Ammonii Hermeae In libros Aristotelis De interpretatione. commentarii. Bartholomaeo Syluanio Salonensi interprete. Cum indice quo omnia quae in hoc libro notatu digna sunt, locupletissime exponuntur

191쪽

cturos.Nam ut omnino non esse praestat quam ex parte non esse' . sic & esse ex parte quam omnino esse sitius est. Itaq; impretfinitam in his a stirmationem simul cum uniuersali affirmatione , ut quae particulari deterior est,ueram esse continget. at enim negationε in his censebat simul cu particulari negatione eade de causa uetum fateri. Ergo obsistentur & in malis eo modo impraefinitae quo uniuersalem affirmationem particulatis Oppugnat negatio. fieri uero neutiquam potest ut hae mutuo concurrant.quocirca ita quoque nunquam non uerum 9 falsum imprifinitae propositiones diuident. Q uod si quis impiae finitam censeat negatione particulari, quati loque alias uniuersali cocurrere negation i,qu ppe si uerbum est acuta penultima hac in propositione apud Graecos ανθρωπος δ' ianuis olyκ ετινι hoc est homo iustus non est cais Piarur, idem cum hac o ς ἄνθραιπος δικουος εςὶν idest nullus homo iustus cst dicere et ultima uero acuta huic Ov πας ανefωπρς

kl , idest non omnis homo iustus est consonare, Primum non persuadere,sed legem nobis ferre existimari poterit. deinde aduersus hunc dicendum est uerbum ultimam in line acuens,Gret Corum insolens atque inauditum esse usui: tametsi quovis in loco negatiuae particulae subiungatur. Ergo si uerbo est penultimam acuente impc finitam negationem idem uniuersali vel ipse fatetur asserere,semper aure acui ab eo penultimam in id genus propositionibus necesse est,tiquet cum uniuersali concursam negatione, contradictionemq; suae affirmationi esse facturam atque baee quidem Aristoteli refragrantium ratio est. An uero singulis argumentatione assertis licet occurrere: ac neque rationi consentaneu

aluerialem negationem particulari deteriorem esse dicere: si qualitate non differunt: quantitate uero sola comparandis inter e propositionibus uniuersale pyrticulari,ut totam parte,non ascivia rebus de quibus decernunt, praestantiorem esse confitemur.

Haud enim amplius quδd proposui inus, hoc pacto seruabimus, iudiciuro inquam de sola ea fieri propositionum disterent i a quae in quantitate spectatur: neq; essentiam aliquam a particulari per

se negatione.inuehit sed uniuersalem affirmationem duntaxat tolli: nihiloq; eam minus uniuersali abnegare, sed quandoque de Paucioribus tantum . quamobrem& illi lubiecta penes quantitatem dicitur :queinadmodum & particularia sese affirmatio ad uni

192쪽

versalem affirmationem habet. Quod si impraefinita negations pro uniuersali uti videtur Aristoteles, nihil mirum est. et nanq; quomodo & particularis, in impossibili materia consentit.Iiquet autem supra dictas fuisse iuxta hanc a Philosopho pronunciatas

negationes.Non enim contingere ut motus praeter res quae m

ueantur sit ullus.aut sensus aliquis preter quinque illos, sed fieri nequaquam posse arbitratur. Atque si ea Veterum nonnulli it materia contingente se abus fuisse videantur ceu quae uniuersali tantundem ualeat, atque in quibus illa,neras r. hoc enim est tantundem valere)mani sestum est non id absque ulla factum esse discrimine.si quidem ibi impossibilem ipsam pro contingente esse non diffitebimur Nam in materia sola impossibili, uera uniuersalis negativa est pro pastio. in necessaria & contingente: id quod

ante monuimus,salsa. sed tum circunstriptam tempore ac definitam non esse verbi gratia hac tempestate iustum aut sapiente hominem. tum indiuidua distinguentena:uelut iustos no esse, aut nispientes eos qui uel ex consuetudine sunt,uel etiam ex auditu nobis cogniti. havd. n. sane hoc de quibus notitiam nullam uel ex ipsa experientia,uci ex testimonio habemus:nisi homines odio magis Gnemone ac Timone prosequamur pronunciare audebimus ceu nullo pacto eius rei consortibus cuius particeps esse humana

solet natura: perinde quasi contingens ita fit ut supposuimus.hoa autem idem non est uniuersali negationi . Qui enim uel amavel animo praefinit indiuidua, quorum praedicatum negat, dubio Irocul iis concedit quandam ab illo quandoq; in caeteris submentiam haberi. Demum si pro uniuersali impr finitam negati nem, atq; Minime licet habitare sine malo domum &.Non bene

