장음표시 사용
321쪽
volitionis sunt repraestatatio boni, motiva nolitionis rem tatio mali scisso. θ' - 'o vitio deditiis motiva volitionis petita voluptates utilitate, minuivero noliti nisa tardio scit inolestia atque damno
Asia igitur sunt motiva hominis vitio dediti, quam virtute radidit i 3. 33 J Quamvis vo ex eo, quod quis utatur motivis ab intrinsecadrionum bonit ueaci litiain attributis Dei desumtis certo colligatur, quia si vinitosis, quia vitio deditu iisdem non utitur 3. 339. 36o.); non tamen vicissimi ex eo, quod quis utatur motivis a voluptate vel molestia, uti litativel clamno petitis, inserre licet, quod sit vitio deiunii,
quia virtuti deditus subinde haec motiva cum ceteris conjun. . gere potest. Quamobrem tum demum valet argumentatio, hi a sola xoluptate vel molestia, aut a sola utilitate vel damno solo petatur motivum.
otii dὸae -- cimo, Mi is es ininum ,--Herimini .., ιιιωὸ U - -- Vitio enim deditus actiones sivi. .. - 'nmii rationediligit, quam lese iratura praescribituri, j. λισὸ 3330, ominens scilicet quae in natura praecipit, commit- έγω da .sςR ' d prohibetis 3 3 60. Quamobrem motiva, quilas utitur naturalis obligatio aad, quae a lege naturae veniti iri non siissiciunt ipsi, ut velit eas committerenes, quas committendas praecipit lex naturae, omittere eas , quas probibeti opus itur est ligatio alia comsinuenter cum praeter obligationem legis naturalis non detur alia naturalis G ), positiva, a voluiitare legislatoris prosecta f. 9o. Enimvero aliter quam sanctione poenali prannionim promissime introduci nequit obligatio positiva s. solo Vitio igitur deditus ad servandam naturae legem, hoc est, ad committendas actiones eidem conformes, imitte M in mes, aliter obligari nequit nisi
322쪽
primui. Quamobrem cum 'na sit malum log s. ,' daimpetrara actionesubeundum iri j I 8 a. b.ampi , praeitatum vero bonum 3. 9s. ,-- eadem perpetrata φ miro 96. IVγα-- nomus poenariam metu praemiorum adduci potest ad actiones legi naturae onsorines miliariendas, difformes vero omittendas.
Huc respexere veteres, maduipia jam si ora annota' viminois 3. 331. , quam a nariint mil- , Np-care oderunt formi ne poenae. Idemque senes αυ-- alibi jam docuimus; qui a virtute metum Vinarumin spem
praemiorum removit. Quodsi homines rationis ductum se cuti suas determinarent acta ones nullis opus esset poenis, nec opus esset praemiis, tanquam motivis , sine quibus cessaret recto agendi voluntas. Est enim adhuc alius praemiorum usus, virtuti minime adversus, quatenus scilicet legislatorem tanquam benefactorem commenaant, adeoque animum fratum excitant s. 84. Pota. empira in virtutis studiumi litem rem. Hie vero usis obtinet, etiamsi ideam uiuatoris seponas, Malium quemcunque benefactorem praemiis virtuos ornantem in ejus locum urere go. Atque haec probe notanda sunt, ut intelligatur, quomodo praemia suis a Christo primissa influant in missium illibatum christianae virtutis, ne me cenaria dici possit. 364.
