장음표시 사용
101쪽
stro deduci prius oportet. Tum medicus hamulum acutum mucrone paulum intus recuruatum, subijcere extremo Vngui debet, eumque infigere, atque illam palpebram alteri tradere. Ipse vero apprehenso hamulo leuet Unguem, funiculum traijciat,4 acum deponat. Exinde lini duo capita apprehendat,o per ea erectum unguem, si qua parte oculo inheret, manubriolo scalpelli diducat, donec ad angulum Veniat. Post haec inuicem modo remittat,modo attrahat, Ut sic,&initium eius,&finis anguli reperiatur. Duplex enim periculum est,ne vel ex ungue aliquid residuum sit, quod exulceratum uix ullam recipiat curationem,uel exangulo carimcula abscindatur, quae si vehementius unguis ducitur, ipsam manum operantis subsequitur Hac autem abscissa foramen patescit, quod cum semper Vliginem quandam effundat, at sectum eum,quem graeci ναδα vocant excitat. Verus ergo anguli finis Vtique noscendus est, qui ubi fatis constiterit, non nimium adducto Vnguescalpellus adhibendus,& excidenda ea membranula, nequid ex angulo laedatur. Sic circa obscamas partes,quaedam actio chirurgica Vertitur,cum eXtremum colis, quod glandem appellant, denudatum sit,nec naturali praeputij integumento inuestiatur. Hanc partem decoris gratia, iuxta Celsum,Vt contegamuS,sic procedendum i sest.Cutis 'ia,quae circa glandem est apprehenditur,& extenditur, donec illam ip- ψ ,, sam condat, ibique deligatur.Iuxta pubem in orbem tergus inciditur, quousque cOleS nudetur Magna cura caueatur, ne vel urinae iter vel uenae, quae ibi lunt, incidantur.Quo faeto cutis ad vinculum inclinatur, nudaturque circa pubem uelut circulus, eoque linamenta danturivi caro increscat,4 id impleat, satisque Pelamenti latitudo supra ipsi plaga praestet.Diuersa autem in circuncisis operationis huius ratio est. Etenim sub circulo glandis scalpello cutim diducimus quemadmodum, resoluto praeputio,& Vltra glandem eXtenso,cum multa frigida, partem fovemuS,tum em-Plastrum circa damus, quod valentem inflammationem reprimat, proximisque diebus,Vt prope a fame euincatur, aut nullatenus aegrum,aut quam minimum cibamus. Compressa inhiammatione membrum deligatur,&curatio iuxta Celsi doctrinam eo loci instruitur. Sed Deus bone, quid hoc negotij est e Veteres illi,tam ingentibus tormentis,tam expressis periculis non sunt veriti aegros suos exponere. At qua de causi Vt hoc exiguum decoris lucellum reportarent. Et quo in loco Θ Vbi
nullus id cognosset,in quo membro toto, nedum eius parte, absque uitae incommodo carere homines potuissent. Sic artis officia, in ea, quae quouiS modo a persectione discederent, redundare voluerunt. Sed redeamus, Vnde dilapsi sumus,
Percurramu caetera manuum opera non minus Vehementia, quam metus plena,
quorum haud postrema est, quae ad tempora sunt, arteriarum exectio. HO praesidio tamquam extremo, emcacissimo utebantur antiqui medici reserente Alb casi in hemicranea inueterata, in acutis destillationibus ob acres humores, in aestu temporum non sufferendo, tandem in dolore uniuersi capitis contumacissimo. Cum enim nullis praesidijs amplius locus est et,haec Vasa iam dicta aut excidebant, aut inurebant. Excisio talis est Praeradetur circum quaque temporum regio,vt4 1su Larteria sese in conspectum tradat. Hanc indicat VehemenSmotio. Perr ro autem pract.cap.;.
delitescit, atque id saltem hyeme asperrima si sanguis,& spiritus in penitiores partes abeant. Tunc vel arcta colli constrictione, vel temporum frictione, vel calida evaporatione arteria euocanda est. Locus eius atramento notandus,4 cutis adustaque arteriam acutissimi gladioli acie incidenda est. Quae Videnudata, magis in promptu sit, ideo cutim derasam uncis attollemus, ex hamulo arteriam suspendemuS, atque a tunicis circunherentibus penitus liberabimus Arteriar ero vas, si sit tenue,duobus in locis ad binorum digitum distantiam excidendum,& Vtrinque remittendum est. Sin insignis fuerit arteria, supra infraque deligetur,&quod interi cet,ex tota abscindatur,aut serri acuti acie,aut si hemorrhagiae metus sit,cauteri cultelari, Vt utar uerbis Albucasis,cuius typum ipse descripsit, quodque praesidi genus
altero tutius esse retulit Excisa arteria,& extracta,locus cotto implendus,&ijs auxiliis, quae carnem cum cicatrice inducunt, sanitas restituenda est. Anneis titur autem carieris exemptio charradum, per manualem operationem, quam Paulus Aegine- tablinc in modum recitat. Nascuntur virum ein ceruice praesertim, in iis, in in Aqgin lib.
