장음표시 사용
691쪽
scientiam habuit : hic Centimanus appellatus es, Appiam viam pravit, Θ aquam Claudiam in πιι, ρο de . rrho in urbe non recipiendo sententiam tu sit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est: primum de Uurpationibus , qui liber non extat. Idem
Appius Claudius, qui videtur ab hoc processe , R. literam in υenit: ut pro Valsi , Valerii essent, Npro Fus iis Furii.
Vult autem imprimis peritus Publius Papirius , qui leges Rc-μ gias in unum contulit. J De eodem Papirio sermonem hahere videtur Pomponius in g. h. h t. quamvis eidem Sexti praenomen tribuat: quippe cum ne quidem ipsi antiqui auctores de Papirii praenomine inter sese convenerunt , mirum nobis videri non debet Ictum nostrum , qui ex eorum monumen istis, suam de juris Romani Historiam composuit, non adeo de eo sibi quoque constitisse. Dionysius & modo C um, modo Manium sive Mamium Papyrium vocat. Putat Cujacius P. verius praenomen. Complures, ait, libros manu scriptos pro Sexti, habere hanc notam praescriptam v I. quae forte mendum poperit An idem Pontifex Max. an vero Rex sacrificulus fuerit, in incerto quoque. Hottomarmus putat, eundem hunc nostrum Papyrium fuisse, quem primum Regem sacrificiorum creavere, virum quietis amantissimum , ut tradit Dionysius. Verum cum idem auctor nostro Papirio praenomen C i tribuit , quem Regem autem fuisse scribit sacrificiorum, Manium appellat, videtur diversus Manius Papirius Rex sacrorum primus Post exactos Reges ab eo, quem leges Regias in unum contulisse tradit Jctus noster. Quicquid sit, certum esse videtur nostrum Papirium floruisse Tarquinio Superbo regnante, & sub initio libertatis Romanae, eumque post liberatam ab importuna Tarquinii dominatione civitatem, leges Regias tam sanctas quam profanas , quatenus novae Reipub. formae conveniebant , in usum publicum deduxisse, atque uno comprehendisse volumine Quod jus civile Disiligod by Cooste
692쪽
6sa Ex ERCITAT. IN HISTOR. POMPON Papyrianum appellarunt. Imo quia, ut inquit Ichus noster, s. i. de suo nihil quicquam adjecit, sed quod leges sine ordine
latas in unum composuit. RTvard Iib. I. cap. I. de auctoritata
te prudent. jus Papisianum & Sextum Papisium rectitis hic te gi posse inquit, quam jus Papirianum , quam Sextum Papirium, & ut suam sententiam vero consentaneam probet, adducit' locum Ciceronis Dis. adfamil. lib. 9. descriptum. Ubi ita Papirio Paeto scribit, Epist. a I. Sed tamen, mi Paete, Osid tibi venit in mentem negare , Papirium quemquam , nisi
plebejum fuisse t 'uerunt enim patricii minorum gentium, de
quibus ad s. 9. h. t. quaedam in chartam conjecumis) quorum priuceps L. Papirius Mugillanus, qui ConfuI cum L. Sempronio Atratino fuit, cum aute Censor cum eodem fuisset, annis
post Romam conditam CCCXII. Sedium Papii dicebamini. Postiunt , XIII. fuerunt Fua Curuli ante L. Papirium Crasseum, qui primum Papisius es vocari desitus. Quemadmodum Vale. si ec Fusii, postea Valerii de Furii dicti fuere. Quinctil. I Ai Nihil autem dissicultatis habet , quod Pomponius supra
dicto g. a. tradit , Papyrium illum, qui leges Regias variis temporibus latas, in unum corpus compositas divulgavit, vixisse quidem temporibus Superbi Regis , atque e principalibus suisse viris: verum Superbum, cujus ibi mentionem Δ.cit, Demarathi Corinthii filium fuisse, & consequenter longe ante exactos Reges Papirium noli rum floruisse diccndum , in eo fallit. Ad dictum enim g. a. errorem Jcti nostri demonstravimus, de Ostendimus non Superbum, sed rarquiuium Priscum filium Demarathi Corinthii fuisse, idcoque Pomponium errasse in nomine. Verum hunc nodum dissisivimus, dicendo Tarquinium Superbum non quidem fuisse Demarat hi Corinthii filium, verum quia a Tarquinio Prisco genitus Hus ne .pos fuit, δc consequent cr sub generali verbo sitii satis comere.
