Ethica Aristotelica Ioanne Argyropylo interprete

71쪽

Qidem sit electio . opinatio quaeda. Quid igie aut quale quid est electio: cum nihil sit eoru quae diximus. Uidetur itaq; sponte quidem a ' nobis fieri. Attamen non omne quod spona

iste agilissas est eligibile: sed id cuius cosultatio antecessit. Electio namq; cum ratione est atq; mente. Subsignificare autem id de nomen uia deturiinnuens ipsum ex aliis legibile esse.

T est ne de omnibus consultatio a 6c omne quodvis est consultabile: an de quibusdano est cosultatio. Atq; dicendu est forsitan cosultabile no id est sede quo quispia insipiens uel mente captus: sed id de quo sane metis uir cosultauerit . De s aeternis aute nemo cosultat:ut de mundo uel de cois mensurae dia metri lateri'; vacuitate. Sed neo de iis quae consistut quide in motu: semperq; fiunt eode modo:siue necessitate:suue natura:siue ypter aliqua alia causammt de solstitiis atq; exortur neq; de iis quae alias alis ter sese habet:ut de siccitatibus:hymbribusue. Nec item de iis quae eueniunt a fortuna:ut de thesauri inuentione.Sed neq; de humanis olobus rebus:na quona modo Resp.Scytharum

72쪽

Tractatus primus 33 optime gubernares Lacedaemonios cosultat nemo. Nihil eni horti per nosipsos fieri pol. Cossiliamus aut de iis rebus agendis quae in nostra sunt potestate:hae mi direstat . Causae nail; vident e natura: necessitas:fortuna:&mens insuperiac omne qa perhoiem ciscit. Quisti; aute de iis cosultat quae agi per ipsum Pollunt. Atq; circa exactas side scietias A sufficientes non est consultatio:ut de litteris . Noenim ambigimus quo litterae scribendae sint: sed de iis cosultamus quae fui quide a nobis; no tamen semper eode modo: ut de agendis Per medicina uel pecuniaria arre:& eo magis in gubernandi facultate:q in exercedi arte des liberamus quominus exacta est:&de caeteris siniti mo:atu; magis etia in artibus u in ipsis scietiis:na circa ipsas magis ambigimus.Cin' sultatio aute in iis uersaqquae plaerussi quidefieri possunt:incerta tame sunt quom euenis ι. - reent modo:& in qbus est ideterminatio. Ato cu magnis de rebus deliberare uolumus as mimus di alios ad consiliu: diffidentes nobiss

ipsis tanu non sufficientibus id discernen . . . cum .Consuliamus aute non de finibus: sed de iis quae ad fines ipsosperducunt:nec enim

si bus ciuitatem instituet; nec denissi caeteros

73쪽

Liber tertius ethicorum quisu de fine deliberat: sed omnes pol, quoda tine:queadmodu es per quae fiet il/γ yspcte conderant. Atq; si per plura posse fieri uide returiper quod illoru facillime optimc p fiet Pquirut. Sm per unu: quona modo per illudnet:& illud ite per sid efficies coliderant: ido faciunt donec ad prima perueniant causam, in uae inuetione eit ultimu. Qui naui sultat is quaerere uidet dictoq; modo per' inde at* designatione linearu resoluere . No- , utem omnis perquisitio consultatio est. Mathematicae nati perquisitiones cosultationes ., non sunt Omnis autem consultatio est conti perquisitio. Idin quod ultimum est in reprimum constat in generatios ne:atui si consultantes in alio inciderint: qa quidem fieri nequeat desistunt:ut si sit pecuniis opus:has autem habere no possint. Quod si uideatur fieri posse tunc agere aggrediunt. Ea uero dicimus fieri posse quae per nosipsos fieri possunt: nam ea quae per amicos fiunt per nosipsos quodamodo fiunt:quippe cum principium sit in nobis . Ouaeruntur autem quando quidem instrumenta:quando autem usus ipsorum:& in reliquis simili modo. Interdum per quod interdum quonam mos

do: ut per quem solet quaeri. Vides igie ut dictum est homo principium actuum esse di si

74쪽

Tractatus primus 36iis esse ni laum quae agi ab ipse possunt de

actus aliorum esse gratia. Finis igitur no erit consultabilis sed ea quaededucut ad fines: nee etiam singula:ut si panis sit hoc: uel confectust ut oportet. Haec enim sensus ipsius sunt. Quod si semper quispiam consultauerit m in , Mitum abibit.Conuitiabile autem de eligibi Ie idem est.Ipsum tamen eligibile definitum in iam est: quod enim cieteris ex consultatione 'M ή praetulimus id elisibile est. Desinet enim tue demum unusquisi perquirere quonam aget modo cum in seipsum principium redegerit: di in id sutipsis quod antecedit: hoc est enim quod eligit. Patet hoc ita esse 5e ex uetustissis mis rebuspu.quas imitabas Homerus. Quaena* reges eligerent ea populo renunciabat. Cum igitur ipsum eligibile sit cosultabile aps em P CPetibile ex iis quae in nostra suntpotestate&ipsatinio deliberativa appetitio rerum erit earum quae in nostra sunt potestatema sim, latu diiudicauimus ex consultatione affectasmus deliberatione: quid est igitur electio fissura sit dictum:&circa quae uersatur.&eoru esse quibus ad ipsos fines acceditur.

