장음표시 사용
61쪽
tempestates sui pellibus agere prohiberent: quoniam ρος in eommuni vir sine litibus contra
uersusqj ese non tolerant: omissis. armis. Iudi- eis vacabant,qmultos eam in rem constimebant Iudices,ut ambiguas ipsorum causis diri merbit, qui recuperatores vocabantur: quia -ter eos unusquisih debituit, recitieba Tempus aute iAud a c ueniendo, conuentia dictum ea. Conueniebant enim O iudices O litigatores. Extremo autem conuentus die habebatur eonsilium in prouinc3 hunc in modum : Procedebat enim Proconsul aut Praeses, O in tribunali suo considebat , unaquassiiux ipsum viginti viri, qui dicebantur Peregrini recuperarores, quia per eos mancipium naturalem libertatem recipiebat scis enim natura liberos omnes homines troductos esse edi apud eos αmaninmittentibus allegabatur iustae causae manumisonis. Habebatur O Romae e lium die aliquo Conuentus , Praetorepro tribunali sedente, assidentibus ei quinet, Senatoribus Oquin' equitibus Romanis. Erat autem dignitas Equestris minor ordine Senatorio , sed tomeu velutifeminarium eiM.A R G V M.
Manumittendi causa iusta varie spectatur, de compluribus exemplis explicatur.
Is dictum sit de consilio, dicam i JOd. iustis causis. Iusta causa est,quum
minor viginti annis patrem aut ma-
62쪽
rentes dodi sed domini voluntas seruos fecit. Et quomodo id accidi ut si qui ex seruis natiues,liber sit ac ciuis Romaniu, parentes autem insil3 do minis fiunt 3 Finge omnes tres in unituo eiusdem esse dominio : O filium a domino
moriente minorem viginti annis haeredem inmiisi: O hoc modo illum cum caeteris rebus sparentum horum dominum fieri.Deinde quum flius parentes suos e quibus ipsegenitus esse feruitutis iniuria ac calamitate lectos videre nollet,manumisi; si quis dicat , eos apud consi- lium. En iusta causa, silius meus naturali aut silia mea naturalis es.Finge enim que-piam amore ancisiae suae captum fuisses, O tib ros ex illa habere. God natum est,haud dubie feruum est, ut ex seruo ventre procedens. Rur
sus illa iusta causa es , si quis dicar , fater
meus naturalis, aut soror mea naturalis ea. Nam 'Mu pater meus ex ancilia sua stupro cognita tiberos haberet, quos nou manumiserat, i ra eo mortuo ego dominus iuresum factus. Sed eos ego ob naturalem cognationem manu
misi. Iusta uia causa est,si quis dicat: dagogus meu4 e i , aur nurris, aut educator, aut alumnus vel alumna,aut conctanein. Idem.
Usi rocuratoris habendi Iratia , feruum manumittere velim,vi liber factus sine ullo impedimento negotia meaadministret.Vel ancillam matrimoni, causa. P am quoniam inter liberis Oferuum matrimonium no conuit, ideo eam manumittere volui.Is aut qui matrimonν ca D ma misi is, inoa sex mensea uxorem eam
63쪽
aebet ducere , nisi iusta cauusa impedieris: Ver duri,quia mammigor Senator factin ea: 2 am enator libertinam uxorem ducere nonpotea. Sed O is qui procuratoris habendi gratia marmumittitur,maior esse debet septemdecim annis.
ι . A R G V M. . . Causa manumissionis in consilio semel dicta, siue vera, siue falsa sit, manumissio secuta non
QUUM qutem semel in cULO infla eissa allegata est, siue veram, siue falsa,
ma numissio sequuta , non retrata 'tur. 2Xam q&um ea dicitur,contradicere licet, e manumissioni moram facere. uaepostquam sequuta eH, non credetur ei, qui iustam iliam causamsi messe contendex. A R G V M.' 'Minor annuna decimvmoctauum ingressus, seruis proprijs libertatem testamento confer- re potest.
