequeat , nisi ex verbis tuis; in sensu tuo exprimendo negligens es.se minime debes, adeoque ubi sub conditione hac alteri quid promittere volueris, si verum sit, quod esse vel fictum fuisse stupponitur, verbis tuis hoc lassicienter indicare teneris, nisi ex circumstantiis satis manifestum sit promissario , tibi mentem fiam esse minime posse. Quodsi ergo hoc non se eeris & damnum inde, quod promiseris, patiatur promissarius; damnum tua culpa dari manifestum est g. 738. pars. I.
Phil. pracl. uniυ. . Quoniam itaque damnum tua culpa datum resiarcire teneriS I. s8o. 8art. a. Fur. nat.)', damnum
quoque resarcire debes, quod patitur promissarius, quando
error dat causam promisso, tu vero in exprimendo sensu tuo negligens suisti. 'od erat alierum. s. 3Ta. 64uamsit Si error pro parte causam deir promissis, valebis pre purae r
424쪽
De modo sese alteri obligandi. 397
ti his. Quodsi enim peto parte error caulam dederit promisso, vis promise pro parte non dederit; promissio tanquam duplex spectaristonis pro potest, altem nimirum, cui error causam dedit, altera vero, arte in er- cui causam non dedit. Enimvero si error dederit causiam rore fando promisso, ea non valet I. 369. I si non dederit, valet s. ra. 3 ro. J. Quamobrem si Crror pro parte tantummodo causam dederit promissioni, valebit ea pro parte reliqua.
E. gr. Nuncius mihi assertur de morte agnati mei, qui me haeredem instituit. Ego in animo habebam tibi dare vestem eum proxime Doctor fies; nunc Vero intuitu haereditatis, quam mihi obtigisse puto, stare etiam constitui sumtus ad gradum impetrandum faciendos. Quodsi ergo dico: dare tibi volui
eum proxime Doctor fies Vestem; nunc vero, postquam mihi nunciatum est, agnatum meum mortuum esse, qui me hae- redem instituit, dabo & vestem, & sumtus. Promissioni causam dat error nonnisi quoad sumtus, non vero quoad vestem. Hanc igitur dare, illos non dare teneor. I. I T 3. . 'si nomissarius det dolo causam errori, sed non promissimi; mori ad G ct autem errore damnum facit Homissor soc resarcire t etvr iam,ι- νὸ μὲ ssarias. Etenim in hoc casu Valet quidem promissio iambi,d, uero . , damnum tamen, si quod se it ex eo errore promissor, a promissario resiarciendum esse codem modo ostendi tur, quo idem de damno a promissore resiarciendo ostendimus . I TI. Quoniam in genere demonstravimus, non valere promicsonem, si error dederit causam promisso; non opus demum est, ut ostendamus, promissionem esse invalidam, si promissarius dolo det causam promissonii neque enim hoc sibi aliud vult, quam ut dolose ad errandum induxerit promissorem, ut error promissoni causam daret. Patet etiam ex antea demonstratis nulla hic opus esse distinctione, utrum promisiarius fuerit doli particeps, necne, quando dolo data promit
425쪽
tendi causa. Casus igitur praeter necessitatem non multiplicandi.
s 74. . C sensus GUensium vi, vel metu incusso extorquere non lycet. ENii Oel metu enim natura homo liber est 3. 14 6.ρου I. Iur. nat.), adeoque munus in agendo non dependet ab ullo alio homine nisi a se ipso nom sit li- s. s3. pari. I. Furi nat. , & Vi libertatis naturalis permitten dum est, ut unusquisque in actionibus suis determinandis siu-um sequatur judicium, quamdiu contra jus alterius nil facit G.