Permulti imperitant .uere pronunclauerimus,in qua nos materia

negatione esse usos iudicabimus Nam si in impossibili,nihil erit lsroposito consentaneum sin in contingente nam ct in hac pro alas esse oportet propositiones si idem perpetuo ualent, priamum quidem usu ueniet salsas non esse amplius uniuersales in contingente quamuis ipsas ob eam rem contrarias appellemus. deinde id confirmari ab illis ipsis quod Aristoteles asserit plane assentiemus, impro finitas simul in contingente materia esse ueras. Nam si negatione ut uera utuntur, de affirmatione autem neq; extitit,neq; ulla exoriri potest controuersia, quasi uetum

H si

193쪽

in coiit trigentibus non omnino edisserat,quemadmodum nec dE particulari ambiguitur, apertum est imprefinitas simul inter se ppositiones ueras esse necessario. Verum si quis imprefinitam negationem non secus atq; uniuersalem in impossibili sola materiae se putet veridicam, primum id quod in quaestione est postulabit.deinde quomodo no sorte distributitium sit, a subie to idem illi significante qui cum aliquis praefinitione in impr finita affirmatione iungitur, uel nullo quod actu sit singulari capiendo,&persectam heri propositionem & ueracem in contingente materia confiteruliorum neurrum in negatione concedere 'Cur enim

haec Homo albus est idem ualet illi quidam homo est albus hareautem homo albus non est non pares illi uires obtinet,quida nomo non est albus non album esse homine significat Necesse enim nequaquam est finita indiuidua ae certas impraefinitis, ut uerae simul sint,si neque particularibus subaudire. Hanc autem est homo formosus si ueracem propter Nireu esse, illam uero no est homo sormosus obThersite dicamus,neq; ob id implictas,ppositi oes, neqi subiectos diuersos facimus misi eade&ln particularibus quae tenda sint . quas & persectas esse.& uerum inter se explicare confitemur.quanquam eas propter subiecti partes diuersas,ueras esse affirmabimus: quemadmodum illast ut quidam est iustus homo quidam homo iustus non est. Quod si uelut absurdum inseramus, Hon ab iis, si ita capiantur,contradictionem fieri, nihil asseremus quod Aristotelis uerbis quibus de ea re prodidit,repugnet. iplam enim hoc est quod his verbis exprimitur , non fieri quam Pprie uocant contradictione quoniam qua doque concurrunt. Haec itaqub pro Aristotele,magis uero pro ea quae nobis uidetur ueritate ceu defensores afferimus.quodque ab initio proposuimus, materia nobis uberius sese ad theorematis diiudicationem suggerente. quae in mentem uenere,semotis rationibus iis quae de illo sunt in utranque partem depromptae diligentius considerare operae precium esse ducimus. ac primum sane aggredi nos particularem affirmationem quam imprefinite eadem ui praeditam esse nequaquam inficiamur,negatiua ipsi copulanda particula summouere. Id quod facimus duobus modis.quippe hac uel est uerbo, uel praefinitioni coniungimus:Verum cum praemittimus illam praefinitio ni, tunc ut praefinitam propositionem abolemus. quando autem