0 2 J A M vero diximus , minorem viginti annis manumittere non pote,nisi
- iusta in consilio causam dixerit: absurdum quiddam hinc oritur. contingit enim et ut qui maiorsit quatuordecim annis Eata mae ximipreti, dare,pe mentumgfacere,ohaexe- des instituere possis, O quocunq, modo velit de his reditatesua dissonere: seruulum tame uni 1 qui decem aureis valeat, manumittere notoρ sit. Ridiculum igitur hoc ius in, quod malo concedi est minora prohibet. Quodprofecto fo- rendu non videtur, ut omnia bona sua quis in
quem velis pransferrelusit, unu seruulum lia
64쪽
bertate donare nonpo sit. Unde est Imperator noster sanctiss. tanta iuris absurditate commor utis,constituit, ut quisnadmodu de caeteris o nibus rebus sivis adolesce; ites in testameniis soritin dum voluntat uam dissonum u ita etia quam uis minores viginti annis feruos suos testamen topossent manumittere. Porro quoniam inaesymmabilis res Hi ud Romanos libertas, espropter hoc lex Aelia Sentia ante vigesimum amnum libertatem dareprohibuit: ideo ipso media quanta viam ingressu non aliter minori viginii annis, feruo suo libertarem dare testamen ο permisit,quam si decimumseptimu annu exces. ferit , O decimismo LMum attigerit. Etenim quis veteres maiori septemdecim annis pro atra postularepremit nt , quare non dicamus iudi
ei, sui Habilitatem in manumittendisseruntisprodesse λ sui enim adeo sapiti ut asi patroeinio suo iuuarepusis, is haud dubie sibi psecte consulet. Da' minor viginti annis inter vinos non manumistet. In test mento ame Octannum decimi septimnam recte id faciet. Ham quum sex anni sint ab atino decimoquarto, vssi
ster in tribus primis annis v A, ad annum decimumseptimum Irohibitionem legis Aeliae Sentiae feruauit, pori annum verro decimumsuta
De lege Fusia Caninia. Tit. VII.
ARGUMENTUM.Libertate seruis i testameto, sicuti inter vivo .cerbitate inuidia legis Fusia caniniae prosti λ,quivis dare potest. μ
65쪽
Him s. itemsi:Ingenuitate esse indiuiduam: Libertinitate vero olim intres species disjam
nos, quinta Latinos Ilunianos, O aliquos Dedi- titios . Addidimus et Dedititioru, Latinoris conditiones diuersis constitutionibus sublatio es iit a Libertinitatis υna tantum sit species quemadmodu Ingenuitatis. Dicamus nunco de secunda personaru diuisione. Homini.n.
alysunt inpotestate,alii sunt sesaepotestatis,hoc est,alii sunt sui iuri alii sunt iuris alieni.Discamus igiςur prius depersonis quae alieno iurisub
AE esunt: nam ex iis O cognoscemu P να sui iuris sunt.Quicunq; enim inter has noliunt, apertis e,inter eas esse quae sui iurissunt. Subie- ou aute esse alieno iuri, Graece υπεξυσιοτης, Latine dicitur potestas. Hanc porro habemus aut in seruos morosiaut in liberos nostros.
A R G v M. Potestas dominis olim in seruos summa co cessu , quae iurerentium inducta est, hodie adeo legitimae coercita est,atq; temperata, ut nemini imperio subdito,causa legibus uon cognita, seruum occidere liceat.
A c prius inspiciamus de se,qui inpotestataura dominorum sunt.Est autem potesta
Summa licentia vel auibori s. Potoso vero haec in seruos, Iuri gentius. Nec γλ mu apud Romanos,sed et apud aliasgetes, in v Abad etur deos iuri nostro subiecti soniserisi ut vitae necisq, in eossit potestas, hoc est,upeox xrucidare impune liceat: atq, ut quodcvussi per seruis acquiritur , id ad domin si ei aspertri
66쪽
at.Sed hodie , nulli homina riui sub Imparis Romfunt ne causa legibus cognita seruis μω occidere permisum est.
