Institutionum iuris ciuilis libri 4. Olim a Theophilo antecessore in eum e Latino uberius diffusiusque translati, & nunc nuper e Graeco in Latinum per D. Iac. Curtium Burgensem iurisconsultum conuersi. In quibus multa, quae in aliarum libris, vel dee

발행: 1573년

분량: 734페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

611쪽

TITULUS IIII. sos

sit damnum datum, neque locum habeat milis , quia corpus usum non sit: placuit eum qui daminum dederit , actione infactum teneri. Veluti , Seruum meum ob delictum in vincula coniece .ram hunc aliquis humanitate ductus est miseri Ordia motus quumfuturumsciret v fugererΡ-lutis vinculis dimisit.

De iniuriis. T I T. III Ι.

Iniuria in iure multis modis assumitur, nempe ut id donec quod non iure sit, comprehendat, a hecialiter, quod in aliqui dictum D mue con tumeliose fiterit:ad hac dc culpam continet.

on committunt iura,vo impune serant, qui abeii iniuria fecerino Generaliter autem dixitur in - ria omne, quod no iure sit. Speciari liter vero,contumelia dicimr , is contemnendo, qua O aeci βεκνα appellat. Dici uir tem se culpa , quod Graeci αδι ρια vocant octii in lege Aquilia accipitur. Dicimus enim damnum iniuria datum. Aliquando Dero dicitur ini 'quitas ct iniustitia,qua Graeci αδ' κινα vocant

quum. Π.Pretor aut Iudex non iure contra qua pronuntiat: sicimus eum iniuriam accepi'. i

Iniuria, utinaepellatione multiplex est,itau vie quoque.committitur nempe facto,verbo ac scriptura aliisquς modis,de quibus hic- In P0rro iniuria committitur,nonsacto tantis,sed iuria. etia verbo.E: facto quidem quum qiiii a str

612쪽

aut si cui factum fuerit co 'iuni. nuicium autem est,quum quis in celebri aliquo urbis loco, eo tumelia tali me a cit,ut eam ob causam magorae hominum turba cocum t. m etiam iniuriam, quum qui prudens ac sciens sibi me nihil deberrixtiquam creditor in psessione bonorum meorumen. Verbo autem sit iniuria, quum quis in iij a miam meaia vel profari orationem velcarmem conscripsit,vel co sui; in me, aut edidis: aut

eorum quidem nihil fecis , sed dolo ipsiu factum

, ut quid eorum sieret. Horu enim guli actis ne iniuriaru tenentur.Velut Primus famosum um me carmen scripsi Sebrandus composuis , Tertiui id dedit, diartiis vero, nihil eorum quidem coxis misit,sed dolo feci utare scriberetur,aut com 'neretur , aut ederetur, c iniuria in me emissa.

et si quis ma:r familias in publico cudem

.siuit te. Hatum praetextatamve in publico euntes Ἀοc eaque m uelpuellam: nam qui minori aetate erant, praetexta utebantur, gestamen iae t mmanorum . Si quis ergo aliquem horum in lublico euntem aspectetur , nihil omninοprolo quens , aut frae etiam dicens aliquid, quo nisi

eorum mores corrupatur,actione iniuriarum terie

r. Sed eralys quam plurimis modis iniuriam admitti,in confesso s. . A R G V M . .

Liberis,uxori,ac nurui, quae iniuria insertur e dem parenti,marito,aut socero inserri uidetur, mile, ob eandem iniuriam nonnunquam iniuriarum actio prurib. copetere potest,si qua tame uiro iniuria irrogata si uxor eam minime uindica cum a uiro uxor,nonuir ab uxore defendi debeat. ,-a Patitur

