장음표시 사용
181쪽
Liber scitius ethicorum ius non est stientia:sed sensus non proprium quidem. Sed qualis estis quo sentimus id qd
ultimu in mathematicis est triangulum este.
Stabitur eni& ibi. Sed prudentia magis est hic sensus. Illius autem est alia species.c restatus tertius. s Capita.I. Tvero quaerere accolaitare dissola runt. Culsultare nacp est aliquid
quaerere . oportet autem & bona
consultatione quidna sit accipererutrum scientia quaeda sit an opinio an coniectatio bona:an aliquod aliud genus. Scientia Igitur no est.no enim de iis quaerunt quae scisunt. At bona cosultatio quaeda est cosultatior qui uero consultat quaerit:rationemq; subduscit. Atqui ne* bona coniectatio est ipsa nacpsine ratione de cito fit. Ad cosultationem uesro longu temporis spacium adhibetur. At patuniceleriter quide deliberata esse ageda:cumora aute cosulendu . Praeterea diuersa sunt sollerita de cosultatio bona. Sollertia uero boam quaedam est coiectatio. At ne p opinio uti la est. Sed cum is qui male deliberat peccet et is autem qui beneconsultat rectae dcliberet constat bonam cosultationem rectitudinem esse quandam. Non autem scientiae ne F opinio/nis. Scientiae nailmon est rectitudo: quippe sum ne δ' Reccatum sit:opinionis uero rectis
182쪽
Tractatus tertius sotudo ueritas est. Et insuper determinatu iam est id omne cuius est opinatio . At uero ne sine ratione est ipsa consultatio bona.Deficit
ergo a mente:haec enim nondum est enunciatio. Etenim opinatio no inquisitio sed quaedaiam enunciatio est . Qui uero consultat: siue bene siue male consultetiquaerit aliquid rationem* subducit.Sed ipsa consultatio hona:cosilii quaedam est rectitudo. Quapropter quaerendum est primum quidnam sit consilium.
di circa quid ipsum uersetur.Cum uero mul, tipliciter rectitudo dicatur:constat no omne rectitudinem bona consultatione esse. Incontinens enim & prauus id quod uidere proponit attinget cogitando rationem* subducencendo. Quare recte quidem consultabit . malum aute magnu existimabit. Bene uero consultasse: nu quodda est e costat. Talis enim rectitudo consilii qua bonu quispiam assequi potest bona est consultatio. At potest quispiadi hoc ratiocinatione falsam attingere :& id quod facere assequi. No aute P quod oportet sed falsus medius terminus essepol. Quare nec ipsa bona est cosultatio:qua quispia adipiscitur id quod oportet:no in per qd oportes ret:pterea fieri pol ut alius longo deliberans me id cosequatur:aliuscito. Igitur nec illa bona est cosultatio.Sed ea reductio bona est coa
183쪽
ei Liber sextus ethicorum quispia ratione conducentis assequitur quod oportet & ut oportet ec cum oportet ansas per fit ut de absolute quispiam bene consultet de ad aliquem finem. Atq; bona quidem conssultatio absolute est ea qua ad eum finem qui est absolute finis sergitur recte. Quaedam autem ea qua ad aliquem finem . Quod si bene consultare prudentiu est consultatio bona rectitudo est ea qua ratione conferentis ad aliquem pergitur finem: cuius ipsa prudentia est existimatio uera. CCapita. ILSt 8e ipsa sagacitas:cui cotrarium in eo est hebetudo. Quibus sagares discimus ac hebetes nec idem omnis
no quod scientia aut opinio Omnes enim scietes uel opinates sagaces essent nec ullaquaeda scientiarat aut medicina de saunifraut geometria circa magnitudines. Neeti enim de iis est quae sunt semp de non mouentur:ne F de quo uis eorum quae fiunt i sed de quibus dubitauerit quispiam aut consultaues rit. Quapropter est qui de iis circa quae uersatur prudentia.no est aute idem sagacitas leprudentia.prudentia na* pceptiua est.Finis enim ipsius equidna sit agendu aut no agens du pcipere. Sagacitas aute uis iudicandi tantaxat. Ide est enim sagacitas de bona itelligemeia:quippe cu sagaces sint de boniitelligentes.
184쪽
oaetatus tertius sis Neq; autem habere neu accipere prudentiam est ipsa sagacitas:sed in opinationis usu ad ea bene iudicanda de quibus est prudentia alio dicente consistit. Fitu; hic perinde at cudiscipulus ea discit ac copraehendit:quae a staentiam tradente praecipiuntur.