II 6. pari. I. Pr. nat. . Enimvero qui consensium vi, sed metu incusso ab altero extorquere vult, is omnino vult alterum in agendo non dependere a propria voluntate, nec in actio
nibus suis determinandis suum sequi judicium, etsi id faciens
non agat contra jus ipsius, consequenter sit consensium alteri- us vi, seu metu incusso extorquere conatur, hoc ipsium facit contra jus alterius g. 239. pari. I. Phil. 'a' umv. . Enimvero nemo quicquam facere debet contra jus alterius j. 91 o. pari. I. Fur. naid. Ergo nemo quoque consensium alterius,vi, seu metu incusso extorquere debet.
Patet per demonstrationem praesentem, consensum vi, vel metu incusso extorquere idem esse ac particulam quandam Iibertatis alteri invito auferre velle nu. 3. 36o . Perinde igitur est, ac si tibi invito rem quandam tuam, incorporalem scilicet g. 498.part r. Iur. nat. , eriperet, consequenter extorso consensus vi, vel metu incusso facta aequipollet rapinae 3. sos. Part. t. Iu .nat . Quamobrem cum rapina omnis tege n turali prohibita si 3. 3 19. parti a. Jur. nat. consensus quoque extorsio vi. vel metu incusso facta lege naturali prohibita, consequenter alterius consensum vi, Vel metu incusso extorquere non licet f. IIo. pura. I. Jur. nat. . Quodsi dubites, num 'dici possit, te invitum consentire, quando consensus vi, Vel . metu extorquetur, relegenda hic sunt, quae de invita actione
426쪽
De modo sese alteri obligandi. 399
alias diximus f. pari. r. 38 I. Nil pract. univ& ad consensum vi, vel metu extorium applicanda.
f. s7s. Nemo alterum vi, vel mesu incaso adigere delet ad promis- An liceat vi, tendum. Etenim si alterum vi vel metu incusso adigere vis vel elu in- ad promittendum, vis utique ut alter tibi promittat, quod cusso Et promittere non vult, consequenter ut declaret, se velle tibi rum adpro- dare, vel facere, quod dare vel facere non vult f. 36r . , mittendum adeoque ut idem velit, quod tu vis. Quamobrem cum con- adgere. sentias, si idem vis, quod vult alter ut fiat s. 618.part. I. Phil. 'act. -v. . Qui Vi, vel metu incusso te adigere conatur ad promittendum, consensum tuum extorquere conatur. Enimvero nemo consensum alterius vi vel metu incusso extorquere debet I. 374.). Quamobrem nemo etiam Vi, Vel metu incusso alterum ad promittcndum adigere debet.
Diximus ante t. 3.3740, rapinae aequivalere extorsonem consensus vi, vel metu incusso factam. Eodem igitur respectu promissionis vi, vel metu incusso facta extorso rapinae aequiparari potest, atque ea de causa ex eo quoque inferri poterat eam esse illicitam, quia rapina illicita. Enimvero extorsionem hanc rapinae quoque aequiparare poteras, quatenus perinde omnino censeri debet suum alteri vi eripere, & jus ad id, quod alterius est, vi acquirere velle. Sed cum aequipollentia manifestior sit in casu priore, non opus est ut in casu posteriore eandem prolixe ostendamus. Poteramus vero propo- itionem praesentem aliis adhuc modis demonstrare, nisi praemittenda forent, quae in anterioribus nondum demonstrata fuerunt. Sane concupiscere aliena illicitum est, adeoque multo magis illicitum censeri debet vi, vel metu incusso alterum adigere, ut aliena concupiscenti promittat, quae sponte sua promittere non vult.