hendi potuit, juxta I. 8 . F. de V. S. ubi inquit Jctus: δειIiorum appellatione omnes liberos intelligi. Ergo dc nepotes , quippe quos appellatione liberorum contineri perspicimus ex L in o. e. eodem. Vide plura ad dictum g. a nobis annotata. Cui accedit, quod Dionys. Halicarnassi lib. 3. antiquitatum auctor diligentissimus, tradit in vita Anci Marcii , eum mmentarios, quos
693쪽
s, ipsise in tabulas , sis' in foro proposivisse legendas quibi fibet,
quae tandem inquit vetustate sunt abolitae s nondum enim in usu erant columnae aereae , sed in quernis tabulis incidebantur tam triges , quam sacrorum ritus: quae tabulae post exactos Reges rumam 'in stibi cum usum revocatae sunt ter summum Pontificem C. Prigdirium. Ab hoc Appius Claudius , unus ex Decemviris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. J Claudia familia duplex fuit, patricia & plebeja, nec potentia tamen nec dignitate altera minor, unde Ascon. in Cic. pro Scauro: Fue runt duae familiae Claudia: earum , quae Marcelorum anellata es, plebeja: quae Pulchrorum, patricia. Et ipse Cic. lib. I . de oratore : 2uid, qua de re inter Marcellos , is Claudios patriarios Centumviri judicarunt 2 cum Marcelli ad liberti filios stirpe, Gaudia patricii ejusdem nominis hereditatem , gente ad se rediisse dicerent , nonne in ea cauo fuit oratoribus de toto stirpis ae gentilitatis jure dicendum. Utrum vero hae familiar, quemadmodum ejusdem nominis , ita quoque ejusdem originis fuerint,
Notat Torrent. ad Suet. in Tiberis cap. I. complures ejusdem nominis , ac fortassis etiam originis familias eodem tempore& patricias & plebejas fuisse. Ut de Cornelia testatur Cicoro 1. de legibus. Et de Papiria familia lib. 9 Dis. ar. Quod
evenire certum erat, cum nou tota gens aliqua, verum cer
ta tantum ejus gentis familia vel a plebe transibat ad patricios , vel a patriciis ad plebem. Orta autem est haec nobilis familia ab Regillis Sabinorum oppido , unde apud Tacitum Annal. . Post Sabina nobilitas, i Attus Clausus, ceteraeque Ciauin diorum efigies , longo ordine spectarentur. Ab hoc Atto sive Appio Clauso fuit propagata Appiorum familia, qui Regillis
Romam recens conditam , cum magna clientum manu com
migravit, auctore Tito Tatio consorte Romuli. Sueton Tib. eap. a. Et Liv. lib. h. eo. I 6. Seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabin f, aliquantum inde viritim transtulit ad Romanos. Namque Appius Clausus , cui postea Appio Claudio fuit Romae nomen , cum pacis irae auctor a turbatoribus belli premere-Pp p p tur,
694쪽
6s . Ex ERCITAT. IN HISTOR. POMPON.