Capitulum. IIII. u Oluntatem finis quidem ipsius esse iam pauloante diximus: sed uidetur aliis quidem esse ueri bo

75쪽

Liber tertius ethicorum ni aliis apparentis boni:aroe fit sententia misdem eorifui veru bonuid esse censent quod est affectibile uolutate: ut id no' sit affectabile uoluntate qctis quino recte expetit uulima si sit:erit &cotinuo bonu:aterat forte malum: lententia autem eorum qui bonu appares ins quiunt esse quod est affectabile uolutate:ut nihil sit prorsus qcr suapte natura sit affectabile uoluntate: sed id quod unicuiqi uides Ad aliu

C S 1int te.Vnic tui uero id quod unicuiq; uides

- hir.Studioso igitur idest affectabile uoluntas te quod uere est bonum.uitioso uero quic coligeri itu; hoc perinde at* in corpori ipsis:his enim quoru corpora bene sese libia salubria sunt quae uere talia sunt:iis autquoru corpora sui aegrotet o haec ipsa: sed talia similite a mara ac dulcia di calida tu; graui , di caetera id genus.Stuinosus enim homo res

et cie singula iudicat & singulis in rebus id ises

uides quod uere est tale. In unoquoq; eni has hitu sunt propria quaedam honesta at* iocus da: atq; in singulis plurimu fortasse praestat vir studiosus in dignoscendis iis quae uere taulia sunt: ppterea φ est ut norma quaeda ara mensura ipsorum, Multitudo uero decipitur

76쪽

Tractatus primus 3

obuoIuptatem:ipsa naua bonum quidem noest bonum tamen esse apparet:persequuntur 'igitur ipsam tanq bonum . dolorem autelasgiunt ranil malum. C Capitulum.U. Um igitur finis sit affectabilis uo Mc Iuntate. Ea uero quibus itur ad fisnem consultabilia sint atq; eligibialia:fit ut actus ii qui circa haec uerssantur ab electione Mficiscantur.nostra po te fiant . At operationes uirtutum circa haec ipsa uersantur . Nostra igis in potestate ipsa: ι uirtutes & identidem uitia collocantur. Qui hus enim in rebus nostra in potestate siluest--imi et ager in iis & non agere:& in quibus non are:m iis est & agere. Quare si agere bonu qm . - - honestum est in nobis est situm:&nonagere quod est tu rpe in nobis est co llo catum .Et si non agere malum quod est honestum in nos stra est potestate:&agere quod est turpe ino , ,

his est situm. Ouod si in nobis est situm ta Al honesta q turpia agere:& simili modo no age ire. Hoc aute erat bonos di malos esse . In nos his ergo est situm nos probos di improbose se. Dacere autem sua sponte neminem prausi' nec inuitum quemq beatum esse:alterum falso est simile:alterum uero: nam beatus quidcnemo est inuitus.Sponte autem nostra pra*uitas comparaturius obstandum est ita

77쪽

Liber tertius ethicorum modo sunt dicta:& hominem non esse principium est dicendumsneu procreatorem .acturi perinde ac liberorum: Quod si haec uera uide

A. - Us rur nec in alia ulla principia nostros actus ciea quae iunt in nobis reducere possumus: .l quorum principia sunt in nobis: ea quoq; in Mobis sunt sita. spote* a nobis fiunt. Haec ita

se , fletestes sintdi priuatim singuli homines) ipsi legum satores:nam eos quide qui pres

- faciunt:si modo non uti nec ob ignoratiosnem eacuius ipsi non fuerimi causa illa agat: castigant ac puninni: iis autem qui honesta agunx honores instituut:ut homines partim hortenturiartim:prohibeant. At ea agem quae nec in nostra sunt potestate: nec n stra sponte efficiuntun nemo prorsus hortaratur.quippe cum uata sit persuasum esse cuia piam non calere aut nbia dolere:aut non es rire: aut quiduis aliud tale: nam nihilominus -c ipsa patietur.Eteni pro tenoratione etiaipsa poenasinstituunt si quispiam ignorationis esse sibi causa uideretur.Ebrios naua duplici poena afficiendos es e putarunt. Principia enim in ipsis est: quippe cum in ipsorum sit

potestate ebrietatem uitare: quae quide ignorationis est causa. Puniunt etiam eos qui alio quid eorum ignorant quae legibus continen .

