Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

191쪽

omnibus determinationibus simul sumtis indeque penden--ηem t bis attributis habetis. 64. Quamobrem cum hominem im H ς deceat, quod in iis, quae ipsi insunt naturaliter, rationem 7 si cientem habet s. 94. , adeoque mime deceant

mae in omnibus, quae ipsi naturaliter insunt, rationem QNficientem habent quin actiones rectae eundem maxime de- erant dubitandum non est uod erat primμ Quod hominem maxime decet, id in omnibus esse tialibus imul sumtis rationem sessicientem habere debet 6 94. , cum per se pateat, rationem, quae datur in alias, inuo inesse debent, non habere rationem sumentem mu in 'essentia ejus, aut eodem modo, quo supra Vicinaus, M' tiones legales legum naturesium non esse rationem sum Diem 4. . 6. , sed tandem in essentiam atque naturam resolva g. 387. . Enimvero actiones rectae sunt, quae in omnibus essentialibus detenninationibus seu essentia hominis ac pen- dentibus hinc attributis rationem iussicientem habent s. o ., Actiones igitur, quae hominem maxime decςnt, rectae iant.

Patet itaque chomo agere vesit quae ipsum maxime deis

eent, eum omnem operam dare debere, ut recte agat, quac

quid egerit. Maximi momenti est haec 'Iositio in prarumoraliin omni praxi reliqua.

Acti e misis recta mom dedecera Etenim ac , ctiones minus recti determinationi cuidam sientiali, veli pendenti liinc attributo contradicunt 3. 4. , consequen te per determinationem essentialem , Et pendens hinc a l, utunt intelligitur , cur potius easdem Dolle, quam Qu nolle debeamus. Quoniam itaque ratio, cur actionem mi nus rectam nolle potius, quam non nolle debeamus, in D sentiali quadam determinatione vel pendente ab essentia at

192쪽

omnem mariue ab eo operam Godmi esse, in Mod minui rectum ei coeti rivolae roruitio. non minoris momen ii , qu mo medens. Affines recta seri maxime decreri minus reas autem Cur affMesiad tora. Etenim actiones redis hominem maxime decent i γα-

l. is s. Sed decon est actio , quae ipsum decet ,- νὰ mmasto adeoque maxime decora, quae decet maxinle. Resis, Ecta ita

igitur actsones maxime decora sunt. Euod erat unum. - Similiter actiones minus rectae hominem dedecentis. roo. . Enim Vero quae hominem dedecet laetio indecora est 3. ος.) Actiones itassue minus Iecta indecorae sum. Nihil' dissaeuitatis sacere debet, quod MIgo assiones lege

natural priaecepta atque actiones rectae non dicantur decorae, nec lege naturali pronibitae atque minus rectae vocentur indo eorae Id enim inde est, quod communiter, quando de acti nibus Faematis , atque pronitatis ioouimur, animo obversetur

suis initus,ommittendas, hau verbo uendas, quem admota, dum derectis facimus verba. ad rectinitatem p tissimum Minnini adversmas,. in mutis autem casu conretur, num hominem deceant, an dedeceant. Suffcit itaque nihil a nobis asstinari, nisi quod ex ipse decori ac indecorim Hombus fluit. In vernacula quod decorem est aristandis, quQd indecorum ut inflandis vocatur neque infrequens est, ut, quod debitum, dicatur einen anstandig, quod illicitum est, einem unatistandi g, ubi animum huc advertimus, num actio aliaua aliqum deceat, ad dedeceati Non tamen ideo neg/

193쪽

tur , quod deeorum latius patet. Abiit in ine eeorum Iasu

illicito. Vnde usus loquina pinumque restri4- .n ut d

- , ora renus ora quae otia in opposionea debit illicuum. s. a a. omisis ActioRex, qua νυ se spectat inae eren es sane d cara Ariosis θη , ubi demρυνε ε flores, Mae vi legis natara obigaras eo in vita potius velle quam nolis delea i indecora aurem si demon ra- To,b iis ores, o legis narura obligatu ea porrus mi , sedisse vage debeat ' Etenim e lege naturae demonstrari pore, omni' lege naturae oblig*tu virquam actionein , quaerit, is es spectata an Meiens est , eam potau Velle, quam non velle debeat in obligatione Iaaturali & habitu eidem comsormiter agendi continetur rati actionis istiusicommit tendae s6. Onto J. Quamobrem cum naturalis obliga tio homini competat per ipsam ejus cflantiam atque naturata I ia 9. , adeoque eiden Insit, habitus vero eidem cinem miter agendi, cum ea necesuria& ammutabilis sic soLyde necessitatem moralem sic non aliter agendi imponat s. a 80, inesta debeati ratio ac ionis committendae contineturin quod homini per naturam, essentiam inest, &dem inesse debet. Quo mam itaqtie decora est actis, ciuiu committendae rati continetur in eo, quod homini per essentiam atque natui am inest, inuod eidem ne se debet s. 940, quae in se spectar indifferens, decora est, ubi demonstrari potest, quod vi legis naturae oblitatin potius velle, quam nolle debeati rami erat ρλλα ' Similiter si demonstrari potest, quod, ruinae

