장음표시 사용
151쪽
est; ut ita Sc huic ritui coniuncta sit superstitio. Ab initio a a sane non erat sic, nam primitus Christianis hoc sacramento Vsuris, in manus porrigebatur panis, uti tradit Tertul-
Iian, I. a. ad uxor. e. s. Chrysostom. homiLar. Naa. ad Antioch.
Eusebius L L Hisi. E. e. a. atiique. Ego sane non suaderem, 2 28 Vt quisquam auderet manibus accipere sacramentum, nam is certe ut turbator sacrorum grauissimas poenas luere deberet. Eadem ratio est oblati calicis , quem magna cura 2 29 dc solicitudine ori communicantis admouet lacerdOS, qua opera supersedere posset, si cuiuis permitteret, Vt ipse 'manibus eum apprehenderet, & biberet. Evitari etiam etao hoc modo multa incommoda possent, dum exempla adsunt, ubi nihil hausit aliquis: quandoque etiam tanto impetu admouetur, Ut alter tam cito bibere non possit, sed saepe aliquid effundatur. Quid dicendum de linteis, quae subducuntur Ori com- 23 Imunicantium, dum capiunt sacramentum, dc communitera pueris in multis locis specialiter ad id scenico more vestitis φ Coecus sit oportet, qui non videat, hoc quoque ad reliquias papatus pertinere. Scilicet cauent valde pontificii, a 3 ane post transsubstantiationem vel minimum de corpore dc sanguine Christi, panis enim dc vinum nunc deliit esse secundum eorum principia, in terram decidat: ne corpus vel sanguis Christi pedibus conculcetur. Cur ergo nos 2 33 retinemus ritus, qui non ex aliis quam istis falsis prinei piis defendi possunt 3 Sane nec institutioni sacramenti a Christo factae, nec usui primitiuae ecclesiae conuenit. Sarius
esset Christum & Apostolos imitari, quam pontificiorum
Sed Sc illud non videtur satis conuenire institutioni a 3
primaevae, quod communicantes non assideant mensae, sed praetereundo dc circumeundo altare facramentum accipiant. Et quamuis contra hoc Vrgeatur, quod ob tantum , 23 . T a nume-
152쪽
r 8 CAp. IV. DE IURE RIT M ECCLESIAsΤ. numerum id non liceat, facile tamen responderi potest, hunc numerum diminui posse, si quotidie sacramentum .a3 6 hoc administraretur. Est in tam immenso numero iam aliquid incommodi, & in aristiori societate maior animorum . coniunctio, maior deuotio. Conuenientiu S utique esset, in hoc sacramento ad rationem primae institutionis, a Christo Distic, respicere. 237 Finito usu conuiuae caelestis huius epuli iterum deis
nuo admonendi essent, ut recte Brunne mannu S d. tr. I. l. c. Lubi& contenta huius admonitionis narrat. Sed hoc in aliis locis plane non Obseruatur, in aliis obseruatur, sed infestis saltem maioribus, in aliis semper quidem, sed admonitio praelegitur ex libro, ut plurimum sine affectu&eflectu; melius esset si pastores viva voce homines admonerentim Citarentque, ad vitam nunc vere Christianam in humilitate& mansuetudine peragendam. Nam so tempore, inquit
Brunnem ann. cit. l. omnes, indignos etiam, modo non plane Athei sint,sensum timoris Dei in se deprehendere credo. 'Duo adhuc, ratione totius coetus in templo congregati, monenda sunt: alterum, debere durante administratione hymnis totum coetum colere memoriam passionis do- . mini: quod tamen raro Obseruatur, Ut conqueritur Brun-nem. d. tr. l. a. e. r. m. s. g. . hiS UerbiS: Eo tandem res deuenit, ut dum passio Domini meditanda, figuratu sfere thea rica musica celebretur. Hae, sciliceti ad meditandam ρassionem δε- ad Ominitam nos deducit. Alterum est, quod, cum coeperit sacramentum administrari, reliqui homines tanta copia, tanto eum tumultu se ex templo proripiant, UT PUTES FORTE INCE DIVM IN URBE ESSE, VEL HANNIBALEM ANTE PORTAS, ut iterum loquitur Brunne mann. . . . e. g. m. q. f. s. Vbi in
sequentibus usum insignem , quem quis eX conspectu huius sacramenti percipere posset, his verbis ostenuit: Potes cirisianus Passi repetere finguis dominico sacram commu-
153쪽
nionem pia deuotione s meditatione ς quas semper una communi
