장음표시 사용
661쪽
omnibus loris facta, Romani nultam bellum habuerunt, quod his post Romam conditam semel tantum Numa PomFilio regnainte eonis rigerat. Et Velidus: Sardinia inter primum secundum MLIum Punicum, duetu T. Manlii Consulis certum accepit imperiam. Verum postea anno V.C. 378. iterum rebellantes a Tib. Sem. pronio Graccho Consule perdomiti sunt , quem Romam rediis e & tantam captivorum secum traxisse multitudinem ferunt Frontinus & Auctor de viris illustribus, ut longa venditione res in proverbium venerit, Sardi venales, pro rebus vilibus vulgari loco celebrati sint. Vid. Liv. lib. r. cap. I p. Hujus proverbii meminit quoque Cicero Epist. a . adfam. Habes Sardus venales, alium alio nequiorem. De eodem quoque videre est apud Plutarch. in problem. 8c Festum. Interjecto tempore cadente imperio Romano a Sarra Zenis Occupata est , quorum jugum sustinuit, donec Genuensibus& Pisanis inter se certantibus, cujusnam imperio cederet inissuta , Pontificis Bonifacit VIII. concessu Arragoniis armis, ipsis tanquam injustis rerum Dominis, detracta fuit , Mariana de rebus Hispaniae lib. ι 6. cap. I9. Unde postea jure heredi- rario ad Carolum U. Caesarem devoluta, & deinde per Philippum Caroli filium in Hispaniarum Regum ditionem Con. cessit: hodieque Cerdegna nominatur. Mox Sicilia. J Hanc insulam Diodor. Sic. IV. s.' ait insul rum esse praestantissimam & antiquitate rerum commemoranis darum facile primas tenere: Olim, inquit, a figura Trinacriae , id es, Triquetrae nomen habuit. Postea a Sicanis cultoribus, Sicania dicta. Et tandem a Siculis, qui ex Italia cum tota illa gente trauecerunt, Sicilia nuncupata est. Trinacria si ve rariquetra a trianguli specie dicta. Plin. lib. 3. cap. 8. in tres enim par tes sive promontoria deducta est. Hinc apud Horat. ob. a.
--- Θ dy militibus promissa Triquetra
Fraedia Caesar, an es Itala rellare daturarFmedia Triquetra. hoc est, Sicula.
662쪽
611 ΕxER C rma τι ὸN H I s T o R. POMPON. Terra tribus scopulis vasim procurrit.m aquor, Triuacris; a positu nomen adepta locι. Item Uuetam. lib. s. Vasta gi antes injecta est insuti membris
Sic quoque apud Virgil. lib. I. Euelae . . Littore Trinacrio, dederatque abeuntibus heres. ubi Servius, Trinacrio Graecum est, quod tria habeat, id est, promontoria, Lilybeum , Pachynum & Pelorum. Latine autem Triquetra dicitur. Strabo lib. 6. Pelorus enim vηun est de tribus prooeontoriis , quae Siciliam efficiunt Triquetram. Et Solin. cap. s. Ergo Sicilia, quod cum primis assisnandam UI, dissos promontoriis Triquetra oecie figuratur. Facisnus spectistin soloponnesum. Pelomas adversa ves ero Italiam videt. Lib-beum in Africam extenditur. Vid. Mel. lib. I. cap. 7. Et tib. I.
Aute 2 Trinacria tentandus remus in Enda.
ubi annota it idem Servius, multos &Trinaciam di re. Uerum hanc observat differentiam , ut quotiescunque Sicilia significatur, Trinacria per duo R. dicatur , quoties bicula, Per
Idem Pocta et Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni Cesaatem. Et Claud. de betao Gildonico earm. I s. vers. I. Romani jam fluis erit Trinacria regui. Et in bello Gel. carm. 26.