194쪽

verbo est perinde atq; cum imprSfinita uiribys aequis pollentem. si quidem eam ct praei inita sola piae finitione superauit. negatio nim autem imprς finatae in solo est uerbo necesse est feri. At ueto si inficiatio quae uerbo est particulam negatiuam copulat, particularis est,quemadmodum uniuersalis illa quae eam ipsam praefinitioni anteponit ergo & imprςfinite affirmationis negatio eadem cum particulari uim obtinebit. Praeterea syllogisticas quq mprima figura complexiones sunt par est contemplari.Nam si im- prefinitam affirmationem idem ualere particulari,ob idq; in quato; niuei salium utraq; deteriotem Eine conclusioneirq; sinulem alteri sumptarum in syllogismo propositionum, prorsusq; esse inquanto & quali deterioris comite, oc ad haec etiam uerum indi cantibus propositionibus,nec uitioso inter se coplexu laborantibus,necessario ueram esse coclusionem fatemur, qualem dicemus ex imprefinita affirmativa minore conclusionem colligi & uniuersali negatiua maiore necesse est. n.assentiamus P pter ea quae

praesumptimus impi finitam negativam c5fici:ac si uerae illae sint, ueram. ui uero heri possit ut uera ipsa per se sit in contingente materia, si idem cum uniuersali loquatur negatione: ut homo est iustus, nullum iustum iniustum est , homo iniustus non est utrum hanc cum uniuersali an cum particulari ueri consorte esse proniiciabamus Sed nec dum priores rationes ut pote nihil ueri asserentes improbamus. uidentur.n.si mihi dicendum est quod sentio, neq; posterius accersitis repugnare rationibus: si quis hoc, quo maxime utriq; nituntur,sublato nempe infinitam negationem altericluntaxat praefinitarum,nec unquam reliquae esse consonam , de iis velut aequus arbiter iudicium serat. Fortassis enim pro utraque ipsam capi dicendum est: idq; non per accidens: ut in imponsibili materia:in qua usu quoque euenit ut praefinitae mutuo negationes cocurranta sed ex sese pro notionibus enunciantium diuersis. id circo. simul cum propria affirmatione uerax esse potest:&allo,sicut dictum est, illi atque alio mentis ipsam proferentium conceptu contradicere:ut quae nullam ipsa per se certam in quato potestatem habeat.quamobrem utraq; earu et disputationum quae pugnare uita sunt, pluribus idoneis uti rationibus forsitan Potuit. Porro haec uere a nobis pronunciati, discere ex eo possumus,quod aequis inter se omni u consensu uiribus constant impri

195쪽

ais SECTIO II. DE PROPOSITIO N.

finita particularisq; assirmatio. Ob id uero S propositiones itilae quae negativam particulam uel bo est uel actu, uel potestate

in ipsis accepto anteponunt. In particularibus autem,quae ita fit. ut uoce assirmatio quodammodo propterea esse uideatur, quoniam non est negativa particula pr finitioni coniuncta: uim auteobtineat negationis,id quod planius posthac demonstrabimus. ea quandoq; uniuersati,interdum particulari idem ualet: quoniapotest negans particula & ad ullus praefinitionem,& ad praedicatum exaudiri ac si praefinitioni addatur, idem ' nullus: si praediis cato idem significat quod non omnis.Nam ubi immortalem non esse ullum hominem audiuerimus,si uerbum non esse ullo iunctuintelligamus, idem putamus atque nullum indicare. quod euidentius apparet si dictio non uel non est ante ullus statuatur in hoc Non ullus est mortalium qui liber est: no est ullus homo immortalis,quod οὐκ ε3ι τις Graeci dicuntur:ni miro τις ad vi accetum Teferente. suumq; uequeunte tonum suspicere. At hoc audito .homo quispiam in senectute non canescit uel praeditus non est quis nis digitis si uerbum non est ad parte hanc propositionis in senectute non canescit uel non quinis praeditus digitis est intelligatur , id quod post homo quispiam distinguentibus nobis planius

accidit, propositione ide illi significare existimamus quod est taIem quempiam non esse & illi non omnem esse talem: ut in hoc versu, Ac quoddam effuttir uerbum, quod non quoque dicti praestaret. hoc. n. perinde est ac si diceremus quoddam ex proditis verbis effari non oportuisse. Ac ueram propositionem a priore ex Esto effici in materia impossibili arbitramur, i secundo ueram per ejn contingente: propter uniuersalem uero in impossibili. Sin autem in priore uerbum no est ad immortale in secunda uero ad quispia siue ullus referatur, particularem esse illam ac: tanquam impossibilis materia sit,uniuei salis beneficio veram putablinus. hanc vero uniuersalenufalsamq; omnino in materia contingente. Quare 3c in impretfinita dicenis i est negatione significari utrunque,Vniuersale& particulare pro enunciantium,ut sipe prodituest,notionibus, si rursus uel ut ullus praefinitioni quae potestate in impraefinita continetur amrmatione,uel ut praedicato negativa particula iugatur .magi s t si hanic quoq; ad uniuersale declinam tunc dicimus.cu inficiationis principiti a negativa pticula sumi

