장음표시 사용
161쪽
Liber quintus ethicorum di per definitione agendi iniuria: nihil enim
ipte praeter suam patitur uoluntatem: quare non iniuria patitur ob idipsum sed si minus capit Iardis tm.Patet aute di distribuente iniuriam agere:sed non eum semper qui plus has helmon enim is iniuria facit cui inest iniustur sed is cui potestas inest id faciessi sponte.Haecaute est unde est principiu actus: quod quideri ipis est distribuente:no in accipiente. Praeterea cu facere multis dicae modis: &modo quoda expertia animae:& manus:& seruus occidat hero iubente:iniuria quidem no a triniusta aut facit . Insuper si iudicauit ignoransi non iniuria facit legitimo iusto: nec est inius stum iudicium.Est tamen aliquo modo inius stum. Aliud enim est legitimu iustu aliud primum de narurale.Sin uero cognosces iudica' uit iniuste: plus habet & ipse uel gratiam uesuindictam. Uerinde igitur & is qui obhaec ita dicauit iniuste plus habet:alip si quispia accesperit iniuriae parte nam in illis qui fundu peruerso iudicio tribuit no fundum carpit sed argentum. At qui putant heses in seipsis esse sis tum iniurias facere . Quapropter be iustum esse facile arbitrantur:hoc aute non ita sese hahet. Coire na* cum uxore uicini: & pulsare Proximudar argentum manu facile est de collocatur in ipsis. Sed haec agere sic se habe
162쪽
na status tertius eotes ne* facile est:neui in ipsis est situ Simili modo cognoscere iusta at* iniusta nullam Dp ientia ei, putant:ypterea φ no est dissicile ea de quibus leges dictitant intelligere. At no haec sun t ipsa iusta nisi per accides:sed tuesunt iusta cum quodam Nune modo: & quodam distribuune modo . Id autem dissicilius est si ea quae sanitate essiciunt scire.Et ibi nau
mel uinum ueratum adustionem incisioneue
scire per facile sane est. Sed quona modo ad sanitatem emcienda & cui & quando sint tria huenda tanta est dissicultas scire:quata est medicum esse.Ob id aute ipsum & iusti non mianus esse putant iniuria facere: quia uir iustus no minus:sed etia magis horu singula facere potestiuitiare in qua uxore cuiuspiam:&pullare aliquem:& uir fortis in acie proiicere clypeum tergisae uersis fugam surripere. At tismide agere & iniuria facere n6 est haec facere nisi per accides: sed sic se habetem haec facere: queadmodu & mederi at* curare no est incis dere uel no incidere:aut medicamela dare aut non dare sed hoc modo sese habente haec ages re austa aute in iis sunt qui participes sunt eorum quae sunt simpliciter bona: habent aute& exuperationem in his & defectu:nam quisbusdam non est ipserum exuperatio: ut diis
tartasse:quibusdam uero nulla pars est utilis
163쪽
incura bilibus in quum malis:sed omnia noecent . Quibusda aute usp ad alique terminuatin hoc est humanum. Coaetatus tertius CCapitulum .LEinceps dicendum est de aequitas d te de bonitate:atq; aequo dc bonorquonam modo sese habet: aequbras quidem & bonitas ad iustitiai
aequu autem & bonum ad iustum .diam considerantibus neqν simpliciter idemme. genere diuersum esse uidetur. At pinterdu laudas mus aequum de bonu utruin talem quare de ad alia laudantes trasserimus P bono:ipsum aequius declarantes melius esse.Interdum rationem sequentibus at surdu uidetur:si aequu&bonu sit quid praeter iustum laudabile sitinam aut iustum non est studiosum:aut aequude bonum: si aliud sit a iusto aut idem sunt si utruncp est studiosum .Haec igitur dubitatio ob ea fere quae dicta sunt nascie de ipso aequo
di bono. ecte aute aliquo modo sese habent omnia:& nihil prorsus ipsis aduersatur:nam aequum 5e bonum iustum est:&est aliquo ius sto melius:de non ut aliquod aliud genus melius est ipso iusto. Idem est ergo iustum alet aequum dc honum: de utrunq; quidem est studiosum:praestabilius autem est ipsum aequa de bonum.Fit alite haec dubitatio:quia aequa
164쪽