663쪽
Elegans vero hujus insulae descriptio lib. I. de ra tu Tros . Sicania vero Thucididi dicta a Sicanis cultoribus , qui primi hane insulam perhibentur incoluisse , vid. Diodor. . Sic. lib. s. 'lii a Siaatro duce ita dictam volunt, vel a Sicanis, inter Latii populos a Plinio numeratis , quos inde profectos insulam Italiae vicinam occupasse , dc eam a gentis nomine Sicaniam nominasse, refert Servius in illud Virgilii . eid. IV. 8.
Tunc manas i ιν uiae, S gentes venere Sicanae.
. Venuo doctisunus Bochartus lib. I. cap. 3O. non sine ratione opinatur, Sicanos Siciliae indigenas esse , eosque a Poenis, qui Sidibin partum occuparunt , Punica voce Sicaui dictos, qui Siculorum Poenis erant proximi, quasi vicinos dixeris r Hebraeis enim, inquit, Sc Syris Sahen , cujus plur. Se enim, vicinum sonat. lnde Se euim, vel Latine Sicani passim appellantur populi Judaeis vicini. Sic quoque verosimile putat denominationem , deducia nomine incol, quod Hebraeis est botrus , ut Sytis segol dc segul, ob vinearum in ea insula fertilitatem , quam refert Diodorus disertissimis verbis lib. I 3. . ut1 8c Homerus, qui Cyclopum terram, id est, Siciliam eam describit eximiis vitibus foecundam, Ddus lib. 9. vers 10. . Hinc apud Diodorum lib. s. de fertilitate hujus insulae sermo. num habens inquit: In hac g eas, quas dlxjmus omnium Frimas Hese ostendisse , pomasque ob sol. bonitatem bie frages provenisse
memorant. Quae clarissimus etiam Poetarum suo testimonio confirmat:
... t Abiaque satu bis crescunt, vomeris omnia sulco. Hordaeum S auicomum trit cum, vitesque parentes Uvarow S viai: . quae Iupiter imbribus auget. Unde Virgil. I. c meid. Vina, bonus quae deinde cadis onerarat Acestes, Littore Trinacrio, dederatque abeuntibus heros.
Et Silius tib i . de hac insula: Lill a
664쪽
εχ . Ex ERCITAT. IN His T R. POMPON. GMulta sis virtus, jam reddere faenus aratris, Iam montes umbrare olea, dare nomina Baccho.
Vina imprimis Mamertina e Sicilia olim summo in pretio
habuere veteres. Hinc Plinius lib. I : cap. 6. Genera autem
vini alia gratiora esse quis dubitet 8 2uamobrem de prine patu se quisque juricem statuat. Vuartum inquit curricatam publicis e mtis obtinuere a Divo yutio sis enim primus auctoritatem his tri bait , ut in epistolis ejus amaret in Mamertina , cirra Me nam in Sicilia genita. Ex iis Potulana , ab auctore diecta, in loco proximo Italiae laudantur praecipue. Athenaeus fib. I. cap. a I: Mamertinum extra Italiam provenit, nempe in Sicilia , Italicam tamen vocatur, leve, A ve, validum. Et Martial ob. I3. 04-
Amphora Nestorea tibi Mamertina senecta Si detur, quo vis nomen habere potest. ij est , vel Falernum , vel Setinum , vel Caecubum dici potest , de cum praestantissimo quoque vino de bonitate contenis dere. Praeter uvarum & vinearum fertilitatem & honitatem frumenti ingentem quotannis proferebat copiam , ita ut Romani imperii horreum fuerit' appellata. Quare Plin M. I 8. c. I . cum centesimo germine quidem & Leontinos Siciliae campos stipulas fundere. Hi ne Cereri dicatam tradit Diodor. Lb. & Ck 6. in Verr. Vetus est, inquit, opinio, quae con- sat ex antiquissmis Graecorum titeris atque monumentis,insiuiam Siciliam totum esse Cereri ac Libero co ecratam e hoc eum ceterae gentes Ae arbitrantur , tum Vsis Siculis tam perissem G, ut agris eorum insitum atque innatum esse videatur. Alii vero Sici. Iiam dictam putant quasi Sicilitam resectam mahis impetu ab Italia , cujus pars olim fuit. Apud Turneb. tib. 26. cap. 3.