196쪽

EX sv BIE. TANTUM ET PRAED1. t ist

mus,dici usq; no est ho penatus: aut iustus.& aut uersi profitetamur: aut etiam mentitus. idcirco & omnes sorsitan qui imprefinitam negationem pro uniuersali protulere illam hoc pacto usur- Passe uidentur,atque. No est motus praeter res ipsas dixere:& N

est sensus praeter quinque illos & Minime licet habitare sine malo domum 3c Non bene permulti in peritanti & Non ullus est mortalium qui liber est. Q dii& ea quae circa uniuertatem a iurismationem accidui operae precium est eadem ratione ac uia con

remptat i,quandoquide in sequentibus Aristotelcs id genus quoque meminerit propositionum,& in hac profecto dicendum est, Posita ante est negatione,cum uel ad omnis possit,uel ad praedimisi exaudiri,usu uenire ut propositio , si uelut omnis praes nitionem summoueat,idem particulari polleat negationi, id qd ruesus manifestius apparet, si uerbum non est in propositionis initio statuatur.ut in hoc non est omnis homo sapiens lin adimat praedicatum,eadem ui cum uniuersali negatione praedita sit: ut omnis homo non sapiens est & sapiens non est : quae perinde ualent ac neminem sapientem esse. haec aute no in iis duntaxat propositionibus euenire quae ex tertio appredicato constant: sed iis etiam quq ex subiecto ae praedicato existimabimus:ut aliquis homo non ambulat: uel non ambulat aliquis homo. & omnis homo non ambulat: vel no ambulat omnis homo.In his etenim prima diluci d usq; adhuc tertia non negationem obtinentes praedicato adiunctam,quantum idem set uat e cum primitivis affirmationibus cisteduntur negatiua uelut particula indidem praedicato constructat neque admodum ad aliud quidquam exaudienda. Reliquae cit ne Latiuas habeant particulas quae consequentes ipsis praefinitiones tollere uidentur,declinare ad oppositum quatum magis apparet. Quamobrem& in impraefinita negatione eade ruisus afferemus quae in particulari negativam particulam obtinente non praefinitioni, sed praedicato coniunctam.Neutraq; earum disputationum quae altetcari initio putabatur,prorsus uidetur a scopo aberrare . Nobis itaque imprefinitam negationem pro utraq; determinatum capere ratio permittit. caeterum non ea Veterum quispiam

pro particulari usus cernitur: quasi obscurius id fortassis indicante i quo etiam pacto decLrauimus . quar do ct praefinitae cR nega Itones quae negativam particul/m uerbo est praepo-H iiii

197쪽

Dunt rariores ob id sunt apud Veteres iis quae praefinitionibus ipsam copulant. Quod si ex impr finita affinnata ua minore S uniuersali negatiua maiore impr finita quae colligitur negativa conflusio particulari nunquam non uidetur, non unquam uniuersali consonare,nihil est quod mireris. Necesse est enim in primae figurae conclusionibus de subiecto in minore propositione sumpto Praedicatum appellari,non solum nomime significatoq; eode manente,sed etiam quantitate quoniam ct in hac figura quantitatem accidit coclusionis ex minoris sequi quίtitate. Quapropter si in illa praedicatum,ceu nonnulli competens subiectorum, est potestate acceptum,in conclusione quoq; cuidam dicetur inesse illoru. quod in iis clarius apparet coniugationibus quae ex particulari affirmativa minore,& uniuersali abnegatiua maiore coclusiones colligunt particulares negatiuas: ut quidam est homo iustus,nulorum iustum iniustum est: homo igitur quidam iniustus no est. cui pro modo supradicto tantudem hoc ualet,homo iniustus no est rVt enim paucis absoluam,negatio in singularibus,quae ne imaginem quidem ullus in quantitate admittunt discriminis r eandem ex necessitate affirmationi quantitatem seruat.in omnibus autε iis quae uniuersali subiecto utuntur,eaqi de re inter uniuersale reparticula esse ancipites ualent,s suerit in quantitate affirmationi uel ac uel potestate opposta, contradic ens erit. si in uerbo est uel actu rursus in propositione,uel potestate coprehenso, noitem .sed in uninersaliter uniuersali,ea quae simul quandoque medax est:in caeteris quae potest concordare. Haec cum enucleaverianus,consideremus deinceps argumenta Aristotelis,quibus imprefinitas concurrere mutuo propositiones in contingente materia seset asserere. Duae itaq; cum sint argumentationes, una a contrariis, altera a non contrariis probationis aggressum molitur. Contrariorumque ex epia,formosum ac deforme .non contrarioruquod fit,quodq; est accipit .haec autem non sunt contraria:si in ipsum esse iter est generatio.atque a contrariis quidem hsic in modum argumentum prouehitur. Implet finitas affirmationes duas inter se ueritate consentientes capit contrariisq; utentes praedicatis,tum hanc est homo formosus tum illam deformis homo est.

