장음표시 사용
131쪽
RPque non intelligunt verba, & tamen totus coetus, masculini& feminini sexus, magno clamore rem ignotam canit, ' an hoc gratum Deo esse potest 2 Si dixeris, latinos hymnos. us non propter plebem sed propter eruditos esse introductos respondeo, hoc perperam fieri, magis infirmorum in templis & rudium, quorum maior est numerus, quam eruditorum, habendam esse rationem possunt eruditi domi cantare quid velint, in templis nihil admittendum, quod non ad usum omnium tendat. Reserendum. TIG. quoque 3 inter abusus, quod in toto coetu nimis saepe hymni canantur, quos paucissimi, & interdum vix tres, ex vero,
negatione mundi & siti iplius, hos hymnos dum canit populus, an non plerique Deo in iaciem mentiuntur λ Melius: itaque esset in publicis coetibus tales hymnos rarius canere & non sine praemonitione, ut plurimum Vero tales, quibus. aliquid a Deo precamur. Optimum ciser, si ut in primi- 13rtiua ecclesia, diuersos haberemus coetus, ceu in serius dice. tur, sic enim pro ratione cuiusuis coetus, hymni quoque se-
Iigi possent. Quibus & addendum est, quod in plerisq; locis singulis diebus Sabbathi & festis, certis viantur hymnis, ab antiquis temporibus usitatis, a quibus recedere nulla ratione volunt, etiamsi meliores in eorum locum substitui possint. Cum tamen eiusmodi hymnos seligere de beant ministri ecclesiae, qui conueniant themari, quod pro concione proponendam est. Unde & hic abusius proma- 13ιnat, quod de natiuitate Christi eiusque passione, resiurrectione, & ascensione in coelum , hymni non canantur, nisi eo tempore, quo publice eius memoria coli debet in ecclesia, quasi non omni tempore eius rei memores esse deberemus. Ut plures abusus nunc non addantur, cum iacile M nusquiSque eos animaduertere possit.
132쪽
118 CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIAST.
134 Quaedam tamen adhuc adiicienda sunt de eo ritu, quo ministri ecclesiae coram altari canunt textum epistolarum & euangeliorum. Sane haec legi distincta voce deberent, ut populus audiret.Euangelia & epistolae Apostolorum non sunt hymni, cur ergo Instar hymnorum cantantur miror quod non etiam integras conciones & totam scripturam sacram cantent, sane nullus huius ritus usus
est, adeoque in simplicitate potius subsistendum. Viae si pran. ψ . seqq. Ide in iudicium serendum de modo canendi precationes coram altari. Canit Minister: 2ii' uns bν; sed aliud est orare, aliud canere 3 debebat dicere: ast illis sit gen i aut sine canente voce orare λ Verba
I 6 enim oportet Ut rebus conueniant. Collectae autem, Ut vocantur, quae latina voce cani solent diebus festis, approbationem plane non merentur. Huius ritus origo descendit ex Canone Missatico Gregorii M. Seculo VI. introducti. vid. Gregor. M. LI. ρ. M. Cui, quaeso, usui haec sunt, po- polus stat & admiratur egregie canentem pastorem, sed ne verbum quidem intelligit, & quamuis interdum colle
chae germanica voce canantur, propter ductiones tamen vocis in canendo sensum pariter non percipit :& haec Deo placere, credunt imprudentes.