Totum negotium tandem concluditur benedictione, a41 dc signo crucis. Vbi fatemur, quod signum crucis con- cernit, hoc iam receptum fuisse in primitiua ecclesia, dum iam seculo secundo hoc adhibitum legitur. Verum distin- 242guenda sunt tempora , nam tum temporis signum crucis erat simul species confessionis , hoc ipso enim demonstrahant Christiani coram ethnicis & inimicis fidei Christianae, quod sibi pudori non ducant Christum crucifixum etiam hoc signo profiteri: nunquam vero mysterium in isto signo externo quaerebant. Sed hodie hoc signum magis a 45 consuetudinis causa adhibetur, nec abest superstitio : tam rationestasiorum, dum nonnulli tam large manu S eXtendunt, ut nemo forte sit, qui non gestu isto comprehendatur, quasi ad eum alias benedictio pertingere non posset: quam ratione auditorum, qui eo tempore quo hoc signum crucis adhibetur, genua nectunt, quasi hoc praecise momento benedictio ad eos peruenirer. Utendum ergo hoc signo, sed ita, ut aq4. eo etiam non uti liberum sit, & ut omnis absit superstitio, ad quam euitandam quandoque etiam admonendus esset populus. Ceterum conferri meretur egregiuS tractatus excell. ICti Dn. Wilduogelii, is Venerabili signo crucis. Verum ne quis me Ut turbatorem sacrorum &Religi-24sonis, imprudenti di peruerso Zelo, persequatur, quo fine ista
a me allata sint, dicendum est. Et primo quidem repeto hic protestationem illam supra n. a. iactam: non enim I animus est cavillandi ac pedibus calcandi religionem: haec a46 sane mihi sancta est & venerabilis, qua locandum certe non est, nec quidquam cedendum aut deflectendum ab aeterna & diuina veritate : verum hi externi ritus non pertinent ad relisionem, neq; pars religionis, nisi in peruerso sensu, dici possunt. Sancta est religio,sed ritus supra memorati a 47
154쪽
Iso CAP. IV. DE IURE RI M ECCLESIA T.
non sunt sancti, quin potius inutiles & superstitiosi. Cum
ergo in exercitio religionis ritibus opus sit, tales potius ritus observemuS, qui conueniant tam purae & sanctae religioni: dedecus sane est puram & optimam religionem nostram his impuris di multo stercore maculatis inuolucris inuoluere. α 8 Quo ipso dc sua sponte corruit Obiectio, nos ita, nuditatem istam Sc absurditatem nostrarum rituumdetegendo, ansam aduersariis calumniandi suppeditare : quin potius si tollamus istos abusus, omnem cauillandi materiam ipsis adimemus; ostendendum enim, nos in his rebus nec cultum nec religionem constituere, quin potius uti pro libertate hactenus his ritibus usi sumus, ita eadem libertate eosdem etiam a49 nos derelinquere posse. Absurdum principium est, versarinos hic in statu confessionis, itaq; ne latum unguem quidem cedendum esse : Sane in his rebus non consistit confess1o nostra, effectus amoris proximi est, tollere ea quae a Deo non praeeepta,si Oflendiculo sint proximo. Imo, si hic ex bona fide ageremus, errores in his rebus externis agnosceremus, eosq; tolleremus, erubescerent aduersarii Sc ingenuos nos esse videntes, ipsi etiam ad agnoscendos proprios erro. res facilius adigerentur,ic forte in nostras partes plane transirent. Pertinacia animi auget dissidia, sed sincera agnitio proprii erroris penetrat animos, ct ad concordiam incitati aso Neque a animus est turbare conscientiam infirmiorum & a cultu diuino &vsu sacramentorum auocare, qui uasi potius illos instruere & tranquillas reddere cupimus. Oportet enim ut pro fundamento haec duo teneantur; r ritus externos non esse partem essentialem cultus diuini: r) tolerandos esse patienter consuetos ritus, usquedum a superio-a a re fuerint mutati. Non ergo a cultu diuino abstrahimus, dum ea sublata partim, partim mutata Volumus, in quibus
cultus Dei non consistit, hoc ipso sane id agimus ut homines perducamus ad Deum, non pomposo theatrali di superstit,
155쪽