Suarum prior uerax propter Nireum uerbi gratia. ob Thersiten altera deprehenditur. Nam imprefinitas affirmationes particula

198쪽

ribus affirmationibus diximus eandem dubio procul facultatem obtinere. Ergo si uerae simul haec suidam fotinosus est hon ore haec homo quidam est deformis profecto ct quae imprae finita pronunciantur simul uerum commonstrant. Alteram igitur ex sumptis hoc pacto affirmationibus cum idem sonare alterius ostendat negationi,colligit usu uenire ut affirmatio in id genus propositionis suae ipsius negationi concurrat. simul enim cum hac: inquit deformis est homo uera illa est homo est non formosus . nam qui deformis est, pater posse non formosum hunc esse. cum illa autem est homo non sermosus haec non est homo formosus. qui e uim non sermosus est,tiquet sol mosus ut sit nequaquam licere. Qua re huic simul affirmationi est homo sol mosus illa non est homo sermosus uera erit negatio. Videtur ergo, id quod ante memorabamus, ad uniuersale magis declinare a negativa particula inci-Fiens imprefinita negatio. perinde quasi negativa particula ad aliquis siue ullus praefinitionem, quae facultare in imprς finita inest

affirmatione,commodius exaudiatur. Verum sic quoque utitur illa Aristoteles. ut quae particularem exaequet uiribus.quasi uel hoc modo possit negativa partacula non asci titiae piaefinitioni, sed Praedicato coniungi. A no contrariis uero argumentum simili cuillo ratione progrediens quod a contrariis deductum est , talem uim habet. Duas rursus affirmationes sumit impretii mras, tum ea quae est homo: tum illam quae homo fit dicit.quarum uera altera

propter illum qui actu est,altera propter eum qui in utero fingitur,liabetur.Illam ergo quae homo no est inquit homo fit proferenti simul ueram esse censet. nam qui homo fit, nondum est ho mo. Haec igitur homo fit si simul cum hac homo est uerum pronunciat, huic uero fit homo illa, no est homo consentit,constar huic homo est illam homo no est simul ueracem fututam:id quod ostendere ab initio proposuimus. Caeterum quaesiverit quilpiam quonam pacto censuerit prorsus Aristoteles propositionum harum oppositionem Contradictionis nomine uocandam et cum simul uerum eas fateri autumet:finiendaq; in Resolutoriis contradictione,oppositionem eam esse prodiderit cui medium ex seipsa nullum intercedit: Et uero in praedicamentis, in quibus Oppositorum species discernebat , ea quae ut aflirmatio negacioqIvpponuntur eo differere abGaluorum obiacentium OrFU-