Suinibus,&in lateribus, quin,&in mammis sceminarum quandoque reperiri eas ' 'r ii Celsus
102쪽
Celsus ait ex Megetis sententia. Tumor est struma, in quo subter concreta quaedam ex pure, sanguine, quasi glandulae oriuntur omnes inproprijs pelliculis,
quasi domiciliis continentur, quemadmodum steatomata, atheromata , melicerides. His vel maxime anguntur medici, quoniam&febres mouent, neque unia quam facile maturescunt, earumque nonnullae malignam sortiuntur naturam,suntaque dolorosae, quae ad contactum, ad impositionem medicamentorum incrudescant. Hae ab aliquibus cancerosae nuncup ntur,quas manifestum est non ita prompte chirurgicis auxilijs cedere Benignae aliae sunt ad tactum d ad tempestiuuma mediorum usum sequaces, quas hoc pacto eXimere oportet. Superficiarias strumas, quae in summa cute consistunt, sectionis simplicis usu, ab incumbentibus membris Xoluere oportet, & distentis hamulo cutis labris ab integumentis explicare, easque ut dictum in angiologia, placide auferre.Transfixas uero maiores h mulis leuabimus,4 similiter excoriando a continentibus corporibus undique absolvemus. Sed arterias carotidas,& neruOS recurrentes effugiamus. Sin uas quoddam in operatione diuidamus, illud ne impedimento sit, aut laqueo constring mus, aut si haud insigne fuerit, penitus eXcidemus.Vbi in arctum strumae basis deuenerit, dextera ipsa praecidatur,4 indice denuo explorandum est, nunquid alia sint
adiecta tubera, quae eodem modo auferantur. Si tamen uas quoddam permagnum, aut etiam complura iuxta strumae sun dum adesse suspicemur, non ex basicam excindere, sed funiculo excipere conuenit, quo frustatim citra periculum sua sponte excidat, quo tempore medicamentis linteolo illitis curatio tentabitur. At ubi inde excisa fuerit, tunc oras plagae illius committemus. Omnino autem rectaS diuisiones adhibere oportet, atque si nihil luperuacuum suerit, suturis coniungere. Sin cutis redundet, quare ablata prius quadam ipsius parte,instar myrtei folij, consuenda, medicamentis cruentis obturanda est. His etiam annecti necessarium est,
A. ;u, si cnirurgiam cancri, qui pectori innascitur, quam Leonidas descripsit, retulit ueromo. 16.ea. s. AetiuS. Inquit uero Leonides: ego in cancris pectore obortis chirurgia uti soleo, quae talis est. Aegram supinam decumbere facio, deinde supra cancrum partem mammae sanam incido, incisam cauterijs inuro, donec crusta inducta sanguinis eruptio sistatur Mox iteruincido, prosundu mammae disseco,ac rursus partes incisas uro, saepeque idem repeto, secando, inurendo Vt sanguipis eruptionis periculum euitem Post amputationem Vero integre peractam, rursus partes omnes,ad resectionem usque inuro. Primae autem inustiones sistendi sanguinis gratia fiunt:postremo vero ad omnes morbi reliquias abolendas Saepe etiam opus sine ustione perfeci, ubi induratus tumor, qui cancrum minetur, in mamma extiterit. Tali enim assectioni amputatio usque ad sanam partem sussicit, cum nullus hic er ptionis sanguinis metus immineat. Sed qualis quantaque sit curatio cancri,ipsi ip-s A. si sis sius Aeti audite censuram.Omnino vero, at cancros pectori innatos deplorare 26.cap. 4 oportet, quemadmodum qui in capite, in collo,in humeris,in axillis,&inguinibus eueniunt. Sunt enim insanabiles. Nam praeterquam quod perfecte abscindi nequeant, Verendum est,ne ob nimiam sanguinis eruptionem inter ipsas medici ma- nuS,aegra occumbat. Veruntamen, alia chirurgia est, quae in staphylomatis exci-
eup., . sione Veritur,cuius administrationem Aetius hisce prorsus verbis recenset.Ad staphylomata, quae angustam habeant basim,neque malefica sint,actionem eam,quae καταο ψ Ηιν id est, per constrictionem fieri solet, adhibemus Accipito duas acus, quarum singulae duplex filum, idque contortum, aequali prorsus longitudine habeant, deinde aegrum ad pedes tuos collocato, capite ipsius reflexo, ita ut occiput ipsius genibus tuis innitatur. Disparatis posthaec palpebris,per medium staphylomatis undum, ex supernis deorsum acum transmittito, qua cum ubi detinetur oculus, similiter alteram, quae geminatum habeat funiculum traijcito, a paruo ad magnum angulum per medium itidem staphylomatiS fundum, quo duarum acuum, quae transmissae sunt, figura crucem quandam, aut literam graecam X aemuletur. Nam cum paulo obliquior facta suerit transmisso acus facilius extrahuntur. Deinde incisis filorum principijs,superna duo principia,superno acus principio sub ij-cimus: inferno Vero, inserna, eaque strenue constringimus. Similiter,&obliquae
acus principia connectimus. H clandem constrictio optima est, si fiat principijs
103쪽
rectis ad obliqua ductis, hoe modocolligatis. Exinde apicem staphylomatis re
secamus, sola basie, filorum gratia, relicta,ne ijs elapsis humores oculi effundantur, oculi concauitas amplior fiat.Incidimus autem staphyloma primo quidem com- pendiariae curationis gratia: Ocyus enim lina excidunt, exulceratio sanatur,&aegrotus toto medicationis tempore minus doloris sustinet. Nam locus difflatur, neque inflammatio notatu digna accedit.Post incisionem apicis acus extrahi oportet, filis, velut dictum est, constrictis,4 tunc lac insundere,aut oui candidum. Muniendi supra sunt oculi, tempora, ex hapso mollis lanae, quae in ovi candido, cum rosaceo, aut vino concussis, imbuta suerit. Postera die fiat fomentum per spongias expressas, & lacte infusas,ouoque lana rursus imbuatur,4 applicetur. Hoc faciendum est, donec fila excidant, quibus elapsis,Vlcera solidanda,&ii atrice inducenda sunt. Hoc autem genus chirurgicum, incommodis multis obnoxium est, quod ego cum aliquoties adhibuerim, experientia inspexi. Sensium enim, membrana ea, quae transfigitur,eximitam obtinet, quod corneae membranae, quae pars est menyngis durae, opticum porum obuoluit, ex ea parte continua sit, ideoque maYimos doloris aculeos persentiscit. Adauget doloris Vim, cum tumoris durities, quae acus etiam acutissimas in transfigendo retardat, tum ipsa deligationis ratio, quod oculum in cumulum quendam collectum, arcte nimis, talide comprimat. Sed haec ludicra sunt, si cum inflammationum Vehementia, quae&palpebras,&oculos occupant, comparentur. His iunguntur deliria, conuulsiones,4 caetera malorum turba infestissima. Sed operae praecium nunc est chirurgiam mammarum uirilium,eκ Albucasi in Aegineta audire Etenim quotiescumque ad eam moliSVastita , Albue i
tem mammae excrescerent, Ut aut Virilis maiestati decorem imminuerent, aut no cap 4 .