turiquae quidem scire oportet:nec sunt dissici

78쪽

Tractatus primussa cognitu . Similiter 5e in aliis quaecu per

negligentiam homines ignorare uIdetur: ex eo plane:quia in ipsis est no ignorare: est enim ipsorum poti:u tedilicentia adhibere. Ag 1

fortasse tales imp quioam: ut diligentia noM SI ' adhibeant At ut tales fierent de iniusti aut in s.

temperantes ipsi sunt sane causa dissolute ui uentes 5c res iniustas agetes: 5c potui δc re talibus indulgetes.Operationes eni quae sunt circa singula tales efficiut . Quod quide ex iis patet qui cuiuis ludo uel actui itudet: perseuerant enim in operado. Ignorare iste ex opastionibus quae nunt circa res singulas habitus ipsos emergere nimiu habetis hois est. Prata. terea moetas rationis egredie iniurias faciete holem aut inteperate agente nolle se iniustu aut inteperatu esse . Quod siquis no ignoras agit ea ex obus erit iniustus: iis sua spote erit

sntamesi uulticu est iniustu4 desilis ac iustus erit. Nec eni si aegrota sanus: bc forte sua spote egrotatili in ) P .

iniustus. net esse talis ac iustus erid ' ς si uult erit sanus: bc forte sua spote egrotat incolinenter uiuebat pcepta medico nes

gligebat.Tuc igis licebat ipi no aegrotare:sed Postea si ualitudine pdidit sui o licet: sicut nespritui ou resumat lapide que Piecit:erat tamen in ipso situ sumere ipsum atq; Plicere: Principiu enim erat in ipso. Modo eode di in

iusto oc intemperanti licebat quidem abiiii

79쪽

Liber tertius ethicorumtio talem no fore: quapropter sua sponte est talis:sed postea utalis est factus:non licet:ipsi =μι, non es e talem No solum autem animi uiri

s Σ Ostra sponte sunt. sed corporis etiam interoa nonnullis identide coparantur. Quos

uidem dc increpamus.Eos enim qui natura

sunt turpes repraehendit profecto nemo:sed eos qui per inertia tales allocium euaseruiridem de circa imbecillitatem euenire constat di cum quispiam membris est captus: nem nassi exprobrabit cuiuidipsum si sit aut natura:aut aegritudie aut uulnere caecus sed poli'. miserebitur. Quod si ebrietate uel aliquo alio flagitio captus sit oculis: omnes utiq; carpet ac increpabunt . Vitia igitur corporis ea quisdem quae in nostra sunt potestate repraehenduntur:ea uero quae non sunt non increpanatur. Haec cu ita sint di in caeteris ea uitia quae , increpantur nostra in potestate sunt colimi locata. Sed fortasse quispiam dicet uniuersos, quide homines id affectare semper quod bos num apparet:ipsius tamen apparetiae dominos ipsos non esse. Sed qualis tande unu sinssitatem re fine ipsi uideri . At si habitus ipsis

nemo est sta mala agedi causa: scd saec ob

80쪽

Daetatus primus sesummu bonum consecuturu . Meetatio' finis non in nostra est potestate: sed ita na c. I PAtu esse oportet ut habeat quasi uisum:quodem recte discernet & id expetet qluere est nu. Atq; is est enio bono cui idipsum bene sese habet natura: id enim quod maximii est at* pulcherrimum: &quod fieri no potui ab alio accipiat at* discat habebit quale dicimus naturale aptitudine & ingenitum acumen . At* hoc recte natura bene* ortu esse:

ipsa est habilitas plaeta ueraq; naturae. Si igie

haec uera sunt:cur magis uirtus sponte nostra si uitium coparabitur. Ambobus enim simili ter ta bono u malo finis ipse natura aut quo' uis modo uidetur ac ponis. Caetera aute agut quouis modo:ea ipsa referentes ad illum . Sive igitur finis non natura tale unicuiq; uideatur: sed sit aliquid etia apud ipsum:siue quidefinis sit naturalis cum sua spote uir studiosus

caetera agat. 6c uirtus sponte comparetur atu acquirat: uitium quoin no minus comparashitur sponte.Est enim similiter di malo facultas in actibus:etia si nulla sit in fine potestas. Si igitur ut dicis nostra sponte comparantur uirtutes ipsorum enim habituu nosipsi cash De quodamodo sumus: finem* talem ex eo ponimus: quia nos tales sumus uitia quoq ab hominibus acquirentur similes enissu ut