장음표시 사용
261쪽
tiae, tolerantiae , & ipsa permissionis significatio est: si templa, loca. publica assignentur in quibus leges doceantur: ministri ab eo constituantur qui doceant: privilegiis decoxentur : paenis defendantur .r reipublicae sumptibus sustineantur quas religionis public partes supra enumeravimus ' sed omnino si apsa summa potestas easdem sibi leges ut Privato receperit, vel recepisse saltem externe pro- f. a. meto. fiteatur. de internis Deus judicat . riblici. 6 ' autem effectus sit, cogere potae imperan-x3. seqq. tem ' ad era leges subditos actiones omnes 6 9δ. n. 4. 6. suaS externas accommodare, ne si hanc publi-I N- ci circa externa efficaciam non demus , vel
nullam dare necesse sit , vel inanem publici vocem pronunciare. In his publici virtus est, 3. quam vim publicam Sc robtir publicum appellavimus. Utrumque autem, & publicum , &virtus ea seu effectus publici cum in solossit subjectos, qua tales , in civitate diximus. His praemissis ad leges singulas, & publicum in
iis, ordine & per sua tempora veniamus. Na- rurales quod attinet quatenus Dei cultum spectent, non est tit publicas eas ante imperia di-- g. 61. n. i camus, cum jus singulis esset colendi Dei
modum jure proprio sibi eligendi , ita dum
quisquis eo suo modo coleret quem naturalis cuique ratio dictabat Deo honorificum esse ei- sue maxime convenire, & servaret eas quia inscriptas ut ceternas a supremo Imperatore . . cordi suo agnosceret : quod jus contractum,., deinceps in patribus fam: in quorum singuli potestate essent: Agnoscebant autem &unguli S patres a summo numine eas leges, cum rectam rationem contingere homini nisi divinitus sciebant: unde apud singulos iis auctori-
262쪽
ritas , 3 praestandae obedientiae etiam internae necessitas. sic non publicae eae leges. Et q. ita de aliis naturalibus. Publicς autem factae sunt dum ab imperio Deum colendi modus jam singulis receptus) comprobatus, vel prε- scriptus etiam congruenter legi divitas, eoque modo publics quatenus in legem aliquam imperantium scriptam seu positivam influxere vel aliter vis publica iis accommodata. Ita Dei cultum si l pectes c ut in iisdem terminis maneamus in quem Abrahamus fidelium princeps inter suos modum certum probavit, ii instituit, publicus is eo sensu inter suos dici potuit. Eodemque respectu cultus publicus quem dictavit Moses dux Israelitarum summus. Quem secuti Reges. Quem instituit Christus probantibus Imperatoribus Christianis, in haec usque tempora, suo usi jure, &patrum, &singulorum ante imperia. Unde ab iis cultus publicus yel canonicus, quatenuS, lex publica est canon, minus proprie & publici posito effectu ex subjectione potestati publicet, obligatio singulorum ad eum colendi in Ddum , qui principi ex sus rationis dictamine ante legem latam sub cultu naturali, &post legem sub cultu institutivo, vel divino
vel humano, secundum legem &institutum, placeret. Eodem modo aliq leges naturales
publicq per principes facis. Sed que &ipsa
civiles recte cicentur ex accedente authoritate
civili, quae vim & essicaciam tribuat in foro civili sunt enim quae effectum in foro ci- pvili non habent, & extra publicas sunt tabu- ἰ 3 . las '. in Ad .publicum legis divinae scriptae seu ' f. 39. ἰροωλω quod attinet, & primo ad Decalogum s quae prima lex scripta fuit) qua parte aliquid R et prε
263쪽
praeceptivi habere praeter legem naturalem 5ecolendi Dei modum dicetur subi enim in naturalem incidit, idem de ea, quod jam dictum de naturali, dicendum publica lex facta est quia pro lege eam Moses princeps Israelitarum summus ubi recepit, & in civitate probavit. Recepit autem & probavit actu cum eam populo tulit, ipso enim quod tulit pro publica recipi & haberi voluit. Quid quod ni populo tulisset ne pro lege quidem spolitiva&diversa a naturali simpliciter valuistet λ neve
