장음표시 사용
141쪽
mentum hoc opus tractari possit, haec tamen vel obsitum Vel ob motum post dis
sectionem necessarium, cum aegrum omnino decumbere oporteat molesta nimis,& importuna sedente aegro,delineande propaginis administratio contingit. Primum enim dum aegrotus sedet, ministro indiget, qui cubitum,ut namque sustineat in brachium stabile plane, & immotum reddat. Nam leuissima quaeque
mutatio,dum dissecamus,plurimorum malorum autor esset potest.Sed laboriosum est ac plane impossibile,eometro,quo conuenit,®ula parteS continere,quando vel ingruente ferri acie,obdolorem,percellatur aeger,&quomodocunque tandem constrinxeris brachium contrahat. Has igitur di incultates in lectulo omnes effugimus, si niuerso corpore rite composito in puluillos reclinemus humerum,quam si in sedili collocato dissectionem moliamur . Quamuis autem incommodis hisce aliquo ingenio possimus occurrere,vel scamno quod substratis puluinaribus, quam blande brachium excipiat vel cathedra id generis in hunc usum
fabrefac' a,inepta tamen,& metus plena Videtur haec sedente aegro administratio, quam dico ab ipsa dissectione motus excipit. Nemo enim non nouit confestim atque brachium incisum sit, aegrum debere decumbere,& tam corpore,quam potissimum ipso brachio quiescere, ne ex motu humores concitati ad offensas pa te prouoluantur,in praecipue tunc cum ab incisione iam perpetrata quasi efferauescant.Saepe enim paruis initijs ingentia mala orta sunt,4 exigua scintilla maximum incendium quandoque peperit Propterea quamlenis etiam deambulatio, siue gestatio illa fuerit,dum in esuiu aegrotus ex sedili feratur,quam maximo iure etiam nobis suspecta est. Dum enim aeger lectum adeat conscendatque Utcunque paruo interuallo diremptum, non potest non aliquantisper brachium moueri in vulnus intorqueri unde vel syncopes ubi stomachi imbecillitas adsuerit, uel ob sensuum mollitiem, panicus quidam terror,& corporis stupor hominem corripiat . Sic neque gestatio, si deambulationi parcemus, opportuna magis,& utilior esse poterit. Non enim adeo exquisita,&omnibus numeris absoluta esse queat, quin semper ob aliquas offensiones, quantumuis leues, periclitemur. Satius itaque fuerit cum positus, cum ipsius motus ratione aegrum in lectulo decumbentem incidere, quam eo in sedili composito illas subire dimcultates,quas iam diximus, praecipue vero cum placidissima etiam motio, statim ab incisione facta, humores commoueat, fluxioni aptiores reddat, quod Unum maxima praesertim cura, indefessoque studio, ac perplurium horarum spatio sedulo cauendum est. Sed hactenus fere omnia, quar ad chirurgum spectant meo iudicio perstrinximus, nunc vero de illis, quae aegro, seu propagini delineandae conueniunt, agendum relinquitur. Horum alia si rei naturam introspiciamus, antequam a Sgrediaris opus, peragenda sunt,alia in opere alia autem eo iam consecto.Inter ea quae opus praecedunt, illud caput est, atque principium, Vt quanta poterit, solertia,& conatu videamus, quo pacto nobis sanguinis fluor reprimenduS,eiusque impetus inhibendus sit, simul atque primo cutim inciderimus. Quamuis enim solam cutim caeteris partibus illaesis, secando vulneremus, ne tamen eam inflammatione distendi aut erysipelate tentari contingat,hoc vulnus nobis suspectum esse debet, atque pluribus de causis, ijsque non leuibus Nemini enim non perspectum est, tam ex ipsa Analome, quam ex ijs, quae supra adduximus, hanc Orporis nostri partem, quae incideda est, quam pluribus vasis ijsque insignioribus stipari,venis nimiru, neruis, atque arterijs, eaque, cum a Ventre, per loca ad axillas, decliuia, suo singula caudice, perducta sint, ad humeri articulum in minores ramos discindi eosque rursus in multam sobolem diduci,&tenuissimas flagellis uniuersa brachi spatia inte currere. Hic ergo, qua parte sectio fit, ingentia vasa sub cute delitescunt,4 vulneri assistunt, quae haud difficulter, nisi caueamus, posse laedi unusquisque videt. Accedit,&vulneris amplitudo, pro ratione,&modo ipsius traducis, quem non exiguum, sed prolixum satis atque latum esse, persectio operis requirit. Etenim liacet una sectione tantum vulnus infligatur gemina tamen illius facies est, simulataque sorcipem relaxaveris, duasque habet lineas aequali quidem spatio , at non modice distantes,quas idcirco parallelas dicimus, quorumque ambitu parallelogrammon
142쪽
grami non exacte circumscribitur. Quae plagae amplitudo seu magnitudo,quanis tam vim, quale periculum in se contineat nemo est, qui non nouerit, praecipue cum non raro, venulam quandam incidi,& partes subiectas denudari necessario contingat.Illud enim euitare, quocunque tandem Velis modo, nequaquam licet, cum quandoque membranam, quam Ob fibras carneas, carnosiam vocant, editiores quaedam Venulae perreptent, quaS eandem cum cute, Piolentia eXperiri,& ferro discindi necesse est. Sic ubi cutis, quae propaginem constituit, iam incisa
sese contraxerit, quod necessitate quadam consequitur, tum ea, qua reliquum ambit humerum in insigne spatium, latumque panditur ex quo tandem omneS, quae substrata sunt, particulae in conspectum prodeunt, nullo tecta velamine penitus denudantur. Ex quo Vulneris hiatu, quantas,&quam multas suboriri noxas accidat nemo certe tuerit inficias,& propter eius insolentiam, nec non quod hinc aer paulo immoderatio irrumpat Etenim Vtcunque parteS hae probe
