장음표시 사용
261쪽
Α Ε fac arcum E F, item ex B interuallo RF lacarcum FG.&sic donec spiralem tuam perfeceris, Alterna ex Α & B tum supra tum infla liheam semicirculos delineando. Nota Spirales lineas sic ductas imperfectas admodum esse, mechanicis tamen usibus lassici entes: alioqui circino perfecte duci non possunt, sed innumera puncta constituenda , per quae liberλmanu detineatur.
Fluminis alicuius latitudinem me' furare pileo.
SIt fluminis latitudo D F, sta erectus in ripae . DA. deinde pileum E deprime,donec per eius
262쪽
s 116 Thaumaturgus extremitatem videas fluminis D F extremitatem , F, quo facto conuersus ad spatium plani terre stris D A eodem statu corporis, & pilei situ, per extremitatem nota punctum O, dico o D i teruallum aequale esse ipsi D F, cognito ergo per virgulam mensoriam O D, cognoscis etiam D F, quia triangula DEF, & DEO sunt aequalia , propter aequ/les rectis D D, & reliquos angulos
Lurente fle aut Iuna per plieem Mevium, cuius . nota fit quantitas, alicuius perticα,
FIge in terra baculum , qui sit, V. g. II. pedum, ita ut perpendiculariter erigatur, mensur . deinde Vmbram eius , quam in plano jacit. quae sit V. g. IO pedum, deinde metire umbram turris, vel perticae D E, quae sit v. g. 6o. pedum; Denique per regulam trium dice umbra Io. pedum iacitur abaculo II. pedum, umbra 6o. pedum, a qua altitudine iacitur ρ Prodibunt pedes 9o. continentes altitudinem D Ε, quod erat faciendum, cuius vide figuram sequentem.
263쪽
Ccipe planum speculum, eo in in planitie. terrae collocato , ab eodem tamdiu a j R cedas
264쪽
cedas in recedas , quousque rei mensurandae verticem in eodem intuearis speculo : demitte uostmodum perpendicularem ab ipso oculo in . Ipsum terresue planum , quam enim proporti nem habΦit interuallum)inter tandem perpem A . dicularem
265쪽
Mathemmse . i a sydicularem, &sentrum speculi interceptum, ad longitudinem ipsius perpendicularis, eam etiam habebit longitudo plani inter ipsum speculum , basi rei metiendae comprehensa ad datam al
Sit in exemplum altitudo A B, quae mensdranda proponitur, speculum C, oculi centrum E , a quo perpendicularis demittatur E D. Dico igitur , sicut se habent C D ad D Ε, it1 C B ad B Adatam altitudinem, quia bina triangula A B C, C D E sunt invicem aequiangula, radius enim visualis Ε C A ad aequales reflebitur angulos. Si itaque, v. g. DE suerit 6. pedum, D C vertisuerit 3 pedum, & B plani longitudo s. simiu-ter habeat pedes, etiam altitudo Β Α erit 6. pedum.
- Hinc colligitur, ut DE peryendicularis ipsi DC fuerit aequalis, etia m AB fuerit C D minor, etiam A B altitudo data minor erit interuallo B C , si denique D C maior erit D E perpendiculari , etiam B C interuallum maius erit alti- . . tudine AA . Tribus ii r nqtis partibus
266쪽
D Ectam lineam A B diuide per nouem punctati . in decem partes aequales, deinde uno claricini pede in puncto ue. alter in puncto 3. posito imtegrum duc circulum per punctum T. secundd , uno pede
267쪽
Mathematiear . v aor pede circini in puncto B, altero in punao g. collocato, describe semicirculum infra: tertio, ex A lateruallo puncti I. duc semicirculum similiter infra intersecantem priorem in E, deinde infra circulum ante descriptum duc lineam recto B Oppositam, quae intersecet utrumque circulum in C A D: quo facto erige perpendicularem ex Puncto s. in Ε, & punctum in quo intersecat lineam C D nota per Io. deinde diuisa circuli peripheria intercedente, intra g.& Io. in puncto F, & peripheria intra I. & Io. in puncto G, pone unum circini pedem in puncto F, & alterum in D, &per circulum diuide rectam s. deinde uno citaini. pede posito in G , & altero in puncto C, duc ci culum inis, qui se intersecabunt inΗ, demum diuisa Hio. in puncto I in duas partes aequales, unum circini pedem colloca in I, altero in medio lineae CH, duc circulum in H D, & habebis i
Vnum Μagnetem alterum trahere, cr expelleres cut O Ferrum excitum alterum, experimento probatur.