Ηane propostionem ideo subjungimus princedenti, ne qui I v mmν- eam eonvertendo vitio deditum concludat, qui obligationem in
naturalem ves rejicit, Vel ignorat, aut metu poenae ac spe praemii , , , noluntatem ac voluntatem determinat in committendis actioni.
bus legi natura consorinibus di omittendis eidem dissormibuses
323쪽
ea lim ' si uitio rii eri assi remigi -- ---, Adtia, ve omini e sem in o mem; ἁ-πgainino nonscis. Et eum gaudiarii vitio deditus agere debet, quod legi nanitie conse non agas me, in omittere, quod eidem dis me metu poenarum juxta a praemioriam δε id adducendiis β. 36 3. . Quamobrem gemmitu a nem legi conis me per appetere, legi di rmem De per se aversari nequit, cui alias poetiis de praemiis non set opus ad appetitum determinandum 94. s. . Quinniam itaque ipsi non est motivum volitionisis nolitionis, quod ab ipsa actione in se spectata desiimitur j 887. VI m.
empir. x, nec actionem legi naturae conformen in se tam ouam bonam, eidem vero difformem in se tanquam malam ubi repraesentat β. 89o. PDcb. empir. conseMenter nec huius omissionem pro bolia habet. Quamobrem cum ex actione non percipiatur Oluptas, nisi quatenus eam bonam cogno. scimus f ss8. N h. empir. , ex aetione legi natiIrae Comsermi committenda, eidem dii Ormi Omittenda nullam Per .cipit voluptatem, conlequenter quia gaudium in praedominio voluptatum insigni consistit s. a 4 Pnch. empir. , aetio- nes lagi naturae conformes non committit, nec dissorines omittit cum gaudi
ostenditur etiam indirecte hoc modo. Ponamus vutio deditum cum gaudio edere actionem naturae conso mem, ves omittere eidem difformem Quoniam gaudium est praedominium insigne voluptatum f. i 4 P Ich. empiri);
ex actione legi naturaeconsermi qua committenda, & eidem difformi qua omittenda voluptatem insignem perciperei het, consequenter actionum conformium commissio placet, difformium omissio placet itidem s. 34 a. Dch. Nis. .
Quamobrem cum lubenter faciamus, quod placet ε. 93ου.
γε emsis. a Monem aes natiuae conformem lubenter
324쪽
committit, eidem difformem lubenter omittit. Non igitur opus est ut demum diu poenarum vel spe praemiorum
ad id adducatur. od cum sit absurdum s. 363. fieri haud quaquam poteli, ut viti deditus edat ab ionem legi natura consorinem, Vel multat eidem difformem cinna udio.
In actiones humanas adeo muta instituit, ur il acumine minaque circumspectione opus si ne in iis, qua easdem comorivant, iijudicandis a vero aberras. Aut isthine, ut haud
raro non satis cauti esse possimus in eloquendo, ne perversis interpretationibus relinquatur locvi neque enim sicuti in philosophia universa, ita inprimis in practica adeo facile est quemadmodum in Geometria id evitare, cum nec in Astronomia aliis Matheseos applicatae partibus id semper evitetur. Ne igitur propostioni pranenti idem accidat, quaedam nobis annotanda
veniunt. Tenendum itaque nos in philo hia practiminiim versui monere mones parti humerariis quae sibimis uni ves alteri esse possimi. e. qiud siciat. a quo ius horret, ves omitiat, quod alias lubenti e agit immo agere suevi
quoniam Maccidente fit,incommodum aliquod sequatur acti nem legi naturae consormem, vel omissionem assionis eidem dissormis, eonsequenter ut a ct ionis commisso vel omisso spectetur tanquam medium commodi istius obtinendi. Quodsi ergo in hoc casu non sine voluptate vel gaudio agat, quod
Iegi naturae consorme est, vel omittat, quod eidem dissorme: ad propositioni praesenti minime adversatur. Hic enim ammnes φectamus, quatenus legi naturae si sit conformes, ves rivi, in attentis circumsuntiis sit gularibus, ob μοcommodum quoddam iis superaecedit, es, iisdem alio ali num. Neque enim Quintur, nisi quis si animi status mini vitio dediti, qua ius actionem edere debet ob eonse miritem cuma in naturae, ves eandem omittere ipsius eum
hae dissormitatem. Praeterea acutiores me tacente persipicient, quod commodum istiusmodi ob circumstantias fingulares acti ni commitsom vel omissioni superaccedens spectari debeat
325쪽