199쪽

sitionibus dixerit st in solis his alterii uerti csse,alteris falsum n cesse sit. uona is igitur modo qui haec ubiqι decernit, i, ic par esse arbitratus est ppositioni, earu : oppositione quς, ut ipse allimmat,verae Inter se lunt,impraefinitaru inqua,contradictione nominare: Cum .n. inar ergo uniuersaliti contradictiones uniuersaliter

sunt,asite dixerit,subiunxit, Quae uero in uniuersa Iibus, no aut εuniuersaliter: quasi harum quoq; oppositio contradictionis vocabulo nucupet . itaq; hac quaestione cotradictionis nomε dice tu est pro affirmationis ac negationis pugna capi inter uia quae uerti semper falsumq; dividant: ut pala tum ex iis fit quae in Predicam εtis disseruicitu ex finitione illa corradictionis quq in Resolutoriis redditur qua doq; vero communius oppositione absolute omne affirmationis ac negationis quae eodem sub. ectoJodemq; praedicato urunt. declarat uero id in sequentibus,cu no omnc inquit uerit esse aut falsiam contradictione: quod perinde est ac si necesse non esse omnis partem alteram diceret contradictionis uera esse,aut eram fallam. Quod si in Praedicamelis oppositaru affirmati omict negationii una uerti asserente mentiri altera & mentiete vera

esse prodebatur,neq; exactam de his disputatione affirmabimus in opere illo institutam sed de singularibus solis illic propositi

nibus disseruisse Philosophum:quae inuicem secundum eam con-rradictionem quae proprie dicitur dubio procul contradicunt. Poli eas autem argumentationes quibus ueras simul esse imprefinitas propositiones asseruit cum ipse quoque animaduerteret seminus probabilia visum iri aliquando nonnullis propterea dicere quoniam prae se setat impraenia ita negatio non parriculari, sed

uniuersali conuenire, IL L I C O inquit audientibus sillico aurem dicit, pro in primo appulsu,& inconsiderate,atque inexplorate quod de impraefinitis preceptum tradid it propterea ullum itiabiurdum , quoniam haec non est homo albus quae impraefinita est negatio, idem illi nullus est homo albus: significare videatur quod si reuera sese ita haberet,cii imprefinitam affirmatio nullo dissentiente particulari semper omnino impraefinite propositiones vetum ac falsum secernerent: quomodo affirmario parti,cula sis at q; uniuersalis negatio . Nunc uero neque idem di-elae inquit negationes impraefinita atq; uniuet salis significantancque simul necessario veru profitentur: nimirum hoc velut aliud

200쪽

praeter id addens quod est idem indicare. sunt enim quae no idem significent propositiones:simul autem ueret ex eo sint quod se mutuo sequamur:ut impossibile est esse hommem pennatum & necesse est non esse pennatum hominem. harum autem uerum proserrete uniuersati,imprefinita quoq; uera est,non tamen contra. Hactemus processit oppositionum earum contemplatio quae in propositionibus tuest ex subiecti diuisione profici lcentibus.

PORRO infriatione una confat unitis asprmationis futura. ide enim quod affrmauit si matio infriari oportet negatione.atque ab eo de uel aliquossingulari,vel infesti quo pia liniuersubter aut no uniuersiuersumpto. Id aut intelligo, ut es Socrates albusinύ es Socrates albus.Quod sit aliud quid

glia is eode negauerit,aut ide ab alio, non oppo lita erit=d ab sta diam1 .Huic uero omnis homo albi,s illa non orauis homo albui huic quide homo albus illa natius homo albus . rvrsius huic albus homo es illa non es albus homo.Itaque explicatames unum esse of rmationem uni contradictorie opostam negastjoni ac quaenam ni illae. Alias i es contrarias ς π quaeaeam eae quoquont. Neque omnem ueram esJe aut falsim contradictionem: π quamobrem :ac quando uerasit ant'. s.

Oppostiones omnes persecutus Aristoteles depositionu quoddam uelut corollarium colligit:doceiq: nos his uerbis cu una affirmatione sola una posse negatione depugnare:plures una non posse. Quomodo ergo hoc ex supradiciis colligi dicemus t An quia uniuersali uniuersaliter affirmationi duae refragati negationes videbantur,uniuersalis uniuersaliter,ct particularis .ex quibus particularas te uera illi contradicere uniuersalis in materia contirigente conuinci simul cum ea mendacii deprchendebatur. Eodem pacto & aduersus particularem assirmationem due uidebantur negationes illae quas ante diximus decertare.harum uniuersalis ipsam Planc oppugnabat,ut quae cum ea uerum semper ac falsum