613쪽

TITVIVS IIII. . su

autem quis iniuriam, non solumper

1 semetipsum ed etiam per liberos suos , qtios

inpotestare halet Irem par uxorem. Ex contrario autem, 2 maritus iniuria sit lectis, , uxor mim' riarum agere non potesLId enim magis placuit , ' quanuis aliqui contra senserint. Sic igitur,Primaut liberorum aliquis quem inpotestate habeo , aut uxor mea iniuriam accepit, ego iniuriarumi agere possum Itaqu e si filiam in potestate habea, quae nupta sit Titio , Tuq; iniuria ei feceris O ip

sa,quae iniuriam accepis , O Titius maritus eius,ct ego pater ipsius,tecum actionem iniuria ni habemusa diuerso,si maritus Hiuria sit affectus,Uxor iniuriarum agere nonpotem quoniam a maritis Uxores m ab uxoribus maritas defen-

ndi aequum usi Sed Osoce , nurus nomine , P filio ipsius, quempotestate , habet , denupsit, nim' Hippohibet quo minus inii riarum agariSi seruus: neui iniuria affectus fuerit , nulla ei amo competit, sed iniurian quae isti DCta e 1 , CO d minus potas video . Verum non a dii p libero . vel ux re in iniuria allectos , iniuria mihi datur . amox : iisdem in seruo da d s. Tunc et ini demum ter seruum ini rriam pati vi Nor , quum atrocius in eum quid commissum es, o quod aperte ad domini contumeliam pectet, Veluti,si quis seruiini memin gestis caeciderit. Nam insoc casu iniuriarum Milo mihi competit.Sin autem vel pugno eum p-cuisseris,uel cinicium ei secerit, nusta mihi datur Wctio Comunem cum Titio Seruum habebam. Eu iuverbσ 'i mihi Tisis iniuriaris actis competit.

uis.

g. Si

cum .

614쪽

INS TIT. LIB. IIII.

competis. que uero pro ea parte,qua domi, vis

' sumserui i iiii aestimatio .sed ex Oalitate e persena dominorum iniuria aestimatur.Qid. n. si aber e riminii Senator siet alter ivative

odsi eiusdem serui Thrui 'semfructuo Mae

nius proprietatem habeat,inti, eum iniuria a - eias, iniuriarum soli Maevio teneberis. Liber alis. sed quis bona fide seruiebat, hunc ego iniuria asseci , si libe non tibi competet iniuriarum actio: sed ipsi qui bin ina sid feruli, bitur:vt issuo nomine agere post lsis Id autem dico,nisi si fortasse,in tuam contume liam ei iniuriam secemim.Tunc enim O tibi. dabi tur adsib iniuriarum. Idems dicimus, si erμψalienus bona side tibi seruiaei. Hoc enim iniuriam fago,tum demum tibi dabitur actio iniuriarum, quum docere poterisidis tuam com etiamsi sectum esse. ARGv M.

Poena ex lese xij. Tabularum ad iniuriata coerdionem inducia,ad talionem iniitri ante uocate exi plosa, hodie ob iniuria utata mulcta imponitur pecuniaria,iuxta iniuriam passi aestinaationeam,aut iudicantis religionem taxanda, oui pro iniuria passi meritis ac dignitate, rei ex aroitrio temperabit.

Ρ0ena autem iniuriarum ex lege duodecim Tabularum,si citius membrum ruptum fuerat. eras talio. Idem enim patiebatur , qui membrum cuiuspiam rupisser : sin uero os fregerat, inpera nian ebant conden lationes. od edi ipsum v teribus graue - era; ob magna, ipsorum pauper ratem. Postea autem Praetores , sublatis enis, quae a lege duodecim Tabularum inuentae su

rant , permittebant dii Pitas ' erant iniuriis

615쪽

TITULUS IIII. si

ut iniuriam, mpassi fuerant,quanticunq, vel Lm: aestimarent. Et forte dicebat ii qui affectus erat iniuria: Iniuriam quae mihi illata est, ceu

tum aureis aestimo. Atque i ad quem ea de re iis ius ibatur, modo tanti condemnaba id est, in cem tum aureosalias , in minoremsummam condon' nation moderabatur, irout ei iustum visum

fuerat Sed poena quidem quae a lege duodecim Tabul. introducta est in desisetudinem abist:qus vero a Praetoribus inuenta eri frequens est in Iudi-cys. Acam secundum gradum dignitatis vitaeque honestatem eius , qui iniuriam accepit alias croscit adias minuitur iniuriae aestimatio .Finge.n.abe de homine eandem iniuriam afferri viro alicui Senatorio,, Plebeio cuipiam honeste uis enti,

item alicui infimae sortis homini. 7θmpe. . maiopis iniuria 'erbi gratia C. L aureis aes abitur: Flebeii et oro honestioris C humilioris autemque hi Uimationumgradusseruantur O inseruis iniuria assectis. A liter.n.iniuria ae imabitur in feruo cui omnium mearu rerum trocuratior e credi i ct aliter in seruo,cui unius tantum a administrationem commisi. Tradita forte cura

possessionum mearum,quae hoc aut illo in loco sitae sunt. O aliter in uilissimo ac mediastino pedito seruulo. A R G V M .