d duas nonnu- ω'mem , vel Mem 4 mem omittit, --. e taedio sitam alias omittere, Him vera commutere Visuri id is sines risiti radio, immo subiη--εὐ- resiliasarit. Etenim si actio faciniquo em, quam metu poenae conummi, omittere mallat, neces Icii iura se est , ut commiLonem sibi repraesente tanquam malain
c inreme. s. 893. 6cb. mpis.), d ex adverso si actionem qum
metu poenae omittit, committere mallet , ejus commissi nem sibi tanquain bonam cit Preh. empir. . conseouem te omissionem tanquam malam sibi repraesentari debet. Enimvelocii natum agnoscere nobis videmur, taedium oco percipiiIlus β. 37o. ωμ empirJ, quod tanto majus esse debeIe patet, quanto majus videtur malum is PNLempiri, sui adeo metusscenae actionem legi naturae conformem committit, vel eidem difformem omittit, quanim' illam committere, hanc oiIuttere mallet, ex illius commissione, hujus vero omissione taedium percipit, consequem ter non sine taedio illam committit, hanc omittit. Quodsi ergo tardium hoc fuerit instigne, ut praedominetur sa9. Pibra. pis. , cum in praedo inmi taedii tristitia colas is lat j. is ird dubium nullum superest, quin non sine tristitia utrumque faciat.
posteriori idein satis superque patet videmus vitin, quantam molestiam percipiant pueri ac adolescentes,sal, rentibus vel iis, qui ipsis praeficiuntur adigantur, ut faciant,
quod omittere, vel omittant, quod facere mallent. Impre. - cantur haud raro iis, quibus voluntatem suam submittere te.
nentur. Immo nemo est, qui nesciat, quod nihil molestius actitat homulibus est suo genio vivere volentibus, quam aliorrum regi, vitate sim mihi exempla recentis memoriae, ut ad ea tanto securius provocare liceat. Disilire oste
326쪽
- .luralem Hreipit , vel Militarem qua mi erat facta .L-- - ων omissione aedrum misit, vel damnum metuit mensas, in metu 'har m eam commini. Mem valeria actio escae ναρ μυ- seu omissisne actionis legi natareae dissormis intentia i vitio deditus utitur motivis volitionis a voluptateis utilitate, motivis nolitionis a molestia damno petitis 36 et . . Quamobrem si ex actione quadam legi naturae conformi
quacunque de causa voluptatem percipit vel utilitatem sperat adest moti vini volitionis. Et similiter si ex omissione actioni taediit quoddalII percipit, vel damnum metuit; Blntivum adest nolitionis Qtioniam itaque motiva sentratio sufficiens actuum volitionis ac nolitionis a. t T. I πλe ι . , cum iis positis a ponantur I cI8. Onιοι.), meret poenarum minime opus et Atque adeo patet, vitio deditum committere actionem legi naturae conformem, omit tere difformem absque poenarum metu, si ex actione legi natura consormi voluptatem, vel utilitatem quandam, vel ex difformi taedium quoddam per it, aut damnum metuit. si xiii deditiis actiones natinae legi consorines edit,
rationes tantummodo dantur extrinsecae, quae constantes non sunt adeoque nec legi, nec virtuti, sed vitio trahuen- 'dum . quod hoc agat, vel non agat, actione externa non 'nisi per aeeideri eum leste consentiente. Unde etiam est , quod alio tempore non taciat, quod nunc facit, cessante
nempe lucro, quod nunc stinat, is damno, quod saevi m tui . aut voluptate vesta ab te, quoa nivi . . . ,--Medis est adeo sed in illaperpetiis, quam ait inruiem remi A supra deni nistravinius. Immon com iiii adest, imatis, cum maiori iureo vel voluptate ves .isun damno ae taedio ad contrariam amonem adducatur. O. terum hine intelligitur quod superius jam demonstravimus , a 63. , nonnisi poenae metu ac si iratinii adduciposse vitio
327쪽
deditum ad actiones legi naturae conformandas poenae enim ac praemia sola motivum constans praebent, cui scilicet in omni casu locus est, ceteris nonnisi in casu particulari obtinentibu
g. 368. Οὐ-- repraeditus virium orit Etenim actiones legi num uisisti tum dissorines omittit ob earundem malitiam intrinsecani prori V. 3 350. Quamobrem clime eo taedium percipiamus, quod mi tum cognoscimus s69 P h. empir. ex actionibus legi naturae ditarinibus taedium percipit, consequenter quia vitium hiabis uest: 'nes legi naturae duror et a Ie vitio quoquς taedium percipiti. Enimvero inanimatam odimio, si in ea deprehendimur . unde tardium percipimus si et λαγώ - si Virtute laquei editus vitium odit.
