장음표시 사용
451쪽
tendi tibi praestare tenetur, ubi tertius non secerit, quod ipsum facturum promiserat, nulla habita timone ratione diligentiae, vel negligentiae in facto alieno obtinendo.
Tunc patet, quaenam disserentia intercedat, quando factum alienum promittens aliquid de suo promittit, illo non obtento.& quando idem promittit in eodem casu poenae nomine. Nimirum quando quid non promittitur poenae nomine, id praestandum est, sive omnem diligentiam in tacto alieno obtinen- .do colloeaveris, sive nullam; quando vero quid promittitur 'poenae nomine, id dandum non est, ni ubi in facto alieno . obtinendo te negligentem praebueris, si quidem tertius non fecerit, quod ipsum facturum promiseras. Adest etiam haec disserentia. Si quid poenae nomine promittitur , ea moti um. est nil corum omittendi, quae ad obtinendum factum tertii requiruntur; si vero poenae nomine non promittitur, factum proprium tale motivum esse nequit: quin potius in eo casu libertatem faciendi, quid. velis, aut pro renata consultum visum fuerit, tibi reservas. E. gr. Dico: colloquar cum Titio, dabiti i quatuor aureos: Si non dederit, ego tibi duos dabo. Hic me non obligo ad omnem dandam operam, ut Titius tibi det; quatuor, & nisi operam dederim, ut ego tibi duos dare tenear. Sed promisso mere liberalis est, quae tanquam conditionem supponit, si Titius non dederit quatuor. Poena respicm debet factum proprium. non alienum f. I 84. Part. I. Iur. uat.): nisi quis ad alienum, quod poenam meretur 9. Io 8s. I 686.
Part. i. Dr. nut. , concurrat, poenae communicationi locus non est f. I 82.Part. I. Jur. nat. . Quamobrem hic non teneris ad
id, quod interest, s Titius non dederit; teneris tamen dare duos, quos proprio nomine promisisti conditionale, aureos, quamcunque adhibueris diligentiam, ut Titium ad dandum quatuor Permoveres. Ceterum hunc casum esse dabilem, immo altero, quo poenae nomine quid promittitur, frequentiorem, ipsa experientia loquitur.
452쪽
Apromittis re mihi facturum V promission oenam adjicis ἰ ubi Mnais, non feceris, quod poena nominepromisisti, dare debes. Etenim si dis ala, reus promittendi poenam adjicit promissioni, nisi secerit quod se facturum promisit; hoc ipso declarat, quod, secerit, se tibi hoc daturum esse β. 6o6. . consequenter si non fecerit, non obligatus esse vult nisi ad hoc dandum. Quoniam itaque promissarius acceptatione sua ultra volun-.tatem suam promissorem sibi obligare nequit g. 38a Y; ubi non fecerit, quod se facturum promisit, dare non .aenetur,inisi quod poenae momine promisit.
Si quis promittit, se sibi quid facturum, es non feceris, tu v modon isde damnum aliquod flassus, id resarcire tenetur, seu ad id renerari prem sor bd interes. Ostenditur eodem prorsus modo, quo siuprafacti pro uostendimus promtilarem facti alieni teneri ad id, quod inter tenearis adest, si fuerit negligeus in eo obtinendo s. 6o . . id, quia --
Quoniam plerumque in incerto est, quantum intersit, si proiners. missor facti proprii non steterit promtuo, ne quantitas ejus, quod debetur, incerta sit, promissioni facti profrii poenam adjici consultum est, praesertim s tua reseri, ut certo tempore fiat, ad quod faciendum reus promittendi sese obligavit. Ita nimirum in statu naturali aevitantur bella s3. o 8. , in civili lites non redduntur dissiciles, quatenus probatu dissicile, iquantum intersit. Quamobrem etiam Imperator I. I. de V. O. optimum esse judicat, ut s stipulemur aliquid fieri, vel non fieri, poena subjiciatur, ne quantitas stipularionis in incerto sti
E. gr. Si architectus domum intra annum non aedificaverit, .&tu sis mercator, nec habeas commoditatem exponendi merces
tuas, cum hic damnum, quod pateris sit lucrum cessans, imcertum vero fit, quantum lucrari potueris, id, quod interest, in incerto est. Supponimus dc hic, quemadmodum in interio.
