장음표시 사용
81쪽
sr Rr ai NEvuus I. JC. nostro animi dotes, sunt virtutes eximiae,est animi magnitudo supra humanam conditionem Prorsus admiranda, a quo omnes Principes illii-strium actionum exempla, quae imitarentur, des mere possent. Quis eo Regum omnium in hostem est fortior, in subditos elementior, in secundis rebus submissior ῆ in adversis animosior ; in omni vita domi forisque sanctior eo magis miroMi herbal is impudentiam,quod tantorum criminum culpam Regi nostro ampingere sit ausus, idque inline consessu orbis terrarum nobili immo,praesente populo Romano , audientibus Senatoribus, quibus sortitudo & integritas illius jam dudum cognita & perspecta est. Inspicite . quaeso , mecum Iugurtham a puero P. C. di videbitis totum illud aetatis florentiori stempus in virtutis studio collocatum. Non ille luxui sese inertiaeque corrumpendum dedit; sed ad virtutem incumbere ; militaribus exercitiis vacare ; proposita clarissi inorum Regum imagine ad gloriam omni studio contendere. Non mulium loquendo sed praeclare agendo virum se praesare. Hinc ille populi studia in se accendit, qui
non tanquam suae naturae consortem, sed tanquam
aliquod de caelo misitim numen suspiciebant, &venerabantur. Extollebant singuli in ipso animi indolem regiam ἱ admirabantur agendi strenuitatem dc ingenii vim divinam. Et qIamquam magnae hae virtutes essent, magis tamen splendeseebant, qu6d alienus a fastu, dando, sublevando, ignoscendo, Numidarum animos sibi devinciret.
Depositis his e tyrocinii rudimentis , ad rem
gerendam se accinxit, atque hoc unum optavit. ut bellum aliquod novum oriretur, in quo virtus sua enitesceret Bellum tune populo Romano cum
Eumantinis suit, qui socordia Imperatorum nostrorum
82쪽
getrae I TAYro Et o st v v π T r A. s' strorum permultos annos obsidionem toleraverant,& Rome iuventutem exercebant. Ad hoc
bellum profectus Jugurtha , quam ille utiliter
Reip et operam navavit i quam multa quamque praeclara rei militatis facinora fecit, quantam sui nominis famam apud hostes pariter Ic sociose X- citaviti quid reseram Scipionis erga ipsum propensionem & benevolentiam , cujus ductu auspiciatque res apud Numantiam gereba ur, quid memorem commilitonum studia 3 quid hostium formidinem 3 qui ad conspectum aut nomen Iugurthae totis animis percellebantur Quid vero adhaee dicis, tu Atherbal, nunquid
res ita se habent, ut ego eas commemoro ὶ repelie, H potes, verba mea ; argue me, si potes , men- acta. Habes aequos iudices habes lirgua in prom- tu, qua magis quam virtute excellis: obmutescis tantarum virtutum mentione & Iugurthae gloria,Culus splendoren nec capere nec sustinere Otes,1 clo, me in rebus celebratissimis sermone omnium vertari, atqui ideo illa ipsa omnibus eme notiora, quam mihi. Loquatur ipse Scipio , columen ali quando hu)us Rei p. nominis Romani ornamen
tum, qui hoc ipse, confecto bello , virtutis testi' monium dedi r. quid, per Deos immortales, dici de quoquam gloriosius potest, quae laus maior
cuiquam dari 3 quid Jugurtha ad testandam animi
Innocentiam hoc testimonio amplius desideret quid uberiorem commendationem exspectet rmaxima equidem laus est E viris laudatis laudari. An vero huic Scipioni P. C. fidem denegatas, cui florem Iuventutis Romanae, cui Rem p. cui ara S, ciri liberos conjugesque commisistis lamplius testimonum reiicitis cujus a sancti samo ore tanquam Delphico Apolline respon-ram petebatur 3 cujus fidem terrarum orbis Lan
83쪽
homo effeminatus Iugurtham sceleris & parridii accuset Scipio Africanus eum commendat, utri creditis P. C. illi omnibus sceleribus cooperto , an isti Regi 3 culus virtus in orbe Romano tam cognita ae perspecta est. Quae vero tanta est tua , Atherbal, vecordia,
ut patris tui Micipse testimoni uin de Iugurtha reiicias qua haec est tua pietas in parentem , ut
eum tu accuses & scelerum pessi inorum damnes ;quem ille laudibus in callum extulit 3 An veto non habuit genitos ex se filios, quibus imperium relinqueretὶ Videbat vos regno ineptus , Iuxu et minatos , bardos, blennos, stupidos: ideoque Iugurtham vobis adiunxit, eumque ut colatis, pro patria aut horitate vos est cohor