enina valere ea lex positiva pro lege potuit , iaeo quod sciret populus esse legem Dei, neque enim loquentem Deum audiebat : nec quia esset verbum Dei, quia esse non potuit, cum aliud qui cquam pronunciare potuit Moses quam in monte intellexerat.Collectio hinc sit, sine dicto Mosis populum legislatorem ignorasse. noverat quidem Deum esse , eumque legislatorum summum , sed ejus legis 1atorem esse quam in monte datam sibi Moses an nunciabat, scire non poterat, nisi per revelationem supernaturalem similem , quae Mosi contigerat '. qualis utique populo non contigit. Iterum, ni Moses tulisset promulgatio deficiebat , quae legem populi respectu legem facit esse, dum ignorata pro lege non habe- f. 27. η. 9. tur . Igitur quod lex, positi va nempe ,
esset , si ab Mose fuit quia populo tradidit , magis quod publiea esset ab eodem
fuit. Sed& cum tradendo pro lege enunciaret, & pro lego ipse reciperet & probarer, publice haberi a populo voluit et Ita habere populus debuit & Obedire ei, quia quod omne praecedit imperium & obedientiam totus populus promiserat audire Mosem η, hoc est obedire
264쪽
dire ei, in quo effectus est publici. Ita nempe,
credidit prius populus Mosi dicenti a Deo d. n. 7. se populo Ducem & Imperatorem constitutum, Deum ipsi modo supernaturali locutum ea qua populo traderet, ita quod ore suo pronuncia rei verbum legenique Dei esse: c neque enim scire ea poterat) haec cum crederet populuS ea . lata ratione quod crederet, ad duo quidem 'tenebatur , ducem Mosem & Imperatorem
agnoscere η, eidemque obedientiam ultro . p. n. r. praestare ; quae qui e credentibus negasset, fieri non potuit quin cum Mose una Deum contemneret a quo jam prius autoritatem agnoverat: exigere vero a populo obedientiam externam
jure aliquo imperativo eo solo quod crederet, Moses non potuit, nisi profitendo populus actu externo jus Mosis a Deo agnosceret, qua submisso simul fuit Mosi , ex eaque submisesione imperium & obedientia externa a qllam d. Cs: expresse promisit populus b). s neque enim Exia; W- I9- sola fides obedientiae promissionem & impe- 'rium includit . 9 Hinc civitas, & regnum, b Od ibid. S regni jura Mosi lub Deo, inde jus legem pu- ' 6- 6, 3 blicam faciendi, & obligatus ex submistione 6 'δφ' seu promiso populus pro lege publica accipere
eique obedire fuit : noverat enim ex fide pen 2. asseverationi Mosis datae legis authorem Deum esse , tenorean ex promulgatione noverat, ut
ad obligationem jam nihil deesset. Ita efficax ad populum pervenit, & publica laeta populo
obedientiam externam imposuit, imperanti cogendi jus dedit, quatenus infra plenius dicetur . Ipse Moses postquam traditam a Deo *' legem accepi stet ei solus obligabatur , cum so- plus ejus latorem noverat, eique soli promul- gata esset: post traditam populo, cum simul
265쪽
ct eidem legem esse voluit publica facta est ex voluntate Mosis, & obedientia legi ρublice
debita, &ad obedientiam coactio ex ipsa eadem causa q-Mog. volendi cum effcacia potestatem dedit , subjectione puta, sine qua nulla obedientia, omnis autem necessaria per subjectionem: in non subjectos ut deficiente causa, nulla voluntas , nihil publicum. Quid igitur si falsa Moses & ex proprio figmento quaedam tradidisset pro lege nihilominus valuissent, non proprie quidem ex subjectionis viseu intentione populi a neque enim subjicere se fraudi populus voluit , quam profecto si praescivisset, in obedientiam non consensisset, sed quod credulitate nimia & fiducia in Iosem cum circumventus tunc fuisset, in ea nihilominus perstaret fide & opinione quodestet verbum Dei, Deus ipse auctor legis, a
quo constitutus vicarius Nolas. Unde credentibus obligatio interna : non credentibus
subjectis, dum in re p. essent, externa , his non subjectis ne lex quidem , minus autem publica. Atque ita Decalogi lex di vi na publici respectu, quod ab authoritate est pubIica, civilis etiam dicta. Idem de toto Pentateucho in qu sitione pidlici esto judicium , dum leges judiciales , leviticas , ceremoniales ab ipso Deo Mosi, a Mose populo, Magistiatibus, sacerdotibus dictatas vel scriptas continet. Quare quae jam dicta de Uecalogo plenius, quatenus a naturali diversa, pro repetitis hici 6. habeas. Sed quae Mosi, in publico harum - - legum, eadem Jostiae ', Sauli , & Regibus . sequentibus jus& potzitas fuit. De lutcronomiui ng. c u. . specialiter i qui liber ultimus est Mosis , de velut codex repetitae praelectionis brevem lia'
266쪽