453쪽
. ribus, lucrum cessans esse damnum, prouti & vulgo habetur& in communi sermone damnum pati se dicit, is, cujus lucrum cessat. Quamobrem & teneri ad id quod interest & damnum datum resarcire, a se invicem non distinximus. . Quodsi vero ruis sne probatione admittere nolit, lucrum cessans recte adamnum referri; id ostendere lubet, ne quicquam dubii circa demonstrationes anteriores aliasque subsecuturas superesse possit ita, qui jure Romano animum habent imbutum. I. 6I3.
Lacrum dicitur res, quae bonis nostris superaccedit, ii dem non deminutis. Quamobrem cum locupletiores fiamus, quando res quaedam bonis nostris siuperaccedit, iisdem non deminutis, . s8 a. an. a. Iur. nat. , lucro incimur locupletiores. Vnde etiam Luerum definiri poterat, quod sit res, qua fimus locupletiores.
Egr. Mercator vendit mercem, quam emerar pretio duorum aureorum, tribus aureis. Unus ergo aureus superaccedit bonis ejus, nec ut accederet, hona erant diminuenda r Iucrum igitur est unus aureus. Similiter patet, eum uno aureo fieri locupIetiorem, cum tantundem nunc plus habeat, quam h huerat ante 3. 33a .part. a. Jur. t. Et hinc dennuo intelligitur, lucrum esse unum aureum, ac ideo aureum unum lucr tus etiam dicitur.
f. 6Iq. Laeram Latrum cessare dicitur, si, quando id obtinere poteramus, quando ces impedimur, quo minus obtineamus.
E. gr. Si opera tua quid lucrari poteras, morbo autem imis pediris, quo minus hoc fiat; lucrum cessat, Similiter si me cator impeditur, quo minus merces suas in loco commodo exponere possit, consequenter quo minus Iucretur, quod eas vendendo lucrari poterat, Iucrum cessat. Non abhorrent haeca recepto loquendi usu, quod nemo non adr ας potest mo. ad Dissiligoo by Corale
454쪽
De modo sese asteri obligori. 427
do ad circumstantias animum attendere velit, quando de lucro sermo sit.
g. 6Is. Latrum dicitur certum, quando certo constat, nos id Ob- Crium ntinere posse, seu obtenturos esse: Incertum vero, quando cer- incertum to non constat, nos id obtinere posse, seu obtenturos esse. amo Maeaantitas vero lucri inceria est, si quidem satis constet. nos lucrum. lucrum aliquod obtenturos esse, vel obtinere posse, non tamen satis constat, quanti id sit.
E. gr. Si mercator in loco commodo merces vendibiles exponere potest, dubio caret, quod quasdam sit venditurus. adeoque eas vendendo aliquid lucraturus. Lucrum adeo ejus certum est. Enimvero cum non creto constet, quot suarum mercium & quasnam sit venditurus intra certum tempus ἔquantum sit lucraturus, dici non potest. Quantitas adeo Iucri inceria est. Enimvero si coto non constet, an hodie memces quasdam sit venditurus, consequentre quid lucraturus, lucrum quoque hodiπnum incerium est.
g. 6I6. Si lucrum cessare debet, necesse es ut rerum fueris, res has inale i quantitas fuerit incena. Quando enim lucrum cessare debet, crum cesset. nec Je est impediamur, quo minus obtineamus, quod alias obtinere potuissemus s. 634. , consequentet certo constare debet, nos lucrum istud obtenturos fuisse, nisi impediti suiμsemus, quo minus Obtineremus. Enimvero quando certo Constat, nos lucrum aliquod obtinere posse, id certum est I. 6is . . Quamobrem si lucrum cessare debet, necesse est.
ut certum fuerit. Eaod erat unum.
