장음표시 사용
201쪽
186 In Aristotelis Metaph sicam,
turales per causas secundas explicari possunt, Philcisophi non debent ad primam confugere , Cum Deus peracta prima mundi , genesi non soleat per se solum praestare quod potest per
causas secundas. Probatur 3. Agens non potest agere in distans distantia virtutis & suppositi , ut demonstravimus capite superiori , articulo I. Atqui si accidentia non possent attingere productionem formatum substantialium materialium, agens ageret in distans distantia virtutis S suppositi , verbi gratia, quando astra producunt metalla in viscerinus terrae , agerent in distans utraque distantia , nisi ipsorum influentiae s quae sunt accidentia , in effective
attingerent formas substantiales metallorum; Ergo accidentia effective concurrunt Id productionem substantialium formarum materialium.
Objicies primo. Agens non potest producere effectum se persectiorem : Atqui accidentia imperfectiora sunt substantiis : Ergo non possunt producere substantia S. Distinguo majorem. Agens noti potest producere effectum se perfectiorem , si sit agens
Principale , concedo : si sit agens instrumen-xale , nego. At accidentia sunt tantum instruia menta substantiarum , ut dictum est. Instabis. Instrumentum noti agit, nisi mo xum a causa principe : Atqui saepe non adsunt substantiae , cum accidentia concurrunt suo modo ad productionem formarum substan talium , absente enim quercu V. g. e glande Hascitur alia quercus : Ergo accidentia non
202쪽
sunt instrumenta substantiarum. Distinguo majorem. Instrumentum non agit, nin tum a causa principe , si sermo sit de instiumhnto artificiali, concedo : si de naturali , nego. Ratio disparitatis est , quod
instrumenta artificialia ex se non sint virtutes artificum ., & proinde ut in eorum virtute agant, debent motionem quandam & impressionem recipere : At instrumenta naturalia ex se sunt virtutes substantiarum, & proinde ut agant in Virtute substantiarum , non opus est , ut ab iis actu moveantur. Objicies Σ. Calor , v. g. de se indifferens est ad producendum ignem , vel aerem : Ergo neutrum producit: causa enim inde terminata , quandiu est indeterminata : causare non potest. Distinguo antecedens. Calor solus indisserens est ad producendum ignem , vel aerem, concedo r calor cum alia qualitate , nego: nam calor cum siccitate producit . ignem, eum humiditate vero aerem. Objicies Si accidentia attingerent productionem substantiarum, nulla foret generatio univocae nam generatio uni voca est ea,
vi cujus substantia productiva similis est suo principio productivo , At numquam substantia similis e siet suo principio productivo , si produceretur ab accidentibus: Ergo ab iis produci non potest. Nego 'majorem. Cujus ' probationem distinguo, Substantia producta per generationem uni vocam simi lis est principio principali concedo, instrumenrali, nego.
203쪽
188 In Aristotelis Metirph sicam ,
Objicies ultimo. Generatio est actio subsantialis : Ergo venit a substantia. Distinguo antecedens. Generatio est actio 1ubstantialis ratione termini, concedo : ratio
ne principii , subdistinguo. Ratione principii
pa incipalis, concedo : ratione principii instrumentalis , nego. Sequitur ergo tantum quod generatio veniat a substantia tanquam a cau Saprincipe.
DEus spectari potest vel ut est ens vel ut
x agens est. Priori modo spectabitur tertia parte Metaphysices. Deus ut agens est , spectari potest vel ut agit ad intra , in productione scilicet Filii, &Spiritus Sancti ; vel ut agit ad extra, in pro- du ctione creaturarum. Prior consideratio spectat ad tractatum de Trinitate in Theologia ; Deus posteriori modo vocatur causa. Deus ut causa , spectari potest duobus modis. Primo ut author naturae ; secundo ut author gratiar & gloriae. Posterior consideratio
Theologica est prior Philosophica , Meta- physica , & hujus loci.
Porro Deus ut author naturae , multa praestat: nam creat , conservat , concurrit, determinat , & in quorundam sententia praedeterminat ; quippe creatura essentialiter pendet a Deo in omnibus. Creatura autem spectari potest tripliciter scilicet , secundum productionem , secundum durationem , &
204쪽
secundum operationem. In sua productione pendet a Deo per creationem ; in sua duratione per conservationem ue in sua operatione per concursum , & determinationem ; & in quorundam sententia per praedeterminationem. Quare de his quinque hoc articulo distinctis para graphis agendum est.
