장음표시 사용
71쪽
Boue diuersa ab illa Leonis, & vltro quod etiam si in Boue, partibns hisce veluti instrumentis, plura
exerceri videantur munia, quae in Leone obseruentur nusqHam, horum ideo corporum specifica di nferentia ex sola partium multiformium compositione commode patet. Atqui quod solum maior, minor v , unius & eiusdem corporis prςstantia, in
specie sua sit, ex meliori saltem, & persectiori ipsarum mei partium dispositione, & obeundis ira n ijs aptitudine, colligi potest. Sed in corporibus minus perfectis, quamquam multi Hrmibus in siniplicibus enim,& uniformibus res est conspicua in quibus tamen partium compositio parum ab illa corporis eiusdem ordinis di stat, ut plantis euenit saepissime; profecto in eis, licet adhuc partium conformatio, cum effectis inde manantibus, non prorsuS contemnenda, negligendaq; impossibiles, siquidem sit omnia ad unguem esse similia) at inte
rea temperamentu examinandum a nobis est acu
i ratius, illius quoniam semper magna varietas est. Quare posteaquam ex hoc ipso primum specifica forma proficiscitur, ut dictum est: Ea vero quae secundum naturam sunt,& producuntur, cum ad unum perpetuo determinata sint omnia ; proculi dubio illud unicuiq; speciei proprium, determinatumq; esse opere praetium est, alias quodlibet feret ex quolibet. Per priemissoS ergo gradus,eodem iam bene praecognito , licebit similitudinem , vel dissimilitudinem specificam corporis recte conij-ςςre. Et quamquam ex quo gradus quilibet am
72쪽
plam satis habet latitudinem, a principio scilicet
per medium in finem usq; , per quam fortasse citra corruptionem, vel interitum non quidem semper citra alterationem, vel morbum) compositum tuto spatiari quς it quamquam inquam ex hoc satis aperte licet meliorem illiu S, deteriorem ve argue re praestantiam , quatenus magis illud, vel minus proprie integre proportioni. appropinquabitur, non licet tamen dubitare,quin unicuiq; speciei rerum,unum illudq; determinatum respondeat temperamentum , quod certo, determinatoq; qualitatum gradu contineatur, ultra quem, vel citra, necesse species, neq; seruari extra causas suas aliquando possit, quod vel quidem inductione facta in singulis eiusdem speciei indiuiduis comprobatur. Quod si forte quis Obijciat, saepe multa reperiri, & multa S exempli gratia planta S , quae interdum quidem integrum obtinere videntur sui tem
peramenti gradum, puta tertium, interdum vero etiam citra morbum obtinere ViX secundum, ut ideo etiam omnino falsum videri debeat, speciem quamcumq; proprio solum seruari temperamento. Respondendum illi utiq; est, permagni referre an totius naturae respectu, an nostri scilicet hominum duntaxat, de cuiusuis rei & plantae temperamento diffiniamus; nam etsi res ipsa integris viribus praedita suo semper tempera meto contineatur necessario , ita ut si suae naturae respectu de eodem, aliquando diffiniamus temperamento, ut nunquZillud interim varium diuersumq;, sed idem semper
73쪽
probare rite possimus ,' attamen quantum ad nos spectat, hoc si solis nostris sensibus de temperamento eodem iudicemus, facile est contrarium euenire, & quidem merito,quando isperes , quaecumque fuerit, per se& secundum quod ipsa se tiatur, saepissime vero per accidens, siue alteriuscuiusuis contingentis occasione, ut accurate docebat Gal. lib. simp. facul. primo. & lib. de temp. 3. quae Porro occasio multiplex est, etsi praecipua sit partium constituentium aetherogeneitas, ut ipsemet Gal. lib. simp. facul. pluries demonstrauit. Namque vel ob hanc saepe fit, ut res una,eaq. simplex contrarias obtineat agendi facultates: unde licet sorte quis plantam, non mutata specie, inuenerit longe a sua constitutione diuersam , ut dictu est , profecto illud continget occasione humoris ex terra, cui illa innata fuerit, iam pridem lin- pressi, cuius inquam prae dominantis causa,planta ea,alias atque alias,primo quoque sensu iudica
tur. Itaque non apparenS,sed re vera verissimum est, rerum quarum vis, non similarium tantuma, sed & dissimilarium, ac multiformiu, mutato temperamento, formam, naturam, ac speciem omnino mutari, impossibileq. esse sormam unam sub valde diuersis seruari dispositionibus, vel temperamentis; quod nimis adeo sibi persuasus GaI. est, ut in errorem tandem manifestum inciderit non semel, sed lib. praesertim, Quod animi mores &C. ubi confessus est aperte , formas corporum aliud non esse quam temperamentum. Et quamquam
74쪽
intra proprij temperamenti gradus latitudinem ,
saepe res ipsa nondum adhuc corrupta vagatur , lconsistitque, ut interea persectior modo, modo luero impersectior solum in sua specie iudicetur ;quoties tamen proprium gradum, vel terminum latitudinis praetergrediatur, illam corrumpi satis est conspicuum. Hunc autem gradum unum vel alterum esse, ex iam praemissis quatuor, non solum sensius ipsc conuincit, sed ultro ratio ex ipsa rerum determinatione omnium consensu deducta docet euidentissime.