rar , nee par factisvi esset, ab Regulo magna clientium manu Romam transfugit. Quod accidit, ut tradit Suet. in Tib. sexto mre post Reges exactos anno. Cui post suum adventum non civitas tantum data est, verum a Patribus inter patres quoque lectus est. Liv. iunio loco. Atque paucis interjectis annis Conissutatum obtinuit. Deinceps procedente tempore, duodetriaginta Consulatus, Dictaturas quinque,Censuras septem, Trium ἀphos septem, duas ovationes haec familia adepta est. Sueti in
Dib. d. I. Ex illustri hac familia noster Iurisperitus originem ducit, natus ex filio illius Appii Clausi Regillani, quod cognomen & illi mansit, viro Consulari , homine acri de plebi
infesto. Liv. Lb. a. cap. s6. Suae vero familiae gloriam magis assiixit, quam honestavit. Adolescens autem patri, cui diem dixerant Tribuni, ante judicii diem sive inventa sibi morte, sive morbo, supremum diem obeunti, Pietatem egregie praestitit. Prolato enim inquit Dionysius lib. 9. in forum cadavere, stius evus a Tribunis 2 Coss. petiit, ut quod instituto m0 ram in praestantium virorum funere soleret fleri, sibi quoque eon-eionem de more cogere, G: funebrem super patre orationem habere
permitterent. Tribunι vero, dum populus asiue vocaretur a Cou- sutibus, ob iterunt, ae denunciarunt adolescenti, ut cadaver e soro tuleret. Non tulit hoc popuIus , nee dissimulavit hanc ivv-riam, ni inb noratum corpus Πiccretur ; sed permisit adolescentem patri extremum tis morιbus receptum bonorem persoreere. Sic quO-que Liv. lib. 9. eap. 6 l. Ante tamen quam prae dirita dies zeniret, morbo moritur, cuias Iaudationem cum nruani plebis imp dire conarentur, plebs fraudari solenni honore supremum diem tanti viri voluit: S laudationem tam aequis auribus morsus audιυrt, quam viva accusationem audiverat, Es exaequias frequens celeb avst. Postea cum anno trecentc limo altero, quam condita Roma erat, iterum civitatis formae mutandae plebem cupido cepi illat, a Consulibus ad Decemviros, quemadmodum a Regibus a me ad Consules, imperium translatum est. Decemviri itaque creati sunt, quorum in numero legum potissimum creandarum causa Appius Claudius, de quo nobis sermo; quia enim in eum annum Consul designatus erat, pro honore ipli honor reddebatur. Collegis quidem suis aequalis honore, verum
695쪽
DE ORIGINE IURI . 6sspotestate longe superior , quippe apud quem , ut tradit
Livius', regimen totius Magis,atus erat , favore pubis. Initio Magistratus summa moderatione & aequitate usus est in plebem , adeoque novum sibi ingenium induerat , ut plebicola repente omnisque aurae POPularis caPtator evaderet, pro truci saevoque insectatore plebis. Postquam vero decem tabulas legum confecissent Decemviri , eaeque ingenti hominum exspectatione essent propositae, Vulgatur rumor, duas deis esse tabulas, quibus adjectis , absolvi posset velut corpus omnis Romani juris. Quae exspectatio, cum dies comitiorum appropinquaret , desiderium Decemviros creandi iterum fecit. In annum sequentem eandem potestatem & dignitatem rursus o tinuit. Atque tum demum detracta larva , suo vivere ingenio coepit, suosque collegas , priusquam inirent Magistratus,
in aeuos mores formare, ut omnia pro suo nutu& arbitrio administraret. Cum autem natura pronus esset ad vitia, multa
crudeliter & libidinose, haud abnuentibus collegis , exequebatur , cujus argumentum satis erit exemplum intempestivi &scelerati amoris ejus, quo ardens L. Virginii filiam alteri desponsatam stuprare conatus fuit, notasse ad I. 24 b. t. ad quem mitto lectorem. Hinc inquit Suet. in Tib. multa multorum Claudiorum egregia merita , multa etiam secus in Rempub.