- A R G V M. Dominis in seruos saeuire supra modum, cau-3aq; non cognita, minime licet. Iusta autem Lae-ulendi causa, quae fit exemplis planum facit. Se vis autem de dominis quirentibus non temere credendum, siquidem natura serui dominorum hostes sunt. At si domini saeuitia intolerabilis cognita sit, vendere dominus conditionibus bonis,ac pretio iusto seruum ccipitur. Et qui constitutioni huic fraude fecerit, saeuerissime plectet.
Ac nes ra modum quidem sevire in eum
licet. Constitutione enim Antonini Coest-ris,is qui seruusuum sine iusta ca occiderit, nominus puniri iube tur , quam is qui alienuse Mara occidit. Erit autem iunia causa , si dominus feruum seu um cum uxore ipsius rem habensem comprehenderit, aut quum domino manus iniicere vellet, dominus eum anteuertens ferro interemeris. His enim ex causis caedes ad poenam in vocatur. Dc vero occidi tantum seruos
idem Γ, in Vs vetuit , sed etiam madorem dominorum asperitatem alia quadam confit uti χ ne coercuit, quae ex imiusmodi occasione iniim sumpse. Iulius quidem Sabinus, saeuus admodum immisis erat inferuus suos .Qui psum tam immoderata eius acerbitatem ferrem pUfent,relicto domino, ait, in aedes steras , asyad fatuas principum cUMeonr. suum' Aelius
Martianns Praeses Prouinciae illactraetreio auxilium eius invocaverum. Is quum eos i
terrogasset, simul O condi ionem ipsorum. e suoni
67쪽
gnouit , ct causam eur se adirent didicit. Sediquum nullam legem habreet , qua seciei tali dirimctetur, rem ad Principem retulit, quid de ea fieri placere confluens , O omnia is
gesta erant exponem. At Princeps ad ea commotus rescrilsit , Seruis de domino sis erem libui facile credendum non ege. P atura eminas uui domini ho is est. Sed Iudicem eos com uocare, edi quid inter eos controuersiae sit e gnoscere debere. Vt si intolerabilis dominorum sevitia videretur,cogantur domini eos, quibus iam duri acerbi incumbunt, bonis conditionibus vendere , O dominis pretium illorum reddatur. Ideo autem dixit bonis eonditi intibus , ne dominus Ieruo infensior, graues vereditioni conditiones apponeret aciscensscilicet, it aut semper haberetur in vinculis, aut nunquam manumitteretur, aut habitaret in regi nibus,quae tam graui ct immiti coelofiunt, ut
nemo id nisi qui diu assueuerit, ferrepost. Er
ita potestas fieret vendenti dιmino, etiam a venditione crudelitatem suam eo pacto infe unum effundendi Rectissime autonis idi d Princeps adiecit, ut venderetur seruus, ac pre , iiuni domino daretur:γο scilicet seruus per venditionem ab impotenti se acerbo dumino liberareturio dominus pretium accisiens li l-
dum ex θοιο da num sentiret. e ouod indisnetur dominus non liceresibi, ethu is seruis
' i ererimonia subditoisuos Princeps inuisos benesici a scis.Porro istud facile futurum
era rivi serui desterata liberalis aut in Mac
68쪽
Nim sibi ast errent, aut fuga arreptaure iussi
domino auferrent. Viri I igiturprouidis , Odominis Oseruis. am O hoc expedit Reipub-
ne quis sisa re male utatur. Sunt a tem rescri-
ριγ ad Aelium Martianum missi veri a haec et Dominoris quid potestate inferi ο s suos isi baiam esse oporae neq; hae lege dissolui sidera iura dominorum minui non debent. Sed tamen id dominis utile est, ut auxili eratis erui qui male a dominis habetur , aut ex immodica ira,aut per famem vel aliam intolerabile inis lxiam. Vnde necferuis qui iusta petunt, idnse lgandum erit; Cognosce igitur querela eor uesio familia Iuli, Sabini ad statuas confugeruυ . lT; Are tota perquisita, duriuι eis a Sabino quis par erat tractatos , aut ad turpissima quaedam obeunda adactos esse copereris, disrahitiis e. Id,ta,vi nunquam in venditoris potestatem xeuertantur. uodsi dictus Sabinus instaudem huiusce constitutionis aliquid agere tentque rit, palam qMidem o prima fronte seruos et/nundans, sed clam fer occultum pacisconsmi sibi reddantvrseueri me aduersis eum qui tantum facinus admiserit, fraudemq, eonfiixtioni Rae fecerit Princeis eam rem exequuturus ea . .