Quod si quis adhuc non sano donatus sensu, de
errone a Consequenter mente praeditus, id mordicus Contendat esse falsum, fictumve , ut nasutuli
fortasse quidam parum sensiti, chimericas passim
de re qua uis sibi fingentes Ideas , acriter asseue rantes futuri sun dii Ab his nos non adeo nobis confisi, menteq; ingenua donaci, de humanar omnino sapientiae amatores , quae vel ad summum Perue nisse videri debet, si quae sensius patefecerit, & quaec rerum sensu perceptarum similitudine mente haberi posse ut, inspexerit: merito avide perquiremuS, qua na alia ratione , aut via, i p si corporu praemissoru natura S, formas, qui ditates ve, ac differetias aliquando sint perscrutaturi λ posteaquam alia ab hac , quam mox explicauimus, nulla paria itus cile videatur, ab hac inquam, quam nos subtilis imo sapientissimus Arist. in posterioribus an aliticis indicauit. 8c quam Philosophi & Medici omncs rerunaturalium naturas, & vires continuo per praxim
75쪽
exercentes,vel Graecorum,Arabum, & Latinorum fere omnium testimonio,vera esse fateri conantur. Obijciant autem, ea quo sciunt multa esse, quae citra dissicultate temperamento conueniunt, quia
puta calida, & sicca pari gradu sunt, quae tamen specie diuersa sunt, inde ergo unum & idem specie, temperamento diuersi gradus, donari posse , s adeo quod ex temperameti diuersitate, ridiculum sit prorsus diuersitatem speciei demonstrare. V rumtamen ex falso supposito decipiuntur euidentissime, tum quoniam impossibile est in similaribus plura specie diuersa simili donari temperamento, quippe una cu sit forma, unu similiter illi ex aequo
respondet temperamentum, ut probatum est, tum quoniam in dissimilaribus licet ex partium quarundam prςdominio temperamentum vigere ali quod fere simile constet, constat tamen adhuc, etiam in simplicioribus, cuiusniodi plantae sunt, nusquam una eamdemq; omnino in omnibus spe - .cie differentibus cile partium dispositionem, constitutionem v e ; adeo quod si non ex solo praedo minanti temperamento expresse , ex reliquis salte omnibus ad corporis compositionc per se requi- fit is,& diligenter examinatis, unacu proprio sub
do in inanti temperamento, rem natura, sorma, ac specie euidenter differre apparet . .
R urium ex his gradibus noua desument adue rsarij obi j ciendi occasionem, quia si solii gradus hi certum specificum constituant temperamentu, hdemq; gradus quatuor tantum sint, sintq; qua
76쪽
tuor primarum qualitatum tantummodo, ut veruest ; ergo saltem tot erunt temperamenta specifica, quot erunt combinationes harum qualitatum per graduS; multo autem sunt plura specie disterentia corpora, quam combinationes tales sint, igitur vanum est ex his gradibus specificam deducere differentiam, ut a nobis supra factum est . Hanc obiectionem ex antecedentis dissolutione diluimus, si dicamus in similaribus quidem corporibus argumentum sine difficultate concluder , nempe ex combinatione tantu modo quatuor graduum, quatuor primarum qualitatum simpliciter, constare omne specificum temperamentum, at in dissimilaribus non concludere, ob multiplicem CΟ- positionis eorum diuersitatem, perquam immensus est temperamentorum specie differentium numerus, veluti etiam immensa etsi non infinita est corporum specie disserentium complicatio, ut manifestum omnibus est. Sine difficultate igitur ex quatuor qualitatum primarum gradibus, tum rei cuiusq; temperamentum , tum demum specifica
differentia colligi potest . Nisi sorsam aduersarij
quasi a naturae consilio ad nos aliquado peruenientes, suoq; arbitratu cum ipsamet contendentes natura , rerum temere quid litates effingere posse credant, aut maius cum Scepticis rerum quid di rates omnino assequi posse negent, aut demum perperam & ridicule cum Parmenide & Melisio , unum ens esse ornuia, soloq. maiori aut minori
bonitatis gradu distantia esse, sibi confingant.
77쪽
Praemittitur adhuc secundo igni temperamentum quodvis certis conni
tutum gradibus , ex eiusdem ligni tactilibus qualitatibus, s praeterea
ex sapore , parum vero ex odore, Mex colore , ct pectu omnino minus
essequi posie,s qua ratione id commode fiat.