bet repetitionem legum anteriorum , admixtis interdum novis multa post Mosis & Iosiae tempora cum deperditus diu fuisset, repe tus denuo vim legis publicae & auctoritatem a Josia accepit, quia ipse recepit&servari publice pro lege salosis Rex voluit AE: si cui a'non visa lex esset a Mose scripta, actiones ni- I δ' hilominus externas temperare ad eam debuit quatenus infra dicetur . Proph tarum scripta . 5 - , publica etiam a summa potestate facta,cum sibi si . ea reciperet, hoc est pro veris probaret. quod π..3 seqq, statim contigit, noc vero prius, atque ipsi prophetae pro veru ei probati tuere. Probandi igitur pro veris argumenta ex ipsa Iege divina haec duo colligas: S1 praedictiones eorum convenientes vel non repugnantes esse verae religionia Mose institutae praedictionum materia, Veras autem easdem eventus probasset ': nisi praedi . Db ari,. rictio esset extra materiam religionis, quo casu G 18. I m. ex solo e ventu argumentum est sufficiens. Cre- 28. 9.dendum enim, cum talia pr onunciarent quae scire plura ante eventum secula virtute humana omni no nequivere,inspiratione, relevatione divina quam, si placet,& spiritum,& rationem supernaturalem appellabis) ea pronunciasse; &ab hisse , cum verae religioni convenirent , fraudem omnem , dolum maluita ab suisse: quibus vitae accedat integritas, pietas, mira cala imprimis a Deo in eum finem adhibita ut fidem operentur , quae falsi praesumptionem iercludant, sed & veri faciant praesumptionema irmantibus iis , quae dicerent , virtute di-vma supernaturali revelata. Praesumptionem dixi, cum probari ea revelatio ratione naturali dubitanti vel neganti nemini pollit, ut pinxime dictum': & pietas, miracula, pro n. s.
267쪽
babilia sane , omnino infallibilia non fiat a . gumenta, in quibus tuto judicium ac fides κ- quiescat. Quae repugnaret religioni verae prDphetica pr aictio,ut si a vero Deo retrahat,populum moneat alienos sequi, squod aptissim
f. 6 . n. 3. ad summos Imperantes reteras '.) vel even- . 6-8ῖ I tus veritatem non probaret, non Vox ea a
Deo sa), itaque propheta non verus dicendus,1 cui fides non debeatur : hoc est quod Jo- 6. ET Iq-I hannes dixit, Probate spiritus an ex Deo si an rationem addit , quoniam multi pseud pro- rata. f pheire prodierunt in mundum '. Sed & in-Reg. 22. er certum interea prophetae dictum, dum eventus penderet. Quid igitur si pluribus de re sutura consultis contraria duo responderiti, uterque missionem a Deo , revelationem fila pernaturalem obtendat, & verum Prophetam se affirmet, & utrumque ex lege argumentumi deficiat, hoc est causa civilis forte, seu extra materiam sit religionis , nec dies venerit, utrius dicto standum putes, uter pro vero ha i R r. bendus p sunt enim casus ejusmodi '. Prae-ar. Ire . G. sumptio interca pro eo erit quem divinae vir tutis tostimonia , id est sequimis praedictio
nem alteram, vel plures priores , antecedentes, e Ventus prophetam verum a Deo ad id misen cris electum, probaverint, hoc est, prophe ta quasi.in eo munere confirmatus sit , quo dicto nus sequenti major fides debeatur; non soli, ut alterius omnino repudianda sit, sed in dubio ei magis credatur, & interim dum necdum venit dies ei tanquam vero ste tu , praesumptione humana. Quid si neutrius fidem testimonia priora juvent Ardua quaestio est, quam cujusque privati definiet conscientii, sympto argumento ab integritate, pietati,
268쪽
perlanae, miraculis, &quae plura movere j dicium possint. Semper autem videndum rutrum tanquam prophetae,quasi ipsius Dei verbis, & ex revςlatione supernaturali,utrum tan- uam privati locuti erint. Atque haec quiem argumenta sint quibus propheta verus robetur. De ipsis autem cum judicare summqolius potestatis esse debeat, ut publicum, Mdefinitivum quod obtemperandi credentibus singulis imponat necessitatem, &unum, certumque sit judicium, sequitur, ut publica habeantur Prophetarum scripta pendere ab ejusdem summε potestatis judicio & authoritate debere. Sed & cum respectu totius legis ad partei' singularem Prophetarum dicta referri debeant, non potest pro lege publice admittendi ea potestas denegari ei, cui jus sit, legem Vel totam, vel partem, vel omnino non admi tendi , quod