Certum vero esse potest lucrum , etiamsi ejus quantiatas incerta sit I. 6is . . Quamobrem cum lucrum cesset. quod certum erat per demonstrata; Idem etiam cessabit, etsi ejus quantitas incerta sit. Σuod erat alterum. Hhh a ta Ita
455쪽
Ita in exemplo mercatoris,. qui merces suas in loco commodo exponere impeditur certum est, eum quasdam Venditurum, adeoque aliquid lucraturum fuisse, etsi non constet, . quantum fuisset haec Iucrum. Cessat igitur ejus lucrum, etsi hujus quantitas incerta sit.
. 6 3 I. Quoniam lucrum certum sit necesse est, quod cessare debet I. 6i6. ; lucrum minime cessat, quod incertum es 63 3. ,. adeoque multo minus, quod obtineri non posse satis constit. Aliud nimirum ess earere lucro, quod habent alii, Vel quod
ru habere malles, vel etiam non tantum lacrari se quantum tu crantur alii, aut tu lucrari malles p aliud vero cessare lucrum. E. gr. Si Medicu& vendendo medicamenta arcanae tantundem lucrari nequit, quantum lucratur alius,. vel nulla haberi quae vendere possit; lucrum cessare minime dieendum. Ast siquis alius, qui quotannis vendendo medicamenta suae compositi O. . nis multum lucratur, impeditur,. quo minus ea praeparare POL sit, vel praeparata vendere prohibetur tum omnino lucrum cessat. Ita si opera tua lucrari quid poteras, nemo autem fuerir, qui eam conducere velit; lucrum non cessat, sed nihil lacrari potes. Ast si adfuerint, qur operam tuam conducere velint, tu vero impediris, quo minus eam locare Possis, cessabit utique lucrum tuum .
Durum terrum est res in dominio mino exritara: Lucrum
enim est res, quae bonis nostris, adeoque rebus iri dominio nostro existentibus 3. 448. para. a. Iun. nai. se superaccedit. Quodsi ergo fuerit certum ; ea rebus in dominio nostro existentibus superaccedet s. 6is. , consequentex in dominio Rostro extitura est
in Lucrum, antequam fuerit obtentum, bonis nostrix annume rari non potest, nec ideo est res, quae actu in dominio, nostro existita
456쪽
existit. Quatenus vero certo constat, nos idem obtenturos , eatenus etiam certum est, rem aliquam in dominio nostro exti- . turam. Ita fi certum est, me lucraturum centum aureos ς ceristum quoquo est, centum aureos in dominio meo extituros.. g. 6 I9..
Quoniam nostra est res, quae in dominio nostro eXistir Irim porro
. Ia 4. para. a. Fur. nat. , lucum vero certum reS est in d expen asi ιν minio nostro extitura f. 6o 7.); lucrum certum est res, quam
fram futura- certo novimus.. Ita in exemplo paulo ante dato, centum aureos, quos me Iucraturum certum est, meos fore certum est..
Aut impedis , quo minus lucrum alias certum Himeas; is Emerus -- Pedit, quo minus res tua fiat, quae abas tua ora erat. Etenim
lucrum certum est res, quam tuam. sere certo nosti I- 6 9. - lucra ceriti Quamobrem qui impedit, quo minus lucrum alias certum obtineas ; is omnino impedit, quo minus res, tua fiat, quae alias tua sutura crat.. . 62 ria V lacrum tuam cessare facit , dammum tibi dare censendus Cessans luos. Etenim qui lucrum tuum cessare facit, is impedit, quo reum numminus idem obtineas, cum alias obtinere potuisses s. 6r 4. quaretur consequenter impedit , quo' minuS lucrum alias certum damno. obtineas g. 6as . . Enim Vero qui impedit,. quo minus lucrum certum alias obtineas, is impediri quo minus res tua fiat, quae alias tua sutura erar β. 6ao. , consequenter eandem absque Voluntate tua, quod per se pater, potesta- ti tuae ita subducit, ut ea tua fieri minime possit a 6. to xJacturam sui faciet, si res quaedam sua ejus potcstati ita subducitur absque voluntate sua, ut eam nunquam reCuperare pos.