muniantur, nunquam tamen eius generis tegumenta, nativo, congeneo tectorio arquipollent. Cum igitur ex vulneris amplitudine quo loco ingentia vasa natura posuit,caeterisque his annexis humorum confluxum ad assectam partem concitari posse videamus, quare Ut velut ab alia specula prouidentes, his calamitati
bus occurramus, hoc periculum auertere consilium est,&adi notis praesidi j sh morum impetum quoad licet coercere,&omnino intercludere. At horum no ea-
de atque simplex natura est Una enim terrena est,& sicca, aquea,& frigida altera: alia quide validissima, alia vero imbecilla. Ex superioribus fere sunt lactuca, trifolium, polygonum,auricula muris,lenticula palustris, psylliu Vmbilicus Veneris,se peruiuti, portulaca, oui liquor,& id generis permulta alia Alterius ordinis est omphaciu solanta, rubus,capreoli vitiu, plantago, sorbi, corni, me spili,ciconij,myrti solia, eoruq fructus,rosaria capita, bala ustia, sumach, acacia, bolus armena, nuces cupressi, galla immatura&multa alia.His adiungitur graecorum posca, acetum ni mirum,&aquam ea proportione continens Ut gustui minime insuauis sit, quo pacto huius mixturae symmetriam Galenus definiuit. Ex his igitur omnibus, quae potiora sunt,4 magis conueniant, in sum suum chirurgus seliget, quorum tamen nos, formulas perscribemus, atque ea tradituri sumus,quae familiaria nobis es se consueuerunt. Sed quando hisce auxilijs,quaue in parte uti liceat, prius decernere oportet. Atque Ut a loco incipiamus, certe natura rei docet ac velut digitis commonstrat, in propinquo partis,qua sanguinis impetum expectamus, id generis praesidia circunponenda esse, quamma xime ad supernam regionem. Ita enim, quasi manuum compressu, aut vinculo his quibusdam iniectis, prestabimus,
quo minus ab elatioribus partibus, ad subiecta loca,& plagae vicina sanguis possit
confluere, sed constipatis quae subiacent, Uasorum meatibus repellatur. st autem locus hic uniuersa articuli humeri regio tam superna quam inferna interior atque exterior, quae es capite,& a subiecto illi thorace quicquid sanguinis trans fertur, omne excipit, ad caeteras brachij partes demandat. Plurimum autem nos suspensos teneat, illa quae sub axillis est humeri regio, qua ductus quidam amplissimi venarum atque arteriarum per thoracem sublati prorumpunt, quae haustum ex ipsis sontibus sanguinem, pleno alueo suscipiunt. Quare parti huic Unde longe vehementior inundatio ingruat maiori sedulitate con sulendum est, quod quam aptissime fiet, si pilis prius praecisis, iam dictam regionem medicamentis diligenter, absque intermissione foueamus. Caeterum negotio huic perficiundo ea hora accommodata suerit, quae sub ipsam operis administrationem cadit, dum caetera, quae sui futura sunt, interea adornantur:fiatque id semihorae spatio ante. Hoc munus alteri ministrorum deserri poterit, ubi una cum artifice dum reli quum apparatum instruit, alter detinetur. Illa tamen adsit cautio ut post breue temporis interuallum absque mora ea renouemus,ne propter partis calorem ubi ipsa quoque incaluerint, minus praestare valeant,quod ab ipsis expectamus. Sed repellentium istorum varia,& diuersa genera sunt alia quidem solida alia mollia, alia tandem humida.Ex primo ordine tale quoddam fuerit. Recip. olei rosat.Οmphac unc. l. s. myrtini unc. s. sangu dracon terrae sigillatae an.vn j.boli armen
143쪽
unc. s.camphorae d.j.cerae albae.3.Vj.Cotundantur quae contundenda sunt subtilissime, & cera cum oleo eliquetur ad lentum ignem addantur pulveres,Vbi parum refrixerit&reficiantur secundum artem His maius,& refrigerandi,& astringendi robur addemus, si ea aceto rosato abluerimus. Illiniatur ergo linteolum quoddam, Muniuersa humeri regio circumquaque muniatur. Eadem ratione atque hoc sublinimenti sorma aptum suerit. Recip. olei rosat. Unc.j.S.myrLUnc.j.aceti nigri acerrimi Vnta s. puluer boli armen unc j agitentur omnia in mortario plumbeo, quousque consistant,&obliniatur undiquaque humeri articulus. Sed si magis arriserit, hoc utique repellente utemus. Recip. succi plantag. semperuiui solan. an. Vnc ij aceti nigri acerrimi, aq rOS. Vel pedunculorum ros plantag. an. uncij.s Infundantur lintea in liquorem hunc, atque illis actu frigentibus uniuersus articulus circumlate foueatur. Si tamen decoctio potius conuenerit, eam tali pacto parare decet. Recip. summach. summit rubi, myrtili. gall.immatur.balaustior. Tos.an m.j.fiat decoctio in uino nigro austem,quousque tertia pars superfuerit, infundantur lintea, dicto iam modo applicentur. His omnibus sic expositis,quorum opera utilis esse videbatur ante operis aggressum, nunc ad ea accedendum, quorum animaduersio in opere necessaria est. Sunt autem haec forceps atque cubtri,quorum cura dum ministri alijs occupationibus detinentur,chirurgum tangit, animaduertat igitur nunquid illis desit, an acie valeant,siccine, an secuSconueniant, eaque in lancem peculiarem componat, ut cum sus postulauerit, ad manus esse queam. Et oculis aegri subducat. Ideoque Vel linteo, vel alia re quavis ea Obuelauerit Plurimum vero interest haec chirurgum ipsum curare,cum non possit non fieri ut negligentius ij vel paratis vel collocatis non leues noxas eXmora vel agendi ineptia incurramus,cuius errati occasio vivi reliquorum, Omnis postmodum in artificem, non in ministros referri solet.Quapropter non tantum haec,