Illius merita vos respuistis fidem fregistis, Iugurtham regio quodam fastu despexistis, spuriam prolem, illegitimum haeredem dixistis: denique vitae ipsius aper os insidias fluxistis. Nec satis
hoc erat ; populum ipsum exactionibus exacerbastis. Hi ne illi in caedem Hiempsalis proruerunti
Quaeso, quid mihi ista imputas, quae ipsus in se sua
erudelitate accersivit non potest Numidiae popuIus duriora imperia perferre, ideoque iure ipsum interfecit, quid vero Iugurthae, miterias tuas imputas , in quas te ipsum devolvisti Tu, exercitum contra ipsum comparasti, Tu hostili animo contra ipsum in aciem descendisti,Tu ipsum fortunis expellere, Regno mulctare voluisti; sed non siverunt Dii immortales hominem sortimisum de innocentissimum a turpi Atherbale profligari. Quis igitur ille est , qui Numidarum sanguinem enudit , Atherbal. quis Numidiam vastitate di incendio subvertit y Atherbal. Tibi popularium cades , Tibi subditoruna expilationes accepta sunt faenea. Iussita est Jugurtha , cui
84쪽
Natura ferrum in manum dedit, ut se contra vina& iniuriam defenderet. Nolo ulterius fortissimi viri innocentiam P. C. protegere, ne & favori vestro videar diffidere, Zc causam per se aequillimam inutili verborum praesidio confirmare , multo enim maior est Iugurtha sanctiorque multo quam ut virtus ipsius satis digno a me en comio depraedicari possit di ideoque praestat de illo hoc iam Ioco silere, quam parum de eo diceres Vos P. C. defendite Uirum , qui iniustis malevolorum criminationibus in odium adductus cst. Suscipite Eum defendendum , quem virtus sua invidiae facibus consumendum objecit. Nolite sanctissimum Regem conculcare,vos qui apud Numantiam militiae olim contubernium habuistis. Defendite commilitonem vestrum, vos qui nuper ipsi acclamastis, de laudatum pro Tribunali in honore habuistis. Eripite injuriae adversariorum. Vos illum perire sinetis , qui ne leges vestrae de Respe concideret, sin corporis periculo praevidit, qui totam aeta-tatem in belIis vestris contrivit; illum sententiis damnabitis φ quem vestri Imperatores testimoniis cohonestarunt; quem laudibus in coelum extulerunt; nonne huncetiam P. C. vestra aequitas de fortitudo contra odium atque improbitatem ma
85쪽
pro Iugurtha, qu ipf- muneribuι eare iis, publiea
A a est in imperii a multitudine varietas, AVI & inconstantia, P: C: crebra sententiarum commutatio . subiti animorum motus, qui saepe momento, quo oriuntur, langue scunt, di in nihilum recidunt. Quod modo probat, interposita exigui temporis mora, reprobar. Consiliumque . a quo Reipub: salutem dependere erodebar, interveniente levi rumoris aura , tanquam noxium, pestiferumque damnat. Audies aliquem uno die eximia laude ornari, & pradicatione in caelum efferri. Eundem inox imbutis criminatione auribus, omni verborum contumelia deformari, fortunis suis expclli, exitio inuictari; gravi ssimis suppliciis assici volet. Quanto apud ipsam in honor . fuit Lycurgus, cum ob leges sa-habriter excogitatas, ob vitae summam sinceritatem , ob constantissimum erga patriam amorem, Deorum numero aggregaretur 3 At quanto postea in odio, cum lapidibus pcteretur, cum oculo privaretur, cum patria exterminaretur i Quanto in prevo Theseus, quanto Soloni quibus enco
iniis celebrati, qua gloria honestati l At iidem,
86쪽
mutato plebis affectu , patria expulsi, in externo solo humati sunt. Quibus plausibus, atque acclama tionibus, quo concursu, quo studio hominum exceptus est Miltiades, postquam trecenta milli apersarum apud Marathonem, sex millibusὶ profligasset Quo filius ipsius, Cimon, post erecta depers strophaea, Graeciamque sua virtute. Eceonsilio abrutorum impetu liberatam Quibus laudum titulis decorata fuit Themistoclis virtus, post salaminiam pugnam i Quam benigno populi favore usus Aristides, illud continentiae eximium specimen 3 Qua fuit aestimatione Phocion, illud Justitiae firmissimum columen ὶ At eosdem paulo post, beneficiorum gratia destitutos , alios
in vinculis , & carcere mori , alios e Pa tria disicedere , alios in eculeo spiritum reddere coegit. Nihil dico de nostri generis hominibus : Camillis, Scipionibus , Fabiis, quibus