457쪽
sit 3. 487. 'et t. a. Fur. mi. , atque adeo jacturam rei, quae sua futura erat, secisse dicendus est, si ea potestati ipsius ita subducitur, ut ipsius fieri minime possit. Quamobrem cum damnum det, qui facto quodam suo, vel etiam non facto in causia cst, ut jacturam tui facias β. 488. 8art. a. Iur. nat. ἐdamnum omnino dare dicendus est, qui lucrum tuum cinare facit.
Videmus itaque Iuerum cessans recte aequiparari damno, atque adeo sub hoc comprehendi posse, ut adeo, quae de damno dato demonstrata fuerunt, ad lucrum etiam cessans apis vplicari queant, neque opus sit, ut de hoc ea seorsim demon strentur. In ipsis nimirum demonstrationibus propositione praesente tanquam principio uti poteramus, vi principii reductionis reducendo luerum cessans ad damnum datum. Quamis obrem abunde sufficit arquipollentiam damni dati & tueri cessantis a nobis fuisse evictam, cum nemo non ultro de damno sibi dato conqueratur, si quis essecerit, ut lucrum ejus cesset. manifesto indicio quod lucrum cessans damno dato aequiparetur. Poteramus itaque usu communi loquendi non invito de finitionem damni ad lucrum cessans aperte extendere, scilicet quod sit jactura ejus, quod nostrum est, Vel nostrum esse poterat , nisi aliter consultius visum fuisset.
Damnum emergens & lucrum cessans communi nomine appellantur id, quod interes.
Notandum vero est, ad Iucrum cessans etiam reserri, si qua alial sunt nobis utilia vel jucunda, quae, quatenus aestimationem recipiunt, in lucro ponuntur, iisdem Vero carere cogimur, veluti si privemur voluptate ex re ob assectionem singularem percipienda.
Si ob factum quoddam tuum, vel non factum, sive dolosum, sive
458쪽
De modo sese alteri obligand 431
culpo sum alter damnum quoddam ineurrat, aut lucrum quoddam ejus Mamis adcesset; ad id, quod interest, teneris. Etenim si Ob faetiam quoddamMyiad tuum, vel non factum, sive dolosium, sive culpossum alter dam- ires. num incurrat; damnum ipsi datur dolo tuo, vel culpa tua, quod per se patet. Damnum igitur, quod alter ob factum, vel non factum tuum incurrit, resarciendum est I. 38O. 8art. a. Fur. nat . Quod si ob idem factum lucrum quoddam alterius cesset, cum damnum tibi dare censendus sit, qui lucrum tuum cessare facit M. 62I . , damnum vero dolo, vel culpa datum resarciendum sit . I. 8O. pari. a. Furi nat 0, quicquid etiam hujus damni est,
resarciendum, consequenter tantundem restituendum, quantum Valet res, quam habere poterat, nisi a te impeditus filis. set I. IT a. pari. a. Fur. nat. g. 6I4. 613. huj. . Teneris adeo alteri non minus de lucro cessante, quam damno emem gente. Quamobrem cum damnum emergens lucrum ces.sans sint id, quod interest I. 6aa.. ; si ob factum quoddam tuum, sive dolosum, sive culposum, alter damnum quoddam incurrat, vel lucrum quoddam ejus cesset, ad id, quod
interest, teneris. Atque adeo lassicienter ostendimus, ex eo, quod ad damnum datum resarciendam teneamur, nos etiam teneri de lucro cessante, consequenter damnum datum resarcire idem esse ac
praestare id, quod interest. Modo principio reductionis rite uti noveris , multa statim patent, quae alias dissiculter perspiciuntur. Ne tamen serupulosoribus dubium quoddam adhuc supersi, quaedam adhuc monenda sunt. In demonstranda obligatione damnum datum resarciendi supposuimus g. 68O.pura. a Jurinat. , alterum non minus habere, quam habere debebat g. 379. n. a. Dr uat. : id quod contingit ei, is qui damnum patitur 3. 373. para. a. Fur . nat. P. Ast si lucrum cessat, minus habes, quam habere poteras cf. 6I4. . Enim-vvo s concedere nolis, eum minus habere, quam habere debem qui non habet, quod habere poterat, facillime demonstrare Diqitigod by Corale
459쪽
non impedi . rarmare possumus, non minus nos obligatos .esse ad non incie dum, ne quis minus habeat, quam habere poterat, quam ostea.dimus non esse esticiendum, ut quis minus habeat, quam habere debebat W9. pari. Iurinat.): quem in finem addere lubet propositionem sectuentem 6 a 4 Nemo incere debet, ut aure minus habeat , quem habere por
Nemo alterum impedire debet, quo minus consequa enaei. M al. tur aliquod bonum Animi, Corporis ac tortunae 696. para. ter plus ha- f. Prinat. . Qua in Obrem cum minus habeat, quam haberebe. . quam poterat, qui cvere debet bono quodam animi, corporis ac, e habes. se tunae, quod consequi poterat ἱ nemo essicere debet, ut .auter minus habeat, quam habere poterat.