SEculae fasces sunt Varroni a secando , bc sicilire deducitur, quod est tanquam scutime ; inde siιcior: Ennius apud Festum: Incedit miles vulgo Sicitibus laris Diuitiam by Corale
665쪽
DE ORIGINE IURIS. 62s Sunt autem Siciles apud Gellium hastae, habentes spirula lata.
Inde Strabo lib. I. Sicilia nihilo magis fusum ab Italia abruptum judicari potest. Quondam enim Bruttio agro cohaesit, mox interfuso mari avulsa est, Plin lib. 3. cap. 8. Seneca Ov- δειat. ad Guarcian. cap. II. Videbis primum ipsum in Iam ab Italia angusto int Nisam steto , quum coutinenti quondam coisb.esisse constat: subito illud.mare interrupit, SHesperιum Siculo latus abscidit. Quamobrem Graeci Rhegio nomen dedere, quasi avulsa. A te RomanoS, nunquam tota insula uni paruit domino, verum partem byracusani, partem Carthaginienses habuere, donec Romani tempore primi belli Punici partem, quam Carthaginienses possederant, jure belli sibi acquisivere , & in provinciae formam redegere, ut testatur Zonaras, cum scribit, si Lutatium Cercomm Consulem in Siciliam profectum omnia cum Catulo composuisse, ac Siciliae arma ademisse , atque ita Sicitiam a Romanis, excepto Hieronis regno, Arvitute muwatam. Postea vero bello Punico secundo, Hierone rege Syracusanorum mortuo, constantisti ino Populi Romani socio, Syracusas ab amicitia Romana alienatas M. Marcellus Consul in Siciliam ad Poenos inclinantem profectus, diua se oppugnatas tandem cepit, & Romano quoque adJecit imperio. M. Laevinus tamen in provinciae formam redegit. Item Hispania J Hispaniam Romani vocarunt quicquid terrarum Pirenaeis montibus, mari mediterraneo, atque Oceano ipso est conclusum, Pirenaeis quidem ab Oriente, mediterraneo vero a Meridie, a reliquis partibus Oceano. Sig. de jur. Provinc. IIb. I. cap. s. Strabo Lb. 3. Fuit autem Hispania divisa primo a Romanis in ulteriorem & citeriorem. Ulterior a Baeti numine Baetica, qua dc Lusitania quoque, quae hodie Portugallia nuncupatur , continetur. Citerior Terraconensis a clarissima Terracone civitate appellata fuit,vid. Plin. lib. a. cap. I. Pollea veris in tres partes fuit Partita, R. Baeticam, a freto Herculeo, de mari Iberico ad Anam Fluvium : Lusitalliam , ad Oceanum occiduum in Icr Anam M
666쪽
his ad Pyrenaeos montes & utrumque mare Porrectam. vid. Melam tib. a. eap. 6. De ejus nominis origine non conseniatiunt scriptores: Pompejus d rogus lib. . cap. I. Primo i riam appellatam tradit a veteribus , ab Ibero amne , postea ab Hispano Hispaniam cognominatam fu i sse. Sic quoque Plin. lib. cap. 3. Iberus amis navigabili commore sdives , ortus in Cantabris, hau procul Npido Putiobrieo CCCCL.M. H F. fluens; vabium per CCLX. M. a Varia oppido capax iquem propter universam respaniam Graeci appellavere Iberiam. Et Curi. Ruf. lib. io . tap. I. Hi arias deinde quas Iberiam Gν aeci a flumine uero vocabant, adire ι Sc. Olim ab Hespero Atlantis Fratre Hesperiam dictam perhibent. Nonnulli ab Hesberio stella occidua, quae in Hispansa occidit,sc ad quam ferme respiciunt in eam regionem navigantes , Hesperiam nuncupatam volunt. Alii