C Reatio definitur productio rei ex nihilo
fimpliciter; productio rei ex nihilo sui& subjecti , productio rei independenter a quocunque subjecto supposito. De creatione tres sunt potissimum difficultates. Prima , de possibilitate & existentia ejus. Secunda, de causis ejus. Tertia, de ejus effecti
ΡUNCTUM PRIMUM. De susibilitate o existentia Creationis.
Possibilis est Creatio. PRobatur primo. Deus est agens inde pet
dens : Ergo agere potest ad extra , inde pendenter a quolibet subjecto : Atqui sic agere est creare : Ergo P eare potest. Probatur Σ. Possibiles sunt Intelligentiae sAt illae aliter fieri non possunt , quam purcreationem ; cum spiritales sint , & indepe dentes a quocunque subjecto : Ergo , dic,
205쪽
iso In Aristotelis Metaphst sicam,
Probatur 3. Non minus Deus superat naturam , quam natura superat artem : Atqui natura quia superat artem , minus praesupponit subjectum , quam ars : quia ars praesupponit totum compositum ; natura autem praesupponit tantum materiam primam : Ergo Deus
minus praesupponit subjectum, quam naturarAtqui nullum est minus subjectum quam materia prima ; cum nihil magis recedat ab actu , quam ipsa: Ergo Deus nihil praesup ponit. Et proinde agere potest ex nihilo , A
Objicies. Nihil potest fiees sine eausa activa : Ergo nec sine passiva. Nego paritatem: quia si aliquid fieret sine causa activa, fieret a seipso , quod implicat, ut ostensum est disputatione superiori, capite tertio. At vero non implicat aliquos effectus fieri s ne subjecto , ut patet de Angelis , aut niabus rationalibus primo subjecto.
Dafacto fuit Creatio. ESt de fide , qua credimus in Deum Creatorem c Celi & terrae , propter prima verba Scripturae sacrae , quae sic habent : In prinlio creavit Deus coelum is terram. Probatur. Tum quia materia prima non est improducta ; alioquin esset infinitae persectionis : Atqui per aliam viam produci non potuit: quam per creationem ; non enim potuit produci ex praesupposito subjecto , alioquin non esset materia prima. Tum quia ani-
206쪽
mae nostrae ut pote spiritales substantia: ut probitur in Animastica ὶ aliter produci non
post unt quam per creationem. TERTIA CONCLUSIO. Aristoteles agnovit Creationem.
PRobatur primo t. m. Metaphysicorum c.7. ubi docet Philosophus dari primum Ens, quod coeli & naturae causa sit ue quod dicere non potuisset, nisi putasset primam illam causam crea me. Si enim produxi flet omnia ex praesupposita materia , non esset causa caeli & naturae , cum non esset causa materiae primae, quae in ejus mente natura est. Probatur secundo ex l. 2. de Generatione ianimalium cap. 3. ubi subtiliter demonstrat Philosophus , ex operationibus animae rationalis , quam ex materia non causari , sed ex-trinsecus advenire : Hoc autem est animam rationalem creari: Ergo Philosophus cieatio nem agnovit.
CZxxum est primis , Creationem nullam
gnoscere causam materialem, cum sit ex nihilo I di proinde nullam etiam agnosceIecausam formalem proprie dictam. Certum est secundo', Creationem pro fine pro imo agnoscere creaturam , ad quam te
die ; & pro fine ultimo Deum , cujus POῖς tiam mani festat,
207쪽
Certum est denique ex puncto superiori, ereationem esse de facto a Deo , tanquam a causa efficiente. Quaeritur , nunquid absolute esse posset a creatura λ seu nunquid dari posset creatura creatrix , sive ut causa princeps , sive ut causa instrumentalis 3 Asserit vulgus Philosophorum : negat sanctus Thomas in quaestionibus disputatis, quaest. 3. de creatione, art. q. &in Summa I. parte , quaeli. 4 f. art. F. cum quo sit PRIMA CONCLus Im p bilis est creatura creatrix , ut causa princeps.
PRO batur primo aut horitate sancti Cyri lii
Alexandrini libro secundo contra Iulianum, ubi sic loquitur. Inaccessa natura sunt e qua propria sunt solim summa seu antia , quo-νum vnfim est e dicimuε scaciter producere posse ut Creatorem ; & sancti Athanasii sermone tertio contra Arianos, ubi sic habet, Admina-strare servorum est, creare autem solius Dei ejusque Verbi: & aliorum Patrum, qui disputando contra Arianos probabant Verbum divinum esse Deum , quia creaverat: Atqui hoc argumentum nullum fuisset si possibilis e flet creatura creatrix : Ergo est impossibilis. Respondent primo adversarii argumentum Patrum intelligi tantum de facto, non de potas bili , hoc est nu iam quidem creaturam d facto creasse, non autem nullam creare posset.