ED iam secundum praemittamus, nempe huiuS teperamenti gradus, ex sensatis proprijs non paucis plane inuicem songe diuersis, euidenter posse demonstrari; ex sensatis inquam qualitatibuS rerum quarumcu-que temperamentum proprium, tum immediate, tum mediate indicantibus, vel inquam tactu, vel gustu, vel odoratu, vel demum visu, quoniam auditus parum huic cognitioni inseruire videatur. Taetus autem primaS tenet, cum ille qualitatun omnium primarum, quibus constat temperamem tum, proportionem in mixto, quantumcumq ex. cesse-
78쪽
eesserint, immediate, & euidenter agnoscat. De actualibus autem qualitatibus, puta quae rebus ab extrinseco saepe contingant, non intelligimus, sed de virtualibus primum; posteaquam ad corpus quod sentit ille referendae sint, sentiuntur etenim
actuales, atqui virtuales omnino magis,& hae Caeteris paribu S magis immutant, & a Iterant, qUM, ratione vero lateant, licet rem aetii sic temperata insequantur, demum attamen excitetur in actum,
non est hic explorandi locus ; sat sit vel solo praestanti sensi tactuS, rerum temperamentum, eX tamilibus qualitatibus primis, calido scilicet, frigido, humido,& sicco conflatum decerni iure posse; quando alius sit sensus earum, quae primo gradu
excedunt, & alius earum, quae secundo, deincepStertio, vel quarto,ut superita S communem omnium
septentum sententiam sequuti diccbamns ; perinde si quidem sensibili immutatione ea , qua tactus per hos gradus afficitur, eadem mei prorsus des , qualitate ipsa, deque eiusdem qualitatis gradibus decernendum est nobis ; Nec in hoc sensius tactus aliquando dccipitur si tamen organum illi deseruiens integrum fucrit) est enim ille semper veritatis testis singularis, & optimus; quamquam n quod sentit illud proprium sit rei lcmperamentum , Tn maiUS temperies aduentilia , solius est mentis per discursum inuestigatio, desiumptis presertim coniecit uris ut docebat Cal. lib. de tem P. 3.& lib. sim p. facta l. I. tum ex communi atque frequenti sensu rei, quo res frigida, vel calida , nec
79쪽
promisena ad utrumque est , tum ex modo quoi amet res ex usu aliquando fuerit, quia si ab initio ad finem usque, dii adbibita res est, ea magis semper calas ciat, vel nigefaciat, ea . non ex accidenti , sed ex sua. natura talis crit; quamuis si nihil moratus, moxque p0si ablationem,facultatem eius expendere voles, Lepe numero falli possis,ut nonnunquam aquam sua natura frigidam a , calidam possidere dices: .facultatem, ubi puta tum extrinsecus adhibita calo . em reuocet In unustum demum ex externae qutilitatis additamento, eo quoniam rei insita fac nitas facile adulteretur. , eodem licet etiam tauQuam extraneo fatao 49
liari consuescat. Tactum proxime sequitur gustus, qui quasi alius tactus est, quo inquam sapor iure percipitur, ex sapore licet non immediat s sed per discursum dumtaxat, factaque deductione eius, quasi effectus in suum principium inrim
Tum Dempe qualitatum temperamentium, ipsius temperamenti conditio a Sequatur Unde cum non pavum luminis addat priori per tactum faete, Cognitioni, eius idcirco non contemnenda sensatio es . Etenim ex longa,eaque prudenti sapido-Tum exercitata notitia fatis aperte colligitur,Saporem affectionem e ne gustum mouentem, ex Vario caloris, aut frigoris impetu, in humidum multifariam sicco admixtum, procreata, quod etiam
Arist. lib. de sensu, & sensili cap. . & Theophr.lib.
de causis plantarum. s. cap. I. asseueraur. Quare
ex hoc ipso sapore rationabiliter rei cuiusquein
80쪽
temperamentum quantumuin varium apte nanci- stimur, ut confessus est etiam Cal. lib. de alim. fa-CuI. a. cap. 61. Ac lib. . de simp. facul. quamplurimis in locis. Sed qua nam ratione sapor, non tem peramentum solum, verum & temperamenti gra dum, seu determinatam ostendat proportionem 3, non facile assequi datum esst; attamen ego cu melioribus Philosophis sensum,& rationem sequutuS, posito saporum principia,calidum, vel frigidum esse, quatenus sane ad humidum sicco permixtum, veluti agens ad passum certam habet proportionem , imprimis deduco tot esse saporum species, quot vere sunt graduati excessus caloris, et frigori ad humidum vari E sicco iunctum; alias sapores temperamento non responderent; quare Certis caloris, vel frigoris gradibus, no varius,sed cerrus respondet sapor, & ex euidenter mutato sapore,omnino etiam temperamentum subit mutationem : Neq; infiniti, de indeterminati sapores sunt, licer infinite fere cotingat misceri suorum principiorum extrema, sed determinati atq; praecipui, ad quos omnes alij reducuntur, quoS porro melior gustus excellere annotauit,ut tactus qualitates ta-gibiles ad certos gradus communi omnium experimento deducit. Sunt etenim sapores calidi quatuor,nempe dulcis,amarus, falsus, & acer ; frigidi sunt duo, austerus,& accidus, nisi addas de ponticum , quem austeri principium aliqui posuere , &ad has sex, vel septem differe uti as, palam reducuntur,quas Omnes ponit Plato in Timeo, Arist. do anima