De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

231쪽

e siesct alia:&ide cum ipsa in se cognoscibius uivi actu existens extra causas, non potest per e, cretur a cognosci ut in illo content ;&abilia lima esse actuali Et uniuersialiter quicqiuid est quod Intelligitii unportari decreto iunio preter diuinamentitatem in udi vel supponit huiusmodi transitam creatu ab essi possibili ad Ee le ideo non es aliquid pirusi magis como- scibile quam res ipsa in se ut aiahu existens ex causassac proinde res ipsi non potest in illo, nom cludens ac ualem existentiam cognosci tanquam obiecto primario. Ex quabiis patet diuinum dractatum non euicere quinas Thom. aliis iure Degetur nota posse ut aliter Deus cert costia cui futura contingentia absoluta quam ab aetiarno imtuendo ipsorum existentiam ut in certa different

Tertia Propositio , de sutum comm-gmtibus abscitiae. I co tertio, etiam ii per impossibile em

x cauta creata conlisagentis, ibeti nulla emi penderent. diuina voluntateu dummodo tamen in Deo es et eadem perfectio , quae mmc est ita parte inr lle tinata a me eademn Cnsura aeternitatis eorum quae sunt in ipso: In eodem esiet ab terno certissimus in arillumis inruatus omnium futurorum ab lutortuna leipus,' quatenus existentia,&praesentia uiatisicut

est de tacto.

Vt haec propolitio clarior fiat animaduerten- eum est, de facto initus actus causae creata coli- ringentis,

232쪽

ta pendere a diuina voluntate V libero ipsius

mos sev qnoir, ut scientia diuina intuitrua, de qua agimus cum praerequirat in priori rationis clim tu niuimento in re existentiam contingentis

futuri multo magis praeie irat et ram ipsum liberuin Dei decretum, quo pendet illa rei conti nitentis existentia Hinc iam dicimus, quamuis de ista scientia haec intuitiua requirat hoc pacto da-llinum decretum,hoc tamen non requiri tanquam

inani ediatum quoddam determinatiuum Intellectu diuini ad certam rationem sed requiri solium quasi remote, quatenus, nimirum, coram iit ad effective constituendum ipsus visionis obiectum sita ut licet ex intrinseca perfectione Dei,

atque intrinseca dependentia creaturae a voluntate diuina liberum hoc decretum tequaratur quod tamen idem decretum requiratur per accidens quodammodo se habeat ad intellectum diminum praecise spectatum quatenus habere debet huiusmodi visionem intellectui enim ut videat continerens futurum in se ipso atque ut praesens satis est; eo tingentis existentia undecumque 1 ueniatula quod haere pendeat decreto diuino: id non exigi d minus intellectus f.mnaliter quatenus intellectustis quatenus videre debet ab aeterno res exit entes in tempore. Quare ut in conteusione dicimus. Et set inpossibile nullum in proposito adesse deberet liberum Dei decretum si desset absque vita mutatione aliarum diuina

tum perrectionum scientia intuititia Dei eadem omnino esset, quae incest. Haec conclusio ad inuestigandam propriam rationem eximiae

233쪽

nitius vis Ionas Dei ita explicata Probatur euidenter illa eadem ratione,qua, data es cones usi proximo si re inimia meXli It eam nos intuemur, quamuis illatae .

nostro decreto pendeat, neque decretum duum a quo vererendet, ullatentis videamus: etiam Deus illam idoret, etiamsi nihil de ea i meret, dummodo inlinitam illam intelli munia retineret qua de facto posset Neque hic itutus ab illo etiam decreto iunctus in caper latcum existentiales creatae, si Dei scientia iu