sed ieliqua omnia, quae ad hunc apparatum necessaria sunt, acriori diligentia chirurgus, scrupulosius rimetur, num recte administrata sint,& suis quaeque locis disposita, ne incisa iam propagine insigni cruciatu aegri, malo Uulneris, suaque ipsius medici ignominia, dedecore, moram quandam interponi, opus prorogare necesse sit.Vt enim non satis est agricolas surculii secernere ,4 ad ali rius arboris truncum deligare,sed id quomodo,& quibus fiat priusquam Opus aggrediantur,diligenter rationem habere:sic boni artificis fuerit non solum videre, ut recte cutim delineet, Verum etiam qua ratione iam delineatum deliget eique medelam adhibeat, omni studio vi attentione circumspicere. Atque haec absoluto opere peragenda sunt, quorum tamen rationem praemeditatam,& apparatum instructum habere decet. Hic omnis in his sequentibus vertitur. Primum ut linteum adsit,quod in vulnus immittitur.Secundo,ut stuppas in promptu habeamus, quibus ipsam plagam, i artes circumiacentes muniamus. Deinde Ut medicamenti, quo stuppae imbuantur adsit copia . Postea ut latum linteolum suppeditet, quod super stuppis impositum vulnus ipsum contegat. Tandem vero falcia opus est,ut stuppas eas obuoluamus,4 vulnus deligemus. Sed quae sit omnium horum necessitas, iam paucis demonstrabimus. Atque primum linteum quoddam intra cutim,& subiacentes ei partes immittere necessarium est,ut illius interpositu a musculis subrectis iam incisa cutis dirimatur, nec semel dirempta cum illis denuo
coalescat. Etenim consilium est cutim a brachio educere,atque eatenus efforma- Te,Vt curtis partibus, quae insitione reparandae sunt,sufficiat,qua de causa liberam ea,& nullatenus cum caeteris coniunctam esse decet. Accedit tamen ex hoc linteo,atque ex abundanti, alia quaedam, ion contemnenda utilitas, quod eidem medicamenta illiniantur, quibus in sistendi, repellendi sanguinis non ignaua facultas inest obseruandum vero est, ut linteum illud eam quam par est,& latitudinem,&l6gitudinem obtineat. Etenim si vel amplitudine defecerit, Vel excesserit, extrema complicari necesse sit, alterum quidem inutile erit, cum parteseaS, quas disparatas esse prestiterit, rursus coniungi contingat,molestum Vero alterum quod non leues ex distentione dolores patiantur aegri . Quare ex vulneris amplitudine desumenda mensura lintei est atque id praestandum, ne quadan tenus Vel
144쪽
angustius vel latius sit, sed Vt inter extremos plagae angulos impositurnaeque quadret. Quo in casu quam plurima lintea ad manus habere, non abs re fuerit, ut quod magis conuenerit, id operi nostro adhibearnus, praecipue cum incertum sit, quanta fieri debeat cutis ipsius delineatio.Non secus etiam conduXerit,&longum fatis,& prolixum esse linteum, adeo Vt fere humeri crastitiem eXςquet MinuSenim periculi est, ne forsan elabatur. Sic eiusdem opera licet uti dum alia lintea atque persimilia multoties huc traij cere oportet,quod suo loco docebimus. OpuSpra terea est linamentis stuppeis, quibus vulnus ipsum muniamus: alijs quidem amplis, prolixis, alijs ero breuibus, exiguis, omnibus tamen sorma orbiculari in lateribus hinc inde paulo compressis. Quae igitur maiuscula fuerint, qua tuor numero ad minimum adsint, latitudine trium digitoria, se vel septem longitudine. Cras1itie Vero non excedant,Grauat enim inepta mole, dum, diquore medicaminis,& sanguitie, qui affluXerat, absorpto tui gescunt,4 quod peius est, ubi semel incaluerint , denuo partes incendunt Minora lata sint binos digitos,&ternos prolixa. Hic omnia imponere,& plagam probe munire conuenit. VeruΠ- tamen non erit incommodum, si plura, ac diximus, linamenta conficiamus . Etenim ea praestat superesse potius, quam deficere. Operae etiam precium est aliud ab illo superiore habere linteum, quod impositum linamenta constringat,&vulneri subsidium afferat. Sit vero liberalius eductum, latum, atque satis longum, Ordine duplici , ut humerum inuoluat, iniuersum vulneris ambitum, sic, quo supra infraque emineat,&plagam amplitudine excedat Haec omnia imbuentur ouorum albis, quaeua se quodam peculiari obnixius concutiantur, additis superinde aqua rosaruin quo adsunfecerit, portione quadam sanguinis draconis cum
terra sigillatas omnibus inuicem permistis,&probe agitatis. Tandem uero fasciam parare decet, substantia tenuem,& sibi ipsi a capite usque ad eandem maxime aequalem, latam ternos digitos, & quatuor potissimum cubitos longam. Non enim ualidius comprimere plagam necesse est, nec laxam deligationem facere, cum trumque incommodum sit. Quare rem ita moderabimur, ut id sta ab arctiore deligatione recedit, uoluminibus orbium resarciatur,&nec desit quicquam, quin fascia toties implexa sat bene comprehendatur. Sic neque angustus sit, Deque latior, quam prescripsimus morum alterum ineptum est, cum partes eaS nequeamus constringere, alterum vero cum molestia coniunctum est, quod quae
stridior fuerit, in seipsum residens, conglobetur suaque tenuitate,& corpori inaequalitate partes subiectas, ac si laqueis cogantur, angat summopere, & doloribus excruciet. Eligenda itaque fuerit ea fasciae quantitas, quae ad mediocritate naiam dictarn accedat, nec quicquam, quod uel uobis uel aegro detrimento sit, secum afferat. Hanc minime aridam sed madidam posca circumponi brachio necesse est. Sic emollita circumducetur lenius,&medicamenti, quod sanguinem
inhibere potest, vicem supplebit. Omnia autem singillatim, ieculiari loco decet statuere, ut ilico atque sectios acta sit, ad manus esse possint, nec ulla sit in artifice remorandi occasio Etenim odiosum est, siquid agatur negligentius,&incusandum , si quis error irrepserit, quem declinare poteras. omnia autem loco suo atque inbdo, nec non cum ordine pro dignitate administrasse id tandem laudandum est.