xas quasdam secum adducerent, hanc eorum molestiam, antiqui hunc in modum' 'ςgiu. curn ferro tollere solebant. In superna regione mammae, lunata ducitur linea, cuius y 'μ' cornua ad papillam conuertantur.Hanc atramento notato,acutissimae aciei cultello incidito, subsistentem intro adipem serro leuato, hinnem turgescentiae tumorem subtrahito Vulneris oras posthaec adducito suturis constringito,&plagam linamentis iniectis, ad vulnerum rationem, sanitati restituito Sin vero mammae,Vt in prouectae aetatis mulieribus, prae adipis exuperantia dependeant, insuperiori itidem mammarum parte, ad superioris Upum, lunata incisio facienda est,cui altera eiusdem generis,sed minoris ambitus subiicienda,quae ab illa comprehendatur, di in eius extrema desinat. Earum spatium mammarum magnitudo innuit. His peractis secundum hasce lineas cutis diducitur,4 quidquid cutis interiacet acutissimo ferro rescinditur,pinguedinis quantum opus est eximitur,4 adductis labris, atque
consutis, ad instar plagarum cruentarum,reliquum operis peragitur Veruntamen miror ego antiquos, tam exiguae utilitatis gratia, hoc immane operationis genus excogitasse: atque tanto magis miror, quod aliqui inuenti fuerint, qui haud veriti doloris incisionis vehementiam, sese manibus eorum subiecerint. Etenim L. e Plin. D.hi. Aproni consularis uiri filius, ob adipis redundantiam eo uastitatis deuenerat, Vt M ςU 37 moueri loco, haudquaquam post ei: hanc incisione detrahere,&corpus immobili
onere leuare curauerat.Non praeteribo etiam dracunculorum curationem,ex Leonida referente Aetio, ' quod morbi genus Aethiopibus,&Indis uulgare est at in a A. . si m.
nostro orbe nunquam uisum Audiamus ergo Leonidam Dracunculi lumbricis si i .eap.ula. miles sunt, aliquando magni, nonnunquam exigui, frequentius in cruribus, quandoque uero: in musculosis brachiorum partibus consistentes, Aethiopum, Jnclorum genti penitus familiares. Mouentur quidem primum sub cute, nihilque molestiae asterunt,uerum temporis progressu circa dracunculi extremitatem locus suppuraturi cutisque aperitur,ac dracunculi caput exeritur. Si attrahatur,uehementem dolorem affert, praesertim si nimia uiolentia attractus rumpatur. Nam quod relinquitur summopere molestum est. Proinde ne recurrat animai,constringere ualido filo brachium oportet,& quotidie hoc moliri, ut dracunculus paulatim progrediens,constrictione quidem intercludatur,nequaquam tamen abrumpatur. Locus item aqua mulsa,vi oleo, in quo absinthium, aut avrotanum coctum est,aut aliud, quod uermes enecat, irrigandus est. Omnia acria uitanda propter in flammationis
periculum.Quodsi dracunculus sponte progrediatur,&facile extrahi poterit nihil amplius
104쪽
amplius tentandum. Sin ad suppurationem uertatur,a cataplasmatis,& aquae mul- sae,acoleri rigatione non discedendum est. Facta suppuratione, per longitudinem cutis dissecabitur,&dracunculus denudatuSauferetur cutisque linamentis dispara bitur, reliqua curatio suppuratoria adhibebitur, ita ut animali suppurato,& tracto, carnem,&cicatricem ipsi Vlceri inducamus.Non absimilem huic iam enariaratae chirurgiae alteram refert Albucasis, atque in eiusdem sere speciei morbo, quem vermem, seu lumbricum culaneum,&boninam aegritudinem ipse appellat, Albue. . patriae suae familiarem Generatur termis hic sub cute praecipue in bobus, haud p β' adeo magnus uniuersum corpus Vtro citroque permeat, donec locum quendam incute perrumpat,4 egrediatur Eum praesentem esse,non alias,quam ex progreLsu ab uno membro ad aliud aduertitur. Fit ex humorum quorundam putredine, instar serpentum, id est lumbricorum,& ascaridum ortus Summopere autem pertumescendus est,quod caput cum petat,& ibi exitum paret,sa Pe oculos destruat Euitaque si velis extrahere, progreurionis limiteSobseruare oportet, cum innotu rit,infraque supraq; validis suculis obligare,cutim incidere atque vermem extrahere.Sin adeo profundae carni inhaereat ut cum assequi non possis,cauterium ignitum imponito &ardore conficito. Vbi vero paries supernas petiuerit,supercilium funiculis constringendum est,&parte ipsa diuisa, uermiseruendus. Apparet autem hanc aegritudinem cum Aeginetae dracta iaculo, ii non fallor, vel eandem esse, vel non multo abir milem. His omnibus,&illam ch rurgie speciem subiungamus,quam Leonidp&Antyllo, Aegineta tribuit,&inlaqua telcroti administratur. Hanc Pau- P uJ Aeci ius tali pacto, descripsit.Cu scroti cutis aut interioreSeius particu telaXasur,sακωρ se si ς- appellata fit affectio magi me indecora Leonidas igitur resupinato homine, qdinea superfluum erat, scalpello super asserem,aut durum ortu, quod incidendis subii citur,excidebat orasque vulneris suturi committebat Amyllustribus quatuorue suturis cutem pertundebat,& acuta forfice,aut scalpello, id quod prominebat extra suturas resecabat,caeterum cruentorum modo persanabat.Par est etiam membrorugenitalium, quae in mulieribus coaluerint,operationem hic adiunxisse, quae pro caue Aegin. . iarum obturantium diuersitate talis est. Si concretio simplex suerit, tunc recta se cap. α ctione per scalpellu,qui fistulis secandis destinatus est,eandem exolvemus. Sin carne aut membrana obturentur, adaetis hamulis hoc corpus eleuabimus Meode scalpello diuidemus,erumpentem sanguinem sedabimus,& ijs quae cicatricenoducunt, utemur. Porro phymus in uuluae siculo pari modo aufertur Huic confine est alte rum opus, quod in mulieribus fit, dum nympha,aut cauda,utvocant resecanda est d Aeg. c.eap. Nam tantopere 6 nympha quandoque eluxu iat, ut non minimum secum aut mota αο lestiae, aut turpitudinis at serat. Quapropter resupinata muliere,quod superfitium est nymphae, uolsella prehenditur, scalpello excinditur. Flectenda est profunda si ctio, ne rhyada,id est affectionem fluidam excitemus. Caudam, quam autor uocat κερκοειm,ab osculo excretio est carnea,quam instar nympharetiam adimere oportet. Porro in generis huiusce operationibus sane moleste sectiones sunt,& non exi- Suo cum periculo coniunctis.Praeter enim quod partes illa satis nobiles sint,& sensu , quam aliae, magis praestantes, quod titillatio ostendit, sane ingens affluentium humorum copia proruit,&excrementa impetuOSe eo seruntur, quorum