427쪽
Aη primis Quoniam nemo alterum vi, vel metu incusso adigeresi, ii. OA dζbζt ῆd promittendum 3. 37s.); quivi, vel metu incesso
metu evry--8 o /tterarum alterum AEdigit, nultam inde jus, id quor μοι. si υιlida. mittitur migeni, acyoirere 'test, consequenter cum nulla sit obligatio, cui non respondet jus ullum, ex promissione etiam vi, vel meIa exorta nasia nabi potes obbg.Iio, adeoque promissio
- omnis vi, vel metu extorta iri fida es. Absonum foret statuere, promissionem eam esse validim, seu ex eo jus quoddam acquirere promissarium, quod legi naturali repugnat. Quamobrem non satis consentientia sunt. quando Grotius de J. B. & Ρ. lib. a. c. II. f. II. promissionem vi, vel metu inculto extortam validam pronunciat, promissa rium tamen, propterea quod metum injustum intulit, teneri
assirmat ad liberandum promissorem. Quamvis enim hoc non ex eo sequi velit, quod inessicax fuerit promissio, sed ex eo potius, quod damnum injuria dem fi promissum accipiat; nihil tamen inde juvatur. Etenim si promissarius vi, vel meis
tu incusso damnum infert promittenti, cum nemini damnum inserre debeamus 3 6 3. pari. a. Jur. nat. , hinc etiam sequitur, quod promisso vi, vel metu extorta pro valida haberi nequeat jure naturali. Grottar igitur ipse suppeditat principium, per quod demonstrari poterat proposito praecedens
unde praetentem intulimus. Quando itaque Praetor Roma.nus quod metus causi gestum, pro rato non habet; non stricti juris rigorem aequuate temperat, quemadmodum nonnulli ajunt, qui cum sotio sentiunt, sed ipsum jus naturae sequitur, quod approbare nequit promissionem metu, vel vi extortam, quam metu, vel vi extorqueri prohiber. Grotius ideo hane, promissionem validam pronunciat, quia adest promittentis
consensus absolutus, non conditionalis, ut inerrante, cujus
proinde promissio invalida est . 369 . Enimvero cum cou- sensum alterius vi, vel metu extorquere illicitum si .s lege Diqitiam by Cooste
428쪽
De modo sese alteri obliganaei. ΑΟΙ
Iege naturali eonsensus iste declaratur pro nullo. Atque adeo is nec obligationem promissoris parere, nec ex obligatione, quae non existit, jus quoddam nasci potest promissario. Validitatem itaque promissionis consensus iste minime firmat.
I. III. Si meta ab alio incusso permotus tibi rei istius minime conscis suis,ia quid Romittam; promoto valida es. Etenim cum tuum non sit is
statuere de eo, num promissor omnia probe eXpenderit, quae in s. ipsi expendenda sunt, antequam promittat g. 43 - , nec leat promisi tuum e inquirere, cur tibi quid promittatur. Quamobrem i. cum tibi ignotum sit, quod tibi quid promittam metu ab alio incusso permotus; nihil obstat, quo minus tibi persecte o liger s. 363. ; Valida igitur est promissio, si metu ab alio incusso permotus tibi rei istius minime conscio quid promittam. Hine Sene lib. 4. Controversiarum Controv. 26. ait ita rescindi, quae per vim & metum gesta sunt, si vis & necessitas a paciscente adhibita est, cum ad me non pertineat, an tu cogaris, si non a me cogeris. Meam esse oportere cul-Pam, ut mea pinna sit. s. sT8.
diui meta incusso me permovet, us alteri rei istas minime conscio qui promittam; idem miti re sarcire senesar. Etenim
metu ab alio incusso tibi istius minime conscio quid promi tam . promissio valida est G. 377. , adeoque strVδnda re. 43 I. ,' conlequenter tibi praestare debeo, quod promisi s- Aniis is 4 3 o. . Quonam igitur absque metu incusso tibi nil promi-- ας sissem, adeoque nec praestitissem per hi th. qui metum incussit in causia est, ut jacturam rei meae faciam l. 48'parr. a. Fur. mar. . consequenter damnum mihi dedit s. IS. pari. a. Furinat. , idque dolosum I. 4 8 9. par t. a. Fur. nar. . Enimveroc Molpi Iur. NM. Pari IIU Eee dam-
429쪽
damnum dolo datum restarciendum est si s M. Para. a. Prinor. . Quamobrem si quis metu incusso me permovet, ut tibi quid promittam, cum sis ejus rei minime conscius; is idem mihi relarcire tenetur. Quodsi quis dubitet, damnum tibi dari, si metu incussis
permotus alteri istius rei minime constro promittas animo reis colendum est, quod particulam 'quandam libertatis suae alieneti I. 36o. adeoque rei cujusdam incorporalis jacturam faciat g. 487. Pura. a. Furi nat. , qui alteri ad faciendum perfecto sese obligat.