145쪽
quo pacto cuian propago delimandasit.
Acra Nus dictum est de ijs omnibus, quae pro delineanda cutis propagine, atque niuerso id generis negotio secundum ratio ne perficiendo, ex usu esse videbantur, praecipue de chirurgicoit
lo apparatu, quem operis natura exposcebat. Nunc vltra pedem promouere conuenit, recte declarare in quibus nam propaginis delineanda ratio consistat, quo pacto illam tuto, iucunde,&cum celeritate perficiamus. Qua in re illud nobis experientia, dongo usu edoctos' certe praefari licet, spem nobis fore firmissimam, ut artis ipsius finem conseia quamur omnino indubiam atque id clarissimo laudis praeconio,eximioque laboris nostri praemio. In hac enim cutis propaginis delineatione summa artis nostrarcosistit,& illi ipsi quasi fundamentis rite iactis totius operis fabrica innititur. Quamobrem maxima cura inuigilare oportet,& summa animi contentione eniti, utcuncta quae peragenda sunt iuste,&Velut ad Polycleti regulam perficiantur. Neque Cnim turpius quicquam, contemptibilius possit contingere, quam in ipso artis vestibulo impingere, circa limen, quacunque occasione id fieret, indecore labi. Cogitet itaque secum chirurgus uelim hoc sibi esse propositum, hunc scopum
Praefigi quod nunc culaneam propaginem seu cutan um traducem, principium, basim totius operis delineare velit,cuius quantitatem definire omnino ince tum est atque anceps,& quam coniectura solum eaque ut plurimum fallaci,&multiplici investigemus Quamobrem ne hac in parte diligentia eius quoquo pacto desideretur, prudenter circumspiciet omnes illas conditiones, quas supra enarrauimus, iuriose contemplabitur cutis brachicae laxitatem,crassitiem,eius seliditatem,tenuitatem atque alia quae in examen reuocanda sunt. Ab hac consideratione, quam exactius instituerit,intrepide opus, ac hilari prorsus animo uiriliter aggrediatur. Principio aegrum lectulo componat, omnesque procul offensas semoueat, cum aegro iniquas, tum chirurgo ineptas Mox illos qui sibi ministraturi sunt, quorum subsidio, dum opus administret, indigeat suo quaeque loco, ordine disponat Aeger itaque supinus in margine lectuli exteriori decumbat. Hunc locum commutare licebit, uel pro cubilis,uel pro brachiidissecandi instituto,dummodo lucis, quae commoda esse debet,ratio usquequaque constet.Sic collocabitur ad manus ipsi chirurgo, ministris,dum opus administraturi sunt Br chium, quod propaginem commodet, denudetur uniuersum, uel manica indusio prius detracta, uel ipsa discissa, ut seimoni,&quar ulterius instituenda est curationi prompte pateat.Ministri locis aequis statuantur. Haec ministeribratio decernet. Atque prior ad aegri uerticem, ex parte superna lectuli, secundum artificis de trum latus resideat. Hic ulnam aegroti dextra sustentes quoniam cum firmior sit, id opus commodius praestiterit, clarua uero,ubi luminis occasio fiat,id opportuno administret aut si minus,liberam eam, ad alia,quae peragenda sese offerent, promptam habeat Alterius ossicium est cutim attollere, suspedendo, forcipem adigere, chirurgo auxiliari,mox&forcipem suspedere,dum feci ionem artifex administrat,&patrato iam opere, laxatam remouere.Atque is,iuxta sinistru chirurgi latus assidebit;aut e contra,si quod ex opposito est,brachium incidendum fuerit Ita enim uterque illorum, ex loci opportunitate munia sua promptius implere poterunt,&nutus chirurgi, quoscunque etiam obseruare, quod sane illis acerrima diligentia
faciendum est, cum multa dum opus peragitur, Occurrant, quae nutu saltem non uoce indicanda sunt. Etenim ob aegrum consulto uerbis oportet parcere Interim chirurgus reiecto importuno manicarum defluxu, quo expeditior sit ad opus,&ulnis parumper denudatis, ad aegrum proxime accedat, ac omnino stanS; ut quacunoue occasione, quocumque libuerit, sese possit coniscere, operi sciri et accingat. Primum autem cutim ad anticam humeri regionem,&aqua propaginem
146쪽