obligatus actionem aliquam, quae in se

nolle potius, quam velle debeat; inusta iiii .citaturali Zeliabitu eidem consimiter agendi continctu rati, Milonis istius committendae s. 6. - . Quamobrem cum per antea demonstrata ob auo naturalisai iniunt inis habitus

194쪽

ridem mes niter uerusi incile se ratio actionis non

comituriendae continetur in eo, quod homini per emis tum

atque naturam inest,in quod eidem inesse debet. . iii a itaque indecora est actio , cujus omittendae ratio eo Getur in eo, quod homini per essentiam atquenatinamine'

& quod eidem inesse debet issJi quae in se sp tiva indifferens, indecora est, ubi demonstraui potest; quod vi legis naturae obligatus eam potius nolle, quam velle de

Eere tibi sentem omnis dinni vi ori nanu alia in iis actionibus, iue in se spectam indis ite sint, in mirum potissimimi decorum mite indecorrum qis .ivim , lex narime praeceptiva prohibitiva principia de monstrandi decorum Windecoriis nati la suppeditat, testo exemplo supra allaxo - 19 . . natura, ad aminem decoram decora

prodro Iostemia Mae femi sic Et uenim lex naturae nc' obligat ad determinandum actiones si beras per easdem rationes finales, perquas determinanturna ---'males, non vero per diversiaco is Quodsi actio,quae instinctataindifferens est, decora es demoliurari potest, quod vi Iegis naturae obligatus eam potius velle, quam nolle de-- vero actio, quae in se spectata indifferens, indecora est, demorari potest, ouod eam potius nosse, quam velle des,eat, vi legis natura obtig tus lx oaJ, adeoque deter minatio actionis, ad quam committendam obligamur iege mamin, inquit in determinationem actionis decorae com si, Menter haec ipsa per easdem rationes finales tandem terminatur per quas determinantia naturales cc ex assideterminatio a nis, ad quasi omittendam oblivani lege nanirali, influit in deteravnationem actionis im

195쪽

decorae, consequenter & haec ipsa per diremias tandem ratis nes finales determinatur, quam per quas naturales determinantur. Patet itaque legum naturae nos obligare ad actionem decoram indecora praestiendam, ubi utraque in se Octata fuerit inditarem.

Nemo in demonstratione quidpiam desideret quoad evidem

tiam, modo methodi demonstrativae fuerit peritus, ut verita

tum a se invicem dependentium dependentiam a trimis rimopiis fui bilem perspectam, atque adeo noverit veritarem a prium imi iniunctuique intem allo distantem mo-- in iis in ramo in semientem habere , consequenter D imis

sit, prin--- Qui methodi demonstrativae vini

nondum ita per rupit, ut, iue diximus, perspicere valaat; ei lucem aliquam affindere potest resolutio demonstitationis

insita principia alibi tradita , 99 .i g. g. xo4. Lex rara Dalor sex naturi lis deestri. Quoniam actiones Ompe legeis eram naturali praeceptae vel permissae sunt decorae, quatenus hominem decent s. i97. 4 actiones omnes lege naturali prohibitae sunt

. . indecorae quatenus hominem dedecent s. 98. ὶ, praeterea actiones rectae omnium maxime decorae sunt, minus rectae' autem

indecorae a o i. ,in ad illas comittendas, has vero omitten das lex naturae nos obligatis. 89. i de actionibus decoris, quae simul debitae, aut peimissae, quae recta siunt, atque im decoris, quae simul illicitae vel minus recta sunt, nullum si perest dubium, quin sub lege naturali comprehendantur. Restat igitur, ut idem ostendatur de actionibus decoris cinde coris, quae in inspectatae indifferentes sunt. Quoniam in calaemergente demonstrari potest, quod vi legis naturae obligatus illas potius velle, quam nolles has potius nolle, quam velle debeatis. ao a. , rationi consormiter determinari pos. sun Quamobrem cum probositio determinationem rationi