133 Cum hic de santionibus pastorum coram altari quaedam dicta sint, pauca etiam addenda de variis generibus ornandi & vestiendi altaria & suggestus, de ipsis altaribus, dicetur infra. Scilicet notum est maxime in festis maioribus variis vestimentis ornari haec loca soleret DiezItare und
iis bellti det. Quis non animaduertit haec ex papatu esse, ubi clerus perseadebat populo, pium opus esse, si ad vestienda altaria quaedam impendantur Quod haud dubie ideo iactum, ut ita bonis spolientur laici. r) ut eo maior sit autoritas clori, si e tam splendido loco verba ad
133쪽
populum faciat. Igitur ad reliquias papatus pertinet, quod naec retineamus, quae tamen plena sunt absurdit3tum. Cur enim I.) ornamus altaria & suggestus diebus festis, magis quam die dominico seu Sabbathi, cum tamen festa ab ho - , minibus instituta sint, Sabbathum a Deo , ut vulgo creditur φ An a. locus ille specialiter sanctus est, ut singulari 1 ohonore sit assiciendus, aut an verbum Dei melius doceri &sacramenta emcacius administrari possunt, ex loco multis ornamentiS condecorato. Cur 3.) diebus poenitentialibus I4r
an Eustitassent & tempore quadragesimali iii deii fami
nistris vestimentis circumdantur altaria & suggestus φ An&haec loca paenitentiam agere debent, & an vicissim exultare possunt tempore festorum ἶ An non 4. voluptuariae I42 impensae sunt quae in has res fiunt φ Opus sane est ut aliquis sit locus ubi sacramenta administranda & verbum Dei praedicandum ; sed non opus est, imo vituperandum, quod sub
hoc praetextu fastus exerceatur, & sumtus non in meliorem usum impendantur.
Iam ad singularia vestimenta clericorum progredi-I 3mur, quorum origo haud dubie ex papa tu est, cum enim vulgus ex habitu ut plurimum de persona iudicetis, hinc singularibus vestimentis, grauitatem & sanctitatem quandam prae se ferentibus, utebantur, ut ita se ab aliis hominibus distinguerent, & magis magisque autoritateΠα. suam & dominatum stabilirent. Vnde originem habent
ne Christus & Apostoli non usi fuerunt his vestimentis, neque in primitiua ecclesia hoc singulari vestitu utebantur doctores ecclesiae, tum enim malebant vita distinguiquam vestibus. Sed postea inter prima molimina papatus hoc I sfuit, ut clerici ci istinguerentur vestibus, quod iam tempore Constantini M. fieri coepit. Beat. The nanus argum. ad Te R tust.
134쪽
tussi de Past.. TheodorituS I. a. c. ar. Inuentorem eiu Smodi vestimentorum: fuisse Stephanum I. Pontificem tradit Polyd. Vergil. de inuention. rer. l. 1. e. ra. Vbi addit:. nam in ex ordio surgentis religionis sacerrites, rem dιumam factura, nihiI superinducere consueuerunt, quum potiuς sese miransecus, animi
vιrtusibus vestre, ac vitiis corporis exuere suderent, quam nouos
Uumere apyaratus.. Rationem specialis vestitus sumserunt partim ab et linicis, apud quos sacerdotes singulari vestitu tebantur , partim a Iudatis : nam a Christo & Apostolis exemplum sumere non. potuerunt. Sit ethnico S sunt secuti, impium est, si Iudaeos, superstitiosum; quis enim ignorat, Vestimenta. sacerdotum in vet. test. ad ecclesiam Christianorum non pertinere 3 Sed ego existimo, singulari prouidentia Dei factum esse,quod imitentur sacerdotes Pharisaeorum habitum, ut adeo publico constet testimonio, sacerdotes nostros ut plurimum Pharisaeos,& cultum nostrum xa maXimam partem Pharisaicum esse. . Prudentiores verbi ministri vestitui suo nihil quidem sanctitatis tribuent, ut adeo videri posset, incommoda oriri eX vitio personarum, non ex re ipsa: verum nec res ipsa tali S est , ut conueniat indoli noui testamenti, ut faciat ad emendationem , nec simplicitatem sapit, sed potius superstitionem, ut adeo iuxta regulam I. 3. 3: r. hic ritu S merito. improbandus sit . 148Deinde etiam ob vitia personarum res tollenda est qua carere possumus, si vitia nimis inhaereant mentibus hominum. Sed quantum huic vestitui tribLatur , a plerisque etiam sacerdotibus, satis constat. Inde aegre patiuntu a hunc ritum tolli, ne scilicet tollatur simul potissimum autoritatis suae fundamentum. Vti scio aliquando Principem territorii desiderasse , ut loco vestimentorum solen-