mutuari decet, leniter manu contrectet,illam attollat, rursus diruittat, itidemque eleuet, denuo remittat ut hac leni contrectatione a subiectis partibus, quanto poterit, suauius diuellatur,&assidua id generis suspendendi, blandaque meditatione emollita, facilius postmodum obediat, cum illam dissecaturi,comprehesam sorcipe omnino suspendimus. Esto tamen ea cautio,vi moderatione quadam singula peragantur,ne in sestiori motu duriorique, quam par sit, contrectatione partes eae calorem concipiant, noxas incurrat cum sectione facta in vulnus humores impetuosius delabantur. Nam in propinquo sunt vasa Venarum,&arteriarum amplissima Libranda itaque suerit cutis contrectatio,ne pars illius acerbitate calamitatem quandam posthac subeat Cum autem omnia eius rei gratia fiant,ut traducis symmetriam, qua magnitudine nempe suturus sit, recte percipiamus illam propterea chirurgum, Ubi singula attente circumspexerit, si usu aceXperientia si erit edoctus atramento designasse superuacaneum forsam existit nisi talis sit, qui nouiter ad opus, & prius intentatum accesserito sed probe animo comprehensam, ubi cutem, quantum res ipsa indicabitu spenderit, hanc sustinendam tradet adleuam ministro, statimque utraque manu forcipem apprehendet,d intra ministri manus in traducem demittet. Si tamen interim a praescripta quantitate aliquid decesserit, id attractum attollet, lanimaduersa ex parte utraque, num recte sese habeant omnia, iam forcipem constringet, ferreoque annulo f rmabiti. Hanc rursus ministro, qui ex sinistris est, sustinenda in prςbeat, atque sic sectionis consilium ineat Protinus itaque dextra manu cultellum arripiens eundem punctim intra lineam forcipis adigat atque moderata quadam violentia, facto sectionis initi ubi fere centrum est eiusdem lineae,inde cultrum in assidentia latera propellat, non tamen praecipitanter, sed sensim usque in forcipis angulos, modo illud com modii videbitur Sectione sic peracta, quod primum artis vestigium, ac velut ni uersi operis rudimentum est, cultroque deposito, Vel ministrorum alterius mani
bus excepto per iam hiantis cutis jacia siue stylo specillisi basi orbiculari linteolum immittere conetur. Hoc ut sumministretur, qui ad sinistras est,ministro in. cumbit. Ille ex tanta linteolorum uarietate, id quod commodius est, secernat,&subducta eius quantitate ad sorcipis lineam iuxta ponat. Vbi hoc transmissum suerit si qua in parte corrugari contingat exacte complanandum est, ac per Universam spatij amplitudinem distendendum ea cautione, ut aequis partibus Vtrimque ex forcipe dependeat. Nam que laxata forcipe, quod mox futurum est intra Vlne ris spacia continebitur, nec, quod ob inaequalitatem haud dissiculter euenit, lubricum elabetur forcipem post haec artis ex laxet, sublato annulo,quo manubria coniungebatur,4 laxatum ministro, ad laruam suspendendam suauiter committat, ilicoque dextram manum subijciat humero supino ex parte interna,&brachium parumpereleuet, ut curationi, quae statim adhibenda est locus non inique pateat.
Eodem pacto,& intra forcipis latexa quod laxatae illius,& hiantis interuallum est, sinistram plagae imponet, digitisque egpansis linteolum utrinque comprehendet, quod adhuc linearibus forcipis diuisionibus iniectum est. Sic enim non inepte cauet, ut dum subducat forcipem minister, quod statim praestare debet, simul ac vulneri manum applicui si chirurgum senserit, linteolum una evellatur. Quod quam ignominiosum sit in ipso artis limine, & quam di inculter, quantaque Obestia reponi linteum pos iit, nemini credo non apertum est. His peractis iam partes medici fuerint, propaginem componere, atque aequali situs libramento stabilire Vocamus autem propaginem eam, quae iam a substratis musculis est avulsa cutis,& quae interna superficie atqueeXterna, nec non utrinque sectionis lateribus circumscribitur. Haec quandoque, ijs de causis, quae infra a nobis dicentur,redeunte in sese cute, atque conuersis intro extremis plagaesa bijs importuna conglobatione turgere consueuit. Expediet igitur specillo leniter subiecto vel inter in manu angustias illas explanare in recte componere,ut secundum omnes eius parte aequaliter propago extendatur, atque quam primum, quod curae superest, illi incumbere. Omnis quippe mora insignes noXas accersere uidetur. Quare stuppas paratas iam easque breuiores interiori vineri subij ciet medicus ,4 extra alias apponet,
147쪽
ponet hilque superne maiores insternet, qui subsidio sint breuiusculis easque non
incommode tutentur. Cum autem linamenta maiora, quartior numero esse
ad minimum debere diximus, ut ea rite disponantur, vulneri bina inisciat utrimque singula, itidemque alia duo utrique fini Vbi demum uulnus integrum hoc pacto coro munierit , tunc linteolum illud latum,conduplicatumque insternat, incommunem omnium custodiam, est aptius plaga deligari possit.Sed hoc fasciatarum circumiectu sedulus artifex praestiterit. Fasciam itaque manu dextra arripiens, Minitium eius explicans, eandem sita periori traducis parti, qua lata est, ex aequo rectam admoueat, principium sinistrae pollice interim comprehendat, mox