, Lex Cornelia in iniuriis quoque locum habet, utpote cum quis liber homo aut sepulsatum. ut verberatum, ait aut domum suam ut introitam co

616쪽

queritur.Pomus autem sua cuiusque dicitur,quam conductitiam habet, aut gratis, aut hospiti, iuro,

riampraeteriret. am Oea a tionen iniuriarum introduxi quς competit, si liber homo. 1pulsatum se ami verberatum queratur , aut alia quem ui in domoni suam venisse dicat. Domum autem cuiusque intestigimussiue inpropr3soedia bus habise siue in condum Degratis ne osF-tio exceptui se A R G V M.

Atrocem iniuriam ex circunsi antibus,nempe fa cti qualitate,loci, ac peribitarum dignitate ius metitur: unde fit, ut modo grauius , modo leuius ob iniuriam quis pimiatur.

A Trox iniuria iudicatur vel exfacto, ira loco,vel ex persona.Exfam,velutisi quisa quopiam vulnera acceperit , aut fusibus caesus R. loco,veluti sicut in theatro, aut inforhuel in consi tu Praetoris de L magistratus iniuria

facta sit. Experisna , v eluti si met ratus iniuriam passus fuerit, aut si Senatori ab humili pe 'sita iniuria iliata sit, aut si parentes iniuria a se

c fini liberi,uelpat; nos liberti. liter enimues: natoris, parentis pareon , ct aliter extranei, mel humilis person e aestimatur iniuria. ἰοnnun quam est uulneris locus atrocem facit iniuriam, velutisi quis in oculo percusius fuerit. inteteresse putamus paresamilias aen sili amiliaπ sniuria asseratur. Um in Omnibus atrox hciniuri inputantia est.

617쪽

. Diuriarum actio, aut ciuiliter,aut criminaliter;ntentari p6test,at cum criminaliter intenditur curator non admittitur. nisi is, cuius occasione imo tenditur,aut illustris,aut supra eam dignitatent, sit.

Et qui alii iniuriam irrogari curauit, is iniuriarum

actione tenetur.

I Llud autem velut insummas endum est , de go in

omni iniuria eum,quipassus est, posemel eria Τμνη minaliter iniuriarum agere, vellecuniarito 'ne ciuiliter.Eς si quidem ciuiliter agitur,sima iiis Fecundum ea quς diximus siet O in tantumdemnabitur reus. Sin autem criminaliter , ossici'. Iudicis continetur,ut extraordinaris, qua velit, ris poenam imponat: aut relegationem forte, aut partis bonorum publicationem. Hoc tamen seruadum ubique erit, quod D. Zenonis constitutione sintro Auctum,ut uiris illustribus odi qui maiise dignitate praediti sunt, uel per trocu, tore actioris iniuriamum exercere liceata. quamuis nemo perprocuratorem reum criniinisfacerepol'. Perprocuratorem quoque ys, quos iam diximus, a mone iniuriarum excipere licet: sicut eadem constiti tione cautum est. Sed b c omnia clarius ap. iiiiii cognscet , qui dictam constitutionen, lege 'rit. nsolum autem is, iniuriarum tenetur,qui me percussi veram etiam is cuiui dolo id factit Pilrocurauit oui ego percuterer. '

ceptum est . ,

618쪽

Diiuriam recolere num pote t.

ODe obligationibus,quae ex quasi . delicto nascuntur

ni lignatus est, neque ut rem indignam iniquo, ani ηιο Ograuiter tuli tunc ex paenitentia remittim iudex,qui ob imperitiam male suaicat, litem suam faciens , ex quasi maleficio tenetur: ac proinde quatenus iudicanti videbitur, damnum pasib condemnabitur.