admisia. Quorum in numero ponit illud Claudii Decemviri detestandum facinus , qui cum legibus scribendis εe justitiae
administrandae praeerat, ipsunrjus quasi pedibus conculcavit,3c foedissime violavit , dum conatus est virginem ingenuam per vim, libidinis gratia, in servitutem asserere. Post hunc Appius Claudius evusdem generis maximam stentiam habuit. Hic Centimanus appellatus est. J Centimanum appellatum putat Antonius Faber in suis rationalibus ideo, quod pluraticisset in Republica ornanda, quam ab uno homine fieri potuisse crederetur. Sed verius est, male Pomponium eum Cenisti manum appellare, illud enim cognomen habiae, non Claudiae gentis proprium D i ste, testis est Livius. Itaque pro Centimanus Caecus potius legendum cum aliis viris doctis arbitror,
evincit id ipsum Jctus Ulpianus I. I. g. s. d. de postulando, pius denique Claudius Caecus confidiis publicis intererat ,--
696쪽
636 Ex ERCITAT. IN HISTOR. POMPON. Mnatu meri mam dixit sentensiam detorrhi eaptivitate. Hoc eodem nomine eum Suet. iu TU. appellat , cum in. quit , Sed ut praecipua commemorem, An s Caecus serietatem eum Rege PFrrho, ni parum salubrem, miri dissuaser. Ita quoque Uerr. in Fastis , atque Appianus in Samniticae Histo. rue fragmentis. Crassus primum deinde Caecus appellatus est. Frontinus de aquaeductibus. Censor fuit anno V. C. I. L. Papirio Cursore s. & C. Iunio Bubulco x. Eoss. collega ei
datus C. Plautius, velut alii volunt, L. Claudius, qui Venox cognominatus est, ob inquisivas aquae venas. Quamquam clara admodum fuit ejus Centura ob multa quae fecit praeclara opera, tamen Senatorium amplissimum ordinem foede inquinavit, allegendo in Senatum libertinorum filios. Suci. in Gaud. eap. a . quam Senatus lectionem infamem&invidiosam vocat, Liv. ob. 9. cap. 29 quamobrem collega Appii sese Magistratu abdicans , solus caetera perfecit, quo contigit, ut feliciorem ad
posteros transmiserit sui memoriam.
piam viam pravit. J Sic enim Liv. dict. sic intimoriae tamen felicioris ad posteros nomen i nil, quod viam munivit, es aquam in urbem duxit: id est, lapidibus stravit. Ita quoque
Cic. pro Caelior Appius Claudius pacem P rrbi diremis , aquam adduxit, viam munivit. Et pro Miloner me enim j spe abi is dicitur perinde, quasi talpius sue Caecus viam manierit, non qua populus uteretur , sed Dbι impune sui risera latrocinarentur. Ab auctore vero, Appia denominata est, cujus quoque fit mentici in L I. g. s. p. de legat. 3. ubi , Concubinae infer caetera his verbis legaverat : Fundam in Appia cum viviso suo contubernati sus cs suis dari volo. incipit autem a porta Capena, ca I titudine , ut plaustra duo ex adverso sibi occurrentia liber exciperet. Quam viam Caesar Dictator vel exornavit vel restituit. Commissa dehinc illi Appiae viae cura , ingentes prO- degit pecunias. Novissime vero Trajanus eam rellituit, de Brundulium usque liravit. Martianus in urbis Romae Typographia ob. 7. cap. II.
Et a uam Claudiam induxit. J Quod & Livius testatur loco
statim allegato, Anienem nimir. ut videre est apud Plin. cap. 3 . a virιs ι sis. Unde haec quoque ab auctore aqua Claudia
697쪽
DE ORI G1NEI Uad s. os dia dicta est..Quae alias Appia vocari solet, fortasse ad diffvirentiam aquae, quam Claudius Caesar in urbem induxit. Ait Martian. lib. ψ. cap. 2I. Ommum autem primum Appium CI-dium ex agro Lucullano arcuato opere deduxisse aquam, ab eodem auefore Iiteris traditur. Vui noUem filum aquas suo tempore in urbem Luxisse seacommemorat. Nunc autem in urbem iniquunt
Appia, rinio vetus, Martia, Tepula , Iulia, Hrgo , AI eti-ua , quae eadem vocatur Augusa , Claudia, Anio novus. Et de orrho in urbe non recipiendo Rutentiam tulit. J De eo Cic. eap. 6. de Senea. t Ad Appii Claudii Mectutem aecedebat
etiam, ut caecus eli: tamen Is cum sententia Senatus inest rea
ad pacem, fg sedas faciendum cam PFrrho, nou dubitavit dicere illa, quae versibus persecutus es Ennius: 2uae vobis mentes recrae quae flare solebant Ante hac, dementes me Axere via λωteraque fravi me : notum enim vobis earmen es: ae tamen ipsius Antii extat oratio. Atque hane egit ille septem S decem aunos post alteram Consulatum : eum inter duos Constitutus anui decem intemuissent, Ouforque aute Cou latum superiorem fuisset: - Ex quo intestigitur, Hrrhi bello grandem sane fuisse : S tamense a para ibus accepimus. Sic quoque in Bruto: Fofumus pium Claussium suspicari disertum , quia Senatum jamjam inelinatum a P rrhi pace revocaverit. Et Valer. Max. cap. I 3. I b.