reliquam promoueat,& per inferna ad latus internum circumducat, ut circumduci a ad initium suum denuo reccurrat.Hoc praetergresso brachium leniter constringat nouasique circumductiones moliatur,quas toties repetere necessum est,&sen
sim uersus inserna uinciendo descendere quousque uniuersa propago,&linteum illud latum, quod super iniectum est, a quali,& a principio usque ad finem consentiente orbium implegu penitus contegatur. Dabit uero operam medicus, ne ad alterum extremorum, quae uel in arctiore constrictione, uel in solutiore laxitate collocantur, imprudenter inclinet, sed quod moderatum est, teneati&fascias eas constringendo laxet axando uero constringat Alterum enim si fecerit, nec arctiori uinculo partes munierit,& promptius sanguinem affluere, is edicamenta dilabissentiet. Si uero alterum eligat non abest quin parte eas, quaS uehementius coegit,imbecillas reddat insitumquecuti calorem strangulet. Hinc fit ut sensim tradux deficiat,& cum omnis suppeditandi alimenti uia interclusa sit, quamprimum emoriatur.Praeterea cum aliquos dolores deligatio strictior inserat non potest non affluxum humorum ciere,& quae una propaginis pernicie est,insam mationibus erysipelatibus, alijsque tumoribus ansam dare. Quar ne quid nimis agat,uidebit artisex,cantusque euitabit, quod arti sup&expectationi non respondeat, si excessus eius, quos paulo supra addiximus in deligando sugerit, sed mediocritatem, qua nimi commodius nihil aptius in operando amplectatur Mox fasciam quam desinit, ad digiti amplitudinem ad interiora conuertat,lini funiculuterquaterue traiiciat,&moderate constrici um nodis irretiat.Ita enim fasciam explicatum iri longe metus aberit. Atque administrationis quidem in propagine delineanda, quod prima hac sectione molimur, talis maxime ratio est. Sed alia adhuc artificem cura manet, quae est ut tam brachium quam aegrum ipsum adquietem securam,& ab molestijs uacuam componat. Huic situs qui commodior sit, nullus esse potest, quam qui est figurae mediae:uti,& brachio eundem in modum reclinato. Haec tamen animaduertat uelim, ut humero parumper subsidente ulna clementer asturgat,& aequali moderantia extrema manus ipsi ulnae emineat. Primus enim ille decubitus atque aequalis molestus est. Qua de causa,&puluillorum rationem habendam esse decrevimus,atque eoS in caeterorum penu retulimus. Itaque dum puluinaria chirurgus componit, ministri ambo patientis manum firmitater sustineant. Horum ille qui superior est,&ad dextras chirurgo assidet,sinistram suam ad cauum, quod sub axillis est, dextram uero ad ulnae articulum inijciat ille uero dextra manu cubitum firmet,&larua corpus comprehendat. Hoc pacto, utrimque ualentius continebunt brachium, ministri atque id immotum plane,&stabile quieti dabunt, quod a principijs maximopere deiideramus ob sanguinis praecipue ad affecta loca, proruentis impetum. Quibus sic dispositis ipse brachium
chirurgus reclinet,ministris opitulatibus,&in securam,opportunamque figuram, qualis nempe media est, blande componat,ac pro temporis anni coeliu e statu vel linteis uel parmis obuelet Sic,& minime se mouere,ipsum aegrum interest ne vel leuissimo quidem momento braciiij quies interpelletur, tumores qui tunc commoti aestuant, uehementius ipse motus conciter. Necessaria itaque suerit non tam brachij, quam totius corporis quies, atque ea quam curiosissima,& absolutis sima. Non tamen haec aeque suffecerint nisi, solliciti simus, quemadmodum,&humores inhibere, iorum impetum sustinere oporteat. Etenim neque leuis illa atque mitis conrrectatio,non laxior deligatio,non brachi sustentacula, non illius
148쪽
quamsuauissima reclinatio, non quies ipsae totius corporis tantum possunt, ut nos omni metu solutos,&periculo vacuos penitus relinquant. Itaque Vulnerati humeri regionem uniuersam, ac prςssertim eam, quae ad alas conuertitur, refrigerantibus ac repellentibus praesidijs Vnius hora Vel alterius spatio, frequentius facta persusione, uel per ministros Vel assidentium aliquo defendere,& communire tentabimus. Ecquorum censiti posca fuerit, quantitate liberaliore parata,&ad manus posita, quo praesidisgenere, uelut promptissimo omnium atque valentissimo, quascunque etiam sanguinis fluxiones, atque sane impetuosissimas, quam felici
successit,iam longo usu edocti,iugiter sisti,& compesci dicimus.
Curatio cutis propaginis iam delineata.