η Vum dictum sis de a nibus quae' ex delicto nascimtur, dicamus , de se, quae ex quasi delicio sum . Eu inier me o Tisium lis esset

amitius ius de ea re dicebat. Ei mihi iniuriam fecit. 29forte quum nihil deberem,conden uit me:em,quod a Iureconsultis diacitur,litem sua iecit. Videamus contractus id sit , an quasi contractus,am vero delictum. Et quidem Atrastas non in.M contractus utriusi' consen sum requirit.Porro no de cosensis meo Iudex mihi iniuriam fecit Nes rursus ex quasi corractu . . qi asi contractui quavis utrius' cofensum no 'eintrat:attamen,vi iure ciuili licitus sit ac perni, iis , vortet:qu admodum videmus in talia gatione negotiorum gestorum : quae ratio hic cessatad m,.n permissum in iudici, ut quem velis litigantium iniuria afficia; . Atque nec delictum

est , quoniam interdum sieritotes, ut non malo animo ,sed iuris dicendi imperitiaqper imprudentiam tale quid comminat. Vnde νιοniam ali j quid a

619쪽

quid deliqui quasi ex delicto tenetur ; O tantisondemnatur, quantum iudici,qui inter eum,er .

Mum , cui iniuria facta est us dici aequum videtur, eum alteri prnae nomine dare oporcere. Umei qui laesus est, actis infactum competit. A R G V M

Ex quasi delicto dc is quoque tenetur,ex cuius d'mo siue propria,siue conductitia, aut etiam gratis habitata, quippiam deiectum effusumve fuerit, quod inde transeunti damnum attulerit:aut si quid in eadem appensum sit, quod iter facienti,qua uulfo iri solet, noxium sit, ob idque poenis, te quibusic subijcitur.

bitabam in domo qua fiam, cuius forte dο- cuius. minus eram, aut mercede ea habebam,velvatis. Ex ea tegulam aliquis deiecit, aut lapidem, uel aquam ludi ita ut alicui eorum,qui transib si noceret: In factum mecum agetur. Ideo aute hoc

non proprie delictum se intelligitur, quia ple runque ob alterius culpam serutforsitan, t etialiberae personae, quae mecum habitar, a quibus id factum sit, ego teneor. Huic O illa speciei illi est Habitabam ego in his aedibus , porro fenestraeeatrum in locum publicum spectaban qua cuique liberum .ra iter facere.Porro in m ea sens positum erat alii id aut sit pensum,quod si cadere

nocere alicui poterat, casu Isna decem -- reorum constituta est. In priore vero specie,quum

quid aut deiectum est, aut effusum, pli , quantum damni datum fueriς , actio est . Quod si liber homo iliac , praeteriem occisis se eris, in

620쪽

in quinquaginta aureos sit condemnatis.Sin verro riua nocitumqj ei esse dicatur n tantum condi dennabitur domus illius , ex sta id factum lue it habitator, in quantum ob eam rem ni condemnari Iudici aeq-m videbitur opor: e. mputa e enim debet Indo mercede quae a medicispraestantur:or caeterossumptu qui in cura 'biomem factisunt.Ad haec se operas,quibus ca uit is, qui inter transeundum laesus di. Quoniam forte faber erat quum manui eius nocitum effet, pus interim facere nonpotuit. Spectamus no quantum dis diebus , per quos ob afflictam mimis. 3 ab opere cessauit cri a Iurus ex laboresuosue

rit. Sedosi inutilisfactus est,non solum prete- viti tepori sed etiam futuri veras resimamus.1; di i Diis i meus quem in pote late habebam seo . milia, strii a me patre suo in aedibus quibusdam habita. ba Ex coenaculo eius dele tam quid est vel essu sunt,aut in fenestra eius bositum quid es, aut suspensum, cuius casus praetereuntibus nocerepos sit: placuit Iuliano nullam esse a uersi spatrem actionem , sed aduersus ipsum silium. Idemque dicimus, quηm tibiis quem insolestate mea habeo iniuriam Iudex fecerit. Oniam cum ipse in factum agere poteris , non mecum , quamuis

later eius . . M

ARGUM

Qui naui , cauponar aut stabulo praeficitur', si Quid eorum dolo,quorum opera utitur,admisium, eiit,ex quas delicto oblisatus,quod ipsi egerin 'male, ad eius emendatione in fa m actione tene 'tur. Ea asit in factu actio,& si ad iniuria pas; hesta dus transeatino tame exercitoris asstcuthaeredes l ali-

SEARCH

MENU NAVIGATION