장음표시 사용
631쪽
c' illud etiam in actionem , de constituta pecunia translatum est, quod tam late ad res quasvis actis recepti lapatebat:itati hodie actio de consituta pecunia aduersus quemvis constituentem, O quavit in re debita locum habeat. Inuenit est 'Praetor actionem de peculio, contra patrem vel dominum, hisce de rebus, quae cummi familias aut seruis contractae fuerint. Proposuis actionem in fictum, cui tali inspecie locus est Si quod mihi debes axe p etam tu debere te neges: ac, deinde tu iurandum mihi deferas ego' te debere De iurem: dabitur mihi ex hoc iureiurando actio in ς00ssi fa tam . Sed alias complures actiones Praetor inuenit. io autem de con risu pecunia uam ad eam redeundum αυ aduersus quemlibet constituentem locum habet: siue pro seipso , et qalio soluturum se constituerit: stipulatione scili cet nuta interposita. Quonia sequuta stipulario
a ne iure ciuili actio ex stipulatu datur.
Praetoris prouisione eatenus tenςntur, cluatenus
f A pqculi, Vires sinunt. ictibes A Cilonem vero depecunio ideo aduersus pa- iri, trem domi mve Praetor comparauit: quia licet ex contra eorum, qui aliena in potestate sunt ipso iure patres aut domini non teneantur, id. Ous Ciuile ignorato :amen hoc natura aequuia ut v que ad peculν quuntitatem si at condemnatio, quo pec rium veluti patrimonium est si liorum silia; rem et, qui in potestate sunt, item O feruorum i'. is que ad lectili, quantitatem
632쪽
domini patresve condemn tur . A R G V M . Aduersario iuranaentum deferent , si quis in Iudicio iurauerit,inraissa principali debiti quaestione
iuranti ex sacramento actio datur.
SEU Q Ho , qu e ex iureiurando in factum I. Ite datur, 1iam ct de ea latius disserendum e io si locum habet, τι dictum est, quum me ire quod mihi debetur petente, ac iureiurando mihi de 'ato , tantam summam quanta id peto, debere te mihi iuraui. Si.n. eam non solueris, datur mihi in f ctum actio . Quam intentans planum facere cogor, debeatur ne =nibi aliquid an non debeatur. Verum quum i solum planum fecero, me iurasse,ned e erit, vς condemneris . .
A R G V M. Praefer duo superiora actionum genera,tertium hic actionum praetoriarum genus subdit Imperator , quas poenales ideo Vocitat,quod ad poenam , non rei persecutionen competant . quales sunt, quae ob album Praetoris corruptum,& patronum sine venia in ius vocatum & huius generis aliae ex praetoris iurisdictione introductae sunt.
Ρ enales quo' actiones introduxit Prptor, ' s.
Vetuit edictum Praetor pros suis. Id aliquis nates. accedens cc incidit aut ab ulit. Aio adus, sis eum in factum datur Albi corri n. bum.n. dicitur edictum, quod albis uteris coiiscriptum sit. haec multum patronis ac parentibus,a loepi ac libertis reuerentiae debetur. EHautem es ea Meuerentiae pars, quq ab iis in ius vocari non pos sint taetermissis ac venia. Finge tamen liberos emancipatos esse, ni aliter non consimi iudieiis. Si igitur aut siliui patrem, aut libertus πο-
633쪽
numdine venia in ius vocaverit, actione in faciis tenetur, atque in cenam pecunis summam condemnatur . Item eum, qui mihi obligatus erat. hs uocatum aliquis exemit,aut d olo fecimne ad rudicem veniret . Hic mihi actione in factum agenti , in tantum condemnandus est, quantu ab eo, qui in Ius vocatus erat, petebam. Sat ad 'seest aliae innumerae in factum actiones poenales . A R G V M . sunt &praeiudiciales quoque in rem actiones partim praetoris, partim ciuiles, de quibus hic
abunde. Praeiudicium autem est ex sola intentione as prae formula constans.