erosione, di inundatione fit, ut partesiae, non sat accurate contrectatae foedissimas erroris notas post se relinquant, velut rhyadicos affectus, aut fistulas,aliasque aegritudines permultas, quas locis muliebribust, aut irritatis, aut debilitatis accidere videmus Sed ad ea,quae adhuc supersunt,nosmet conseramus, quae scilicet adem pyematum inustionem, lydropicorum pertusionem spectant, operationes certe ambiguas, ωno leui cruciatuum oestro exagitatas.Vtramque ex Paulo Aegineta ascribemus . Aegiis. . In purulentis ' igitur conuenit ferro candenti crustas excitare. Vnam interclaui-mp. culae compagem,cute sursum educta. Duas exiguaSiuxta mentum, sic ut ab arterijs, qaas carotidas vocant,abscedamus. Duas ite super mammillas infigemus ampliores, inter tertiam costam, quartam,alias duas inter quintam,d sextam paulo ad posteriora reclinantes. Aliam per medium pectus Rursus aliam stipra os Ventriculi Tres tandem a tergo inuremus, unam,quidem per medium dorsum,at utroque elatere singulas, quae eam in medio altitudine excedant. Alij ut tradit Leonidas, m
105쪽
cronatum ferrum, candens per medium costae sp acium adegerunt, quo loci abascessus esset, isque ad puris sedem ustionem moliti sunt. Nonnulli transuersa linea inter quintam, sextam Vertebram ducta,& cute paulum oblique diuisa dein de membrana,quae costas succingit pertusa, pus excreuerunt.At hi cum illis,qui semro ad imum adurunt, aut statim mortem inferunt, uitali spiritu una cum pure consertim euacuato, aut fistulas insanabiles reddunt. Altera chirurgia fit in hydrope, atque saltem in ea morbi specie, quam ascitem uocant. Nam ex autoris sententia caeteris hydropis speciebus haec operatio minime conuenit. Est autem talis, Erectum statuamus hominem, sin minus in sellam cum collocabimus iam alias opus recusandum est uidebimus postea, ut ministri,quia tergo steterint,tumorem manibus comprimant,& ad pectinem propellant. HOS accepto scalpello acuto,aut uenae
incisorio, siquidem a partibus circa intestina hydrops obortus si , iuxta umbilici perpendiculum, tribus sub ipso digitis,abdomen ad peritoneum usque dissecamus, Si hepar primario affectum sit e sinistris umbilici partibus si vero splen, a dextris
incidimus.Non enim ea pars,in quam aeger decumbit,attingenda est. Cute autem, quae membrana incumbit, instrumenti acie remota paululum supra priorem se-tiionem, ipsam peritonari tunicam secamus, donec ad uacuum locum scalpellus penetrauerit. Fistulam eam ad calami scriptorissimilitudinem,per abdominis, peritonaei sectionem demittimus, humorem moderate pro uiribus educimuS, quod expulsu cognoscemus,& educto calamo efffluxum ipsum sistimus, Cohibetur autem quam primum ex sese,recurrente aqua,&inania spatia complente. Sed si curitatis gratia linamen tum intortum, per solam abdominis fissuram infigimus,&reclinato,& refocillato homine, die postera, rursus humoris quantuluncumque euacuabimus, atque ita consequentibus diebus,d restaurando,& educendo per uiceS,rem agemus, donec quam minimum ipsius aquae superfuerit Extractionem v roaceruatim factam summa prudentia declinabimus. Multi enim ex imperitia cum bene se agererem existimarent, una cum humore, litam eduxerunt. Caeterum qu magis securitatis rationem habent, illi modice saltem ex humore evacuant, quo uires aliquantispera pondere leuentur, reliquum per medicamenta, quae aquam subducunt, per arenam,per solem per sitim,& per siccantia alimenta conficiunt. Quin, istione quidam usi sunt,4 in stomachum, in hepar,in splenem,inimum uentrem &umbilicum, quinque crustas excitarunt, alij quidem ferreis, tenuibusque cauterijs, alij per i scas apppellatas sunt autem iscae spongiosa quaedam corpuscula in quercubus,d nucum regiarum arboribus, quas barbari magis in usu
habent ali uero alijs huiusce generis instrumentis. Omnes autem παροκὀνυ νseu pertusionem abhorruerunt. Praeceps enim ac dissicillima haec est operatio, quamui non adeo molesta, cum eo tempore, quae partes persorandae sunt, sere totius corporis uires, tam animales, quam naturales collapsae sint. Quare raro admO-dum,aut nunquam hoc opus salutare esse constat. Caeterum omne Shae chirurgiae, quas hucusque recensuimus, ut iudicium de ij simul contexam,& summis periculis coniunctae, ingentibus dolorum tormentis, maXimopere infest lunt. Tractant enim partes eas, quae aut primatum in corpore nostro obtinent, aut sensium
quam exquisitissimum habent, quarum nulla tantam uim curandi,& uehementiam sustinet, quin in manifestum uitς discrimen aegros adducat Ille enim eas stinctiones obeunt, quibus saluis animalis uita consistit,&quibus euaersis eadem intercidit. Itaque leue est, in tam atroci, abhorrendo curandi genere,quod actionum tenorem corrumpat, que operationum omnium praestantis lima est,&extrema, ad quam cetere reseruntur, uitam ipsam nobis eripiat. Sic relique partes, quibus tantum inest sentiendi acumen non tam leniter contrectari possunt,quin e uestigio offensas suas ipsi sensuum principi cerebro communicent, quibus inde alio translatis,4 toti corpori, ob mutuum consortium impertitis, dolores summos, ingentes distensiones,4 alia symptomata, quam atrocissima exoriri, Velut deliria, cid eratrema vitam nostram deduci necesse est. His addo, caeteram malorum turbam, certe infestissimam, graueshςmorragias,crudeles gangraenas,uehementes inflammationes uellicantia ulcera, quibus uel omnibus, uel aliquibus ij obnoxij sunt, quilia operationes antiquorum, tam famas, tam immane non aspernantur. Quo in
106쪽
Ioco, illud ponendum est, quod operatio eorum morborum, non adeo cita sit &momentanea, sed lenta nimis atque diuturna,Vt multotieS,antequam absoluta su rit, in medicorum sinu aegros succumbere, animam, quam saluam esse cupi bant, reddere contingat. Quare dictas ob causas nostra tempestate has manuum operationes penitus desueuisse assirmare ausim, quod uerendae nimis, tum praesenti exitio coniunctae sint, qua tamen non urgente solum necessitate, sed leui etiam, ut uidistis, emolumento sic suadente, adeo truces,adeo infestas,adeo perniciosas, ueteres illi, atque in medicina principes, ad extirpandos morbos arcessia
t A cephatiosis chirurgicarum operationum, qua iam in usu sent.