Τractatus tertius 8 de bonum iustum quidem est et non autem Iesm sed emedatio legitimi iusti . Causa autem est:quia lex quidem omnis uniuersalis est: fieri autem non potest ut de quibusdam uniuersaliter recte dicatur. In quibus igitur uniuer saliter quidem dicere necesse est: fieri aute no potest ut recte dicatur: in iis lex id accipit qatit plarrunq; non ignorans peccatum . Et est nihilominus rectaepeccatum enim non est in lege:nec in legissatore: sed in ipsa rei natura. Continuo naip rerum earum quae sub actio/nem cadunt materia talis est. Cum igitur lex quidem uniuersaliter loquitur: in his autem praeter uniuersale quippiam accidit: tum re*ete sese habet ut ea parte qua legissator omisitatu3 peccauit abselute locutus emendetur desectus . Quod&ipse legissator si adesset hoc modo dixisset: di si stivisset iubentem legem tulisset. Quapropter iustum quide est re praestabilius aliquo iusto : non tamen simpliciter iusto:sed eo quod peccat. Propterea ql simpliciter dictum est.Atq; haec est natura ipsius aequi di boni. Emedatio legis ea ex parte quasseruit ob uniuersale:hoc enim est causa.Et ut non omnia.sint leger quia de quibusdam im/possibile est ponere lege. Quare decreto est opus. Inde finitae naui rei indefinita ®usu est. sicut de aedificationis Lesbiaeplumbea
165쪽
t Liber quintus ethicorum norma. At lapidis enim figuram mutatur, non manet:& decretu ad res ipsas simili modo.Patet igitur quid est aequum 5e bonum:&esse iustum 5e quo iusto praestabilius. Ex quo etiam patet 5c quid nam sit homo honus 5e aequus:est enim is qui talia eligit 6c agit: de qnon exacte iustum in deteriorem exequitur partem:sed imminuit:tametsi legem adiutriscem ad illud habet . Et habitus hic aequitas 5e nitas dicitur. Quae quidem iustitia quaedaest de non altu squi' habitus. Capitulum .II.
Atet ex iis quae diximus si fieri posp sit ut staipsi quispiam iniuriam
faciat nec ne. Iusta enim quaedam ex omni uirtute a lege sunt ordinata: Ne lex non iubet seipsum quenil occidere:
quae uero non iubet uetat. Praeterea cum quispiam contra legem laedis non lacessitus: tumis iniuriam sponte facit. Sponte autem is insiuriam facit qui scit Ac eum cui facit:& moduquo facit. At qui seipsum ob iram occidit:*O te id quod lex non permittit contra legem efficit rectam:iniuriam ergo facit.Sed cui nam quae .an ciuitati non flaipsi. nam sita patiesponte:nemo uero sponte iniuriam patitur. Quapropter & ciuitas mulctat:&istituta est ignominia quaeda aduersus eum qui sibi mor
166쪽
Tractatus tertius errem consciuit:ut ciuitati iniuriam facientem' Praeterea fierit non potest ut sibiipsi quisu iniuriam faciat ea ratione qua injustus est qui solum iniuriam faciti & non omnino est uitiossus:hic enim differt ab illo. Homo na. inius stus est modo quodam sic prauus ut ipse timidus non ut totam habens prauitatem. Quas re nec hac iniustitia silaipsi quisu iniuriam Dacit:nam idem simul ablatum ab aliquo et ac eisdem additum esset:quod fieri nequitised semper inter plures iustum alui iniustum essenes cesse est. Praeterea qui iniuriam facit sponte agit&electione&prioriquinau; lesus adem vicissim facit iniuriam facere non uidetur. Ipseautem simul eadem patitur sibi* facitipraeterea sua spote quispiam iniuriam pateretur. Insuper sine singulis iniuriis iniuriam facit
nemo . At nemo adulterium sua cum uxore committirinemo parietem confodit suum: nemo res suas furatur. Omnino autem hoc sibi inquam iniuriam facere soluitur definitiosne iniuriam patiendi:sua na* sponte patitur iniuriam nemo. At uero constat utrunq; prauum esse:facere inquam iniuriam atq; pati:alterum enim est plus: alterum minus habere
medio. Quod quidem perinde sese habet alipin medicina quide ql ad sanitate: in exercedi aut arte qd ad habitudine corporis bona con
167쪽
Liber quintus ethicorum ducit et prius tamen est iniuriam faceret hoe enim cum uitio est ali uituperatur: & uitio uel perfecto & simpliciter uel prope . No eniomne quod sponte fit cum iniustitia est ista pati iniuriam sine uitio de iniustitia est. Pati igitur iniuriam per se quidem minus est mastum: per accidens autem nihil phibet maius esse malum. At non cure est artused dolorem lateris maiorem morbum si pedis offensione esse dicit. inanil fieri potest nonnuna constra per accidens:ii euenerit ut quispiam offenso pede caperetur ab hoste ut trucidares. At qui per transsationem atq; similitudinem est iustum non sibi ad seipsum:sed suom quibuDdam. Non omne autem iustum sed herile uel refamiliaris. His eri rationi, distat ea pars animae quaerationem habet ab ea parte quae est rationis expers ad quas inspicientibus:ad seipsum iniustitia esse uidetur:praeterea φ in his est pati aliquid contra suas appetitiones. Ut igitur est quid iustum magistratum ger ei: di quibus ipse praeest:sic & his etiam esse uidetur. Sed de iustitia quidem caeteris p mora uirtutibus hoc sit modo determinatum.