AM uero sequitur, ut cutis delineatari cum primum albumina sublata fuerint, curationem instituamus, , quae ab aegroto interim uictus ratio curiose obseruanda sit, usque dum inflammationis metus refrixerit, paucis proponamus. Vertitur itaque Vulneratae partis curatio, primo in suppuratione interim usu non neglecto repellentium. Cum enim perpetuo humores affluant,atque adeo languente membro iugiter congerantur, chirurgi potiora debent esse consilia, ut quicquid assiduo colligatur, suppurantibus discutiatur: quod uero aliunde conuenire potest,repellentibus abigatur. Ita enim prompte sanitati pars restituetur, atque citissime nierim non otiante natura, sed munia sua sedulo complente. Quod innuebat Hippocrates, dum ulcus quamcissime suppuratum tutissimum reddi ait ab inflammatione,cito detergi,& carne repleri. Cum autem ea,quae pus ducunt, medicamenta non uniusmodi sed uaria, multiplicia sint, ac pro temporis ratione diuersimode usurpanda, itaque ea subij ciemus, quaed frigidioribus,&calidioribus anni partibus, quandocunque eorum interuenerit occasio, aptissima
fuerint,&citra incommodum aut noxae metum recte usurpari queant. Xusti igitur erit inter omnia, atque subueris exitum , quin per uniuersi aestatis decursum, quod oleum dulce commune,&ex oliuis exacte maturatis confici solet, adhaec ceram purissima, ac terebinthinae sincerae liquorem continet,aequis omnino portionibus. Haec enim pus uehementer promouet, ac nobis familiare est. Huic proximum est, quod in gratiam opulentorum parari poterit cuius hoc est eXemplum. Recip. terebinthina lotae evro sacea unc. s. olei ros compos .Unc.j. Addatur cerae
albissimae, quod par fuerit his omnibus excipiendis, ex arte conficiantur unguentum Tempore uero frigidiori cum ad interna calor sese receperit, ualentioribus multo praesidijs agendum est. His utemur sub autumni exitum, ac per hyemis totius progressum, usque ad ueris initia, quae quid cum bruma commune habent, nec omnes frigoris iniurias exuerunt. Est autem tale quoddam Recip. olei communis unc viiij.cera purae Unciij colophoniae, picis naualis, sagapeni an. unci . mastiches, thuris galbani terebinthinae an. Unc. s. ubi oleum cum cera ad ignem probe liquata suerint, inijciatur colophonia primum, deinde pix naualis, sagapenum, terebinthina,moX,& reliqua,& refrigerata recondantur. Prosuerit uero,& isthuci Recip.cerae albae,resinae,pini,sCeui uaccini,picis naualis,terebinthinae, thuris, myrrhae an Unc. Misce, & in puluerem, quae conuenit, redactis,cum oleoq. s.Vnguentum ex arte refice.Sub haec medicamentis repellentibus usus est, quaecum exterioribus duntaxat plaga ijs, quae pus mouent, intro reconditis, adhibeantur, atque adeo supernae humeri regioni: Ideo medicamentorum suppurantium, priusquam ad ea descendamus, rationem tradere, & quomodo administranda sint, dicere satius esse existimavimus Sequenti igitur die uel postridie, aut ubi omnis haemorrhagiae metus deferbuerit, ac matutino tempore, qd natura sua
opus leuissimum est albumina summoueantur,4 quam blande,ne, si qui venulae cuiuspiam
149쪽
cuiuspiam ramulus iam ante laesus fuerit, eo resticato demum sanguis erumpat Inquam rem opportunii fuerit parauisse gossipium ustulatum priuS,& usita exposcente, applicuisse uulneri. Consulet autem medicus,ut lenistima sit haec operatio sili namenta, arida iam,&quae praesiccitate adhaerent contumaciui persundendo, interim emolliantur. Promptius enim euellentur, si perfusa madeat,& nulla subinde aut motus asperitate, aut doloris molestia, uulnus suauiter detegetur. Vtilis est posca quam supra descripsimus,&mox oleum ros ex omphacijs. Haec nonnunquam commisceri poterunt atque applicari uel frigida, uel leni calore tepentia, dummodo aut temporis aut aliorum, quae in qua uis actione medica consideranda sunt rationem penitus non negligamus. Etenim ubi modicum incaluerint, facilius sese medicamina insinuat,&felicius,&benigna qualitatis moderantia id qJcupimus prς tari posse essiciunt Caueat uero chirurgus summa caloris vim,ne sanguis uehennetia illius exstimulatus, denuo erupaLPPudenter itaque hec animaduertisse opus fuerit, nedum molestias quasdam atque exiguas, quis leuare cupiat illas potius adaugeat, quin s Ceuioribus accersitis, pessimo admodum exemplo conduplicet Ministri itaque utrinque ausideant, quorum alier pelvim contineat, ut eo, quae a uulnere se mouenda sunt excipiantur, alter uero liquorem habeat, qui stuppis emolliendis conueniat. Interim fascia amouenda est,&quanta fieri poterit lenitate,ut si minus, brachium atque aegrum non angamuS. In quam rem magis ex usu suerit, adacta sorcipe uniuertim discindere, non quidem simul omnibus eius gyris incisis, namque,&hoc inconueniens est; sed inebratim singulis, atque potius ad partem externam brachi quam internam Sic enim neque motu partes ea Sconcutiemus, neque prope accedemus ad uasa illa brachij quam insignia, quae nullatenus contractari non incommodum est. Vbi autem fasciarum orbes siccitate rigeant, aut sanguine imbibito induruerint, ministri partessuerint, illos liquore persendere,&ab alio destillando irrigare Etenim hoc pacto,&selicius humorem absorbent, opificis manui attrahentis facilius obsiequuntur. Tum uero illos specillo attollere, uel digitas leniter connexos distrahere,&in pelvim decet coniicere atque mox ubi rite denudatum fuerit vulnus,id candido linteo,& tepenti contegere, dum sese operi reliquo ipse chirurgus accingit. Huius initium fuerit,li te uulnere, quod impositum est, linteum illud educat,& aliud, cui medicamenta, suppurantia, it lita sint, substituat,4 uulneri inijciat. Hic nobis monendi sunt chirurgi,quonam pacto molestijs parcant aegrorum,& quomodo labore quam toedij plenissimo sese exoluant. Ceniemus enim ab humanitatis ossicio abesse si ea quae artem condecorent,& tam patientes quam medicos iuuent,non honesto consilio occultauerimus.Nouerint itaque artifices illud linteum,quod adhuc uulneri inhaeret, haudquaquam eximendum esse, nisi ea obseruata lege,ut nouum illud atque recens, dum haec educimus, una eademque opera introducatur. Atque hoc praec