OsrqvAM hactenus igitur operationes illas enarrauimus,quae aut desierunt prors is, aut raro admodum usurpari solent , reliquum est, ut,& alias, atque iam dictis proximas annectamus, quorurn quidem usus frequentior est, non tamen usque tutior, ut earum impetus, offensas quandoque minime reformidemus. His enim prius perspectis,&cum superioribus collatis hoc nostrum decurtis negocium, neque exitiale esse, neque cum saeuis cruciatibus, ut multi dicunt, coniunctum uidebimus,quin imo mitissimum,& saluberrimum, neque usque adeo diuturnum, ut hac de causa caeteris chirurgiae actionibus,uel comparandum, ueteriam, meo iudicio, anteponendum sit. Obseruabimus autem iam institutum orationis typum, ut eas operationes ex priscis fideliter exceptas ascribamus, 'uid obseruatione dignum nobis uisium fuerit absque dolo malo signiricemus. Sed quae frequentius aggrediuntur medici chirurgiae genera, haec sere sunt polypi extractio, aegri
iopis, asperae arteriae incisio, condylomatum, uaricumque excisio, membrorum amputatio, fictus mortui secundarum eXtracilio, eviratio, ramicum omnium, atque calculorum sectio. Nunc igitur ad polyporum curam accedamus. Postquam
sederit aeger aduersus solis radios, tunc naribus sinistra manu eXplicatis, spatham ad id factam, instar myrtacet sol ij, acutam immittamus,&orbiculatim polypumis sum, aut carunculam incidimus Illic autem ferramenti aciem imponimus,ubinaribus coaluit Posthaec instrumento,in oppositum conuerso, manubriolo succisam ipsius carunculam foras ex iis emus. Quicquid uero reliquiarum polypi superfuerit, id acie alterius cultelli rasorij, cum tensione cum agitatione,cum rasura ualenti a feremus. At si portio caruncula adhuc subsistat,ostibus cribrosis,& summis naribus appensa, quae instrumentorum aciem effugerit, illam submo uere enitemur,4 penitus excindere funiculi cuiusdam opera Linum igitur crassum mediocriter funiculi instar, duorum triumue digitorum longitudinis, in nodos constrictum, per spe cilli foramen, quod duplicem cuspidem habeat, transmittemus, alterumque eXtremum specillo per nares sursum ad meatus colatorios inseremu&, quod per palatum, os ubi eiectum sit, utraque manu extrahimus, ut ita ex nodorum affriesione carunculae illae dissecentur tuniculari deinde linamento, meatum diductum continemus,&post triduum pastillo Musae &consimilibus,reliquias absumimus, locumque exiccamus. Alia item est polyporu curatio, sed eorum, qui maligni sunt,& contumacissimi, quos ferris candentibus inustos consumi necesse est. Sed famissimos certe, atque toleratu dissiciles dolores, hoc genus chirurgiae mouet, ob narium praecipue tunicam,cui acerrimum sane, exactissimum sensum natura indidit Nec illud non uehementer iniquum est, quod operatio haec sceptus repetenda est, denuoque partes nouis cruciatibus conficiendae, cum neque una, neque altera uice, quantuni satis est, iam dictae carnes excindi possit. Qua de causa & humores copiosi astitiunt, partium, quae circumsistunt, uirtus maxime concutitur,4 labefactatur. Sic uix aut penitus non prohibere medicus poterit, quin semper huius mali radices repullulent,& nouis malis, noua tormenta addant Pertimescenda autem est summopere,
107쪽
impetuosa sanguinis eruptio, cum aut uasa nasi recindimus aut basin ipsam dis camus, qua narium parietibus polypus adhaerenς, alimentum ex uicino alliciebat. Sed uarices secundum Aeginetam hoc modo exciduntur.Sunt vero ' uarices uene grai se quaedam dilatatae,aliquando in temporibus, aliquando in ima uentris parte sub um hili , nonnunquam etiam circa testiculos, sed maxime in cruribus. Si ergo uarices crura in sestauerint, ab inferiori femoris regione, ubi etiam origo ipserum magna ex parte constat, curationem aggredimur. Inferius enim in plures uistributi propagines dii ficilius contrectantur. Loto igitur tumore, funiculum superiori se- moris regioni circundamus, iubemusque ut aeger obambulet. Repletam exinde uenam atramento notabimus, iuxta uaricis situm ad trium digitorum pauloueamplius spatium,& aegro decumbente crura illius extendemus, alterumque funicinium supra genuinij ciemus. Sicelata in tumorem uena scalpellum adigimus, qua
atramenti nota est, tam alie ut cutem dumtaxat penetret,ne uenam quandam offendamus oras vulneris hamulis deducimus,4 inflexo cultro, quo in ramice aquoso utimur,membranas excoriamus. Postqua igitur uenam hoc pacto explicauerimus solvemus ligamenta femoris,&uas per cauum hamum suspenso, cum duplici lino acum subij ciemus inaque nodis prius implexa amputabimus Scalpello deinde per medium venam incidemus,4 tantum sanguinis detrahemus, quantum nobis postulare usus videbitur . Tum partem vasis superiorem constringimus,4 sanguinem, qui in cruri est, eo eleuato,reliquum manibus exprimimus infra rursus uas illud deuincimus,4 id uenae, quod inter uincula interiacet, uel abscissum tollimus, uel manere concedimus, donec sua sponte una cum unibus excidat. Vulnus Vero siccis linamentis opplebimus,4 splenium, quod oleo, lino madeat in ij ciemus, illitoque linteolis, quod pus moueat,medicamine candem partem persanabimus. Sed huic Aegineta sententiae Celsi chirurgiam in hoc opere causticam adijcia b Cest 1ib.