장음표시 사용
41쪽
3i DE PRINe Ip1 Is Iterumque. Homini nimialis es infama; Etiam tum νι- cum esse censes mortuam LIdque ipsum homines ad bene. agendum magis magisque incitet La Luaque Virtus Crescis, S immensum gloria cadcre habet Hinc Horatius ut iuirtus nomen inane est Aut decus pretium recte petit experiens Nir LV. Sed quaeret hic aliquis an Lex naturae transgretaribus etiam non infligat ilium culpae, seu etiam poenae, reatum , quod nos omnino admittimus. Et de culpa quidem constat, quia qui contra praeceptum naturae facit, is proculdubio culpae reus est, & a peccato excusari non potest. Peccatum est opus iniquitatis, iniquitas autem oper tris cespae aut delin m Peccatum es dictum vel concupitum cω- tra Legem
De poena idem esto iudicium ; nam ut recte Liricus
Culpam poena premit comes Et alibi idem συο antecedentem scelestum. Deseruit piae poena claudo Convenit ei hoc e Graeco sumtum,
Haec poena, sed se ab legiruas sequi
42쪽
IURIs NATURALIS. 33 Apposite admodum de hac materia agens Tragoedus sic loquitur Expecti malum , mala qui patrain '. Item, Namque tandem paria meritis pr.enua is fontes ferantismaruum nulla, rades dum moenent, felicita r. Alius etiam in haec verba prorumpit Si qui ruitae lumnia liquit Tantum est nobis cinis atque nitidSi non caedem taede rependant Scelerum artifices, riit pietas, Hominumque pudor s. VI. Sed quanquam hic reatum poenae, in peccantibus contra naturae praecepta, jure meritoque agnoscimus ; tamen ipsam naturam ullum genus poetae pr. aeter laniatus conscientiae antedictos aut definire aut etiam ipso facto inserre , plane negamus. Naturalis enim Lex homines quidem poenae obnoxios pronuntiat , sed carum definitionem Deo premittit ; aut etiam executionem magistratibus, ex jure gentium vel civili faciendam, delegat : atque ita nuthe poenae extrinsecae, proprie loquendo, stant naturales. Idque ipsum Sc Judaei agnoscunt. VII. Sed dubitet aliquis an Legis naturalis obligatiose extendat, ad omne id, quod in Lege & Evangelio continetur , ut Gratianum loqui quidam autumnant hQuod nobis omnino absonum videtur; multa enim sunt in Lege & Evangelio praecepta, quae de jure naturali non obliment; illam enim perfectionem exigit a nobis Lex divina vetus, majorem etiam Lex nova a Christo promulgata, quam Lex naturae. Nam ea Lex multa quidem E ut
43쪽
, DE PRINcI PII sui laudabilia agnoscit, quae tamen ideo non fucrunt sub praecepto, quod postea Deus in lege vcteri aut Evangelio superinduxit, atque ita moralem obligationem, quae prius deficiebat, adjunxit v. Ut videre est in simplici fornicatione , neque ea quam Noachidis latam Jud ei volunt, neque lege Mosis, proprie loquendo, fuit pro
hibita, & tamen Christianis est interdicti Idem de simplici mendacio judicium esto.
VIII. Nunc porro examinandum venit, an & lex naturalis aliquos actus irritos reddat, quod nos assimamus, atque ideo hunc etiam Meetiam juri naturali ascribimus. Quae quaestio in hoc vertitur, an & hic actus, quemadmodum in legibus civilibus, sic etiam in lege naturali,locum sibi vindicet. Et quidem in legibus civilibus res aperta est,siquidem multae sunt quae facta quidem aliqua prohibent , non tamen ea irrita faciunt, aut nullius momenti esse pronuntiant y, quae leges imperfectae vocantur, Sunt& aliae longae majoris emcaciae, cinn Legislatori, quod fieri non 'vult, tantum prohibuisse susscit, caeteraque quasi e re fsa, ex Luis licet voluntate colligere , hoc est , ut ea quae Le
ge fieri prohibentur , si fuerint facti , non flum inutilia,
sed pro laseolis etiam' habeantvir R Nos itaque praecepta quaedam juris naturalis, non tamen omnia, in hanc clas semp relegamus, ita quidem ut irritum sit quod eo jure prohibetur. Sed id locum tantum habere judicamus, in