paxeuci ex suppositione vimine defiat est

rationis, atque augmenti eiusque mentiu es aeternarao:ex his colligitur quamuis ordines:mi vel rati ' is cum furi damentoin re obice tim sei per cognitionem praecedat Quia ex eo quod est ves non est cognitio is propositio est velai salsa ordine tanten temporis , vel etiam mnaratis quaremis est virtualiter diuisibilis, cessiva ratione coe stentiaeanadaquatae cum houe illo tempore cognitioiaem in proposito ei priorem obiecto curus rei attulimus supra iii misimas rationes posteriori, atque ab absurdoretio autems priori, sed non immediata ea videtiellet, Iaantequam existii obiectum, iocesta eterno essentia diuitia in ratione specie intelli bus deteramnat ad cognitionem dunnum te lectum qiu inim species non accipiat sebus:nia indiget ipsarum exasuntia, determinetur adulti videndas, i d quia ratio etiam asterri pol cilciu esentia diuina ea Vmone determinet intellectima luco haec, ut diximus, non est immedia La.ltatio igitur quantum liaberi potest hac in ria prior

234쪽

priori, atque immediata est, quia in infinita persectio intellectus diuini postulo determina tionem diuina essentia in ratione speciei intelligibilis ad cognoscendum quod cum it se obiectum pro tota ea duratione pro qua cognoscibile est; et sub omni ea satione sub qua est cognoscibile Rescit Lecunque aliquando existens, cognoscibilis est ut existens et Iaab terno. Nam hoc ipso quod res existitii certa disserentia temporis, respondet ut similis imagini etiam ab aeterno existenti, quae ipsam , ut in sua disserenis temporis existentem repraeseritet umilitudo enim inter cognitionem,&obiectiim in qua consistit veritas cognitionis: si on debet conuenire cognitioni quatenus entitas i insana est, sed formaliter quatentis imago est. Hinc sat ut licet entitas cognitionis, aut cuiusuis alterius imaginis it in loco diuerso a loco obiecti:li tamen obiectum repraesentat, in suo loco existens: habeat cum eoi quod attinet ad locum eam

similitudinem in ratione imaginis , tuae reqtuiriti irad veritate nari eadem ergo ratione quamuis cognitio ab aeterno existat si tamen repraesentat immut existentem in sua certa duratione hoc ipso habet eam similitudinem cum obiecto quod attinet ad durationem quam requirit veritas imaginas Vcograitionis de ideo hoc ipso quod es aliquando existit apta est videli clarissimo ac votissimo intuitu ab aeterno existenti. Quamuis autem hic fateri debeamus nosse secte explicare , aut concipere non posse quo pacto ellentia diuina aesta alioqui ad determinan

umqua ratione specie intelligibilis diuinum in iet GDim ad cognoscendum hoc,&illud contingens

235쪽

aret O, THE. Coiam vigens futurum atque ad hoc cognoscendiim futurum nobis, atque ut non fututum praesentquodammodo ab aeterno existentiam huius certa differentia temporis ut de facto determita cognoscendum hoc potius quam illud alit ad hoc cognoscendum potius ut nobis futurae

quam ut non futurum. Hoc tamen non ostent

rationes iam allatastarnaissimas non esse,&prpolitum euidenter non probare sed solum os edit hoc ipsum quod est demonstramus; nos dumortales sumus intelligere undequaque non pose quo modo sit.

Ex quibus patet, data illa hypothesi impossib

ii ut ad actus contingentes, taliberos causarus secundarum diuinum decretum, ionicquenti diuinus cocursus non requiratur ad praescientias

diuina exempli causa volitionis, qua habuit Euprohibite comestionis ponat,opus tantum fiuisse Eua in aliquo priori signo rationis esset constitutin Paradiso terrestri in illis circus antiis, in quibi deficio volitionem habuit a praeterea ut priuetiam ratione quam haec volitio sciretur a Deo,intelligeretur Eua ipsa eo modo in Paradiso constituta solutio enim illa utpote effectus Euae hi illi circumstantiis, debuit esse posterior inclina offectus hic immanens videri non potuerit non vis

causi, ordo actuum cognitionis imitari debuit ordinem ipsorum obiectorum. Vbi autem Euain illi circumstantiis constituta fit crit,atque Deo visa icut ipsa potuit quantumuis circumstantiae allicerent,volitionem illam producere,. non produceretit Deus potuit illam volentem, ac nolentein