Domi,sio ob με μέν romist 'rim ς promissio invalida es. Etenim si quo inlisis ab M ocunque essicis, ut alius metu incusso me permoveat ad ,. . r tibi quid promittendum, perinde omnino est ac si ipse mo- - I79. .
Si quomodocunque suis, ut alius mera incusso me permovear
tum incussisses & hoc modo promissionem a me extorsisses. Enimvero si metu incusso promissionem a me extorques, ea invalida est s. s 6. . Ergo etiam invalida esse debet, si quomodocunque ossicis, ut alius metu incusso me promoveat ad tibi quid promittendum.. Valet hie illud pervulgatum: quod quis per alium facit,
per se secisse putatur. Ne vero sensus propositionis restrictior fiat, quatis fieri debet, ad animum revocanda dc probe perpendenda hie sunt, quae δe eoncursu ad actionem alterius demon. stitata sunt F. Io6. &seqq. pari. a. P/u pract unis. . Eum infitiem addoro lubet propositionem sequentem.
f. s 8O. abis μαγν M p 'is risi σου meram incussum promissori omo eun M. rediar. t, prom sio misi a s. Etenim si promissarius ad metumi promissori incussum quomodocunque concurrit, cum adactionem alterius concurrat, qui ad actualitatem actionis a terius
430쪽
terius quidpiam consert Io 6. pari. a. mil. Waa. - .P. is aliquo modo essicit, ut promissorem metu incusso permoveat ad sibi aliquid promittendum. Sed si quis quomodocunque essicii, ut alius metu incusio promissorem permoveat ad sibi aliquid promittendum ; promissis invalida est j. s 79. . tago invalida est promissio, si promissarius ad metum incussum promistari quomodocunque concurrit.
Quoniam multis modis ad factum alterius concuraeimus. quemadmodum alibi abunde ostendimur s. II I. eueqq. para. M. Phil. 'MI. univhinc prono alveo per modum corollari rum fluunt multi casus particulares, quos omnes perstringe-οῦ re velle supereuiam foret, cum nemo non per se hoc facere
possit. g. s 82.n promissarius novit, promissorem metu ab alio sitνι incusso Num vitia . Homittere; promissis non valet. Quodsi euim promissarius nO- ita metis abvit promitarem non promittere, nisi quod metus ab alio ipsi alis istassim erit incussiis; is perinde vult metu a promi recXtorque- vitiet proino promissionem, ac qui quomodocunque eruit, ut alius me- missionem. tu incusso adigat promissorem ad sibi promittendum, Me que perinde est, ac si effecisset, ut alius metum eidem incuist et, quo sibi aliquid promitteret. Entavero si quis quomodocunque essicit, ut alius mem incusso permoveat alterum
ad sibi quid promittendum, invalida est promisso .s 9. .
Quamobrem nec ea valet, siquidem promissarius novit.. pnomissiorem metu ab alio sibi incusso promittere. ,
Haeret vitium in aeceptatione, sine qua cum valida non sit promissoris obligatio. nec ex promissione jus ullum acquirat promissarius s3. 363 , idem in promissionem redundat, eam. que invalidam essicit. Nimirum acceptans vult promissionem metu extorqueri: id quod fieri minime debet s. 37s. . Vel. Eee a te auin Digiti so by Corale