8. tradit, Appium jam sessum vivendo, se in Curiam lectica deferri jussisse, ut cum Pyrrho oeformem pacem fieri prohiberet. Et Liv. Misom. I 3. memoriae prodidit , Cyneam legatum a Pyrrho ad Senatum missum, petiiste, ut compone clae pacis causa Rex in urbem reciperetur , de qua re cum ad frequentiorem Senatum referri placuisset, Ap. Claudium, qui propter invalatudinem oculorum, jam diu a publicis consiliis abstinuerat, venisse in curiam , & sententia sua tenuisse, ut id Pyrrho negaretur. Unde Ovid. in 6. Fas. Appius est auctor: orrbo qui stace negatia, e ullum animo vidit i lumine captus erat
Ulpianus Ictus in I. r. g. s. inquit, Appium Claudium CF-
698쪽
εs8 Ex ERCrTAT. IN HlSTOR. POMPON. cum cum consiliis publicis intererat, in Senatu severissimam
dixisse sententiam de Pyrrhi captivis. . Σ .R ni
Hunc etiam actiones scripsisse traditum est , primum de Uurpationibus, qui liber non extat. J Scit. libellum illum composuisse de actionibus legitimis, quem Enaeum Flavium scribam ejus surripuisse de populo dedisse, supra ad g. 7. annotavimus, a quo dictum jus Flavianum , quod multo Justius Appianum
vel Claudianum dici debuisset. Fab. iv Kational. ad h. t. Praeterea de usurpationibus scripsisse eum, refert Pomponius, verum hunc librum sua aetate desiderari refert. , Est autem usurispatio legis actio , qua usucapio interrumpitur. Si enim id quod pollideo, necdum tamen usucepi , ab aliquo solennater usurpetur , sive apprehendatur, is, si ejus rei dominus est, possessionem meam sua usiirpatione interrumpit. Nulla enim usucapio procedit, ubi continuatio possessionis deest, atqui usurpatio est possessionis interruptio, ergo usucapionem impedit , quia continuationem possessionis tollit. Scribit Cic. pro Cecinna: Legem in I. XII. tab. jubere usum liue auctoritatem'-di esse biennii. Idem in Topicis scribit , ex eadem lege usum 6ν auctoritatem Duri esse biennii: ceterarum rerum usum esse amnuum. Ex quibus perspicimus, duo ea lege contineri, sine qui- bus nulla procedat usucapio, scit. possellio , quam usum vocat Cicero, & tempus: & quidcm ejusmodi possessio, quae
continua est , non interrupta, nulla interveniente usurpatione. Ita enim Icti notant, usu pare in legibus non uti , in quo sensu apud oratores occurrit, verum idem esse , quod alterius possessionem interrumpere, suamque retinere ela confirmare. Hinc
Paulus in I. a. f. de usurpatioI. Usurpatio es Uticapionis interruptio. Oratores autem usurpationem frequentem usum vocant.