non istae gratiae sunt habitae,' quas sua virtute, rebusque gestis aeternum promeruerant. . . Eo minus miror, Iurgurtham Numidiae Pegem fortissimum, nostraeque Reipubi studiosissimum, ab irata plebe.omni verborum injuria lacerari: Cuius paullo ante propensissimum favorem expertus est. Quam secundo rumore res ipsus apud Numantiam gestae r quibus laudum en comi is virtus eius celebrata l cum populus Romanus ex ore Scipionis praestitum Imperatori obsequium, pugnandique strenuitatem cognovisset
Quis tum Iugurtha fortior 3 quIs populo Romanoaeceptior 3 Hanc virtutis aestimationem , meritorumque in Rempublicam memoriam levis transmarini rumoris aura abolere potest. Hunc plebis animum unius eiraminati viri lac ymulae immutare , assectumque exstinguere possunt. Vos vero , P: Conscripti, non ex eriminatione
Atherbalis, aut plebis temerario affectu Iugur
87쪽
L iM HIImI Imperatoris eX rebus gestis. ex virtutis
actione, repudiata levissimi vulgi opinione, de illo iudieare debetis. Perperam igitur agetis, meo judicio, si Bellum advertas Regein sortiis inum,
nostri ainantissimum , virtutis cultorem eκimium decreveritis. Fateor, sane, magnas in Numidi eo regno, a morte Micipsae, enatas dimensiones, quae in gra vidi ina bella exundarunt, quibus regnum DPulentissimum vastatum, adificia diruta , multorum cades factae sunt. Ad lias dissensiones componendas cum vos Pr C: vocemini. ante omnia respicere debetis ad harum dissensionum causas: quis fax oc caput horum motuum exstiterit. Stultus Iudex , qui fortuna devicti rumparitum milericordia commotus , superiorem damnat, quem
necessitas gladium firmere coegit. Causa horum motuum est ingeniorum , studiorumque in utroque Rege diversitas , quae aliis aliud volentibus, primo quidem simultates . deinde bella aper Ia excitare solet. Atherbal luxui, & otio dedi'tus: Iugurtha virtuti incumbit: omnesque lacras
perdi putat, quas non in honestarum rerum me ditatione consumst. Ille subditos favore tenebat:
hie dando , sublevando gratiam sibi conciliat. Ille regio fastu dissuit : Hic modestus est. Ille generi& familiae dissidere ; Hie nobilitatem in virtute Ponere , seque suInptum regni haeredem meliorem , quam genitum, pronunciare.
Hinc priae simultates, & denique bella. Atherbal , quia Astu regio efferebatur, Iugurtham primus invasi. Si hic Iugurtha sortiter se gessit, an est damnandus 3 Si fortis, ignavum devicit: viri-lans, somniantem: sobrius ebrium : an hoc ipsi. culpae dari debet 3 viditas in alterius castris greget voluptuariorum hominum a mei et rices, togatos,
88쪽
gatos, onera militiae, Iuxuriae instrumenta. In alterius viros, & milites. Et, licet, fortasse, exorbitasset. & ingenii impetu plusculum usus suis set, vehementiusque iniuriam illatam ultus esset, condonandum tamen aliquid ingeniis magnis. Adhaeret semper aliquid vitii ingeniis praeclaris. At illud eon ni- . vendum est, ne tota vis *pprimatur. Ob hane maculam non tota res est abjicienda. Quemadmodum in magnis Regibus & Principibus, in Alexandro, in Themistocle, Alcibiade, magni quoque naevi, & errores fuerunt. Quis tamen illustria haec nomina sepe non excuset, a naturae aliquo defectu , & grandibus aliquando vitiis, eum ipsa virtute sese permiscentibus. Non temere igitur irritari debet virtus Iugurthae, quod in magnum Reipub: incommodum sic cadere posset. Hic edoctus militiam nostra ira, amicitia eum multis Romanis conjunctus est, qui, nunquam hostiliter ipsum invadent- Hie peritio simus est artis militaris. Hie in fallaciis, indo- Iis exercitatus. Numidarum ingenia ad fallendum aptissima. Numidia procul a domo, plena solitudinibus , per quam gravi Ogmine incedere difficile. Totam denique in nos Africam converteremus. Una Carthago satis nobis multum molestiae creat. Quid si tota Africa copias suas hostiles
An excidit nobis, quomodo Hannibal nuper taliam vastaverit 3 quomodo pane has ipsas ortas insederit 3 Eundem bellandi modum Iu-urtha sequitur. Consilio, fortitudine, fortuna,mperator strenuus, ac felix. Sunt quidem Ronanis opes maximae, exercitus firmissimi. Noneest consilium domi, forisque: Sed, ut in rebusumanis evenire solet, fortuna facile favoremermutare potest.