palliis tantum uterentur : sed omni modo se opposuerunt sacerdotes, i ubi tandem Princeps acquievit. Ad
135쪽
minimum , si toleranda sunt quaedam singularia vestimen-IDta, abolenda essent, die Uufigenian die t utpote quae aperte ex papatu descendunt, & nulli alii fini inseruiunt, quam
ut comoediae in templis agantur, accedente insuper vario ornatu altarium. Sane cum pontificiorum sacrificio Misse repudium dedimus, omnino fas est, ut superstitiosum Missificorum vestitum repudiemus. Sicut honest e matronae non modo vitam & mores, 'sed & habitum meretricum
Dicendum etiam aliquid de concionibus, ubi statim intueoclassem prauorum rituum referimuS, quod certi textus sinfulis diebus dominicis destinati sint per totum annum, quius praecise insistendum, nec alii textus Biblici explicandi. Sane in primitiua ecclesia in conuentibus suis legerunt to-Iuextam scripturam & omnes eius parteS, atque populo expli
Vsque dum postea in medio papatu seculo IX. certi textus ex Euangelistis Sc Apostolis fuerint sesecti, intemplis populo explicandi, unde consuetudo ista ad nostra tempora usque fuit continuata. Hunc autem ritum ideo improbamus, quia multa inde nascuntur incommoda,dum integra scripm-ra ne quidem populo praelegitur & multo minus expistatur; nec obstat, quod domi legere scripturas debeant, cum multi sint in coetu Christianorum, qui nec legere nec scribere didicerunt. Deinde notum est, quam peruersu S modus con-1 scio nandi ex hac ratione sit introductus, dum mirum in modum torquentur textus, Ut singuliS anniS notium thema ex textu proponatur. Hoc etiam modo referta est ecclesia im- ry peritis ministris , dum plerique contenti sunt Postillis, Ic Varragine dispositionum colleetarum : cum contra, si integri libri ex scriptura S. essent explicandi, maiori industria&spiritu opus esset. Vnde recte Amesius Cis. Consi. I. s. c. asserit, cognitionem Dei magis abundate in illis ecciesiis, ubi
136쪽
CAP. IV. DE IURE RI M ECCLESIAST. isto agendi modo relicto, scripturae, parti m per integros libros Ordine continuato, partim, Ut occasio&neceSsitas aliqua exigit, libere tractantur. Add. Zepperus Pol. Eccles c. ro.
tueue De ipso concionandi modo infinita dici possent, nos
autem omnia in compendio exhibebimus. In veteri &primitiuae eclesia Christiana modum hunc simplicissimum fuisse constat, sine ullo artificio; quod sine dissicultate liquebit, si ad exempla Apostolorum eorumque successorum re-Is6spiciamus. Legebantur verba scripturae, & postea sine ullo apparatu, sine exordio generali & speciali ἀ ευ-, non certum arteque S ingenio excogitatum thema, sed res ipsa exponebatur: admonebatur statim populus, instruebaturque in doctrina Christiana simplicim me, ut etiam ab imperitis omnia percipi potuerint. Quae res innumeris testimoniis probari postet, si id necessarium esset , & non po-137 tius omnes hoc fateri tenerentur. Sed hodie omnia corrupta sutit a capite ad calcem, ut ne ipsum quidem alloquium ut plurimum sine vitio sit, dum multi coetum promiscue
sanctum appellant: Uufermhletet allesanit