A uero quae uocatur senstia quae bene sentietes homines dicimusrsententiamq; habere:iudicium est rectum aequi & boni uiri . Cuius hoc iudicium est.Bonum enim & aequum uirum ad ignoscendum piliuem dicimus esser&uenia in aliquibus dare honside aequu esse. At uenia lata est iudicativa recta aequi de boni uiri. recta aut est ea quae est ipsius uerascis.omnes aut habitus no sine ratione ad idetendunt. Na sniam sagacitatem prudentia dc mente ad eosde afferetes:prudentes illosatu sagaces distriam habere mentem* dicimus.
Omnes enim hae potentiae extremorusentac
singulariu. At*idem ea ratione qua est idc neus ad ea iudicanda de quibus est prudens se .gal est bene*sentiens:aut ad dandam uenia
aptuS.Bona enim di aequa omnibus sunt cos munia bonis ea ratione qua ad aliti tenduntriunt aute singularia 6e extrema ea omnia quae
si possunt Et prudente oportet ipsacogno
185쪽
i Liber sextus ethicorum stere. Et sagacitas di sententia circa haec ipsa
uersatur. Haec autem sunt extrema.
CEt intellectus extremorum est ad partem utra .Etenim primorum terminoru ad exstremorum intellectus est de non ratio.Is quidem qui ad demonstrationes attinet imobilium terminorum alip Primorum. Is autem qui in agendis rebus uersatur extremi &contingetis at* alterius ypositionis. Haec enim principia sunt eius gratia cuius . Ex singulis enim oritur ipsum uninersale:horum igitur sensum habere oportet:hic autem est intellescius. Quapropter de naturalia haec es e uidentur. Atq; sapiens quide natura est nemorsenstentiam autem habet di sagacitatem & intelleelam natura. SIgnum autem est nos haec aetates etiam sequi putarerat p haec aetas itellectu&sentetiam habet: tana causa sit ipsa natura.
Quocirca principium & finis est intellectus. Ex his enim di de his ipsae demonstrationes ciuntur. Quare non minus eoru qui sunt experti:& seniorum uel prudentiu in demo strabilibus sentetiis opinionibusue:q ipsis demonstrationibus mente ad bibere oportet. quia nau iam experientia uisum habent principia ipsa cernunt:quid igitur prudentia di sapientia est:& iubus utraq; uersae:& diuersas animae partiu utraq; uirtute esseta diximus.
186쪽
Τractatus quartus fre Tractatus quartus. CCapim I.
Vbitauerit aut quispia ad quidnad habitus hi sint utiles. Nam lapientia quidem nihil eorum contems platur ex quibus fuerit homo laeshx.Nullius enim est generationis:prudentia autem hoc quidem habet: sed cuiusna gratia opus est ipsa. Si prudentia quidem est ea quae circa iusta di honesta bonaq3 homini uersae.
Haec autem sunt ea quae uiri boni est agere: ari ipsa sciendo non magis ad agendum nos sumus idonei si uirtutes sunt habitus: quem admodum nec ea sana quaenon efficiunt nam corporis habitudine:sed ab ipsa prouoniunt. no enim magis apti sumus ad haec ageda medendi artem aut exeroendorum corpo
rum facultatem habendo: quod si non hos rum gratia sit ponenda prudentia:sed ut stus diosi homines fiant: iis non fuerit utilis sane qui iam sunt studiosi:at necetia iis qui studios no sunt:nihil enim refert siue ipsi habeant: sue aliis habentibus pereant:ato hoc satis est nobis queadmodu di in sanitate. Na & si ualere uolumus:medicina tamen no discimus Insuper absurdu sane uidebitur si prudentia quae quidem est inferior sapientia:sit magis domina s ipsa magis p princeps:nam ea quae agitτdominatur in singulis a iubet.