168쪽
Liber sextusethi. Tractatus primus 23 tu C Incipit liber sextus ethicorum. Coactus primus. Capitulum a. hus mi dictis habitibus que modu di in caestetis est quodda signumad quod is incipiens
qui ratione habet intendit at* remittit.Est quidam terminus mediocritatu: quas inter exuperationem defectu* dicimus esse:itas se habentes ut recta ratio statuit . At* sermo talis est quidem uerus:non tamen dilucidum nam di in quavis opera at cura circa quam uetiatur scientia veru est dicere:neq; nimiumne pam esse elaborandu uel quiessendu:sed mediocriter di ut ratio rectapscribit. Atqui hoc tantu habet nihil plus scierit ut si quispiadixerit ea esse corpori afferenda quae medicisna 6e ut is qui hanc habet scientiaiubet. Qua propter dicirca habitus animi non modo uere hocdictu esse oportet: sed etiam determis natum quaena sit ipsa ratio recta: de quae eiussit definitio.
Virtutes itaq; animae superiori, in locis
i Um antea dictum sit mes' dium expetedum esstino id quod nimiu est atq; pasrum: de medium perinde sese habeat alip recta ratio dictat: hoc ipsum deicepsi diuidamus oportet. In ci
169쪽
Liber sextus ethicorum divisimus: & alias moris:alias meris diximus esse.A 3 de moris quidem uirtutibus ia transegimus:de relisis uero dicamus oportet: prius hisce de anima declaratis. Duas igitur esse animae partes antea diximus. Eam quae rationis est particeps et & eam quae eiusdem est ex. Pers.Nunc autem identidem pars ea quae rationem habet est diuidenda:atq; sit suppositu duas esse partis quae sunt participes rationis. Unam qua contemplamur ea quorum primcipia ut aliteriese habeat minime fieri potest. Altera qu perspicimus ea quae aliter sese has here possunt. Eae nain animae partes diuersae sunt genere quae sunt aptae ad res eas cognosscendas:quae genere differunt . Siquidem ipssis inest rerum cognitio similitudine quadaat accommodatione:atq; harum altera uis sciendualtera uis subducendi rationem uoce tur.Cosultarena. rationem* subducere ea dem possunt.Nemo autem de iis rebus conssultat quae aliter sese habere no possunt. Quare uis subducedi rationem una pars eius par tis est animae:quae rationis est particeps. Su medum est ire quisnam utriusq; sit optimus habitus:hic enim utriusq; est uirtus. Virtus autem est ad proprium opus.
170쪽
Ria sunt in anima quae habenturi agendi principia:ueritatiis. Sensus. Intellectus. Appetitus. Ariu sensus nullius est principiu actus: quod quide ex eo patet:ila belluae sensum quidem habet:actionis aut sunt expertes.Est aut id in appetitu Psecutio atq; fuga:qcr est affiramatio negatio in mete. Quare cu morisdem uirtus habitus sit electivus: electio uero appetitus deliberativus:ob haec ipsa di rati nem uera & appetitu rectu esse oportetui electio sit studiosa atq; eadentia ade dicere:hunc
aut persequi.Haec agie mens atu ueritas actisua estementis aut eius quae conlepiadi no agedi neo faciedi principiu est bonu ac malu uesri est ato falsum.Hoc mi metis est Ois opust sed active mentis ueritas est cosentanea appetitui recto. Electio igjfactus principiu est unde est motus sed no id gratia cuius. Appetit' autea ratio quae alicuius est gratia electi nis principiu est: Idcirco neq; sine intellectu mete*:neua sine habitu moris est ipsa electio
Sine mi mete atq; more no est actio bonarnec ite contraria . Mens aulipsa nihil mouet:
sed ea quae alicuius est gra de activa:haec eni 5e effectrici mete praeest: na ois qui facit gratia huius facit: & non est simpliciter finis led ad