in eisdem circumstantiis videre, neque in eo signoratio

236쪽

ratiotai, in quo ipsam in illis circumstantiis vidit, neque ex vi illius visionis certo scinit ipsisti volituram , sed quia Eua inpostatiori siguo rationis per actualem usum libertatis se determutauit ad illam volitionern,eamque elicuit ideo Deus postri tanta D in illis circumstantiis constitutam, vidit etiam in quodam signo rationis posteriori volitionem ipsius. Atque ex ditas in hoc cxemplo proposito conliare potest uniuersaliter adsita illa nostra hypothesi ut Deus certo praesciat ab aeterno istiuum aliquod contingens absolutum solum reequiui, ut videat cauuam ipsius in certis circuitantiis actu existentem de hac enim constituta in oratione libere volendi, talibere nolendi eo ipso mari possenti topositiones contradictoiiae deuersenii boc est, vult, aut non vult quarum una

determittate est vera , sialtera determinate salia, Video utraque a Deo suo modo cognoscibilis infallibiliter.Et cum causa in constituta proprimo in murationis, in quo it seliabet, sit in actu primo, tamdifferens ad volendum, nolendum: in posteriori tamen instanti rationis eue omnino debetin actu secundo in petricium secundi ina deternu nata coque n5 possit in hoc posteriori signo

liabere utrumque actium setaindum oppolitam rpatet vel neutrum s quia ubi propolitum est voluntati obiectum libere eligendum , aut respuendum impossibile est, ut non si aliquod exercitium

ii statis vel alterum uideterminate quia omnis

actus secundus in suo signo rationis in quo actu

esse debet ut aetus siccundus extra causas, est determinat tisaeum haec sinquam sita sint ,oporiet ut

causa illain posteriori illo signorationis sit mactu

secun

237쪽

1r Opus C. MEOLOGICvM secundo certo determinatori hoc est in illo quei ipsa pro innata libertate elegerit. Et ideo ioci quod Deus, ut dixi mus, videt causani liberam

certis circumstantiis constitutam , videt posterii ordine rationis actum ipsius liberum certulam,

determinatum , idque accidi ab aeterno praesertiente quodammodo essentia diuina liberam Iactualem electionem , qua causa in hanc potiupartem quam alteram ferrirtiit ut ad hancipiat electionem videndati intellarium diuinuindeterminet in ratione specie intelligibilis.

Hactenus explicauimus scientiam contingentium futurorum intuitiuam , quam Deus habere

stat hypothesi,ut abs tr aliarum perrectionundetrimento nihil ipse decerneret de ambus liberis creatis,neque ad illos coiictimet et Mincautes Ifacile constare potest qualis stilla intus ima scientia quam de facto habet, .undenam certitude ipsius petenda sit:quamuis enim Deus de facto libberum habeat decretum , laberum concursu Ircirca musmodi contingentia ablolute lutata. quia tamen decretum,. concursus ipsius nullam horum contingentium per cham determinatio, nem inducunt in actu primo, ' constat , tum ex opusculo superiori , tum ex iis tuae retulimus ex S.I ho circa scientiam hilium)OdI futut oi una .hleo Deus etiam de facto antea rationis ordine , quam ab aeterno ullum futurum coni agens pr. Ei uerit,

intelligendus est vidisse aitiam ipsius in certis ridicum stantiis constitutam ut principuum in diffic-rens ad opposita per indifferentiam nullatenus impeditam 1 decreto utino do concureondo:

quia in posteatori signo rationis causa fuit in actu

secun

238쪽

credo certo, determinato pro innata libertate clecto;ideo Deus hunc ac stum sectandum ab aeterno vidit ut suo tempore existentem, ora: sentem, determinante intellecstum diuinum ad hanc visonem essentia diuina in ratione speciei

intelligibilis non quidem propter diuinum decretum(saltem proxime quod indifferentia non

aufert a proximo principio rei contingentis, sed propter ac ualem existentiam rei contingentis, ct et tectus quae ipsi tribuit eam determinationem, in necessitatem qua omne quod est,dum est, nece ite est esse.