. . si invicem separari posse. . Sane furius iacipulis sui, odium signum virtutis acquisita esse voluit iisdem inculcans, huod eam nondum sit consecutus, qui vitium nondum odit. . consequenter ex actionil in malis taedium minime peressti,
Impuraui votoria raramalis vocatur, cui tollenda pro tomisinisti, tu nostrarum flatu non sus mus.
qua - i, Ita impotentia natur ut tribuitur, qv' homo inter urios δυς- atus iramque degens nuum de Deo ac artiue habuerit cogitationem di oo. In r ursu enim consequi tum pin uir, quod nonnisi homimini pons uo utentibus confinitidib. nar e enim in eo, is fuit statu se ab ig- .a minis. virtutis liberare pinv Unde Duo impotentiae
328쪽
usus tales aeceperat educatores vitaeque sectos. Quamobrem quaecunque agendi ampotentia ab hoc statu dependebat, ea pro naturali habenda. Probe autem l otaiula venit impotentiae naturalis notio, ne ad eam referamus quae ab eadem minime periclent quemaomoduin haud raro fieri solet ab iis, qui omnem culpam a se amovere studem. Ceterum muren .
mini litigabimus . qui impotentiam linite age id arctioribu, si 'mitibus circumscribere voluerit, ut pro naturali non habeatur. nisi quae in ipsa hominis naturi rationem sussicientem agnoscit; quasse M. est impotentia elevandi pondus icio librarum in eo, qui nonnisso. Elevare potest, vel impotentia addiscemsi Mathes in eo, qui stupiditate laborat. Utile autem est in mom, alibus significatum amplificari. Atque id sussicit, ut hoc faciamus, ubi veritates inter e connexa proponimus. In constituendo vocabulorum significat etymologiae ut habeatur ratio necesse non est.
D firmittas mituralis est impoten tia naturalis actiones o mi assuta juxta legem naturae dirigendi naturalis Istiusmodi infirmitas naturalis reat homini inter ursos iam, id ceat vitamque degenti quoad omnes omnino actiones. Ne que enim heri poterat, ut in eo, quo vivebat, statu legisla . turalis cognitionem sibi acquireret. Is autem summus infirmitatis naturalis gradus est , a quo longo adhuc intervallo distant, qui inter homines educati eorum conluetudine utunis tur Absit iisque, ut de eodem solo eandem interpreterIS.