44쪽
Justis NATURALIs 31 duobus casibus, primo cum actus aliquis prohibetur ob defectum potestatis, & secundo cum Ob materiae incap citatem. Prioris exemplum est in contractu dolo malo inito, qui etiam de jure naturali irritus est. Est enim in omni contractu consensus necessarius ad substantiam, neque enim contrahere qui quam aut 'vult aut potest , nis adsit plenis usconstUM ; cum autem dolis omis consensui contrarius fit, sequitur ut quamvi ire dedit causam contractui , contractus Vte sit ipse jure natur nurus a quod etiam in errore obtinet, sed cum aliqua distinctione Secundi vero exemplum est, in co qui actum gerit prohibitum , propter turpitudinem in materia inventam , quando ea turpitudo
durat in ipso effectu. Quod ita effert Jurisconsultus Paulus , quod L es fieri prohibent, si perpetuam causam servaturum est, cessat obligatis: Peluti si 'ororem nupturam sibi aiι-quissi letur IX. Queri & hic poterit, an non etiam jus naturae producat aliquas actiones, quibus homines, id quod suum est, vel sibi debetur, persequantur, ut&hic essectus reliquis accenseri possit. Nos apprehensionem ejus quod nobis sine causa ablatum est , & retentionem ejus quod
nos dare debemus, donec de pretio convento satisfiat, ejus vero quod nobis debetur, si in manus nostras pervenerit, nosque a nostra parte pacto satisfecerimus, competere statuimus d , De priore patet, quia, omni jure po- E et test
45쪽
test quis quod sibi ita ablatum est recuperare : Hi nc illud
Et dicam haec mea sunt, infeiamque manus , quod etiam in fure, rem nostram auferente, civilia jura permittunt. De altero vero quod talis retentio juris it naturalis, vel inde liquet, quia id lutum non repetitur multo magis si ad manus nostras pervenerit retineri poterit g. Caeterum alios modos, suum aut sibi de bitum consequendi, a jure naturali proditos esse, nobis negandum videtur. X. Sed quoniam obligationis naturalis plurima apud Jurisconsultos mentio fit, disquisitionem meretur, quo sensu ea vox ab illis accipi, & quae vis ei assignari soleat. Constat sane eam vocem, & debitum naturale inde proveniens, in stricto significatu& ad justitiam expletricem Pertinente, accipi: ut nimirum obligario natio alissis, quae ex paelo S promissione , cui Lex civilis non ad Wit oritu r: & . naturale debitum, cuius causa de jure quidem naturae aegentiam
ut Jurisconsulti loqui amant Fus Wit, sed quia tumen
jure omano e inciter peti non potest: Hinc recte Jurisconsultus Paulus, is natura debet, que uregentium dare νομ
tet,ci jus idem secuti sumtu b: sed aliquando tali debito jus
civile auctoritatem suam accommodat, &tunc id vocatur,naturale Sc civilemando praetorfavet naturali aequitati,
conintuta ex consensu facta custodit Τ; aliquando jus civile
46쪽
auxilium suum subtrahit, & tunc id debitum manet inpuris terminis naturalibus. Sed tamen non ideo omni effectu caret, quin imo etsi obligationem ossicacem non parit, parit exceptionem k, etiam ad faciendam novationem sussicit, ut sequens obligatio saltem naturaliter teneat Ad consti tutum etiam introducendum sussicit debitum naturalem. Item ut fid ustar accedat n, vel pignus Q, denique & compensari hoc debitum potest p; hinc ctiam ser ι iraturaliter obligantur es atque etiam
inpiri, si locupletiores facti sinit, & quidem per hanc prae
ci pue rationem, quia naturae aequum est, neminem cum alteritis detrime itineri locupletiorem l . Maximus vero hujus naturalis obligationis effectiis, quem & supra tetigimus, hic est, ut siquid eo nomine solutum sit, ejus repetitio denegetur; hi nc Jurisconsultus Paulus, naturales obligationes non eo solo asiniantur, factio aliqua eo nomise competit: perum eo, si δε- ista pecunia, repeti non possis β.E 3 Cap. III.
