De principiis juris naturalis enchiridion. Auctore Guilielmo Grotio jcto Delphensi

51쪽

Tum D illud universale quod Deus fuste qu idem , sed itinere Drdo res agit mortatam NDeus nunquam S nusquam injurius , sed quantum potest justi mus s. Si jus sequentem, cum minario atque impio

Sors aequa sequitur, quomodo bene res eant , Si nulla juris optimo cura est serii Imo ille etiam desertos ab omnibus non derelinquit 'eostri interim Non est qui curam habuerit extra unum Deum v. VI. Quartum in quo Deus cognoscendus nobis a natura proponitur , est, quod opifex eis omnium extra se: cum enim sit prima causiati causa causarum consequens est, ut pulcherrimum totius mundi opificium Deo acceptum ferre debeamus ; quod &ipsum multi ex Ethnicis vid runt, mibus Deus est - qui compita numiae magno conciliumque virum complet, petimusque profundum , Et pelagi portus: fruimur Iove sis utimur omnes :Λlas genus illius RPer Jovem enim Deum Verum mundi opificem intelligi debere, testis est Apostolus Paulus y. Is enim est

Caeli solique machinum qui condidit 'dumque ponti caerurum S rimi spiritus 2. Et

52쪽

1uxis Nar UILAL rL MEt quidem de prima creatione hominis, audi poetam

Latinum

Natus homo ε', siue hunc dirimo semine fecit

Ille opifex rerum, mundi melioris origo a. audi & GLecum Dei ratisne ratio nascitur mortalium

Pulchre Euripides

Grates meretur quisquis humanum Deus Secrevit aedium , belluarum a moribus, Frtarumque mentis lumen , atque interpretem

Linguam, fonique judices aures dedit e. V ΙΙ. Ex quatuor his attributis Dei jam adstructis, fundamenta sua sumunt quatuor priora decalogi praec pia, quae Deum& divina tangunt. Primum enim uniatatem Dei complect itur. Alterum, quod imaginem Dei fieri vetat, naturae eius inconspicuae innititur. Tertio substernitur cognitio & cura rerum humanarum, etiam cogitationibus non exclusis, quibus juris jurandi Religio sulcitur. Quarto opificium mundi pro fundamento est, cui superstruitur Sabbathi sanctificatio,in tanti operis memoriam d: & eatenus quidem ea praecepta juris naturalis esse, & in eo jure fundari constat. VIII. Cceterum sunt L alia Dei attributa, non minus ei propria, quae consistunt in vita, .potentia , sciemtia, bonitate, & quicquid omnino persectionis nomi-F α ne

53쪽

- DE Pstrare I PII sne intelligere solemus , & quidem modo infinito. Est itaque vitae infinitae, id est, aeternus; pollentiae immensa id est, omnipotens ; scientiae indeterminatae, id est, omni sciens; bonitatis vero incomparabilis, id est, optimus e Sed haec omnia non dissiculter ad quatuor prima reduci possunt: aetexnitas enim fluit ex natura entis necessarii ejusque unitate : potentiam vero & scientiam utramque sine fine, &supremam bonitatem, involvit, tum cura rerum humanarum , cum summa justitia conjuncta; tum opificium mundi, cujus fabrica sine iis numquam fuisset absoluta. IX. Et singula quoque haec Ethnicis scriptoribus ex

lumine naturae innotuisse ex infra dicendis palam fit: nam, ut ab AE temitate incipiamus , Cicero Deum vocat . Mentem solutam quindam ω biberam , et sine alam ab inni concretione mortali, omnia sentientem s moventem,

ipsamque praeditam motu sempitemo LIdem vetustissimus Poetarum - Fictorem conspice mundi, mi is, aeternus, suntque omnia facta per inum g

Ad Omnipotentiam vero spectant sequentia - Immensa est , finemque potentia caeli Non babet, quicquid severi voluere peractum scHuc pertinet Sc hic locus W

54쪽

si s Z ι tuentur his, aniaeorum nihil

opus est i ab de seu faeis fatitur Deus Et quod Deus sibi sussicit,

Deus aut eget nullius, avi non est Deus h. .

