Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

발행: 1744년

분량: 652페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

111쪽

ctamn habent, δc qualia snt prineipia, quae ex veni Moria des Mintur, novit is nitul obscuritatis in iis, vae diximus, o uti et, ut in dubitii ionem adducere possit veritatem propo-vionis praesentis.

nata, propositio, quae nunclat, qualis in dato sit actio,

minor sit propositio, Quae enunciat , Qualis sit actio in calam is se sis cuju patrandae occali Oilaletur gad minor pro- . politio in eo dein vera est Quoniana vero falsium est prin- , --, cipium , quo uteri in bonitate ves malitia actionis in calu. . dat de ill Helida, per 'pothesin , principium vero generale, quod actionis istiusmodi bonitatem vel malitiam , qualis committendar in casu dato occasito offertur, in genere enunciat, in fullogismo definitivo majoris vicem tuetur 83. , in eodela propolitio major falla est , consequenter actio sic determinata bona noli cst, quae bona dicitur, vel mala non

est, quae sertur mala s. sor ceto. Quamobrem neca in casu dato, quae bona esse inde colligitur, bona est, nec uae hinc colligitur mala in s. 338. g. . Judicium igiture actionis, cujus patranda occasio offetetur, in casu dato fusum es s. cit. LV.

Hinc intelligitur, qu im necessaria sit vera actionum the ria, ne in casu dato cel pites, etiam maxima circumspectione agas, ut qualis si actio, cuius patrandae occasio offertur, intime perspicias. Atque adeo patet, quam sit necesse theo Hain istam niti demonstrationibus, cum vera sit propositio,

ouae demonstrari potest De. , etiam quando in Areta: demonstrimari . suer. Log. . Ut igitur tutus iis de veritare in rii, quod de amoris, cujus patranda oceas Mere, bo nitate vel malitia sertur, non minus supponendum est Irin

112쪽

cipium, quo uteris in ea dijudicanda esse verrum, quam imnonem ejus tibi esse sincidenter de muruimum murim in

theoria persecta actionum humanarum docetur, quibus inpositis ponatur altionis honitas vel malitia. Quamobrem si certus esse velis, in casu dato actionem, cujus patranda occaso offertur, esse bonam vel malam, necesse est ut ostendas ea in casu dato poni, quae ponenda sunt ut botra vel mala si . actio alias omnino fuletjudicium. Fallet vero ob notioneminimus non sumienter determinatam, si in eas dato nonio nuntur, quae vi theoriae ponenda sint, si ex theompetinim principiti verrumst. Non minus autem iudicium tallar, tilium est iis positis, quae in cassi dato revera ponuntur; inimnem esse bonam, vel esse malam. Atque adeo judicium de

actionis patrandae bonitate vel malitia falsum est, quia principio falso uteris in eadem diiudicanda Casus prior est theo nutu praecedentis posterior Vero praesentis.

hin inseretur, non sequitur, verum tamen sileti pram

E. gr. Si quis ita argumentetur omne animal, quod habet alas, natare potest. Atqui Piscis est animal, quod habet alas. Ergo Piscis nature potest vera est concluso, quod piscis natare Pollit, adeoque audicium discursvum ita udicantis ve- . rum est. Inimvero ma)or proposito filia est, quod omne. - alas habens natare possit, filia etiam minor est, quod Quamobrem si quo iudicum,piscem posse quod alas trabeat alis vero limructum anuma natare possit. Judistim ejus foret nonnisi casu verum Dranus exemplum facile, ut intelligi possit desitario. Patet

autem casui uiruit judicii veritatem, ubi iudicians sithie is o tri buit praedicatum, quod ipsi competit, ob rationem non modo falsam, qua scilicet pofit non ponitur praedictuum ocrum etiam quod rationi ne quidem locus est, hoc est, subjecto minimine convenit, quod de eo sumitur, ut in tribui possit praedicatum. s. 87. D 9mZed by Corale