cissimi ex coetu sint, qui haec nomina mereantur. Deinde cum ijsiritus, ut loqui debebat ex ministris ecclesiae,deficiat, ad artem confugiunt: interim ne videantur sine spiritu lo- qu divelle,rogant Deum statim in introitu, ut spiritu suo adsit, quo sciant quid dicere debeant, cum tamen iam domi memoriae mandauerint concionem; ut adeo lubidrio habeant Spiritum S. Postea in tractatione simplicitati student paucissimi, plerique in concionibus suam eruditionem ostendunt. Inde ingeniosissimo modo contiones hodie recitantur: accuratissimus ordo& proportio Obseruatur in utroque exordio,tractatione & applicatione: ut si artem demas, Is 8 nihil reliquum maneat. Et quamuis iustus ordo rectusque modus tractandi bene tolerari posset, tam infinita tamen absur
137쪽
DIE sABBATIII CONSUETORVM. mabsurda intermiscentur, quae non modo nihil faciunt ad emendationem, sed i c turbant homines , & contemtum verbi diuini ipsis instillant. Huc pertinent themata illae . Issin partes diuisa interdum in graeca, interdum in latina, interdum in germanica lingua, terminis tamenclappantibus. ut ita loquar,rythmis artificiosis, saepe etiam absurdis syriis in cister concepta: Quibus praemissis,
initium fit tractationis a prolixissima explic tione critica rextus, quandoque satis clari, ubi graeca & hebraica in copia adiiciuntur: postea recensentur diuersae Doctorum tam Christianorum quam Rabbinicorum sententiae: sequitur usus elencliti cuS contra haereticos, in quos vehementissime inuehunt, quamuis saepe nemo sit in toto coetu, qui vel nomen illius haereseos audiuerit, vel sciat, quid statuan et Hoc modo ultra horae spatium continuato, postea ad usum paedeuticum, qui primarius esse debebat, se conserunt, sed paucissimis, quia tempus praeterlapsum est , & statim cum vi para cletico desinunt, ne, si sorte per Dei omnipotentiam in ista sterili concione alicuius conscientia tacta fuisset, homo iste in desperationem incidat. Hi sunt illi Pastores, idode quibus B. Brunnem annuS de Iur. EGIG. I. a. c. I. m. I. g. D. dicit, quod parumproficiant eorum conciones 3 semeώhabitas homitias multoties repetanis es nimis frigidi sint ac discreti, qui magis ecessis Christi nocent, quam manifeso impii. Nam si quando impius pastor variis vitiis se posivit, hune omnes pro impio habent, uperiores facile ipsi ubmovere Quo incio possunt. Sed discreti, frigidi, re ex concionibus opus opera um facientes inultas
animaου secum in gehennam trahunt.
Hoc quoque censuram meretur, quod conciones fiant 1 ad totum populum , ct non distinctio animarum obseruetur, uti factum est in primitiua ecclesia, ceu ex Chrysostomo & Cyrillo testatur Orox gebauer cap.
138쪽
CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIA T.
16, bigi murden Examina angeli tu. Hoc hodie adhuc ob seruari posset, & deberet ita ut rudes alibi, alibi infantes &infirmi, alibi adulti dcc. conuenirent, ubi commodi HS co -I63 ciones pro cuiusuis classis conditione fieri possent: Quod si publice hoc obtineri non posset, dum quisque Vellet pro , :adulto haberi, posset tamen sesectus hic institui in priuatis congregationibus, ii frequenter eas instituerent ministri ecclesiae, Vti Omnino officii ratio ab iis exigere videtur. 264 Sequuntur post concionem preces publicae, de quarum abusu multa dici possent, nisi hanc operam iam occupas
set B. Brunnem. de Iur. Eccles A. cap. Lmem K ubi Ostendit,
uanta inde nascantur incommoda , quod singulis diebus ominicis post homilias eadem precum formula praelegatur populo, quae cum in consuetudinem abierit, line attena sistione recitat r. Addo & hoc quod plerique ministri Ecclesiae, cum ante satis detonare potuerint in concione sua, hanc formulam tam demissa voce , & tam stigi de sine omni spiritu deuotionis tegant, ut fere intelligi non possit a populo: unde dc libere ἰnterim circumspiciunt & alia agunr, 166 quasi ista ad se non pertinerent. Suadet itaque Brunae- man S, & recte, ut Pastores ex homiliis suis preces forment, Sc ita quae dixerunt, quasi in actum secundum dedueant. Quod omnino magis vividum est, Sc maiorem deuotionem excitat in animis auditorum, eosque instruit , quomodo & ipsi ex proprio corde Deum orare debe