ν. muS.Vena omnis k quae noxia est, aut adusta tabescit,aut manu exciditur. Si recta e .ai. est, si quamuis transuersa, attamen simplex,&modica, melius aduritur. Si curua est,& uelut in orbes quosdam implexa, pluresque inter se inuoluantur, Vtilius est illam eximere. Adurendi ratio haec est. Cutis super inciditur, tum patefacta uena, tenui, retuso serramento, eoque candente modice premitur,uitaturque,ne plagae ipsius orae adurantur, quas hamulis reducere facile est. Id interpositis fit sere quaternis digitis, atque per totum uaricem, quibus tandem medicamenta adustis conuenientia imponuntur. Sed cum eorundem varicum excisionem idem Celsius referat, itaque,d hoc chirurgia' genus, illi superiori, quod ex mente Pauli traditur, nunc etiam subij cere statuimus Cutis ergo super uenam primo inciditur, cuius ora hamulo excipiuntur. Tunc undique scalpello a corpore diducitur, caueturque, ne inter haec ipsa laedatur. Huic hamulus retusus subiicitur,& interposito fere,ut supra, spatio, idem, quod prius dictum est,&hic perficitur.Quorsum uero tendat uena, id hamulo extento facile deprehenditur. Ubi iam idem , quacumque uarices sunt, factum est, adducta uno in loco per hamulum uena prociditur, deinde qua proXimus hamus est, attrahitur, euellitur, ibique rursus abscinditur. Atque sic undique uaricibus ipsum crus liberamus. Tum ora plagarum committuntur,&super emplastrum agglutinans in ij citur. Sed quis uestrum non videt, quam tςdiosa sit haec Cel si operatio, quam dithcilis, quam molestaὸCutim enim tanto ductu cultro aperire. diducere uarices expedire,attollere, deligare, praecidere, quo pacto que si id sine ansigni dolore,&molestia non fiat ξItaque ob tormenti huius saeuitiem, C. Ma ui 'Tium sortissimum uirum, cum in crure altero hanc operationem tolerasset, hoc re 'in medii genus in altero recusasse legimus. Etenim dum medicus alterum crus incidere uoluit, hoc ait, remedium doloribus istis indignum est. Maluit igitur uir malorum tolerantissimus potius ferre morbum, quam eam curationis crudelitatem adhuc semel experiri. Sed nunc ex eodem Celso,&condylomatum chirurgiam lubet addere, quae ipsa quo que non absque acerrimo dolore conficitur Tubercula , citi . quae condylomata appellant, ubi induruerunt hac Milone curantur. Aluus ante omnia ducitur. Tum uolsella tuberculum apprehensum iuxta radices excinditur. Quod ubi factum est, sequuntur,eadem, quae supra post curationem,adhibenda esse proposui. Tantummodo siquid increscit, squama aeris id coercendum est. Sic etiam
108쪽
etiam venarum ora, quae sanguinem pendunt, tolluntur , ubi sanguini, qui emuit, sanies adijcitur. Aluus acrius ducitur, quo magis Ora promoueantur, eoque fit, Vt omnia uenarum capitula quali conspicua sint Tum si capitolum exiguum fuerit, bata semque tenuem habeat, astringendum est lino paulo supra, quam ubi cum ano committitur. Imponenda etiam spongia aqua calente, donec libeat. Deinde aut ungue, aut scalpello supra modum id eXulcerabitur. Quod nisi factum sit magni do lores subsequuntur, interdum etiam Vrinae diuacultas. Si id maius est,& basis latior, id hamulo uno aut altero excipiendum est, paulumque supra basim incidendum . neque relinquendum.quicquam X eo capitulo, neque quicquam ex ano deme dum. Id autem is consequitur,qui nec nimium e parum hamos ducit. Qua postea incisum est,immitti eo acus debet,infraque eam lino capitulti alligari.Si duo triaue fuerint,unumquodque primum curandum est: sin plura, no omnia simul ne eodem tempore undiquaquam tenerq cicatrices existant. Si sanguis profluet, excipiendus est spongia,deinde linamentum itan p0nendum&ingenda semora. Interpos iis quinque aut sex diebus, aurichalcino specillo linamenta educenda,in si capitula simul non exciderint, tunc igito nostro promenda suot. Sed bis iam dictis argylopis chirurgiam aggredior. Praetereo autem eos argylopas,qui sere carcinomata sunt,quibus mederi periculosum est,quique mortem no nunquam accelerant. Sic eos, qui ad nares tendunt, curare superuacaneum est neque enim sanescunt. Illis tamen, quorum Vitium est in oculi angulo, licet adhiberi possit curatio ι nemo latamen non nouit, quod dimcultatibus res implicita sit,& angustijs . Nam ita nt,f ramen angulo propius est, tanto operatio molestior est, cum regio admodum artacta fit, in qua uersari manum artificis necesse est, Sed expedit audire quidnam mali, CEILIA 1 coniungatur an primis 'iamulo summum foraminis excipiendum, & totum illud cauum sicuti in fistulis praeceptum est Vsque dos excidendum, oculoque Vicino, caeteris partibus bene obtectis, uehementius os serramento adurendum est. Quod si iam carie exesum fuerit, quo crassior squama ablaeuat, quidam aduren tia imponunt, ut chalcanthum, uel chalcitidem, uel aeruginem rasam, quod & tardius 4 non idem efficit, Adusto osse eadem sequitur, quae in caeteris ustis curatio. Sed periculosior multo ea chirurgia esse uidetur, cum arteriam asperam urgente necessitate incidimus.Etenim chirurgicorum praestanti sit nai,ut ait Paulus anc quo Amn. Ic que administrationem literis prodiderunt. In synanchicis ergo hanc operatio cap 33. nem improbamus, in quibus Omnes arteriae, pulmo affectus est. Tum enim praecisio inutilis est Ore autenta, ct mento inflammationem patientibus, aut etiam tonsillis asperae arteriae os operientibus, incolumi sane arteria, ratio est sectione uti, quo periculum suffocationis evitemus. Igitur