Hispaniae nomen derivatat ab Rege Hispalo , & condita ab eo urbe Hispali: verum haec nominis Origo non admodum antiqua este potest , quoniam ex Strabone aliisque Hiltoricis constat, Hil palim ipsam Romanorum D isse coloniam , lib. 3. & a Julio Caesare conditam urbem, quae hodie Sevilia vocatur. Plin. lib. 3. Et a laeva Hispalis colonia cognomine Romulensis. Iuliam Romulam a Iulio Caesare nuncupatam, ait Isidorus lib. I s. cru eap. I. Alii tradunt Semele nato de in Hispaniam appulso, totaque provincia victricibus armis parere imperio coacta , e sociis unum ad res gerendas relictum, Pana nomine , essecisse, ut Provincia primum Paula, deinde additione unius literae. Dunia diceretur. Doctissimus vero Bochartus lib. q. cap. 7. ipsum Hispaniae nomen, vel van ae, ut Meres scripsere , ostendit me e es Ie Hebraicum : Hebraeis enim, inquit, Saphan es cimiaevius. Inde Stamia didra cuuiculos regio, quo epitheto partem 'Hi paviae Celtiberiam insigunt Catullus:
667쪽
i Plin. IV. 8. cap. 29. AI. Varro auctor est,mm Hispania onidum. oed Phoenices , pergit, raniversam , in qua cuniculi estu fuerunt ιta ire
'am nil retinquerevi, occuparuul. Nec radicibus
pibus es seminibus essent noxii , sed & oppida ipsa continuis suffossionibus subverterent. Quin & vicinis Misaribus tam infesta fuit haec pestis, ut ab Octu sto coacti sint milites δε-
Fostere, quιbus se ruerentur adversus haec autmiacula. Sic quoiaque vocem Iberiae ex Phoenicum lingua perendam asserit vir cloetissimus. Hebraeis cnim eber, Chaldaeis ebra vel ibra est transitus , & quicquid est ulterius. lnde plurale ebriu velibris , terminos & sines tigniscat. Merito igitur, inquit, ueri dicti, qui ex Phoenicum sententia terrarum sines ultimos occupa.ns; Hispani nempe, quorum urbem Ca*en Tyrii putaverunt esse terrae habitatae terminum. Hanc Hispaniae terram tradit Mela, uviS, equis, ferro, plumbo, aere, argento, auroque adeo abundare, & fertilem esse, ut M ubi ob penuriam effoeta & sui dillimilis est, linuna tamen aut sparritum alat. Et Plinius lib. 3. cap. 3. in i . Metallis , stambi, ferri, aeris, argenti, auri, tota ferme Hisania flatet. Invadendae porro Hispaniae, inquit Sigonius , Romanis eadem causa, quae Siciliae suit, nempe ut Poenis cicurrerent, qui majorem fere partem eius Amilcare primum, deinde Ataru
bala Amilcaris genero occuparanz: Primi autem omnium in D paniam contra i Afros exercitum duxere Cn. & P. Scipi
nes , belli Punici sccundi initio, qui odia vo Hus belli anno a Poenis caesi sunt, postquam multas regiones Romana: lacis,sent ditionis. Quorum gloriam postea P. Scipio P. F. Qui postea Africanus dictus, cumulavit, mulἰaque prospere gessit.
Hic enim ' Hispamam , quae patris , patruique continuatis cladibus tota ferme defecerat, recepit. Mus virtute sinum , ut imperium Pop. Romani, usque ad Anam flumen propagatum lit, atque Elispania omnis, praeter Lusitaniam de Gali clam ab occidciate, & Cantabriam, Asturiamque a Septenditrione, sub ditioncm populi Romani concesserit, & dueis virtute in provinciam redacta sit, quod contigista anno V. Q.