dici Vnt etiam quaedapraeiudiciales actiones , quae diuersit in ea Tuiprocedur. Praeiudiciu uero formula ex sola intentione con Tans. n. condonationem in se habet.In rem autem est hoc . iudiciuno, veluti in hac specie. Aliquis domino controuersiam sui faciebat, dicens se seruum ilialius non esse. utforte libertus meus proclama bat ad ingenuitatem. Vt que hac in specie prae iudicialis in rem actio moueri potest. Dieere.nto l test is, qui ad libertatemproclamat: Si apparer me liberum se, nec necesie Usubinferre, Con- demna Iudex. P, pudicialis quoque in rem est actio de partu agnoscendo,Veluti,uxorem habe- bam,qus grauida ex me facta est. Solutum es di uortio matrimonium. 'tu A, est insani huc ego Here noleba . Potest mutae r mecum agere, ut me cogat ad alendum fuerum.Ei coget, si planum te
cerit se grauidam ex me factam se. Tres'igitur diximus, iraeiudiciales actiones , quarum duas
634쪽
Prrire inuenit: edi una ex iure ciuili descendit, dicimus , Si apparet me liberum esse. A R G V M.
Actione personali rem sitam nemo dominus prosequitur, nisi si quis forte a fure, ipfius odio, rem
suam conducat.Condicere autem iuxta uetustam significationem denuntiare est: hodie vero condia 2io personalis est actio,qua quis dum cum adue sario experitur,dicit: Si apparet hunc dare oportis. re. Vnde sit, Vt reales omnes,uindicationes generali appellatione dicantur: personales uero condictionum nomen sibi per abusionem sumnt .
DICrum es, Honu alias esse in rem, alias in persona Hii igitiir sic discretis,ac multu inter se disserentibus, illud apertum est non pse
actorem Deam rem cuius dominus sit actione in I 2
tersi petere,o dicere: Si apparet aduersari hanc rem mihi dare oportere. m cuius quis iis minus est, id ei dari non)potest: quoniam dare,esr dominum facere. Adiactor rei suae amplius do minus sieri non pote A. Hinc tamen mihi excipe eondictionem furςiuam, quam de rιbus furto si
blatis,aduersus furem mouere possu nus. odio .n. furum,quo pluribus acti nibus teneatur, regulas ruris non perinde hic obseruamus 2 am per assionem furti, duplum quidem aut quadruplum coi sequimur.Rem vero ipsam, quae ablata es, etiahius,autfecundu regula iuris per aftionem in re aut contra regulam per condictionem furtiua dicentes: Si apparet hunc dare oportere. Porro omnes in rem actiones, generali verbo diculur, Vindicationes: quemadmota es omnes inperson Rappellai ur condictiones..Acmnde dicta is codictio,.
635쪽
operae etium est dicere. Condicere prisca O amiiqua lingua significat. denutiare. sam qui olim cum aliquo litem habebat, lenuntiabat e ut hoc aut liti die ad iudicium accipiendum aut litem lprosequendam adestet. Hodie vero κως idest per abusionem , codictio dicitur aEM, quam actor intentans dicit:Si apparet hunc dare oportere. Nulta. n.hoc tempore aduersario sit de nuntiatio, quoniam non denuntiat ei petitor , ut hoc aut Ho die ad iudicium , vςl ait litigan dum veniat. A R G V M- 'Secundam ciuilium nunc actioni m sectionem perator ingressurus actiones in rei persecutorias, poenales :& niistam naturam habentes dissecat. iae autem sit unaquaeque, ex tractatus progressio ne facile perdiscetWr,
ilam actionibus agamus ad rei persequutisne, hoc est,nudam rempetentes:quibusdam ad poenae persequiuionem: O Paedam mi usint, quae 'mulct rei persecuti nem habent, Oetiamρα- na Ies sunt . Et ad rei quidem persecutionem comparatae sunt omnes in rem aEctiones. Earum quoque quae in personam sunt eae, quae ex contraEiis nascuntur , fere omnes adsolam reipersecutionem , condem' nationem habent . I Huti condictio mutui, lulam , commodati, depositi ros clo,ex empto, ex vendito , locathconducti. Quoniam vero dixi in depositos iam rei persequutionem versari sciedum est, quod si in publico tumultu incendiove, uit Gim ruina vel naufragium timeretur rem aliquam
636쪽
aliquam apud Titium deposuerim: a ' is, quum res illa ab eo repeteretur,moram in reddendo e cerit a tione d Osiri aduersus Titium vel hir des eim muta , dum cum haerede de dolo ipsiui hael redis agatur: non solum ad re ipsam , verum etiam ad alterum tantum reddendum condemorat bitur. sti hoc casu actio depositi, quamuis ex coni tractu nascatur , ad duplum competet , O mistis l aftionibus quae , rei ct petnae perseqMuti Nem co male. tinent, adnumerabitur. Quae autem ex maleficio ficijs. actiones nascuntur, alias in sola poenaepersequutione versantur, alias nam poenae quam rei persequutionem continent, ut ideo mistae dicantur. Psenam tantum persequimur actione furti: siue ma- .