De Patria potestate. Tit. IX. t.
Α R G V M E N Τ V M.' Potestati patriae subessiis dicuntur, qui ex iustisi nuptijs suscepti sent. Nuptiae autem, viri ac Diulieris coniunctio indiuiduam vitae consuetudi- ova promittens dicuntur.
69쪽
o M ante diximus in nos habere feruor nos, o liberos nos,os. suu igitur de eo dictum sit, quemadmodum seΥ-ui inpotestate nostrastat: reli quum in , ut dicamus quemadmodum in pol
flute norasmilis i nostri. In lotestate nostraesum liberi nostri,quos ex iustis nuptiis suscepimus. Tyrro quod Graeci vim τε ulo dicum γαμ ον pro eo ratinus sermo. duo habet , -- nia o matrimonium. Et quid est matrimo inium, Aenuptiae3 Viri mulieris couiunctio, indiuiduam vitae consuetudinem trominem Duelraebem. A R G V M. Potestas patria iure Romano iuductat solij
competit ciuibus Romanis i at ne id quidem om nibus, sed maribus tantum.
IUS. aut potestatis,quam in liberos nostros g. Ius habemus proprium est ciuium Romanorum. enim alius talempotestatem in liberis suos habet,qualem habent ciues Romani. EA igitur ius Azud ciuilis iuris. TXampotestin qua in seruos habemus,Mriagentium est. igitur ex me em uxore mea nascitur , in potestate mea est. Similitero is, qui ex eo, qui inpotestat e
mea es,o uxore eisu nascitur .i. nepos mere est
nepsis xx ea aeque in potestate mea fort. Idem me nepotibus abnepotibus,, es deinceps dia. eendum est: Qui vero exsilia mea nascuntur, inlotestatem aut materni . i. in meam scilicet
non cadunt, sed inpotesatela ris suisum. DE
70쪽
INSTIT. LIB. I. i De Nuptijs. Tit. X.
A R G U M E N Τ U M. Puberes masculi ac tam inae viripotentes inter se iustas contra hunt nuptias, si modo quae legi bus iubetur. observent. Et si fili, familias sint qui 'Untrahunt, pate inp consensu egent, modo is sie eatur,qui crusςntire quea
de nup s,legibus cauentur, Eobseruam. Dceste es aure, is mafuti puberes sint , fremi eviripotentes , hoc est mi illi maiores p. annis
q a uordecim , hae annos duodecim excedant.
haec dicimus . siue sibi famili , siue
αδ familia a sint i , si nupttiis contrahunx. In .sithi tamen famillas. aliud quiddam exigimus. ii empeparentum consensum, in quorum pote sate seunt ν,qui matrimonio coninguntur. Idonim fieri O ciuilis ci naturalis postulat ratis .c lis quidem propter tur quod Romano, τμpropriu es, nempepatriam potestatem. Na mralis vero,quoniam aequum es, ut qui ad il- lam. UD, aetatem eos educauerunt larentes scilicet noris, habean:,idest, .ut matrim anio consentiant. Oportet autem patris iussum praecedere Ἀoc es, oportet a patre rem comprobari. Vnde istud in dubitationem deuenit, quis pater in se. Ore se , siliui aut silia ad contνα- hendas nuptiasso ictιobantur. P eque enim cae