668쪽
618 Ex ERCITAT. IN HISTOR. POMPON. DXLl I. refert Sig. lib. I. de antiq. jur. Provinc. Quo anno, tradit Livius , Hispaniprimam contiσentis movinciam factam esse. Idem vero lib. a. cap. II. de Hispania inquit: Itaque ergo 'rama Romanis inita provinciarum, quae quidem continentas sint, postrema omnium nosra demum aetate , ductu allopicioque Augusli saris perdomita est. Cadente vero Romano imperio, Gothi. Vandali, Suevi, Alani , eam partiti fuere, donec tandem Gothi rerum potiti sunt. Interjecto vero tempore A. C. I m. in unius Ferclinandi Arragoniae R. qui duxerat i sabellam Cais stellae & Legionis haeredem, Hispaniarum regnum , potestatem venit. Johanna ex hoc matrimonio filia, Philippo Austriaco fuit nupta, & ex eo genuit Carolum U. Imperatorem, qui regni fasces sponte filio Philippo secundo tradidit. Hic regnum Portugalliae post mortem Sebastiani anno Is 78. simulque totam Africam & Aliam litoralem suo adjecit imperio. Quod deinde ad ejus descendit heraedes & successorcs, excepta Luliis
tanta, Philippum 3. &ψ Carolum lΙ.& tandem Philippum U.
Ludovici XIV. Galliae Regis nepotem, qui immens hujus imperii habenas hodie summa cum gloria & laude moderatur. Deinde Narbonensi Provincia. J Gallia olim. a veteribus diis vi se fuit in Cisalpiuam & Transa*inam. Cisalpinam dixere, quam hodie coinmuni vocabulo Lombarriam vocamus, qu que hodie Italiae pars est. Ex altera enim Alpium parte intra Italiae late sumptae terminos, ad utramque Padi ripam, Galli habitarunt usque ad Rubiconcm fluvium , unde ea Regio Gallia Cisalpina, Guilei. Hili. comment. in Diondis. Justin. lis.
χO. cap. s. tradit causam Gallorum in italiam adventus, intestinam scit. discordiam, & assiduas domi dissensiones. Dicebatur quoque haec Galliae pars olim Tonsa sive togata , ita
dicta, quod populi illi Romanorum more toga utebantur. Transialpina, cujus una Pars Comata vocata est , a coma nutriendae studio, altera Braccata, a genere vestium , Plin. lib. 3. cap. 4.
quae & Gauia Narbonensis, a Narbone Tectosagum oppido, sic
appellata : quam tradit Strabo lib. . totius Galliae Emporium. Caesar lib. 1. de Beli. GOP. Galliam in tres partes divisim tradit, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam , qui Useum lingua Celtae, no fra Galli, o etiantur.
669쪽
Hare Narbonensis Provincia Romanis erat charissima, eamque exteris Galliae partibus magis consitam , ideoque etiam laetio. rem esse, tradit Mela lib. h. cap s. Et Plin. IV. cap. ait, agrorum cuisu, virorum morumque dignatione, amplitudine opum, nulli proυinciarum postferendam , breviterque Italiam verius, quam provinciam. In quatuor dividitur Regiones , occitanam a Garumna ad Rhodanum, Provinciam a Rhodano ad Alpes maritimas , Delphinatum a Druentia Fluvio de montibus ad Hilaram fluvium, de Sabaudiam ab Hilara ad Rhodanum 3e Lemanum lacum. Provincia J Provinciae nomen , inquit Sig. de antiq. fur.