89쪽
Quid vero alienis negotiis nos immisce mus 3 Nostra primum curemus , ut domi sorisque securi limus. Aliis permittamus sua precemurque cum scipione, ut illa, quae nnnc possidenans, fe- Iiciter ad posteros nostros transmittamus. Quid nostra refert, quis Nuin idiae regnum teneat ΜOdo Romana Rei publica si t salva. Propria sunt inprimis chara habenda: deinde in aliena inquirendum. Nunc vir militia Ic annis exercitat insimus, Iugurtha, in aperto est. Hoc uti nunc possumus gloriosis inceptis ac auspiciis. Hie Romano imperio pro munimento erit, barbarisque Α- fricae gentibus montes aggeresque opponet. Atherbal Homo imbellis est, nullis castris & milite qui robur sibi comparavit. Qui nec modo nobis est inutilis ac contemptui. vix se ipsum tueri aedefendere potest , ad nullam prorsus rem , & facinus praeclare instit uendum idoneus. Quare permittite illos inter se digladiari, factiones alere, Pemp. pessi is consilis in interitum adducere. Nos tanto tutiores erimus , maloremque sibi
autoritatem P. Romanus acquiret. Externis gentibus nostram opem & praesidium implorantibus. Nolite, igitur, P : C: bellum Iugurthae inferre. Ille illatam iniuriam reppulit, suumque decus,
. ac honorem defendit. Ille in Romanos beneficia contulit quam maxima. Illius virtus, & facinora egregia luce meridiana sunt clariora. Ipso testimonio scipionis, ac iudicio Micipsae, quod paret. Quid vero in Rempublicam Romanam contulit, Atherbal 3 ubi illius res gestae tam illustres, ac in ore omni populo ς Hic, eerte, qui virtute succumbit, toto Caelo aliorum meritis, rebusque
gestis est inse ior. Nonne iussus est A therbal a Micipsa Patre Iugurtham venerari ὶ illum amore & affectu prosequi illi se totum ex fide atque amicitia adjungeret vir ille ad regni societatem
90쪽
admittere hune noluit ε adeo , ut spreto illiu iussu & monitu, bellum ipsi gravissimu intulerit. Quicumque sua pravitate, & culpa est infelix; ille non in alterius vitae integritatem turpi flagitio. aefati ad te grataria ip RECES. Dixit Tribunus Plebis, Nobilissimi, Amplissimi, Doctissimi. D : Auditores.
Munc mutata persona, inTheologu me conver- o: Deumque reternum γ Immortalem in Coelu, precor , ut diu terra marique Prineipem Belgarum Populum in pace oe libertate eonservare, velit. Nobis in hge urbe inibi a cuncta praspera,eunctas licia largiri; Gymnasio huie idustri porro Divinis fui, doιibis benedicere ; Vt inde, tanquam ex equo uans innumeri prodeant Adolescentes, qui aliquando Rempublicam hane βίου eonsiliis,m prudentia sapienter regere possint. Irit denique Vobis, N. bilinimi Domini Conselas: Vobis, Amplifimi Dο- Hotimi Domini senatores: Prudentis imi , Docti sesimi Duemini Scholarchae. Vobis uverendi , Clarijssimi Domini , Pastores ἱ Vobis , Praceptores amantisimi , per Divinam gratiam, oe benevolentiam,mnia semper fortunata ae salutaria,prode, exectatione vesra e νeniant f DIXI. Hae tres antecedentes orationes habitae Ale- mariae Examine Autumnati CII. Ioc Lx II. XX. Sept. ORA -