pium perpetuum esto. Quo alioquin neglecto pessime aegrotus torquebitur, dum educto primo, ad substantiam musculorum, qua propago delineata est, haec telas se applicuerit, quo minus uno impetu imponatur, atque quam facillime, in introducendo,moram secerit. Quare ut non modo ea, quae iam dicta sunt,euitemus, sed &alia incommoda, quam grauissima, scilicet nouas inflammationes, danguinis eruptiones ideo linteoli talem impositionem moliri conuenit Partem linteoli, quod adhuc iniectum est,& extra uulnus pendentem e regione brachij exteriori chirurgus attollat, ad nouum linteum oras illius aequaliter applicet,& lini su-niculo utraque consuat. Suturam simplicem,&linearem esse praestiterit posterioribus haudquaquam replicatis, ne consuti moles siquidem duplex sit, ipsum uulnus exasperet. Mox uero ubi dextra linteum uetus arripuerit, intrinsecam eius partem subleuet,&sublatam ad uulneris altitudinem promoueat,s.simque inde detrahet nec detrahendo cessabit, quam illo eiecto hoc nouum intra uulneris hiatus diducat. Sub eo ministrorum alter uetus praecidet,d in patinam ad alia proij ciet. Sed siquandoque introuertantur margines, tum cutis propaginem eXplicet medicus &specillo, quam fieri poterit, blandissime componat,modiceque terebinthinam instillet mel simplicem uel cum rosiaceo permixtam, linamenta undiquaque addat suppurantibus oblita,&lata linteola, quae repellentibus madeant, tepida
150쪽
imponat. Tandem uero ea moderantia, qua praescriptum fuit fasc1js cuncta uinciat, ac media brachium figura, non inepte collocabit. Nihil autem aut perquam exiguum ab ijs, quae supra dictauimus haec medicamenta repellentia disserent. Sed liceat nobis ingratiam eorum, qui nouiter ad actionem accedunt, nec singula innumerato habent, quaedam praesidia subij cere, nobis certe familiaria. Tum vero id obseruabimus, ut leniora propagini, uehementiora uero superiori humeri articulo, quo niuersa moplatarum regi circumscribitur, nec non adaXillae caua applicemus Sunt enim duo loca,unde sanguinem arcere,in retro pellere conuenit. Ad propagine haec opportuna fuerint. Recip.olei ros omphaci olei ros. com p. an.Vnc j. Misce.Vel Recip.olei ros com p. myrt.an. Unc j. misce. His licebit, per sese singulis uti, parumper calentibus, imbuto linteolo propaginem undiqua
quam irrigare .Pro humero conducet oleum Omphacinum cum myrteo squis portionibus, dinimentum hoc pacto confectum. Reci p. sanda l. rub. gran. myrt. ros rub. an. 3. . Unguenti ros mes. Vnc j. S. redigantur in tenuissi num pollinem sandali; myrti,&rosae, pareturque ex arre lini mentum. His omnibus nonnihil roboris addemus, si uase plumbeo, insusa olei ros .comp. parte plumbeaque pilaea agitauerimus. Hoc demum perungenda est, quae circa humerum est, uniuersa regio,&sanguinis compressioni studendum . Sed interest etiam aegris, qui conueniat, uictum instituere, ubi, ad affectum, ad anni tempus,ad regionem, ad artatem, ad sexum, ad habitum corporis, praecipue cro ad uires, quae altera natura est ad consuetudinem consilia dirigere oportet. In primis autem parsimonia incumbe re, quantum pre uiribus licuerit, ne succorum mole adaucta,in affectam regionem sanguis procumbat. Atque id praeceptum in quartum diem aut ultra obseruare decet,quousque nimirum Omnis aestus humoris conciderit. Interim qualitas ciborum ea seligenda est, quaecum supra enarratis a nobis pugnet, nempe panis elo tuscum uncia Una uel una, dimidia lactis amygdalarum.In aestate lac sem. me-lonum aut pense aut cum pane toto exhibeatur. uel succus orygae hordei uel cucumbitae fercula. Uino ualedicendum est omnino Eius uicem supplebit aqua hordei cum saccharo, addito aliquatulo uiri granat. uel sub dulcis, uel austeri. Praestabit,&propinare aqua Oxalidis, aestibus mediis uel enditate, atque ijs diplomate eductis Haec uel absque aliorum permistione erunt utilia, uel poterunt affundi. Zulapium
uiolat. aut syr. ex citri succo,aut OXisaccar.aut granator.uinum Semina metonum
saccharo inducta poterunt dari ad cochlearia nostratia duo,statim a prandio. Haec ipsa coena paulo largius sit.Hoc dietae institutum ad quartam usque studiose egercolet. Ea transacta si paulo langueant uires capi iunioris aut pulli iusculo alimenta incoquantur, si tamen uentre eorum auto Xalide aut eius semine atque simul
plantaginis prius infarciantur. Idem iuscul um, si percolatum sit, pro potu substituatur. Licet 'uandoque pulli momentum cibis addere, atque id uel malorum
citriorum succo uel granatorum conspergere Septimo iam transacto ubi nulla de sanguinis affluxu praeterea suspici astu erit, tum liberalius cibum offerre decet. Non tamen omne uinum exusta esse uidetur, sed tenue, candidum quod ολυλο ρορον Graeci uocant ad primos dies,& praecipue aestiuo tempore Omnibus enim incommodis omnis ansa praecidenda est, quod uel leuissimo quovis irritamento humores concitari non sit impossibile.His igitur primam post persectam paulo ante delineationem propaginis curationem descripsisse sufficiat.