supra probatum est. Singulis quidem ejus distri minis, vera Prophetarum effata vel falsa essent, pr dictiones eventui res ponderent vel minus, libenter damus judicium AE, c ipse Christus ad Judaeos ut persuaderet iis esse se&advenisse Jesum Christum, Messiam, Salvatorem, Scrutamiu scripturar, si unt quae ιesimonium de me perhibenti prophetarum intelligit vaticinia) s ed quod privatum est judicium, & varium plerumque, &incertum ex sententiarum diversitate. Publicum non potest non ejus solius esse, quem penes summa & publica est potestas , cujus una sit sententia,& unum certumque judicium. Si extra praedictionem prophetarum sunt dicta, nihil diversum puto in quaestione nostras publici, atque de Apostolis , & aliis Doctorib bus respondendum. Apostolorum itaque , re
269쪽
ipsius chrisi, Magistri & Doctoris summi,
licta, scriptaque quod attinet, totumque quod foedere novo continetur, privati quident sinculi ajudaismo vel gentilis mo ad fidem Christianam conversi qui Jesum esse christum fide interna amplexi, esse Filium Dei, venisse in mundum, pronunciasse eas quae ab Apostolis in euangelio sacratae sunt regulas, Apostolos autem ex dictamine Spiritus divini scripsisse crederent eas regulas seu canones pro legibus led privatis, fide ac judicio, privato facere &habere sibi omnino potuere dum pro legibus
reciperent, receperunt enim, quia credide- runt in quae de receptae interne eos obligarunt . Publicas vero facere vimque publicam accommodare Christus & Apostoli, quorum ossicium in doctrina & persuasione erat, non potuere sunde privatae mansere, donec ad fidem conversi Principes eas sibi recepere, ex quo repulae factis publicae dum ipsi servari pro legius voluere. Hinc plurimae de servanda doctrina Evangelica, fide Apostolica Imperatorum constitutiones, & Justiniani cunctis imperio λψ a r. 1 6.ν. d. suo subjectis manifestata fidei suς confessio 8. - Trinit. Idem de publico canonum Apostolicorum sit ju- 'dicium.sive ab ipsis Apostolis, sive ab aliis conscripsi fuerint, de quo inter doctos est controversia. Maximum autem quod legi divine vel Apostolorum,vel Prophetarum,& vel toto foedere antiquo scriptis ex publico accedit, con- firmatio & defensio est , dum princeps decreta, jussa, vetita legum divinarum civili confirmet. in publicas relata tabulas defendati cum quae extra publicas sint tabulas ut naturae lege S, unicum Deum omnipotentem legissatorem ' S. 39. . summum defensorem de vindicem habeant '.
270쪽
Ad Contiliorum seu ecclesiarum deereta quod attinet, que valere pro jegibus nonnulli satis indistinete volunt, tanto effectu ut publice obligent singulos,in materia etiam fidei, non odidinis solum, repete quod proxime dictum , 6, 68.n. In Ecclesiam , vel pastores potestatem legisla- ο- ωρ ntivam vel coactivam non nabere, quare de creta pro legibus, nedum publicis, non valent. Caeterum cum coire fideles antequam imperatores Christiani essent resve ecclesiae Christianae procurarent, suo periculo potu rint , potuere & eodem quidem jure natura- f. n. li decreta & leges condere, erat enim eccle- γ' 7 E
II. sia qua talis tanquam in naturq & pon i ς' .ditae libertatis statu j sed quae virtutem Fu' . lblieam non haberent , ne adversuS eum qui' S G8. n. s.
dem qui in ipsa decreta consenserit, quomodo
nec ecclesiarum apud nos extra reformatam
habent, nisi ultro singuli pro lege resiperent, dum quod publici aut coactionis est perse nihil haberent: Si tamen ordinem spectet decretum , dicendum contumacem ob violatum consensum peccare; si fidem, non peccare : fides enim sub consensu vel pacto non venit, imperio non subjacet,subjectionemVς - ,ε non patitur , unde nec pacti violationemad 11. smittit: quamvis vero si decretum iam prius fuerit, imprudenter egisse dicendus sit quod ei consenserit.Publica fiunt decreta,ubi Imperatores ea recepere Nicenae Synodi primo Constantinus probavit. Et Gratianus, Valentinianus , & Theodosius Imppi. Nicaenae Dei dudum a m oribus traditae , is divinae religionis resimonio atque assertione sirmatae observantis . ., c L semper mansura teneat '. Sic de aliis Synodis, sum. -- earumque decretis passim apud Scriptores ec-