208쪽
Sed si hoc esset , inessicax fuisset argumentum Patrum, ad probandam dignitatem Verbi divini: nam statim respondissent Ariani,crea. turam creare possie , imo de facto creasse , quandoquidem asserebant Verbum divinum
. Respondent secundo adversarii, Patres probasse diuinitatem Verbi divini contra Arianos , non ex eo quod creasset simpliciter , sed
ex eo quo3 creasset omnia creata.
Sed si hoc esset , prorsus futile fuisset ratiocinium Patrum , & petiisset principium inam cum Ariani contenderent Verbum divinum esse ereaturam , contendebant quoque Verbum divinum non creasse omnia
Probatur secundo. Si dari posset creatura creatrix , jam Deus aliquam condiditat, tum ad integritatem universi, ut scilicet inmundo sbrent creaturae omnium plane ordinum: tum ad productionem animarum rationalium,quia peracta prima mundi productione , Deus sibi soli non reservavit quod potuit per aliquas causas secundas peragere : Atqui, ex adversariis ipsis nulla est de facto creatura creatrix : Ergo nulla possibilis est. Probatur tertio. Quod agit ex aliquo praesupposito subjecto , non creat : Atqui nulla Creatura agere potest nisi ex subjecto a Deo accepto : Ergo nulla creare potest. Probatur minor. Tria sunt agentia sibi subordinata, Ars, Natura & Deus ; ex quibus inferias necessario supponit aliquod subjectum a supe-ιiori acceptum v. g. ars nihil agere potest
209쪽
nisi ex materia a natura accepta : Ergo Datura nihil agere potest , nisi ex subjecto a Deo
accepto. Confirmatur. Tam ars eget subjecto a natura accepto, quam concursu activo naturae c.
Ergo a pari, tam natura eget subjecto a Deo accepto , quam concursu Dii : Atqui nulla creatura agere potest fine concursu Dei , ut infra probabitur : Ergo nulla creatura agere potest sine subjecto a Deo accepto. Probatur quarto a sancto Thoma I. parte quaest. art. 3. his verbis. aeuauto aliqua,
musa es superior, tanto ad plura se extendit in causando ; semper autem id quod substernitur in rebus , invenitur commutatus quam
id quod informae ct restringit ipsum : sicut effa
stu m vivere , se visere quam intelligere, semateria quam forma, Quanto erga aliquid est muli su ratum ; tanto a superiori causa directe procedit e Id ergo quod est primo subfl tum in omnibus , proprie pertinet ad causalitatem suprema eausa r nulla igitur secunda causa potest aliquid producere non prasupposito in re productά aliquo , quod causatur a superiori
Probatur ultimo. Ad ereandum principali- , ter opus est potentia infinita : Atqui ncilla Creatura habere potest potentiam infinitam, alioquin haberet essentiam infinitam, finitum enim non potest habere virtutem infinitame l. I 2. Metaphysicorum cap. 7. in Ergo nulla creatura creare potest principaliter. Probatur major : Ea potentia est infinita, qua nulla major esse potest : Atqui ad creandum prin-
210쪽
cipaliter , opus est potentia qua nulla majore sici potest : Ergo opus est potentia infinita. Probatur minor. Eo major debet esse potentia in agente, quo major est iniispositio in Patiente, V .g. opus est majori virtute ad com burendam paleam , quam ad comburendum Pulverem tormentarium I majori ad comburendum lignum, quam ad inflammandam paleam ; majori ad comburendum lignum viride , quam aridum : Atqui in negotio creationis tanta est indispositio in patiente, ut major esse vel excogitari non possit, cum in creatione nullum sit patiens , nihilque prorsus supponatur : Ergo ad creandum principaliter , opus est pote pila, qua major dari non possit. Hoc ratiocinium colligitur ex sancto
Thoma r. parte quaest. 4s. art. s. ad tertium, ubi sic habet : Si enim tanto major virtus requiritur in agente quanto potentia est magis remota ab actu , oportet quod virtus Mentis ex
Multa proupposita potentia , quate veras screans , t sit infinita , quia nulla proportio es
nullius potentia ad aliquam potentiam quam prasupponit virtus agentis naturalis , sicut , non entis ad ens ; quia nuPa creatura habet
simpliciter potentiam infinitam , sicut neque esse infinitam, retinisur quod nulla crentura po tor re. . . v se Objiciunt primo adversarii. Non repugnat dari creaturam creatricem : Ergo, &c. Nego antecedens. Nam creatura , illa ut diximus ) haberet potentiam & proinde essentiam infinitam. Adde quod hoc argumentum nimis probet : probat enim Angelos, V. g.