Videmus adeo, quod in omni sua latitudine per modum eorollarii inserri possit obligatio non ossiciendi, ut alter minus habeat, quam habere poterat: neque enim praeter bona animi, corporis ae sortunae dantur alia, quae homo habere potest. Possunt autem & animi, & corporis bona, immo etiam bona fortunae, quae a rebus .corporalibus in dominio existemtibus disserunt, veluti 2Ionor, certo pretio aestimari: quemadmodum dudum agnovere Icti Romani & ex iis, quae suo loco de pretio rerum demonstraturi sumus, clarius elucescet. Et hoc respectu ad lucrum cessans refertur carentia cujusvn boni sive animi, sue corporis, sive fortunae, quod ponsequi poteramus, quominus autem consequamur, impedimur. Ceterum ex principio hoc generali, lucri cessantis ad damnum non facta reductione f. 6ar. , in omni sua latitudine absque ulla fictione in inveniendo & demonstrando concessa ac utiliter adhibita demonstrari potest, quemlibet alteri teneri ad id, quod interest ex facto suo. At non facto, si ad illud omittendum, hac
autem committendum obligatur. Neque eni existimandum est, uno tantum modo demonstrari posse, quae vera sunt, dc non rus unicam este viam, quae ad Veritatem latento ducit. Ne --
460쪽
De modo sese asteri obligandi. 433
Ne vero assirmasse videamur, quod fieri minime possit, sequem otia addere lubet. 6 a S
M id, quod interes, teneri dicitur, qui obligatur alterum re-βuid si tristituere in eum statum, quo perinde est, ac si ipse secisset, vel Aeri is M. etiam dedisset, quod non fecit, vel non dedit, aut, si non fe- quod intercisset, vel etiam non dedi lIet, quod secit, vel dedit. s.
E. gr. Promitto aedificare domum tuam intra annum. Si non fecero, tu conducendo aedes alienas locarium solvere t neris, vel, si fueris mercator, destitueris' loco commodo merisces tuas exponendo, adeoque cares lucro, quod habere poteras, squidem merces tuas vendere potuisses. Qu si ergo ego teneor ad id, quod interest, te restituere debeo in eum statum, qui futurus erat, siquidem domum tuam intra annum aedificassem, adeoque in casu priori restituendum est locarium, in casu posteriori dandum, quanti aestimatur lucrum, quod habere poteras. Similiter si tibi vulnus inflixi, impensas illi s nando facere ac dolores pati cogeris. Quodsi ergo ego te neor ad id, quod interest, in eum statum restituendus, qui futurus erat, si vulnus nullum tibi inflictum fuisset, consequenter non solum restituendae sunt impensae, sed dolorum etiam per pessio aestimanda, & quanti valent tibi dandum, ut jam taceamus alia, quae non minus aestimationem recipiunt, Zc quibus carere debes. Quodsi ex contractu tibi dare debeam kituris
nundinis quadraginta aureos, ego Vero non dederim, ac tu propterea mutuo sumere coactus fueris pecuniam & usuras .
solvere; has ego tibi restituere reneor, si teneor ad idi quodae interest. Exempla haec abunde .loquuntur, nos Phrasin non' aeeipere in significatu a Jure Romano alieno.
I. 6 a 6. si quis minus habet, quam habere debet, vel 'te atἰ pro e - uania re. kea quod ra obligationι tua non satisfeci I ad id, quod interest, se-neamur ad