113쪽

actis,o L. δε- ιλι---ue vel malim, favemn q; αια--ni ai ιὸ ν -- ων es. Etenim si notio actionis in dato casimalitia si patransis non sit sussicienter determinata, vel etiam, em Pieriin, insint dete inaciones falses; actio ista talis non est, tu, lis sumitur id .quod perinde est ac si judices, piscem omnem habere vias, es in cata singulari piscem, qui datur, veluti lucium, habere alas. Quodsi ergo principium quoque falsum aest, quo uteris in udisio distumvo. actione in dato casu eliciendo salsum est, quod actio talis sit bona, si eam bonam esse Mimatur, vel mala, seam malis esse nunciatur : id quodierinde est, ac f statuas, animal quod habet pennas volare posse. Ex his igitur praemissis cum vi dicti de omniin nullo, quo nitu tur omnes syllogisimi sa. rum sequatur coiicluso, quod scilicet aduo bona sit, vel mala f. 348. I Ai

tamen bona sit, vel malaperi thesin j judicium de actionis bonitate vel malitiati casu dato nonnisi casu verum esse

patet β..86. . , Facile apparet judicia eas vera nullius esse momenti in

directione actionum nostiarum i eum enim ex praemissi, non sequantur, aliunde tamen audieanti non constet, quod sint in

iis Mere non licet imiter monemus est demonstrationeia teite usim ei emplorum maxime vulgarium tenus per ea his adsunditi haud raro ine' - iis, νη obscuriora & intellei dissiciliora videntur, ita in dibilis

114쪽

' et repraesentare i S. 73. Pirch. φ r. unetur ratio, cur quid veli us seu cur voluntas sic potius o dc termjnetur, quam aliter lilamobrcia pat ' latermina' 'em voluntatis dependere ab intellectui . si tol. di ' v et Similiter noluntas ex distincta mali repraessentatione . Q foritur I. adeoque ideo quid nollimus, qui Vae nobis id i Missiste repraesentamus tanquam malum, con-

Dependentia voluntatis binisse ab intella μι- min one sua adeo mani ut est, in iis diissitum re oratis .nxqui bonum, in ψAt erna nec noluntas Mura, sod Dubium 'quod briri potest ex elect--

115쪽

Hone intrinseca deficiente, tollitur per ea .vae de hae ctione alibi derim uita diamimam nisi 899.e .em', Qui enim eum Minnine ad rationern extim imam animali vinit, an im ab intellectu dependentiam detenninationis voluntatis ac noluntatis hic quoque deprehendet. Aia tran, ut tibi persuata in depend 'ia ista tolli libertatem ob inhvsumiens non infert determinationi necessitatem, multem cistellis bilimodo aceti bilem s. 3 a r. - .

89. .

iis ....d quisistri , tu sit bona, - .i. 4ς ibi m-bo vero per rationes, istis G Supse i it adeo rectitudo a Mus unum quoa a volunt, tem actionis, cujus in dato casu patrandae occasio incitur, notione ,ifficienter determinatam Ine qua qualisi iis, anm, Qui nequit, sc judicium verum, quod ac deteri lita υμ

in dato caci patris ae occasio Ἀ- . latenter M. O minata Judicium verum de aerionis Atate ad redii iis

inem actionis requiritur quoad intestinuiuis. 8 o. a. y er ea igitur, quae insunt rectitudini actionis quoad intelletium, intelligitus, cur ea adsint quoad Voluntatem, quae ad eandem laciunt, consequenter ratio rectitudinis actionis quo- ad voluntatem continetur in rectitudine quoad intellectum si iri tol Quamobrem rectitudo actionis quoad vo- untatem dependet a rectitudine eiusdem 'uod intellectum - Similiter ad rectitudinem actionis quoad noluntatem requiritur, ut actio quam fugit, sit vitain ipsa deter

116쪽

mas malum verum tantummodo repraesentatur tanquam ψparens s. o. . Supponit adeo rectitudo actionis quoad

noluntatem actionis in casu dato, cujus patrandae occatio os fertur, notionem sufficienter determinatam, ut qualis sit in 'telligatur,4 judicium verum, quod notio sub hisce deter minationibus mala sit I. 89o. 9o Och. empir. . Notio iustionis sussicienter determinatae Judicium verum, quod, cum sic determinata siit, mala sit, a re udinem actionis requiritur ex parte intellectui I 8 o. a. Quoniam itaque per ea, quae ad rectitudinem actionis quoad intellectum re quiruntur, intelligitur, cur adsint ea, quae ad candem requiruntur quoad noluntatem in rectitudine actionis conistinetur ratio reetitudinis noluntatis conseque ter rectitudo actionis quoad noluntatem a rectitudine ejusdem quod intellectum dependetis. 837. ut . Propositio hae maximi momenti in praxi est, quide

