Marci Antonii Plenciz,... Opera medico physica, in quatuor tractatus digesta, quorum primus contagii morborum ideam novam una cum additamento de lue bovina anno 1761 epidemice grassante sistit ; secundus de variolis ; tertius de scarlatina ; quartus

231쪽

Quamvis probari non possit, cred, bile tamen Videtur, jam ante diluvi um uniVersale a terraemotu, & exundationibus assilistum fuisse globum terraque.um, a quibus diversa continentia diruta,& a se invicem sejuncta suere ; ratio asserti est , quia causae physicae materia, les , & Occasionales, a quibus nunc ille dependet, jam tunc aderant, uti & camste finales, morales, nimirum crimina, propter quae Deus genus humanum punire consueVit. 1Ι. An vero diluvium universale a terraemotu deducendum sit, suspicari qui dem velim, sed statuere non ausim; quod Seel. II. magis elucescet. 1ΙΙ. Interim prima notitia terraemotuum, quantum noUerim, habetur in Ba di Chronologia italice scripta, anno mun

232쪽

terra.

Sed jam anno mundi 3475. AElna arsisse fertur, quod sine terrae motu haud factum fuisse reor.

Item Anno Μ. 3519. V. C. 3o4. Graeciam de vastabat terraemotus , cui dein dira successit pestis. VII.

Romam concusserat terraemotus Am

Atlantem Locrensium civitatem in insulam convertit terrae motus Anno M.

233쪽

LO DE TERRAE MOTU.

IX. Terrae motuS , qui Anno Μ. 363o. V. C. 415. Macedoniam inVaserat, erat tot fulminibus stipatus , ut totus mundus cremari Videretur.

Notari quoque meretur terrie moetus , Anno Μ. 3726. qui Asiam minorem, praesertim Vero insulam Rhodum, atque illum memorabilem ibi situm,& inter memorabilia mundi numerandum Colossum devastabat. XI. Terraemotus. qui post natiVitatem D. N. JESU Christi mundum affigebant, est prae aliis ille mirabilis , qui anno 3 O. adeoque in morte Sacratissimi Redemptoris Iudaeam concusserat; qui non tantum in sacris litteris, sed & in Scriptoribus profanis, ut Tertulliano, Dionysio Areopagita, & Luciano Μartyre notatur.

234쪽

XII. Tacitus meminit terribilis terraemOtus, qui primo post Christum natum

saeculo 13. Urbes eVerterat , urbes Vero

circa meridiem invasit Syriam tam VehemenS terraemotus , ut celebris ciVitas Antiochia sere penitus corruerit , hunc concomitabatur ignis e Visceribus terrae erumpens , & kX dierum spatio reliquum, quod ex aedificiis supererat, plune consumenS.

XIV. In sexto saeculo, sed diversis temporibus Graeciam, praecipue Vero Constantinopolim affigebat terraemotus, in quo singularia phoenomena observanda erant;

235쪽

xa DE TERRAE MOT U.

erant; nam in aliis terrae conUulsionibus, lacus , numina, maria plerumque intumescere, & mundare observantur ; in

hoc Vero terraemotu contrarium accidit , nam mare a consuetis littoribus ad Eoo o. passitum se receperat; ex quo factum fuit, ut indefinitus pilabum numerus in terra a mari deserta computruerit , & aera infecerit, ex quo dein dirissima pestilentia exorta fuit. XV. Bertoldus Episcopus Constantiensis describit terraemotum, qui XI Oo. &XI 17. sere totam pervagabat Europam, a quo multae urbes diruebantur, multa hominum millia desiderabantur tandem multi montes, infirmis factis eorum fulcris , exesisque eorum fornicibus, cor ruisse seruntur

XVI. Anno 1348. in Austria, Stiria , aliisque ditionibus, praesertim Austria cis

236쪽

TRACTAT us IV. I 3cis sat diu furebat terraemotuS , a quo quamplurimae civitates , multaque hominum millia ad internecionem conUelblebantur , his malis successit pestilentia graViS, quae magnam in his provinciis egerat stragem.

Quamma ime Vero memorabiles sunt terraemotus Annorum 15 23. 157 I.