Danni casus inlinit pro diverstate subjectorum objecti. circa quod versatur. Ne autem infrmitati humana tribuas, quod ab ea minime proficiscitur vi notionis impotenti e m. turalis cavetur, quam invitiae explicavimus. f. II. suae ex ignaransis imuincibisiproficiscuntur circa actio Assi amnum humamream iurectionem legi naturari conformiter deter aerem, minandam; nIirnritati naturalitrιbuenda. Cum elaim gl Oran iuxta ia
329쪽
riis, i quae ab eadem proiiciscitntur, ea, quo minta fierent, im .., MI p x baud quaquam potuimus Quonial notaque unpω, rentia narii ratis est, quae pro Ierum nostrarum statu tolli a
nobis haud quaquam potest 3, 369. impotentia naturali
laborat impediendi ea, quae ab ignorantia in vincibili proficiscuntur, qui 'hac labo; at Unde si ex ignorantia i in in. cibili circa actionus humanarum directioncm legi naturali consormiter deterini nandatri quaedam proficiscuntur, ea n pediendi impotentia naturalis adest. Enimvero imo tentia naturalis in directione actionum suarum iuxta legem naturae tanquana normam infitan uas naturalis est A. Imfirmitati adeo naturali tribueti Gules quod circa actionum humanarum legi naturali conforrniter Ilii tituendam , directionem ab ignorantia invincibili proficiscitur. manuibrem qui eum habeant amnium actiones suas talegem naturae determinandi ex ignorantia 'incibili easaluo des minant ex infirmitate naturali peccant Priscis temporibus multa legi naturali contraria ab ea prohinita esse agni. tum minitNe fuit , ut M us laciendi nec abhorruerint, qui virtuti alias edulam navarunt operam. Iecl erat illis tempo- ribus ignorantia ista in vincibilis, consequenter actolones istae Hegi iraturae conti ariae ex infirmitate naturali committebannu.
f. 37 a. Aia eius Ouae ex errore invincibili circa actionum fumanarum artium. . directioηem prosιι ι tu ; infirmitati nasurat trasuenda.
Quoia iam error invincibilis a nobis evitari non potest, vel non potuit β. o. propolitio praesens eodcia prorsus modo demonstranar, quo praecedentem demonstravimus.
Multi dantur errores in jure naturae, qua priscis tempo- ribus agnosci minime potuerunt Actiones igitur ex iisdem prolectae infirmitati naturali tribuendae. Irohe nimirum notandum est errores qui uno tempore in vincibiles lunt, non esse tales alio tempore. Ita nostro aevo, ubi doctrina juris
330쪽
' quam illis temporibus quihus errorum i m oriso adsti ad , ruin amplius invincibilacium. .
---aram iure nem prosciscam1- formetrati Murali infirmirari tribui nequeum. Quae enim ex ignorantia & errore vinci- ιviratabili proficiscuntur, ea a nobis evitari poterant s. 9. o. perperam Quoniam itaque ex impotentia natiuali non fiunt s. 369. Irramuantur. nec infirmitati naturali tribui possunt β. 37oo. Atque adeo
patet, quae clIca actionum humanarusn directionem ex ignorantia vel errore vincibili PIOficucinitur, Irinuta miniati tribui minime posse.
Haud raro homines infirmitatem naturalem accusant, quando ex ignorantia ac errore vincibili peccant. Quamo rem ne praetextu Infirmitatis naturalis vel male agamus, vel aliorum malas actiones excusemus propositio praesens probe notanda venit. EquIdem infirmitas naturalis non modo in aeuitate cognoscitiva, verum etiam in appetitio locum habet; quaremis tamenis linc petulat, luc loci coma Mopsi. g. 374. Mattiad philosophica stu Iammum bonam hominis clamnisme non impeditus progressu ad majore continuo P sς bona βαα es. beatitudo Multum omni tempore de summo bono in philosophia in iasi
morali inter se disceptarunt philosophi, quorum diversas de eo recensere sententias nimis prolixum seret Cur nos summum homini, bonini definiamus per progressam non imp - Vinini ad majores continuo persectiones, ex ipsi notione bonii'iret Etenim bonum est, quod nos statumque nostium persicitis js 4. Och. empiri). Unde bonum absolute summum . . essemus conserim, quidem perfectionem absolute summam aequisvissemus. Enimvero homo tanquam enti finito sit miremio communicari nequit, atque adeo summum eius