infra caput arteriae manum adigimus, ita tamen,vitres quatuorue circulos eius transiliamus,& partem illius scalpello per tundimus Totam diuidere non securum est, cum quod locus hic eXcarnis sit tum quia uasa non procul delitescant. Itaque inclinato egri capite retrorsum, ut arteria sit in conspicuo,transuersam lineam incidimus,ducentes ipsam inter duos circiatos,ne,qua cartilaginem, sed membranam, quae Orbes illos connectit discindamus. At si meticulosior quis in agendo suerit, i, amulo prius cutem eleuatam diuidet, deinde ipsi arteriaeincidens, uasis si sorte occurrant, omissis. in eam ducet. Atque haec Antyllus habet, coniiciens inde arteriam scalpello pertusam esse, quod spiritus cum murmure quodam,& sonitu per eam erumpat,& quod ipsa uox quam primum intercidat. Ubi vero de strangulatu metus non aderit ampliuS, tunc ora plagaei novabimus,&mox futuris committemus. Solam tamen cutim citra cartilaginem consuemus & appositis ad curationem praesidijs utemur. His vero omnibus par est, nisi fortassis saeuitie superior,ramicum chirurgia,cum aquosique,carnosi,&tophacei, tum uaricosi,satuosi, intestinorumque,ac eius,qui ad inguina consistit, quorum omnium operationem, eXPaulo Aegineta, huc adiungemus. Incipiemus autem abe Asoth.1.4. hydrocet quam hac ratione contreci ari conuenit. Denudata pilis pube,& scrota ear to, supinum hominem supra camnum reclinamus,&natibus linteum multoties
implicitum,quemadmodum scroto spongiam magnam subijcimus. Nos ex sinistris aegri sedebimus, ministrum, ad dexteras illius sistemus iubebimusque,ut in alteram partem distendat pudendum,&abdomen uersus scroti cutem extrahat. Eundem
109쪽
accepto scalpello diuidemus Exordiemur autem a medio secundum longitudi
nem, propemodum ad pubem usque sectionem rect a faciemuS, non multo ei lineae absimilem, quae scrotum intersecat Progrediatur autem diuisio,&ad rubi. cundam usque tunicam penetret.Si vero in supergen ita humor haereat,e ea parte, qua tunicae apex protuberauit , diuisionem moliemur Incisa labia per hamulum diducemus, pelliculas eas, quas δάρτουρ appellant herniarum cultello,& scalpello detrahemus, rubicundam tunicam scalpello, quo venae incidi lent, mediam dissecabimus, illa maxime in parte, qua testiculo minime connectitur Humorem totum aut maiori ex parte educimus, partemque rubicundae tunicae tenuissimam per hamulos educimus, post quae ex An tylli precepto suturis,&cruentorum vulnerum medicatione Vtimur. Si vero cutis putredinem,aut aliam affectionem subierit,tunc Nasis, quae cum cremastere coniuncta sunt, per laqueum exceptis, cremasterem incidimus,&testem eximimus. Postea immisso specilli capite, deorsum ad scroti finem, eundem per specillum attollimus, atque sectionem acuto scalpello facimus, Ut sanguinis gitimi,&pus,tamquam per canalem,eodem excernantur.Si vero ustio nobis arriserit,omnia equidem administrabimus quaecumque uel ante chirurgiam hanc, vel post eam vel in ea relata sunt, hoc saltem relicito, ne serro secemus, aut denuo sub humoris effluuium, culeum incidamus Decem itaque aut duodecim serramentis, quae literam graecamr reserant, ijsque ignitis,&duobus gladiolis, primum quidem scrotum per gammata medium inuremus,&scalpello,vel hamulo caeco membranas excoriabimus, cauterioque cultellari, aut ensiformidissecando inure 'mus. Tunc rubicundam tunicam,quae albore,&densitate facile cognoscitur, illius cauterij, quod r refert,acie perurimus,aquam excernimus,totumque quod denudatum est, distentum hamulis cauterio culiellari auferimus. In hernia autem aquosa Vinctum, Ut prius grotum reclinabimus &finiti pacto sectionem faciemus. Et siquidem testis agglutinatus carni vitium fecerit, ante omnia pellicullam, membranam dissecamus testemque ab hinc extensum una cum rubea tunica educi murici cremaste rem a caeteris uasis discernemus Hec quidem astringemus,& cremasterem dissecabimus,at concretum cum carne testem,Velut alienum eXimem US.Si Uero circa aliquam tunicam, aut vasculum caro concreuerit, diuiso scroto,&subie a Aeg. lib. s.ctis carni pellicullis, quicqvid carnosum est auferemus. Sic tophacei ramiciS, cum ap-63- eadem scroti loca occupet, eandem etiam, cum sarcocele, curationem esse nemo
ambigit. Sed hactenus trium herniarum manuariam operationem eXpedivimuS, quae hernia uaricosa sequitur. Hanc sic operando tollimus.Post' commodam col b Aegin. . locationem, contrectato scroto cremasterem ad infernam partem detrudimus est ypsi' autem cognitu facilis, ut qui tenuior sit vasis, renitens atque solidior, quique contrectatus doleat &ad colem consistat, vasa vero cum per nostros digitos,tum ministri scroto apprehendimus, ijsque distentis obliquam aciem scalpelli contra ipsas, in cutem fortiter adigimus. Subiectas partes infixis hamulis excoriamus, vasa denudamus, ac quemadmodum in uasorum exsectione, arteriarum dilatatione praeceptum est, duplici filo acum traijcimus. Tum ansas fili secabimus, ad primam, alteramque varicis extremitatem vasa illaqueabimus, lineamque rectam in medio incidemus. Posthaec sanguinem, qui coierat educimus,&tandem suppurando affectis locis medemur, quo una cum vasis laqueorum vincula sponte paeoci dant. Porro flatuosae herniae eadem est incisio, quae uaricosae fuit, singulis nempe venis exceptis,& filo obligatis.Caeterum ubi ex prolapsu intestini ramex inciderit, hoc modo illum tractabimus. Resupinato homine iuxta cinguina per ministrum s Aegin. . cutem elevabimus,&lineam transuersam incidemus, ut in angiologia dictum fuit. 