196쪽

regulae de decoro Andecoro, quae cum ipsi lege naturae, deoque hominis essentia atque natura ponuntur s. 36. ,

consequenter nonnisi in haec rationem sussicientem agnoscunt . I. ira. Ontoc . Et quoniam ad decoras indecoris in hac actionum genere praeserendas obligamuris. o 3 regulae dantur decori indecori in essentia, natura hominis nonnisi rationem sussicientem habentes, juxta quas actiones, quae in se spectatae indifferentes sunt, determinare obligamur uti niam itaque regula, juxta quam actiones nostras determin re obligamur, lex estis is i. , inuidem lex naturae, ubi rationem sussicientem nonnisi in ipsa hominis rerumque essemtia atque natura agnoscit f. I 33. idcopa et etiam in eo casu, ubi actiones decorae ac indecora in se spcctata indifferentes sunt, dari legem naturalem decori.

Legi adeo naturali omnem n ibimus amplitudinem', quam habere potest , dum moralitatem intrinsecam etiam extendiis mus ad actiones in se quidem indisse entes , propter determinationes tamen accidentales in bonas vel malas abeunte, 6.6IMobligationem naturalem ad actionum rectitudinem I 89. atque decorum I. ao 3. . Fecimis autem hoc , non invita notione legis naturalis atque obligationis, quae ex ea venit.

Hinc igitur patet, quam ampla sit obligatio naturalis, quat nemur ad id, quod debitum, rectum decorum est, faciem dum ad id vero, quod illicitum, minus remam atque indeis eorum est, fugiendum. Non igitur piget propositionem sequentem addere, ut idem clarius eluscelcat.

I. aras. Lex natura praescribit facienda , quae bo , honesta, Leti

sis , remis decora sunt; atque non facienda , qua mala, latissa , illiciti, minus recta V indecora sunt: Etenim lex rata . naturae nos oblisei ad actiones intrinsece bonas committendas I. a. . etiam, quod melius, praeserre teneamr

197쪽

obligat etiam ad patrandas assitioia es honestas I rat rei fas I. 89. , decora ao 3. . ex igitur naturae facienda praescribit, quae bona, honesta, licita, recta decoras L

Similiter lex naturae nos obligat ad omittendas actiones malas 3. .as Q, atque adeo etiam ad non faciendi im, quod illicitum I, iro. inhonestum g obligat etiam ad non committendas minus rectas g. 89. 39o. , atque indecora et os . . Praescribit igitur non facienda qua mala, illicita, inhonesta, minus recta atque indecora quamvis aurei oblig tionem iraturalem extendamin ultra

reminos, quibus vulgo coercetur non tamen in quolibet onum genere eundem admittimus gradum. Etti enimvmadmodum veritas omnis necessaria 4mmutabilis, si lo- se consideretur , ita ut posita notione subjecti susscienter: terminata impossibile sit non pori praedicatum ἰ Ita etiam

angulae leges naturales de quibuscimque actionibus immut mn tamen ideo sequitire, quod traii gressio legis Huicunque eodem habenda sit loco, di quae ob de traiiugressione legis natiualis praeceptiva ac prohibitime incummix , valeam etiam de urinamssione legisperiectivae, vel etiam Iegis decori. Haec ideo monemus, nequis argumenta inde. Petat contra extensionem legis naturalis, quae maximae utilita. tis est , ubi certam actionum humanarum theoriam methodo demonstiativa tradere voluerimus. Ceterum praesente Pr

positione non modo intelligitur , de quibusnam actionibus in Iure Naturae ac Gentium fit agendum, siquidem theoriam inurifletam desderes verum eriam quaenam homini circa vitamquamque actionem consta ui debeant, ne .d in e

dem deprehendanu, quod rea. reprehendi poni, Nemo miretur, quod nulla He fiat iusti Acissi mendo, etsi enim hoc latissime pateat, suo tamen videbimus loco aequum, iniquum , ultum, injustum tanquam species sub debitis axque illiciti mini, ita ut F- ω μα- mpi ny omit

198쪽

reptisam, iniquum Sc iniustum iit legonprohibiduam γεια Demisitur di mira suo loco.