infecti agatur ad quadruplum, siue nec manis si ad duplum. IXam ipsam rem, quae furto ablata est,propria actione persequimur, aut in rem ue fur ipse eampossideat , siue alius quilibet: aut condictione furtiua, quae aduersu; ipsum furem
competit.Actio autem vi bonorum raptorum mista est, quoniam in quadruplo,se rei persequii is continetur. Itaque quadruplum in sola prna non est. Sed O actio legis Aquilia mi ia est, non fo--, tum quum aduersus in iciantemiuduplum agitur , verum etiam interdum quum in simplum actio proponitur. Nam si quis hominem meum ,: quum claudus aut luscus estet, occideri atq, is eo anno integer fuerit , antefeptem aut octo vel decem forte menses quam occideretur , didicistii Iudicem retro se ad totum annum referre,quum primum caput legis Aquiliae exercetur , quo- nque tempore eum,qui occisus solui imisuisse .
637쪽
I. compererat ad eius diei stimationem, conde π. nationem facere, secundum iam tradii in diuis nem. Ecce O hic,quovis insimplum agatur, - bet tamen rest et persequutionem: interdum serui eius nomine, qui quum occide et u decem aureorum fuerit, condemna o in cemium au. reos; propterea quod ranii fuerit eo tempore,quo sanus erat O integer . Mista etiam factis illa inspecie.Decedens aliquis legatum aulsideicommisium ecclesiae, vel monasterio, vel sacello,vel alb veneraliti loco reliquindeinde is , qui lego tum autfideicomm spum debebat, randiu solutio lnem distulit, donec in ius vocaretur. Timc enim, rem ipsam aut summam, Cara est dare cogitur,'alterum totum portis nomine ut hinc
appareo, in ollum condemnationem eius es .
ARGUM. Amones naturam mistam hae habere dicuntur, quaeiam in rem,quam in personam actionis vim an que naturam habent:quales sunt,quae in iudiciis di iuisorijs versantur,opo familiae erciscundae com muni diuidundo, & finium regundorum aρiones. In uibus eae sunt Iudicis partes, ut si qua in con- trouersiam res incidat, quae coni Mani diuisioni non recipiat, alteri litigatorum xeni adiudice al- teri eius qstiniationem decernat .