Concinunt & alia, . Deo patrante, quidlibet feri queat LAd Scientiam vero & Sapientiam quod attinet, en pauca I ortale miserum sapere cur ergo gemus Puratur A te noctra pendent omnia, Facis que, Disrem quod Oruntati tuae est Hine Philo phus Latinus , Nihil Deo es sum es, m- terest animis, S mediis cogitati bus interrinis n. Et Graecus in Comoedia, Res multi est Deum quae lateat, scire quod te convenit, Ipse es noster introspector: tum Deus nil non potest'. Iterumque. Nee acus filum Pamphile com eris, si ο ipse praesens Deus inspectat o map. Denique & Bonitatem Dei omnes depraedicant 'res, Unus altas

Nullum murum quippe crediderim malum RAlter vero etiam fidentius sic fatur,

fit Deus, Boms idem sit necesse est

55쪽

optime igitur Augustinus, de Deo optane existimare, pie- tutis est exordium s. X. Ex his omnibus duo sunt consorinea quae ad m, teriam leo una propius accedunt, quorum primum est, Deum esse supremum Legislatorem. Est enim rationi vel maxime conveniens, ut ille, qui viget , qui meminit, qui regit & moderatur , mundo quem condidit legem ponat, quod ipse , ut auctor legis naturalis, abunde praesti it l, sicut s lipra a nobis demonstratum est u. Judaei vero etiam alio nomine cum appellant : nam legem Noacho & ejus posieris quos Noachidas vocant in restauratione mundi post diluvium a Deo promulgatam , ex traditione agnoscunt ; septem scilicet praeceptorum , quorum primum est, de cultu extraneo, sive αμ- lolatria. a. de maledictime Numinis, sive Blasphemia. 3. de usione sanguinis , sive homicidio. de revelatione turpitu-diarum, sive ite turpitudine ex concubitu. s. de furto'rapina. 6. de judiciis seu regimine forensi, ac ἀedientia cirili. 7. de 'non comedendo membro animalis via entis π. Quibus etiam alii addunt octavunt, de honorandis parentibus. XI. Alterum est, quod Deus, utpote Creator totius inimiui, in omnes homines non tantilin sumnum habeat potest rem, sed etiam supremum in res a se creatas dominium , hinc de priore illa sententia, Deus Imperator, nemo mortalis mihi Item

. . Aug. desb. arb. lib. I. t Ch. insemn. u Supra eap. I. x Seliam de jure natur. juxta dijciplinam Hebri libr. I. cap. IO. I Sophocl. in Tret. Diuiti sed by Corale

56쪽

Iustis NATURALI s. Item illa non minus decantata. Regum timendorum in proprios reges,m ipsos, Imperium est Ioriis a. Cui consequens, Deo magis quam hominibus parendum . Nonne σχο forti tarde , seposito metu Mortalis irae, par Deo magno fuit

Gerere morem a.

Et alibi , - Non te quidem caelitibus aequantes Deis Em haec juventus has fores ad pessimuου , Sed te autumarites Principem De postolore vero patre, non tantum quia Deus D minus omnium dicitur, in sequenti loco, stuam Deus institini, rerum Dominus omnium e , Sed etiam ex alio ubi sic Poeta Tragicus, Non possidemus propria mortales bona, Sed jus μον- , m ira dispensatis est; Et commodata cum Volunt repetunt Dei XII. Et laec quidem hactenus de Deo ex naturalibus principiis hausta, sussiciant pro nostro instituto ; plura nec nostra tenuitas, nec Dei magnitudo patitur: nam De Deo etiam vera dicere periculosum est e. Recte Tragicus de hac materia loquens, siuem me ergo mones beryrre maum sv haud Umium curare De Aut

57쪽

Aut ut apertius id explicat Comicus, Non indagare quid Deus sit : im tum es Eum di supere stire, qui sciri ne isti g. Manum igitur de tabula tollam, ampliorem hojus rei discussionem Theologis , ad quos haec proprie spe ut provincia , delegans. XIII. Ex naturalibus hisce de Dcor notionibus, derivantur Haec praecepta sive leges; id enim nomen non immerito iis asscribi potest. I .Deum esse honorandum. a. an dum. 3. colendum. q. ei obtempera idum De honore qui Deo debetur res clara est ; est enim ens summum, Vc

ratione dignissimum, itaque semper pura , in-

te ra , vicorrupta sis mente et voce, venerari'.