a m casa emergem plurabas Mibi naturalitas mal - Di m nequin ea inter se collid1-- Etenim leges natu turati*rales sunt regulae g. 3i Sed si in calii emergente re-cri .gula sibi mutuo repugnant , ut iisdem simul satisfieri ne . queat, inter se colliduntur si o. ηυιλ Ergo si in casu emergente duabus legibus naturalibus simul satisfieri nequi

inter se caedem colliduntur. Principium hoc non minus usui est in demonstranda the ria, quam in praxi definitionis aeollisionis locum tuetur, cum otiam convus manifesta sit:

tisfaciendum; a m in cedere dicitur ea, cui minime a--- exa tisini potest ' ceptinis Hisaedictionibushabemus via, ut mere Nema gata ad ι sis Ponamus enim, si fie- ρ Pisti potest , nos ad impossibilia obligar Quoniam obliga burrari bitio est necessitas moralis agendiis a I 8. 4 moraliter ne Esses , ε -

199쪽

bila exillare nequeatis. 3 a. - adeoque nee ab Naseiae fieri queat nemo etiam ad ynpossibile obligat .

Poteramus hoc sumere absque probatione, cum nullum lis beat effectum, adeoque absurda sit obligatio, Queia imposmbiis obligat, hoc est, adficiendimi Moosenuequiti

Si uis Meptima es 'Mitivat terse cosita mare proh . --δε bi a viscis praceptimam. Etenim lex praeceptiva troia. hibitiva inter se colliduntur , utriqile sinu satisfieri nequit -- ιγ f. Q adeoque vel faciendum , ad quod lex prohibustis fari IN Omittendum nos obligat g. 363. , aut omittendum, ades, is quod faciendum nos obligat lex praeceptirais. 164.). . Quo-ιά - niana obligatio est necessitas moralis agendi vel non agendi 1i8di moraliter necesse est, ut non faciamus, ad quod omittendum nos obligat lex prohibitiva , consequenter ubi sinul facere non possurius, ad quod faciendum lege post, va oblumur, pro impossibili habendum, ut in casu collia, sonis segis p aereptivae ac prohibitivae hoc faciamus. Quamobrem cum ad impossibile non obligemur os. nulla quoque iii as calu Obligatio censenda est legis praeceptivae. Satisfaciendum itaque obligationi, Ni prohibitivax Eriim- vero vincit ea Ie alteram, cui latiscaendum, quando fieri

hpet aemio I, o8. . sex adeo prohibitiva vincit prae ceptivam , si prohibitiva praeceptiva inter se colliduntiis . . quod exind est 'ri' exceptio. Patet enim hoc modo. In casu collisonis e tui secturus legi praecepi a facit contra mem prohibitivani,cμ tisfacturus autem prohibitivae non facit contra praeceptivam, . sed minia modo caesiuit. actionem 4ute commetii, quod feri nόnsossit; ut eam cesti mittat, usi contra velit 3. xo6ύ .i unde nemo non vidct ora serti obrieras

200쪽

tifficiendum esse obligationi legis prohibiti adeoque porto ut ante patri, in collisione Iesu praeceptivae in prohibitu

vae vincere prohibitivam. Lex praeceptiva nos obligat ad persectionem nostram si, tusque nostsi promovendam, prohibitiva vero ad non promois

vendam imperfectionem s. sa. a. Quodsi hae leges inter se eollidantur imperfectionem tuam promovebis, dum peri ctionem promoveri intendis. Unde quivisfacile ahimadvertet, obligationein legis praeceptivae per prohibitivam tolli. In

lex praeceptiva dc prohibitiva nos obligant ad aliquid rurienda ista eiendum vel non faciendum OL 63. 164 lex vero limare legis permissiua ad agendum vel non agenduna non obligat, sed praecepi a tantum jus dati Di 6 s. i. suoniam obligatio est necessitas et e prohibia talis agendi vel non agendi I rig. . 1, autem nonnisilonae repro facultas est agendi & non agendi moralis I. 336. ut Obli - tationi praesertim naturali, quae est legis naturalis h. 4 i. . . necestariae ac immutabiliis. 4 a. , litisfacias moraliter ne i case est; non Tri necesse est, ut agas, qud jure alias agere potes, ea tan dulIll nodo moraliter possibila est, ut hoc agas. Enimvero quoniam lex praeceptiva vel prohibitiva collidi tur cum lege permissiua 'poth. jure lege permissiva concesso uti non potes , nisi facias contra obligationem n turrim ao6. . Quoniam itaque moraliter possibile cenista nequit, quod omitti nequit, nisi omittatur, ito fieri moniliter necesse est, Vel quod non committitur, nisi commitianit, quod non fieri moraliter necesse est icius quoque lege emistiva alias concessum in Casi collitionis legum erit nuuium, consequenter obligationi legis praeceptivae, vel prohibia

s istactoςodum cum itaque lex vincat, cui satisfa-