47쪽
DE PRINCIPII sC A p. U. De jure nat ali circa Di tua. I. T T Actenus de jure naturali ejusque natura in ge- nere egimus, nunc ordo materiae exigit, ut ad particularia veniamus; cumque supra dixerimus, jus hoc versari circa divina Sc humana, superest ut prius ded, mi, di sseramus. II. Est igitur ante omnia videndum an id jus divinitatem ipsem agnoscat, & an inde demonstrari possit Deum esse , quod nos pro comperto habemus: cumque paria ad id probandum Ascrri soleant argumenta, nobis id patimarium esse videtur, res aliquas esse factis ostendat sem -- ; res autem factae nos ad aliquid n fastum deducant : quod alibi sic idem explicat, Res aliquas esse quae esse coeperunt, heusu ipso S confessione omnium co/stat. Eae autem res sibinmfuerunt causa ut esent: namqMd non est a re non potest: nec ipsa res esse pauit antequam esset. Sequitur igitur ut aliunde habueris sui originem , quia noli tantum de iris rebus quas ipse aut conspicimus aut conspeximus, fatendum est ι sed sis de iis. - unde irae ortum humit, donec tandem ad aliquam cauam perveniamta , quae esse nunquam coeperit, quaeque si, ut loquissemus , non contingenter sed necessario. Hoc autem, qualecunque tandem sit id ipsium est, quod Numisiis aut Dei voce signi catur Alii primam causam vel causam causarum, Vel en rentium, tΗ. Grat. desere belli lib. I. eap. 2O. f. 11. v Idem deverit. Relig. Christumae libr. I. in prim. Duiliaco by Corali
48쪽
JURIA NATURALrs. ' 3sentium, Vel ens primum Vocant, quae locutiones in unum fere recidunt. Est Sc alterum argumentum quo id dilucide satis probatur,sumtum ab unanimi consensu omnium gentium, in quibus aliquid modo humanitatis elucet, nam ab iis ubique aliqua, quocunque id fiat nomine, colitur divinitas. Deos esse iurer alia sic rigimus, quia omnibus de Diis opimis insita es, nec ullagens usquam es, adeo extra leges moresque projecti , ut non aliquos Deos credat . Egregie Oratorum Princeps , Omnes esse ium fis naturam divinam arbitrantum. Nec vero acuti tis homorum aut consensus e cit: non m titutis opinio es confirmata , non lexibus putanda est y. Audiamus & Poetam Tragicum Graecum, Ad nite, esse qui Deum non creditis, Pravaque mente duplicatis crimina,
III. Evidio Deum esse, facile evincetur etiam uirum esse: est enim Deus ens ut diximus) necessarium, nulla autem necessitas concipi potest, nisi sub ratione unius unitatem ubi excesseris , neque necessitatis ratio reddi potest, neque repugnantia inter diversos evitari ; tum Vero alia attributa omnipotentis & infiniti de quibus statim agemus) Deo proprie convenire non poterunt. Nec desunt huic sententiae nostrae auctores quoque L laudatores ; qui enim sapientiae nomine inter Ethnicos maxime claruerunt, ii in hac parte nobis omnino adstipulan-
49쪽
putantur. Un ideas per tereas omnes testem fumismque consentientem , Deum esse unum , rerum universarum S --m S Putrem . Antililacnes dicebat '. Poput res Deos multos, naturalem unum esse b, & apud Graecos Sophoclcs: Unus probem est, unus es tantum Deus φ.
IV. Est & alterum Dei attributum, quod si is sibilis; atque ita non possit sub aliqua externa specie a nobis concipi, sed tanquam aliquid sublimius omnibus quae videri possunt, utpote ens simplicissimum. Quod & ipsum agnoverunt Ethnici , ut ille qui de Deo sic loquitur: uiu cuncta cernit ipsie se cerni Petat
Amortalis quem nemo Pidet, videt unicus omnes Et Poeta Comicus,
Dic quaeso, qualem fas putas credi Deum sum cuncta spectet ipse non spectabisis s. Unde & eum templo aliquo comprehendi posse negat Euripides: siWi posset aedes, structa fabrili manu,
Tenere vim parietibus mclusam Dei g. Et multo adhuc planius id explicat alius, S unge ab omni sede mortali Deum, Nec carae amictum, nec tui semilem puta:
motus ille est li Idem alibi, Et terra, aether , poli arx , est Iuppiter, Et cuncta solus , S aliquid sublimius.
50쪽
Iustra NATURALI s. IV. Tertium quod natura de Deo non occulte prodit,h est, quod Deus res omes humanas, ου quidem hummacumhylitia, procurat. Paria igitur sunt Deum.tollere, Vel ei curam humanarum rerum adimere, . & omnino impius est qui
Non curare Deum credit m radia quenquι- .
Melius Poeta Sulmonensis, Nec secura quies istum, smilisque Amri, Detinet v. Et Tragoedus Graecus. quippe cum iustae manifesta curae
Praebeat nobis documenta cosium l.
optime vero Philosephus, dummodo pro Diis Deum
Fietriis hoc principium,sene sentire de Diis, S qui is sunt,d res Omnes juste ac recte administrent Ut L pluribus auctoritatibus probat auctor commentarii de jure belli ScPacis', quibus & haec addi possunt Esprofecto Deus,qώ quae nos . inus auditque X videt' Aspiciunt oculis superi mortalia iustis P. Est&egregius deDeo locus,ubi sic homo quamvis impius
Florere Vita nempe perpetua Deum, Natura mi sit potior, ου cui mens Uiggilsti ecunque funt inret atque interstat Hominum profata qui repente exaudire,