158 o. & 16 a 3. Nam his plurima damna, quae Hispanienses provinciae, Bebgium, Roma, aliaeque adjacentes ditiones ferre debebant, in acceptis reserunt;

Tyberis enim tanta eXundatio , Vicinarumque terrarum tanta inundatio fuit, cui similem annales non memorant. Verum nulli

bi majorem calamitatem, majorem stragem Videre fuit, quam in Belgio; etenim superatis & divulsis aggeribus, fossarumque monumentis, tanta fuit illarum provimetarum ex - & inundatio , fere Cataclysmo similis , ut quam plurima hominum

237쪽

L DE TERRAE MOTU . num & armentorum millia aut aquis, aut fame misere perierint. His calamitati bus successit pestilentia 156O. quae uni, versam sere Europam pervagabat , ct devastabat.

XVIII

Notabiliores sunt pariter prae aliis

17O3. 1 7O6. Sed praecipue anni 1 7 7. Nam primus Siciliam tam serociter concusserat, ut celebres urbes, Syracusa,& Catanea fere penitus Una cum IO OOoo. hominum strage perierint. S cundus Vero , tertius & quartus Italiam, Neapolim, Romam praecipue Vexabat& infestabat, aedificiis ruinam , quam plurimis autem hominibus necem inferebat.

Ast ultimus, nimirum anni 1767 ideo prae liis memorabilis & horribilis erat; quod non tantum diversis Europae regionibus , sed praecipue Americae no

238쪽

bilissimis urbibus, Limae & Callao, Η, spaniarum opulentissimis emporiis infestissimus , & perquam eXitialis, extiterit ;unde damnum ex tot & tam pretiosis amissis mercibus regi, alii Sque mercatoribus illatum ad centum millia millionum piastrorum factum fuisse sertur. XIX. Verum alius, qui non pridem, id est circa finem Octob. & principium Novembris 1759. S riam aliasque adjacentes proVincias invasit, superest referendus terraemotuS quo celebris urbs Saset, quondam Betulia, cum multis pagis& magna hominum multitudine ad multas leucas 1ubsidisse fertur; unde etiam aliae civitates, ut Damus, Balbeg & Tripolis multum damni , & detrimenti iusserre debebant. XX. Nolo decidere, an eadem causa ma terialis terrae motus, quae, ut diximus Sy

239쪽

16 D A TER RAE MOTU.

Syriam deVastabat , an alia paulo post ad plagam septentrionalem Europae comversa , ibidem eandem tragoediam lusearit; etenim eodem anno 1759. intra a I.& aa. Decembris statim post mediam noctem eXortus est terraemotus , qui Normegiam, Daniam , Sueciam, Hol. satiam conquassabat; maxima ejusdem vis fuit Gothoburgi ad sinum Codanum, Careisiad, Alingsas & in Judianae Hic terraemotus plus terroris A quam damni attulit, directio ejus erat ab occidente ad

orientem.

XXI.

Hunc terrae motum in aliquibus locis praecesserant, in aliis vero concomitabantur diversa phoenomena ; sic audiebatur magnus strepitus, murmura, sibilius, item concussio & fragor adinstar explositormenti bellici. Praeterea coelum in aliqui bus locis videbatur lucidum & flammeum quasi in vicinia aliquod adesset incendium

240쪽

Μare Horvegicum bulliebat, uti in iis similibus casibus contingere pariter

solet.

XXII.

Interim in hoc ultronee observandum& annotandum esse judico, quod nimbrum uno alteroUe die ante hunc terraemotum , VesuVius , qui cum magna lava per aliquot dies furebat, derepente siluerit; cui dein praesens terraemotus superUenit. Dein probabimus diversos Vulcanios , & Euripos per hiatus & ca nates subterraneos habere inter se communicationem ; adeoque iste casus , &praedictae circumstantiae nobis offerunt copiam & occasionem ἡ ut possimus , no

lim dicere, decidere, sed conjecturare praedictum impetum Vesuvii retropulsum ct ad plagam septentrionalena conversurnsuisse. Iste ipse terraemotus se dein magis d plagas, meridionalem & occidentalem