curare velis, ut actiones tuae sint rectae. Ex ea igitur suo loco maxime ardua atque utilia deducentur. Qui hanc depende tiam insuper habent, eorum quoque actiones, quamvis exterisna si ei bonae, a rectitudine multum abeunti Patet autem, meam intimius perspicias, impossibile esse, ut in rectitudine actionis quoad voluntatem vel noluntatem nihil desideretur. quamdiu in rectitudine quoad intellectum adhuc quicquam desideratur. Unde non adeo facile est, quemadmodum multis videtur, curare, ut actiones nostrae omnimodam habeant

rectitudinem. . .

AE notionem actionis . cujus patranda occasio Coearsas sufficienter determinatam formandam concurrunt se us, ima- senseam. ginatio atque memoria. Cum omnes mutationes animaris imagirari

thniatione originem ducanti . 64 Psch rat. L fieri uoque nis es m haudquaquam potest, ut aetionis cujnsdam patAnda cogi maria αἱ uti animam subeat absque praevia sensatione. ' Duodsi monem,

117쪽

v- arubris huj j notio disti formari, eademque': si cienter determinari debet ut ' stlat, qualis actio,i tequam judicari possit, utrivit, misit, an mala, quemassili iotim ad actionem humanam recturi requiritur cf. o. ; nemo non videt, notionem istam tanquam actionis instilaris nygnis experientia acquiri posse s. D. I. s luam vero id -erlatur, quo ad perce mones rictru a tem cognoscimus in , necesse H ut percepti Hiihistae, ex quibus desumuntur ea quae notionen aruisti

N enter deterimit satam ingredituitur, versii r um prae,ssi truth, Vel prae A ita ni rem cum perceptio miserum praesentium sint consum 6 7 - . empiri ;perceptioncs em rerum . praetentamin imaginationi inbib

' antea senia percepimus .aLoque 'eprccptiones istas seu rerum ideas reprodii istas recogno:cai Lus i 3 h. empird, secultas vero easdemi recognoscendi. ademoti cli I. Irs. is α. mpis.); ideo liquet, ad formandam notionem actio-tus in dato casi patranda sufficienter determinatam meminis qui que ςoncurrere. φ Quoasilidam animum advertere lubet ad actiones, as, marit, I ei omitrix' tria, is veritatis propositisnaris:- βμiori hu se con inceuir, ut adeo fide ei peridibE obviae ancem ab sau binii probatione assitinere licuisset. 'at Et vero attendenti, quiant , nunc sensui , quantum ima brutationi asiue memo si tribuendum se haesinanda inimis Maesiissicienter Ate minata, & quando acquomodo ima

118쪽

A Her Aram Na formannium moraris edi remaria cor-m,agmati diltariis. Etenim quando audicitius Q actione sufficientcrnis fuseratois deserminata in casu dato serendum, opus est principio ge ria ad foris nerali, quo de actione bim in modum determitiata clauia-m-- 'deciatur, quod bona sit, vel quod sit mala , majoris vicetnaei one sese eunte in syllogismo definitivo I. 8ad. 'Hoc pri iacipium aurum. cum nobis in memoriam revocetur vi notionis aetionis susti- cienter etcrminatae , quae minorem syllogismi definitiviis. cit suppeditat β. 3 sq. Psch empis.); evidens est, ad judiciunt verum de bonitate vel malitia actionis ussicien-Ier determinata formandum imaginationem atque memor,

Quodsi quis perpendere voluerit, quae in Psychologia empirica de ratiociniis tradidimus, quorum in humero est ratiocinium definitivum, cui debetur judicium de acti6nis bo- - - - ,hate vel malitia ad istionis committendi vel omittendae rectitudinem requisitum L a.d ignotum esse nequit, quae-nti sint memoriae ac imaginationis in praesente negotio partes. Proderit quoque animum advertereia actiones proprias, 'iue aninio deliseerno sunt ut propria experientia edocea mar, qu enam eaedem sinc

ae petitus se si imas cum rationali constentis A actio Crare infla m M am rectam concurri Etenim iit appetitus sensiti οὐδέ, M' iis cum rationali seu voluntate concurrit, uterque ad idem acti ἡλω - objectum tendit o8. sch e Enimvero adactionem cta, , ,- - -

aestam vi tuo actionis bona axquiritur; ideoque Voluntas ab M.