oso modo, sed in spiritu & Veritate colendum. Sed ex hoc a saporro id deducimus, si in ritibus istis cultusDei non consistit, etiam illi, qui Deum in spiritu& veritate colit, sacramentisque vera fide utitur, externi isti ritus nihil nocent, cum in his nihil ponat,&quamuis optet hos ritus aliter esse ordinatos, tamdiu tamen hoc patienter fert, quia tantum externa sunt, usque dum a superiore, cui soli ius mutandi competit, aliter fuerint dispersiti. Hoc modo & instruitur con-as scientia, ne ritihus adhaereat, etiamsi melius ordinati fuerint; & tranquillatur, dum ad patientiam in perferendis istis, quae mutare in priuati potestate non est, incitatur. Αmotis ergo falsis imputationibus quae hic moueri assPOssent, nunc scopum nostrum eo melius declarare potamus, qui duplex est: I. Vt eiusmodi ritibus nullius turbetur dc gravetur conscientia. Vti enim supra n. St. seqq. Osten a 36sum, ritibus illis utendum esse salva libertate; ita etiam, si appareat, aliquem ob scrupulum in conscientia ortum, abhorrere ab hoc vel illo ritu, non odio is prosequendus, non
mandatiS poenalibus compellendus ad obseruandum id, quod conscientiae suae adversum credit, sed potius ipsi concedendum, ut tamdiu abstineat ab illa re, usque dum superatis dubiis vera animi libertate his rebus uti possit. Cumis 37 enim hi ritus non sint ipse cultus Dei, cur non permittamuSut aliquiS Deum colat sine illis ritibus: certe si necessitatem hominibus imponimus, nihil aliud essicimus, quam Vt iu
gum nouae legis ceremonialis in humeros eorum deuoluam muS, contra rationem & indolem noui testamenti. Et huc
respexit Lutherus, in locis praefationi hujus Dissertationis supra adiectis, statuens, quod secus fit, Urannico spiritu
Deinceps II. scopus noster eo tendit, ut, cognitis per-asguersis ritibus apud nos usitatis, constet in quibus partibus, etiam quoad externa negotia, resormatione opus habea a
156쪽
239 ecclesia nostra. Hic vero ante Omnia tollendum est illud praeiudicium, ecclesiam tempore Lutheri iam reformatam esse, δculteriori reformatione non indigere, qua de re supra n. aa.seqq. diximus: nunc tantum illud addimus, Lutherum S primos reformatoreS tum temporis multos ritus retinuisisse, non quod perpetui esse debeant, sed pro ratione illius temporis, ut, quantum fieri potest filaesia conscientia, se accommodent infirmis animabus in papatu. Quod recte obseruauit Dn. Spe nerus Theol. Eedensen P. I. c. aart. s. Sectis
a CO Cum ergo ista ratio hodie cosset, nec ita inuidia illa potuerit euitari, nostraque ecclesia satis stabilita sit, nos excusari non possumus, quod Omnia in eodem statu relinquamus, nostramque ecclesiam ab istis reliquiis papatus in melius non reformemuS. ι Quo pertinet egregiuS locus, apud Theo
aon cum approbatione Theologicae Facultatis Rostochien
sis, ita hac de re dissuruit: Sm Unfatig hir reformation his
157쪽
in ea quae luperius CaFILacta siunt,ubi pluribus demon
strauimus,Principi competere ius aedib=C A 2 α
158쪽
ID Restat tantum ut quaedam dubia remoueamus, quae contra mutationem rimum moueri solent. Inter illa autem
1 eminet, quod Principi plane hanc potestatem denegent, & demum a tota ecclesia ritus tolli & mutari posse I64 asserant. Sed haec sententia tam absurda est,ut vix refutatione digna videatur, quin i c si attendamus unde fluatis, hoc non aliud est, quam ut clerus potestatem in ecclesiasticis Principi ausserat,& sibi vindicet. Nam per ecclesiam intelligunt ministros ecclesiae, qui etiam ecclesia repraesenta-
159쪽
tiua vocari volunt,& hic est nouus papis mus. Deinde ii ecclesiae tantum competit mutare ritus, idem est, ac si dicerent, nunquam mutandi ritus, quia pleraque pars cleriliis rebus adhaeret,& nunquam consentiet Ut mutentur. Sed ut binis verbis demonstremus contrarium, ita dicimus: 263 Ius ordinandi ritus in ecclesia est vel iuris diuini,vel humani: quocunque id referas, clero non competit. Nam ius . diuinum a solo DEO proficiscitur, hic autem cum ritus certos non praescripserit, eos arbitrio hominum reliquit.