S p aedam retiones,quae ct actionis in rem oastionis in persona naturam in se habeat. Talis est familiae reciscundae actio, quae cohaeredi lius copetis de diuidenda haereditate. a d actionis in rem proprietatem habet, quod ea de rebus aga uri parte. n.singuli colam eo domi us αι booactionis perfnam essecti m. 2 a capi
638쪽
se quaedam in ea O excutiuntur, O in condemnationem deducuntur,quae a Zionis inpersonam, O non amonii in rem propria sunt Sicut infra fauete Deo in titulo de O cio Iudici, disiemus. Id dicerepsumus es inamone Communi diuidundo , quae inter eos redditur, qui quavis ex causeres inter se communes 'habent,ut nae dividantur . Praedictis actionibus ad numeratur edi amo Finium regundorum, qua inter eos agitur, qui consines agros habent,o de sinibus inter se contendi αμ his aurem tribus iudicjs permissum est iudicirem comunem alicui ex litigatoribώ, ex bono Oaequo addicere, O alteri aliud quid adiudicare rveluti huic rem, quae centum aureis valeo,ct alteri rem,quae etiam centum aureis valeat. 2 amideo haec iudicia constituuntur,ut commuitio,qua
comtentiones O discordia gignere solet,tollatur Quodsi viii addictus fuerit fundus mille aureum O alteri ades octingentorum aureum is, qui fui
dum mi e aureum accepit, pia uiam 'ars eius inaior es condemnandus est alteri qui aedes octingera forum aBreum accepis, lare centum aureos:vt itanterque ipsorum nongentenos aureor Labeat . A R G V M. Tertia actionum diuisio praecipua ut omnis actio aut in simplum,aut in duplum,aut in triplum, vel in omnium quadruplum, non ulterius competit. exemplis ante ic positis unaquaeque cuique innotescere potest
TEnia diuisio actionum est haec: quod omnis
actio aut in plum, aut in duplum, aut tem . Dii illam, aut in quadruplum condemnationem
639쪽
habebat bra quadruplum nullam extendi comperium est. insimplum quidem condennationem habent, velut ex stipulatis,ex mutuo, ex em s. In pto, vendito, locathconduciii,mandati,ct aliae duplii denique compluribus ex causis mamentes. In displu verrium furti nec manifesti, legis Aquiliae ex inficiatione,ct interdum d*osui veluti quum id, quod tumultus,aut incedi, causa depositum est,
non redditur. Ad hsco serui corrupti, quae competit aduresus eum,cuius hο tatu vel consilio seruus meus fugit , aut contumax in mefactus es, aut prodige vivit, aut ': rem verbo absoluam bmores suos quocunque modo in peius mutat sit. - Quum autem scrini corrupti agetur, earum erum, quae ab illo ablatae fuerint, olimario haben da est,is duplum quoque condemnationem habet
dictum esto legatum aut sideicommissum,
quod venisabilibus locis relictum , nec antequam ius iretur, 'lutum ea. In triplum sit condem- Baiio,ilta in specie Constitutio est Imperatoris no- 'i,quae litium executoribus certum qui portu rum nomine iubet dari secundum quantitatem in libello conuentionis insertam i veluti merbi gratia que ad cernium aureos constituis,m dimidium aurei daretor Quod si maior fuerit qua: titas,maiores esse voluit Ostortulas. Quum igitur ego aduersario meo nocere vellem incurarei rut maiores daret portulas : tale quid ηοmentus, . sum . Etenim quum centum mihi aureos nec am-
plius debere libellu ei in Mille aureorum J se mille aureorum mi-
Sunt qui hac literam si: qu facto necesset uti
640쪽
mutent: & quide cor- ei ob maiorem summa ruptus i numeris lo- in lisello insertam, cus uidetur, sed recte maiores dare si ortu ne an falso item quo las Excussa igitur pernmodo corrigendus sit tione, compertum escenon positim condico tum tantum aureos mire,quoniam constitu hid beri. Et quoniam
io Caesaris , qua mo epli gratio sex ai duim sportulis fecit, reos plus dedit, quan
maiorum incuria in ex uero dare debebat, Codice non cxtat . nascetur adiserseus mφCurtius. actorem ex dicta constitutione,condictio ex lege. qua in Oe7ο decimas reos conueniat nempe sex illos, quis fra,'imm edant dati, O alios duodecim. Porro dubium uos , quin ex constitutionibus condicito ex leginascatur . In quadruplum habent condemnatione, actio furti manifesti,'aritio,Quod metus cari P. P amsi cui metum incussi, ac cura ut resua. is mihi traderet, habebit aduersum me aArionem , Quod metus causa, ct in quadrupti m ei condennabor. Suvidus infactu et ιiοMes,quae cora dennationem in quadruplum habeant. Velut in hac pecie:C--n tibi aureos dedi, ut Titio con- trouersiam faceres, nec sine mol iis eum vivere
sineres. Potest Titius tecum in facitam agere , ct
Fadringentos aureos a te petere. ut etiam quidam quum nultam mecum haberet actionem, calumniae causa ad iudicium me uolebat trabere .
Ego id metuens humo a V Omnibus litibus abh'rrens ct negotiorum iuscemodi imperitus, cen inm ei dedi aureos, ut tu istum quod mihi mini Z 6 tabazur, g qua