Idem Anius Claudius , qui videtur ab boe procesi e R. literam iuvenit: ut pro Valesiti, Valerii essent, is pro Fusiis Furii JVidetur hic locus quodammodo corruptus, quippe videntur ea verba ab hoc processῖsse ad tertium aliquem Appium pertinere, qui a secundo processit, & tamen eundem esse ait Ictus: verum quid sibi velit Pomponius , mihi non constat. Alii, qui Appio Caeco hanc literae mutationem tribui non posse sibi persuadent , pro Idem , Item, vel Inde legunt. Paulo ante eX
699쪽
Epistola Ciceronis ad famia. annotavimnsi L Papirium Crassum, primum Papisium vocatum fuisse. Unde Varro de ling. Lat. ι b. 6. In multis cinquit) verbis, in quo antiqui dicebaut S. postea dixerunt R. ut in carmine Saliorum βιnt haec C auliae, dolosi, es. Sic arbosem pro arbore antiqui dicebant ,& robose pro robore. Feit. ob. I. Sic Asa, Nemo , Camen, pro Ara, νυο , Carmen. Sic Fenos uncias , pro faenore unciario: Ara. st , vocasit, secue iis, pro Ararit, Voca/it, Secuerit. Lipsius de vetere scriptura. Et minctil. l. i. c. q. Nam ait) Valem MFusii, in Valerios Ftiri que veneruvi, ita arbos, labos, vapos etiam , S clamios ac lases ejus aetatis fuerunt. Ad hanc scriptutae mutationem allusisse videtur Martialis lib. 6. Elgram. II. Cui nam, Cinnane, te Iubes vocari;
Non est hic, rogo, Cinna, Barbarimus: Tu fi Furius aute dictus esses ,
s. 3 . Fuit post eos maxima scientia Sempronius, quem populus Romanus . . A, id est, sapientem appellavit: nec quisquam ante hunc , aut post hunc hoc nomine cognominatus es. Gajus Scipio Nasica , qui optimus a Senatu appellatus es e cui etiam publice domas in sacra via data est , quo facilius consuli po set. Deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus Legatus , cum essent duoe tessera posita, uua pacis, altera belli, arbitrio sibi dato, utram tellet, referret Romam , utramque sustulit, 2r ait, Carthaginiensies petere debere, utram mallent accipere. Vult post eos maximae scientiae Sempronius, quem populaes Ro-
- manus σοψιν, id est, sapientem appellavιt: nec quisquam ante
hunc, aut ps h c hoc nonnue cognominatus es. J Vixit hic P.
700쪽
6so Ex ELCITAT. IN HISTOR. POMPON. Sempronius non post Appium , verum eodem tempore , quoἰa Appius censura fungebatur. Genere plebejus, unde cumiariabunus plebis esset creatus, sensit eum Appius acrem adversirium, vehementer enim contra finiendae intra legitimum tem.
pus censurae actionem suscepit ex lege I milia, non popula. irem magis quam justam. Extat gravissima &acerbissima ejuxa in Appium oratio apud Liv. i. 9 e. 36. Rostea & ipse Consu- , latum obtinuit anno V. G. '. ut ex Fastis Consularibus per spicimus, vid. Liv. l. 9. c. - . Primus e Plebe Pontifex creatus fuit, & paulo post censuram quoque obtinuit, Liv.M. I .i cap. 9 neque post hosce gestos summos honores , praeturam a aspernatus est. Eum Meti , id est, sapientem Populum Romanum appellasse, tradit Jetiis, propter summam , qua praeditus erat, sapientiam sive jurisprudentiam , ea enim nihil nisi ei 'blis sipientia est l. I. g. ' Is de extraorae cognti. Sane Iustinianus, quos prudentes dicimus, Σαψὰ Graece vocat. Quod cognomen i pu soli tantum dederunt , ita ut post eum nec ante quisquam hoc nomine cognominatus sit. Nec obstat quod paulo infra Pomponius testatur, Publium Attilium primum a populo sapientem , id est , appellatum fuisse ,& consequenter plures fuisse, quibus hoc cognomen a populo Romano datum. Quippe etiamsi sapientem significat, attamen hae voces nominis sono a se invicem differunt, & major dignitas Graeca quam Latina sapientis appellatione contineri videtur. lnde nunquam Attilius , neque Sempronius sapiens dictus fuit: Videtur hoc cognomen hujus familiae fuisse proprium; unde M. Sempronii Sophi fit mentio apud Liv. 'i-rom. I 8. hujus procul dubio filius. Quae familiarum nomina sicuti & locorum quacunque lingua retinomur saepissime, nec
per interpretationem in aliam linguam transfunduntur. . Inter Romanae severitatis exempla eundem Ponit Valer. Max. l. 6. e. 3. n. in . eo quod conjugem repudiaverit, quia ignorante se
ludos spectaverat. Duendus inquit) est M P. Sempronius Sophus, qui conjugem repudii nota ascit, nihil aliud quam Me
ignorante ludos ausam spectare. Cujusmodi repudii causura inisterjecto tempore ab Impp. Theodosiano & Justiniano approbatam, videre est tu ι. 8. g. 3. Coae de repur ubi prohibetur,