Ius autens humanum exercet summa in rep. potestas, se- 'cundum normam tamen & rationem iuris diuini. Haec
summa potestas vero cum non sit penes clerum sed Principem, sequitur huic etiam soli ius ordinandi ritus competere. Alias haberemus duplicem in Rep. potestatem,alteram cleri in ecclesiasticis,alteram Principis in ciuilibus; quod fundamentum est monarchiae papali'secundum principia nostrae religionis dudum reiectum.
Sequitur a)aliud dubium, scilicet, etiam si Principi hoc aissius competeret, ritus tamen illos tanto temporum spatio per integra secula fuisse obseruatos,& sic consuetudinem inde nasci,quae utique eiusdem essicaciae est,quam ipsa lex. sed respondetur: ita ergo Sc Lutherus aliique reformatores,atis nihil ex ritibus in papatu receptis, mutare potuissent, cum 'longe diutius ante ipsos fuerint obseruati,quod ergo iis iustum fuit,cur hodie iniustum dici debetὶ Sed ad hoc etiam/ 8
dubium alio modo respondet Brunn. AH. E. r. c.I. g. y. scilicet,consuetudinem irrationalem nec de iure validam esse, 'aut vi legis gaudere: nunc autem nihil aliud intendimus, quam ut illi tantum ritus,qui irrationales sunt,tollantur,ct in melius mutentur. Verum posito etiam, ex ista consuetudi ais . ne hactenus recepta ius nasci, notum tamen ex principiis iuris est, Principem etiam consuetudinem tollere posse , eontraria lege,ergo eo usque tantum valebit illa consuetu-V a d Oo .
160쪽
116 CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIAST.do,donec aliud a Principe constitutum non est, quod si factum fuerit, ista consuetudo nullius erit emcaciae.
et o Illud a) maioris momenti videtur esse dubiuna, quod
scilicet, si ita ritus mutaretur in ecclesia Lutherana, videremur in quibusdam rebus nos imitari velle Reformatos, quod non posset non in despectum ecclesiae nostrae tendere. 271 Verum nec hoc ullius ponderis est, primo enim secundum regulas supra a nobis traditas,& considerationem rituum speetalium institutam, etiam ecclesia Reformata, ut voca-27a tur, habebit quod emendet. Deinde, nihil absurditatis est, in illis partibus,quae quoad cultum externum ab iis bene ordinatae, eos sequi, quicquid etiam contra clamet Christianus Tr. de Iure Cons storiorum. c. ay. Sin. 4. cum in his rebus non consistat religio, ut supra demonstratum. Ita ad hoe dubium eodem modo respondet Brunnem.ίν.c.Lm.
ubi de precibus ex homilia Qrmandis agit,& subiicit:
Sed unum forte opponent, hae non Aeri pose ne scandalo; nam quia hoc in Reformatis ecessu fieri seisi,metui debet, ne imitari eos videamur. Sed quae quaeso hac es scandalistio ,si in bonis eos, qui in religionis caprisbus atiquoι dissimiunt,imitemuri Quod si
hare ipsa aliquid ad unionem protestantium conferre posissent, pessimus laret,& inimicus pacis, qui non libenter
' condescenderet; Hinc recte Pusendoreus,si ratio quaedam componendis controuersiis circa doctrinae capita inueniri possit, reliqua dissimulanda aut corrigenda esse. In Iure Feciati diuino,seu de Consensu F Dissensu inter pro sanies. g. 776 . pr. Addo & hoc, propter pertinaces: Non imitemur vel Re rmatos vel ullam sectam, imitemur tantum veritate 3c secundum eam agamus. Sane hanc deserere non debemus ideo, quod eadem in aliis se stis,a quibus dissentimus, iam recepta sit. Amicus Plato,amicus Socrates, amicus Lutherus,amicus Caluinus,sed magis tamen ami-