139쪽
DIE SABBATHI CONSUETORUM FPost preces publicas etiam annunciari populo solet, . si iv quis eX numero eorum mortuus sit, ubi iterum grauissimus, abutus est quod indistincte mortui, praedicentur beati a pastoribus; ubi non potest non. maximum Oriri scandalumis, quando ii, quorum vitam pessimam fuisse interdum toti. Populo constat, tamen, si mortui sint, beati dicuntur: Equi. I 68dem non suademus, ut facile etiam quis damnetur , sed ab utroque abstinendum est,& res iudicio &misericordiae Dei relinquenda: ne immaturo iudicio nostro peruertamuS iudicia diuina. . Praestat ergo sine addito, an beate decesserit an secuS, populo simpliciter. annunciare, hunc vel illumi
Antequam Ulterius: progrediamur, duoi verba adden-I69da sunt , de illo promiscuo usu subselliorum in templis i Vtroque sexu ,-untertinander und gegentinander uber fiden. . Notum est, quam tum peccetur in templis etiam aspectu dc gestibus inter virumque seXum, multi non audiendi causa & orandi in templum veniunt, sed ut videant & videantur: Huc etiam pertinet vulgatum illud: Spectatum veniunt &c.. Recte prO-ITO
inde ChrysostomuS Orat. res Tom. 6. Videtur mihi, inquit ,, . mulieris conuictus,UISVS, asioquium,contactus etiam absque nuptiis ab congressu voluptatis habere nonnihil x qua impura volvta ,
UT A SACRIS. PVB LICIS: ABESSET, prisci omni sudio contende.ant. Ceu ergo apud iudaeos huc usq; receptum, Vt 7 feminae separatim sedeant, ne a masculis conspici possinti, merito idem apud nos obteruandum esset. . Sicut Ambrosius m 6belgo ad virginem torruptam. e. es memorat, in primitiua ecclesia locum fuisse tabulis separatum, ubi virgineS aiceteris seminis separatae orauerint. . Et Procopius L 1. de dis. I in refert, duplicem porticum in templo fuisse, qua-Tum Vna VirOS Orantes, altera feminas exceperit. . Si Chri-I7 2'stiani omnes essent non nomine tantum sed & re ipsa, his mediiSi
140쪽
CAp. IV. DE IURE RIT M E CLESIAST. mediis opus non esset, sed cum vivamus in statu maxime corrupto, omni modo agendum est, Vt peccatis obuiam
173 Pergimus nune ad ritum administrationis sacrae caenae, qui & diebus dominicis in templis publice peragi solet; quod omnino recte fieri putamus, cum conueniat primae institutioni, ut hoc sacramentum administretur in coetu fi-1 4 delium. Illud vero hic in controuersiam venit, an praecise ut in templis diebus dominicis quis hoc sacramento utatur, adstringendus sit, annon etiam usus eius permittendus in aedibus priuatis, non tantum in casu necessitatis si quis aegrotet, sed & alias, si quidam, inter quos etiam unio fidei i cecclesia est, deuotionis causa congregati, magno desiderio hunc eaelestem cibum, ad satiandas esurientes & sitientes xys animas suas appetant. Nos omnino usum hunc liberum esse debere, nec ad certum tempus dc loeum adstringi nosse sine superstitione , existimamus: quamuis communiter i 6 aliter sentiant. Quae sententia nostra probatur I. ex ipsa institutione huius sacramenti a Christo facta, ubi nulla apparet restrictio, quin potius summam libertatem quandocunque utendi hoc sacramento inferunt verba Christi:
ergo Christus quotiescunque fieri permisit, sine determinatione loci & temporis, hoc restringere, libertati Christia-x nae est aduersum. Sed probatur etiam a. hoc, exemplo primitiuae ecclesiae. Ita Apostoli dicuntur hic Sc illic panem fregisse, hoc est, sacramentum corporis & sanguinis Christi porrexisse in aedibus Act. II. a1. Quod qui ad templa& conuentus tantum publicos restringunt, non possunt non Vim facere textui sacro, ne dicam quod manifesto spiritui I 8 sancto contradicant. Quod idem etiam post Apostolorum tempora obseruatum & sacramentum hoc quotidie administratum esse, nemo tam hospes in historia ecclesiastica erit,