Hinc Philos hus: Alibi aliqua quaedam esse bonesta, Deum

honore prosequi, ubique . Et Poeta Tragicus, Estote memores me venerari lineos'. Quod Sc eleganter docet illustris hic locus, Filuu morat Patrem, S Servus Dominum suum: ser Pater ego sum, ubi est honur meus f S si Dominus e ο bum, ubi est timor meus XIV. Deum vero amaridum esse, vel ipsa amoris vox 'ostendi i , cum ea de sui natura in bonum feratur, omne enim bonum per se amandum est, ergo supra omnia Deus, summe bonus: inde & ipse Deus, jure suo, amorem hominum exigit his verbis, Diliges Dominum Deum tuum

ex toto corde tuo, ex tota anima tua, et ex tota sertitudine tua n. XV. GL

58쪽

ultus quem Deo debemus, vocatur proprie religis; aliquando etiam nomine pietatis insignitur : de utroque hoc habe ; si es pictas comio cere Deum, cujus coxiit is haec summa est iu eum colus , i norat uti ne sitiam, qui religione Dei non tenet de hac Tragicus Pietas durat ad summum diem , Vnente , moriente homine, non intercidit Idem alibi, si istas aliqua es coluisse Deos Et haec quidem praecipue in animo residet tisus animus rrimus Dei cultus est r. Deo hacrifica semper ingenio probo Idem Sat purus nullas nurus sceleris sibi sim conscit. Sc alius, Fia o modesta mente venerare Deos ,

Usenque praelaus maximum mortalibus'.

XVI. Deo deberi , nemo unquam negavit λ quod si quis eo prolabatur impietatis, in eum qu drabunt sequentia siui uis hoc aequum negat , is furori Proximus, demeris ditat quadrigas RNos contrarium statim probavimus ae , idemque ex opificio uni versi probat auctor de jure belli & pacis y. XVII. Plura sunt quae nos Deo debemus, sed bare praecipuassent',quibus & reliqua sere continentur, quare hic supersedebimus ; illud interim monuisse contenti, a priora

59쪽

priora illa duo praecepta, ex septem enumeratis, qu. Jud vi agnoscunt, etiam inniti fundamentis ex iure n turali petitis. Primum cnim de Id atria, conforme est primo Decalogi praecepto, & posita unitate divini nil-'minis , ratiocinando vacile inde colligitur. Deus enim

verus i liis Di i s honorem suum communicare non vult. A lterum vero it mesed: Im e nummis,maximam habet rati

nem, quid enim intolerabilius, quam summuin Numen, convitiis & maledictis proscindere, quod nec per legem civilem in contumeliam honesti hominis, impune facere

licet 2.

XVIII. Sed mirabitur, sorte aliquis nos, qui uni- 1 statem Dei argumentis a natura petitis jam adstruximust subinde citare auctores , qui in allegatis locis, Deorum meminerint. Nos respondemus, ea quae ibi de Dii di cuntur, tanquam divinitati convenientia, a nobis ad ve rum Deum applicari : exemplo Apostoli, qui, de Jove dicta, vero Deo adaptat . Deinde etiam distinguendum; iinter populares Dcos , qui plures esse credebantur, Se naturalem, qui unus, ut supra dicitam: s,pe autem auctores isti, praecipue Poetae, ut puta cum populo agen tes, populariter quoque loqui coacti fuerunt & proprios sensus premere, quos tamen subinde prodiderunt, cum a vi veritatis victi unum Deum confitcntur, ut in Cicerone, Sophocle, Euripide, si i sque usu venire videmus: neque putandum I inc popularem errorem veritati praeju- ἄν

60쪽

dicitam facere posse , non magis quam populi Judaici,

cui unitas Dei satis crat inanifestata, Sc tamen ad extra- .neos Deos eorumque cultum defecisse palam est. Manent enim certae & verae naturales notiones, licet quidam aut multi ctiam populi, dictamen naturalis legis quasi obliteraverint: nos enim quaerimus quid constet apud semines, qui recte atque ut oportet sapimit, non apud eos quibus talorat mus , antpera erses . .

C A p. VI. . De jure naturali circa publica. lI. π r Eniamus ad ea quae statum publicum concer- nunt, & primo quidem universalis se offert re 'gula, quod di omniciem , praecipue pera fecis , rexere Sregi, necessarium est. Quemadmodum enim in familia ima perat paterfamilias, ita ubi plures familiae in unum con gregantur , ut caelum perfectiun constituant, ne sario debet esse aliqua potestas, ad quam spe stat gubernatio; , Cum itaque natura non deficiat in necessariis, consequi rura inde,talem potestatem naturae esse consentaneam. Id &hac ratione evincitur, quod nullum corpus potest honservari nisi sit aliquod principium ad quod pertineat proiciaratio boni communis, quia singula privata mellabia privatis commodis student quae sepe communi bono adversantur: est etiam subinde aliquod necessarium bono