uarta Propositio e futuris contingen

tibis absolutis. Dico primo, ex iis quat hactenurdiximus de

veritate formali simplicium nunciationum de suturo contingentiri deque determinatione , ac veritate obiecti editum dem explicari debet citiae veritas obiectiva respondeat hypothetici de huiusmodi futuro, qua rati est a Deo sciantur certo , atque infallibiliter. Haec enim hypothetica exempli causa de saturo conmit ingenti r quia Eua constituetur in Paradiso ter-testri, in his circumstantiis ita temabitura terpente, dcc liber eliciet volitionem comedendi nomum vetitum: peccabit, potest accipi tripliciter. Primo quidem tamquam propolitio coniunctione una, ira ut vitaque cius pars formaliter sit defuturo sub ratione futuri.

secundo, ita prior pars licet quoad sonum P vocis

239쪽

vocis sit de futuro , quod tamen attinet ad mo,

dum cognitionis tarmaliter sit de praesenti: qum

pacto dum de contingentibus nos dicurius, hoc erit. In mente diuina solum est haec apprehenso. Hoc esta tali differentia temporis. Tertio denique accipi potest, ita ut utraque pars vereri Tormaliter sit de praesenti ex modo cognitionis;&hypothetica illa cognoscatur non ut propositio conuinctione una sed per modum ditarum dis uictarum apprehensionurn ordinem inter se habentium prout exigit connexio,quam

habent obiecta ipsi inter se. Iam si hypotlietica illa accipiatis primo modo , ctim utraque pars ipsi tu sit de futuro contingenti sit ratione futuri neutra gillatim poterii certo tinfallibiliter cognosci per ea quae his tradita sint in

saperioribus ex Arist.&S.Tho m. Ac propterearmillo minus tota illa hypothetica causalis certo toti poterit. Si vero accipiat tir secundo modo. Prior erudem pars illa nimirum, quia Eua constituetur in his circumstantiis , quatenus importare dicitur a ct tralem existentiam Euar in inscii cum statim iacterio cognosce tura quia illi respondebit viso Eua ut in se ipsa existentis extra caulii in Paradiso terrestri in illis circumstantiis A laqueis serpentis antiqui Posterior verhpars erit solii cognoscibilis coniecturaliter, t cimi formidine ac periculo erroris instar aliarta in omnium propositionum de futuro contun ne immi aliter sub ratione fuit riti quare tota et in hypothetica, ut unum quid certo, atque Lillibilite cognosci non Is Crit.

Si denique accipiat ar tertio modo, ita ut volitio

240쪽

litio vetitae comestionis non videatur suistra ex vi visionis Euae in illis circumstantiis constitu et, vel per modum illationis ex illis Orcitam antris, sed videatur sub ratione existentis, iraesentis contradistinctata ratione futuri hac sane ratione hvpothetica illa tum ratione parrium sigillatim acceptarum , tum ratione totius erit certo

regnostibilis iasimque Deus,ut sup probavi-

enoscere nequeat tib ratione suturi, vel sub qua- cuinque ratione diuersa a sormali eorumdem existentia, iraesentiari s prosecto hypotheticam illam, oelia qua secumque similes defuturocorit instenti tertio duntaxat modo supra expl cato dicendus est certo cognostere. Ita scilicet v hvpothetica de suturo contingenti abso litto, prout a Deo cognoscitur, non sit sor maliter defuturo, sed de ptieiunii, neque siri formaliter hypothetica,seu complexum quoddam,aut op titio una pet coniunctionem duarum Willationem unius ex alia sed potius sit duplex apprehensio simplicis Ima; quarum una rationi cordine cum tantavient iure fit alia prior per

priorem quidem v leatur a Deo ira actu exi

stens praesens in Paradita terrestta laqueis diabolicis obsessa , .in aliis omnibus circum stantiis stetit constitutari ex posteriorem vero

Deus videat volitionem vetitae cometitionis ab Ena ex euata ne serpentis, concursu aliarum. circumstantiarum licitam , ictu existentem, praesentem. Quare sicut cum de futuro continetenti absoluto dicimus, Deus scut hoc esse hi tutum, potius dicere deberemus De is scit esse, P hoc,