119쪽

tendit ad eam mmmittendam 8 . , consequenter'ne etiam tetidit appetitus sensitivus. Similiter actio si lacrit recta, voluntas determinatur per ipsam actionis bonitatem f. cit. . Sed appetitus sensitivus cum rationali te voluntate conse tit, si bonum confuse, distincte repraesentatur 3 9os. PβA mri ueti obrem distincta boni repraesentatio

cum addet: iandum voluntatem s. 88o. ηκε -- Ieo usa vero is appetitum sensitivum exerminandum Dciatis uego Pis emptim , simultanea hac determinatione appetitus sensitivus etiam quid consert ad voluntatis deleta minationeni. Patet itaque appetitum sensitivum ad actio.

nem humatiam concurrore . quando cum voluntate concDuplici modo concurrit apy itus ad acti nimi sectim tibi eum rationali seu voluntate consentit, niminimci. dimi istum appeti in rationalem facit morem, quam seret, ii u vos solus esset, otum appetis senisivi experiretiis vi conuarium, a dum motivum, quod in dist ncta boni repti

stativone talisistit sortius movit, remis confusa reprin. diuisione iani in sistinctam aecedente bonitas objecti an

tibist maior percipitur. Etsi adeo appetitus sensitivus per se nihil eonferat ad rectitudinem actiona concursus tamen ejus . ad actionem rerum non e Sin momentie'. cis Si aversatio sensitiva cum ratione Ieuisulantare θη-

ibriis sentit, ad actionem humanam rect m coniura ιδ enim ave z bur satio sensitiva cum noluniat const luit, cum eadem circa Gais, iri idem ori miseruatur s. 9 I. Oh eragitr. lirare cum in mian ad actionem humanam rectam Obti aetionis ni alae requi

adis atur1, 8ο υ quoque nuria aversiatur aversione sensitiva i Praeterea sita humana recta uelit, noluntas determinatur per tacitiam amovis I. r. . Quooiani ita que aversatio stilo cum G HyΠ 'sentit, quando malum

120쪽

et, Difrenitia AEnonum humanarum.

in , distincta vero mali repraesentati ad cierminari dum noluntate 88 i. empiri in consul a vero ad aut sationein sensitivam determinandam faciat 3 3 8 a. ' 1ch. empir. x simulta Ilea hil determinati in aversatio semitiva

etiam quid ad Ute I i 'it nationem nolliniatis confert. At tu adeo liquet, aversati ollem sensitivam ad actionem humatiam rectam concurrere, si cum noluntate cola sentit. Duplici etiam modo ad actionem reis am concurrit aversiatio sensitiva, quando cum noluntate conse Iili , scilicet I dum. actum noluntatu facU Ortiorem , quam Is foret, si vel sibi solus relinqueretur , vel aversatio sensitiva eidem contrariaretur ra. divi motivum nolimratis, quod in distinctai lirepraescii, talione consistit, festius reddit, quarentis confusa repraesei rari ino ad distin es eodem mcliti objecti aversabilis ma- jor percipitur. Maximi igitur momenti etiam est concursus merrationis sensitivae ad actionem rerum per se naui conisam actionis rectitudinem

. 4. Perse κη'ibis dicitur, quod tale est, ut distincte Perse appe-edgnitum appetatur, seu ut idem velimus, quam primum , Mais cognominus, quale sit. M. Nimirum uid per se appetibile, sum movet appeti,

tinn, nec opus in rationibus aliunde desumtis per inde μminetur voluntas, ut in ipsum seratur.

Ex adveris per se amersui appellatur, quod asse Perse me est, ut distincte cognitum aversemur, seu idem nolim quamsarii e M. Pisum cognostimus distincte, sis.

Scitieetsi qesa persi aversabile, eius distincta cognitio simit ad n uvatem deterni indam, nec opus est rationi, Mi alii , εα qua d-mnem , ut ipsian nolim

SEARCH

MENU NAVIGATION