187쪽
. Liber sextus ethicorum CDe his igitur est dicendu:nunc enim de ipsis dubitauimus tantu. Primu Irach dicimus has expetendas necessario P seipsas esse:quipope cum sint partium utraru F uirtutes et etiam
si neutra ipsarum quicu efficiat. Deinde di fasciunt quidem. At no ut medicina sanitatem: sed ut sanitas sic sapientia scelicitatem . nam cum sit pars totius uirtutis laesicem efficit ex eo quia habetur ac operatur . Praeterea Opus ipsum de per prudentiam di per uirtutem moris efficitur. Et enim uirtus quidem ppositu ipsum efficit rectum: prudentia aute ea quae in illud perducunt. Quare aute partis animae quae quidem est principium vegetandi nulla est talis uirtus:quippe cu in ipsa sit agere aut no agerestum.De eo uero quod dictum est non esse magis aptos ob prudentiam homisnes ad honesta iusta* agendae paulo altius inopiendum est:hoc principio sumpto. Nam ut de iusta agentes quosdam nondum iustos esse dicimus:ut eos qui faciunt ea quae legib' sint instituta inuiti uel ob ignorationem uel
ob aliquid aliud di non ob ipsa: di si agunt ea
quae oportet di quod uim oportet agere stus diosum: sicut uidetur agere singula unum que oportet modo quodam affectu: ut sit
homo honus ob electionem inquam di ipso rumgra quae aguntur . Electionem igitur
188쪽
Tractatus quartus 9 3 rectam emit uirtus. Sed ea quae illius gratia sunt agenda non sunt ipsius uirtutis sed ad aliam potentiam spectant.Dicendum autem de ipsis dilucidius est.Et igitur quaedam poten O:qua habilitatem uocat. Haec talis est ut ea possitagere atq; attingere quae ad supposita intentionem conducunt. Si igitur proporutum sit honestum t laudabilis est.sin impros metuersutia est:Quapropter&ipsos prus dentes habiles & uersutos dicimus esse . Ipsa uero prudentia non est quidem haec dicta potentia. Non tamen est sineipia.Habitus auteipse huic oculo imprimis animae. neu abs virtute sicut diximus: atq; constat ratiocinastiones enim agendarum rerum principium
habent cum talis sit ipse finis & ipsum optismum quicquid tandem sit illud.Sit aute uersta gra quiduis. hoc autem non nisi hono uiro uidetur. Prauitas enim peruenerit:lacatu ut circa principia rerum agendarum homo fallatur. Quare patet prudentem neminem
Onsiderandu est iterum & de uire tute. Etenim ut prudentia sese habet ad habilitatem quae no est idei sed simile: sic dia prie uirtus scie
189쪽
habetad naturalem uirtute. Omnibus enim snguli mores inesse quodamodo natura uis dens . Etenim & iusti natura forte'; atq; ad temperantiam nati apparent:caetera F continuo habemus ex ipso ortu. Sed esse in quaerismus aliquid aliud:quod est proprie bonum: di talia modo alio nobis inesse: pueris enimae beluis naturales habitus insunt. Ad absinmente nocere uidentur. Atq; ut robusto fit in corpore sine oculis se mouente larrat enim . uehemeter ex eo siano habet uisum)sic& hie
accidit. Si uero mente acceperint i agendo differt. Atili habitus ille similis tunc erit Pprie uirtus. Quare ut i opinatiuo duae sunt species habiIitas alip prudentia: sc& in morali sunt
duae:una naturalis uirtus:altera proprie utratus. Atq; haru ea quae est proprie uirtus non
fit sine prudentia. Quapropter inquiunt uirtutes omnes prudentias esse.Et Socrates partim recte quaerebat:partim peccabat. E Peccabatquia uirtutes omnis prudentias esse putabat:bene dicebat q, non esse sine prudentia ipsas aiebat. Hoc aut huius indiciu est. Etenim nunc Oe cu uirtute' definiunt dicem res ipsam habitu es e di afferetes ea circa quae uer satur:addunt: Fm recta ratione. At recta
est ea quae est fim prudentia. Videntur igitur omnes uaticinari quodamodo talem habitu
190쪽
esse uirtute si est sim prudentia. Oportet alit Paruper migrare. Est enim is habitus uirtunqui no solum est fim rationem rccta:scd cu recta etia ratione. Recta aute de talibus ratio ipsa est sane prudentia. Socrates igitur uirtutes ipsas rationes esse arbitrabas. Omnes enim scietias esse dicebat.at nos cu roe ee cesem uS.
Patet igie ex dictis fieri no posse ut sine prus dentia sit homo rprie honus: &absq; moruuirtute prudens. At enim & ca ratio qua qspiam disseruerit separari uirtutes hinc solui potest.dio enim ide ad oes suscipiendas aptatismus est ingenio.quare alia iam accepirialiam nodum accepit. Hoc enim in naturalibus quidem uirtutibus fieri pol. At in iis cibus absos lute es homo honus fieri nequit . Etenim cuprudentia q est una simul inerunt uniuersae. Constat aut& prudentia opus esse etia sino esset activa:sia partis est uirtus. Et sine prudelia sineq; nirtute electione recta no fore. Altera nat fine:altera ea qsunt ad finem agere facit. At uero neq; sapientiae p raeest ne u; pstabilioris est partis:ficut neq; ars medendi psidet sanitati no enim utitur ipsa:sed uidet ut fiat.
Illius igitur gratia no illi iubet.Praeterea simila est disi quispia facultate ciuile principem esse deoru dicat:ypterea φ pcipit de omni quae agune in ciuitate. Finis isti libri.