μου. lib. I. cap. r. tribus modis populus Romanus totius hujus rationis aueror acrepite uno , pro regione, quam aut armis deis
victam, aut quocunque modo in potestatem adductam, ipse Magistratui suo administrandam subjecit altero pro quacunque reis gione , in qua bellum RoManus Imperator administravit tertio pro quacunque muneris procuratione. Huic autem loco prima verbi significatio caeteris conjunctior est , ita ut hic appellatione provinciae ejusmodi regio intelligi debeat, quae ab Ita. lia sejuncta, populi dominio subjecta erat, id est , quae tum vectigalia Populo Romano pendebat, tum Magistratui populi Romani foederis lege obtemperare tenebatur, a qua immunis Italia, utpote quae jure Italico donata, suis legibus 8c Magistratibus utebatur , εc consequenter provinciae appellatione, quanquam quidem vectigalis facta, non continebatur. Quamobrem Sigonius definit brevissime provinciam regionem, quae jus provinciale consecuta est, scit . quae legibus suis & Magistratibus jus dicentibus spoliata est, in qua jus illud , quod
provinciale vocamus, potissimum consistebat. Populus enim Romanus non uno eodemque modo tractabat eas regiones, quas in potestatem redigebat, verum pro suis cujusque meritis leges accipiebant. Quo contigit, ut aliae civitates veM-gales, aliae immunes , aliae servitute , aliae libertate affectae
sint. Cujus rei arbitrium primordio Reipub penes Senatum fruit . qui acceptis ab Imperatore de subactis 3c debellatis hostibus, dc regione Romano imperio adjecta literis, de mulcta εἰ praemiis eorum, qui superati erant, consultavit, Sc Ina pe-
670쪽
63o Exx RcITAT. IN HI s To R. Po M vos. ratorem certiorem fecit quid sibi fieri placeret, missis ad eum
decem aut quinque legatis, ut ex eorum sententia de hostibus& eorum regione statueret: quibus de rebus Imperator certior factus , aut ex certa Senatus, si ita praescriptum fuerat, v luntate , aut de communi decem legatorum sententia victis
gentibus aut ignovit , aut in Provinciae formam redegit. Sis. dict. De. Ignovisse dicebatur, quando libertate sua frui ipsis permitteret , id est, suis uti legibus, suosque creare Magistravitus more & ritu patrio: in provinciae vero formam redigebatur, cum Romanis legibus & Magistratui obtemperare reviebantur. Quae cum de universa regione, tum de ungulis civitatibus populisque constituta erant, ea in concione silentio per praeis conem facto Imperator fere praeconi pronuncianda mandabat, ac postremo Romam, relicto aliquo praefecto provinciae, docedebat. in has itaque provincias mittere solebant Romani
suos Magistratus , qui & juridicundo & exercitui praeerant,& vectigalia procurabant : ita ut nulla esset provincia, quae non habebat Proconsulem vel Praetorem ,&Quaestorem. Nam stante Repub. aliae provinciae Consulares erant , aliae Praetoriae, Provinciae Consulares erant, quas illi, qui in urbe Consulatum gesserant, Consulari obtinebant imperio, ad quas peris acto Consulatu proficiscentes, Proconsules dicebantur. Sic
Praetoriae erant, quas, qui Praetores proximo anno in urbe fuerant, Praetorio imperio obtinebant. Verum notandum , Pr vincias non ex sua natura & essentia vel Consulares vel Praeistorias fuisse, ita ut cerrae quaedam provinciae Consulibus , aliae Praetoribus decerni deberent, verum Senatum eas in potestate habui sse constat, & quas Praetorias, quas Consulares esse velialet, quotannis pro judicio suo statuisse , quo contigit saepissime, ut aliquando Consulares Praetoriae, & Praetoriae Consulares efficerentur. Quare apud Ciceronem legimus, ex Consulari provincia facere Praetoriam. Totidem Fraetores , quot Pro Dinciae in ditionem venerant,rreati sunt. J Crescentibus provinciis, & latius patescente imis
perio , Praetorum numerum augere necesse habuere Romani.
Du bus igitur Praetoribus urbano 3e peregrino quatuor hi additi Praetores provinciales, ad numerum Provinciarum, quas