'est 'Nonnulli tamen rectam lineam ducunt. Diuisionem defixo hamulo eXplicamus, quae testiculum retractum mensura adaequet. Tot hamulos rursus percutim quam tam transmittimus, quod vulneris magnitudini sumciant &membranas cum pila, guedine vel cultro, vel hamulo caeco excoriamus, atque scalpello praecidimus. Sic detecto undique peritoneo ad posteriorem scroti partem indicem demittimus, inter peritonarum,4 darton membranam, posteriorem connexum soluimus, quarum extremitatem dextra manu ad interiora scroti, quemadmodum sinistra aeque peritonaeum retrahimus, ct una eum rubea membrana testiculum ad diuisi nem
110쪽
nem adducimus Testem uti eleuet ministrum iubebimus. Ipsi vero simul atque posteriorem annexum cum rubea membrana totum eXoluerimus, nunquid aliqua intestini inuolutio,in tunica erythroide persistat,digitis explorabimus, eamque deo sim ad uentrem propellemus. Tum ad peritonaes terminum, qui diuisionem resipicit, bonae magnitudinis acum, cum lino geminato, per medium traiicimus,4 linis succisis quatuor faciemus capita, quibus Vicissim exutraque parte κατ α Ῥασμου, id est lite graecae X figuram circunuolutis, membranam uehementissime constringemus,& commissis principijs grauiter innectemus, ne ullum ex nutrientibus uasis
alimentum suppeditet,unde vel inflammatio uel aliquod simile suboriri possit Aiaterum adhuc vinculum, quod ad minus duorum digitorum spatio a priori dissideat,
inijcimus,4 eam membranae partem, quam ad digiti magnitudinem, inter uincula liberam reliquimus, hanc circum circa totam resecamus, atque simul etiam testem auferimus. Tandem parabimus missarium,&utinaquosa hernia diximus, lemnisco prius inserto, quod superest negoci absolvemus. Nouimus autem quosdam non ineptos homines, qui membrana erythroide excisa, candentibus ferris extremum ipsius inusserant. Hoc ob erumpentis sanguinis metum, a veritate haudquaquam absonum est. Haec itaque intestinatis,ut vocant,ramicis administratio est,cui illam subij ciemus, cum intestina ad inguina delapsa protuberauerint. Post Aeg tib si quam ' ad tres digitos, circa tumida inguina, transversim cutis incisa,&pellicular 'r' una cum pinguedine, exemptae suerint, tua parte inguina fastigiantur, per medium peritoneum specilli caput adigimus,atque hoc pacto eniciemus,Vt intestina in pro fundum, atque in locum suum remeent. Qua vero peritonaei partes eminent, illic eas suturis comittimus,& specillum eXtrahimus . Non tamen membranam eam recidimus, nec testem uel quicquam aliud eij cimus, sed plagam praesidijs cruentispersanamus.Quoniam Uero iunioribus magis probatur Ustio,itaque non praeter institutum nostrum, tandem trademus. Igitur post moderatum motum, aeger tus sat violenter, cum retentione spiritus Uentrem intendat,ut tumor circa inguina manifestius appareat. Huius locum in triangulum vel atramento scriptorio Vel collyrio circunscribimus, lineam transuersam per inguina sursum ducimus,&signum per trianguli medium imprimimus. Reclinato autem gro in mediam notam candens serrum demittimus, primum quidem clauatum,deinde Vero ad trianguli costas cauteria gammata,&totum tandem triangulum laterculari ferro aut lenticulato adaequabimus. Interea,vero ministrum, ut saniem extergat, per totam ustionem
praecipiemus. Fiat autem ustio haec tam alte, quousque in his,qui habitu moderato sunt pinguedinem attingamus. Id haudquaquam in macilentis obseruabimus,ne membranas offendamus, ut neque in crassioribus,& pinguioribus, Vbi vel ante iustam incisionem pinguedo apparet. Quod igitur artificiosa quaedam coniectura nobis persuaserit, id saltem pro modulo conticiemus. Sed haec omnia chirurgiae
genera, ex antiquorum mente,intern ijs curandis relata, nunquid non saeuis cruciatibus iungunturὸnon ne aegros ad certam perniciem adducuntὸNequeunt enim principes,& illis adherentes particulae V sunt testes,& quae testibus adiacent,membranea omnes natura, absque maximo,&intoleranili dolore secari,excoriari,inuri: suntque iamdictae operationes exitio proxime, ut eos,qui has subituri sint,ad morte rapi merito censeamus,& vespillonibus iamia exportandos concredi.Quid enim aliud vult gentium quarundam solennitas, quibus in hac operatione visum est, Ut
publicis preces indicant,4 aegrum rebus suis prius dispositis,ac si iamanimam agat, consolando,& hortando instruant. Quid quod tabulis communibus ab necis ini ria medicum liberent. Quid quod nec artifex ipse, nisi solennicum testatione ad
aegrum ac quasi deploratum accedat. Sed nosmet conseramus ad alia opera, non minus quam caetera, grauia certe, pernitiosa, quorum una est partium amputa- Aςg h. ε tio, quam par est sic administrari. Extremis' partibus putrefactis, velut manu, vel e pede, ita ut etiam ossa corrumpantur, antequam ad resectionem accedamus, primmum corpora ossibus circunsita incidenda sunt. Verum quoniam hoc primum agimus, deinde longiori tempore cum serra sectionem adhibemus, atque periculum est, ne sanguinis eruptio sequatur, proinde reete Leonides, non omnia protinuScorpora praescindit,nisi penitus putrefacta suerint,sed eam partem,ubi nequemul