Sint duo lapides A CD, &EBF, in primo
lapide punctus. A Boreus, G Austrinus .inti lapide E FB Borea pars H, Austrina B, dico si
268쪽
Thaumaturgus australem partem G lapidis C A Dadm6ris austrinae parti Β, lapidis E F B, illico a se abigit fugatque .
Idem etiam veniet; si boleum Aboreali Η opposueris; contra autem sit boreum A austrinae Η, vel' si australem B boreali A ostendes quali simili voluptate captus, non inuitam ad se rapiet partem, cuius eausa manifesta est . Nam cum ,
prius hanisset australis pars G, boreali H, nihilominus discissae paristes semper eandem unionem quaerunt ad eiusdem corporis tutam tum,& conseruationem, ut aiunt
philosophi . Sed si punctum G australe puncto Baustrali alterius lapidis adhaeserit, fugit illico B; distedit te ab eo, vel si boreale A boreali H ostendes fidem eueniet, respuunt enim seipsa, quia in eorum minera non ita coibant, summa est, dissimilia puncta , substantiarum similitudine, pari-husque desiderijs coeunt simul & bniuntur; similia vero dissimili contrarietate inimicitias agunt, H est, boreus austrinum quaerit, austrinus boreum sic austrinus, & horeus austrinum, & boreum respuunt, quod & optime experieris in pixide nautica admotis magnetis polis, ex quibus patet fal- sum esse quod Plinius nariat de Theamade, certa magnetis specie ferrum abigente I cum Vtrumque praestet unus,& idem magnes
269쪽
Fat tabula aenea MI plumbea , cuprea, aut simili bene polita materia, deducta in sum inam tenuitatem in hae tabula utrimque inscribes alphabenam; literis ordine vel promiscue positis ;ant etiam confuse, perinde est, litteris tamen ali , quantulum ad confusiotiem vitandam a se inuicem mstantibus hac cautione , ut litteras sibi ita chirrespondentes, A nimirum A , B que Β, &c.
utrinque ponas, ut si Vna per raretur; V. g. Α, transiret A ab altera parte positum . in centro auistem tabulae utrinque pbias extantiam aliquam
indici sustentando destinatam. secundd, Hanc tabulam intermedio alicui parieti conclauia duo ei stingenti ita inseres, ut tabula in utroque conclaui videri possit, amicta amico Ioquenti nequa quam. Tertio, Ex optinio chalybe facias tibi paruulam lamellim ad instar nummi cuiusdat ieademqde ratione paullulum incuruatam, quam pones supra extantiam centralem, ea industria, ut libere innitatur tabulae, seu laminae alphabetariae, si igitur amico desderes in altero cubiculo degenti aliquid manifestare, accipe validum ma-SRetem es quem si applicueris tabulae, & loco la-
270쪽
mellae, ab altera parte extantia centrali consistentis; sine mora lamella praesentiam magnetis sentiens, pertinacissime magneti adhaerebit, &quemcunque magnetis ductum ab hac parte tabuletii me factum continud sequetur; . vi v. g. reseram ipsi verbum illud CAVE, ducam itaque magnetemper modum rasionis ad literam C primam dictioni literam, quem index lamellae ab altera parte most sequetur, donec in eodem puncto Crequiescat, alter autem diligenter notabit, in qua littera quia escat index, hanc seorsim scribat . Interimis perget ducere magnetem ad literam Α, & index similiter sequetur ab altera parte donec quiescat in A, & sic de reliquis omnibus sensibus animi manifestandis agendum est. Est autem hoc spectaculum non tantum ingeniosum, sed & sumin. mam hominibus non intelligentibus pariens admirationem, cum vident nummum illum , seuchalibeam lamellam, quasi animatam, nullo sustentante sese super tabulae eret hae supernciem, ad parietem hinc inde ad nutum etiam astantium, motitare, quae subinde tanta ab exercitatis pera
guntur dexteritate, ut rudibus alicuius mali genii instinctu fieri videantur. Ν