Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

331쪽

bonum diei non potest, quod ipsum reddit absolute perse.ctissimum. Constat tamen experientia, hominem indies majores perfectiones acquirere posse. Docui id exemplo in ιι

in Oratione de Sinarum philosephia practica & Notis eidem adjectis, qui ad imo quinto aratis anno usque ad septuage--uin o rem movit, clam , in sese conruiuoivisceret.& qu ntum in se per mula tu illis decemvis progressisssuerit ingenue discipulos docui . : Qua luem mam h mini obtingere mouit bonum, quam progressus haud quaquam impeditus in majores contimio perrectiones. Unde

. . merito eundem dicimus summum hominis bonum. Bonum hominis quaerendum est in ipso, non extra ipsum. inc rejiciuntur honor, divitiae, a citia , quae cum ad statum externum pertineant, ad bona externa reseruntur minime autem ad interna. Bonum internum mentem inprimis perficere

debet. Quamobrem nec Deus dici potest summum hominis hum, ubi qum itur de bono, quod homini inhauer, aut, mavis, quod in se possidet. Quodsi quis de summo bono aliter sentiar, ei litem non movebimus Libet nobis vocabulum in hoc accipere significatu, quod nobis unquieonos. - sum nec aliud quid in posterum intelligemus, quam non

impeditum ad majore continuo persectiones progress x, quoties posthac de summo bono verba faciemus. Iussicit in dubium revocari minime posse, quod detur hoc sensu bonimi summum, quodque idem fit in potestate hominis

Ex adveribitaque μα iam, --,muum tinuus progressus ad majores indies impersectiones.

P.MD. M--pomnir bono, adeoque summimi minimmo bono. amobrem cum summum bonum dicitur non impeditus progressus ad majores indies persectionec sum

. mum utique malum dicendum est continuus,mgreisus a majores indies imperfectiones. Dicendum autem est vi ipsus notionis mali. Etenim cum malum nos imperfectiores reddat s 6s Is M. empir. summum malum dicendum erit, quod hominem maximae impersectioni obn dum reddat Quam

332쪽

Quamobrem majus malum de homine concipi nequiti quam Continuus progressus ad maJores in dies imperfectiones Ni mirum & hic quaeritur de malo interno , quod ipsi homini in 'est; non de externo, quod extra eum datur i

---D-m acquiritur u in Mis nam Uiαί- ώEtenim cum te naturae nos obliget ad committendas actio s. --- . . nes , quae per se ad persectionem nostram statusque nostri intendunt, ad omittendas actiones, quae per se in impe tineatari fectionem nostram statusque nostri tenduntis is αδ cust in autem legis naturalis in determinatione actionum nostrarum juxta eandem consistic g. 38. custodia legisnat talis progredimur continuo ad majores persectiones. Quoniam itaque in hoc progressu stannaum bonum hominis mi sistit 3 3 et J custodia legis naturalis summum bonum a quiritur. . . tithrardinumi beatus dies potest, qui litem naturae ser-vat, atque inmiem adhibet cui an , ne eam triuisgressianu. . conveniunt cum hisce, quae dicit Ps.lto P dum belui, tudinem hominis depraedicat Et ex eo agnoscitur, utrum quis sit beatus, nec ne, s inquirimus, num in lege naturi αυhnplenda sit assulum,in ab ejus transgressione pro tremotus.

Iλιπιν μου legis πι si δεν --- malum in s..Helismus. Steriis qui legem natura tramgredinu, com-ι, .mmum mittit actiones, quas illa prohibet, eas autem omittit aerio- ώ-nes, quas praecipit L 39 , Quamobrem cum laxis aurae et nvj. nos obliget Ad committendas acti es, quae per c ad perfectionem nos minatusque nostri tendunt, ad omit tendas tactiones, quae per se ait 'lispersection- ostiam natusque nostri tendunt sad; A impeiseetionem amcontinuo wr tendit Enimvero qui continuo progreditur admMoresim inone , in si manui, anes abs . .

333쪽

Quare naturae legis transgressione in sumnum mesum in. cidimus.

Faeile intelligitur, non sermonem hic esse de uno tactu, quo legem naturae quis transgreditur, sed de contimo, quem

admodum in propolitione praecede ite non erat sermo de uno lactu, quo lex naturae servatur, sed de continuo. Hinc summi mali participem esse intelligimus , quem continuo actiones legi laturae contrarias edere observamus. Quemadmodum

vero experientia loquitur, quod, qui in servanda lege naturae assiduus est, is continuo ciet petriactior ita eadem docti, quod, qui in transgredianda es nana a continuus est idem quoque continuo evadat imperiectior transgressione et, nisuae sibi cavere debet, qui summum malum evitare voltis in Muti sese adverso custodiae legis natiualis assiduam ope iram navare tenetiar, qui sumes, ni participi fieri deses

raveris.

- - sis os uisu miram ut iam ιμ- μι--α--co equi ne is . Hemini si legem natum non custodit, seu seq-- non servat, actiones eas non committit, quas lex natura -- committendas esse praecipit 2L ai J, consequenter cum ea - μοὐ nos obliget ad committendas actiones, quae per se ad persom k ctionem nostram statusque nostri tendunt s. id et actiones suas non dirigit ad sui persectionei iuri adeo nequit, ut siue custodia luis naturalis cym continuo progrediatur ad maiores perfectiones. Quoniam itaque non impeditus progressus ad majores iussio persequones est summum hominis. Donum 3.374. , ideo evidens est hominem suurnium bonum consequi non posse sitne custodia legis naturalis

Atque adeo patet, custodiam legis naturalis esse medium

unicum beatitudinem quam philosophicam diximus , seu summum bonum consequendi. Etenim acquiritur legis naturalis custodi. 3.376. , nec fine ea acquiri poteststerprio. u.

Est adeo medium iiivium acquirendi custodia lasu naturalia.

334쪽

Summum basem conservatur custodia legis naturalis, S mmum e sine ea in um potes. Cum enim custodia lagis naretu- bonum qu etalis in determinatione actionium juxta lege m naturae consiI- modo con .stat s. 1 38. , quamdiu ea custoditur seu crvatur, facti OlAESse Nur. iuxta legeni naturae deterin in alitur, cola laquenter ea facimuS, quibus nos perficiliausis is a.) Progreduatur adeo i Illid Iua majores persectiones, quamdiu culto dia legis naturalis durat. Patet itaque summum bonum, quod in illo progres lis non impedito col illic re novi naus j. 3 7 . , custodia legis

naturalis conservari. Q uod erit auum.

Ponamus vero cum, qui aliquandiu servandae leginaturali studuit, a custodia e us eced cre Non igitur amplius ipsi cura erit, ut actiones suas uxta legem naturae deo temnineti . 38 , consequenter ut cas committat adtiones, quae ad persectionem sui tendanti cis et . . Neque adeo amplius ese perficere studet, consequenter non a inplius progre 'ditur ad perscistiones majores Quamobrem cum in hoc progressu summum bonus consistat β. 374. id ipsum minime cornerva r. Atque adeo patet, sine custodia lagis naturaestimanaum bonum conscivari minime posse. Stim mi honi possessio finis est mellium idem consequenssiunteum legis naturalis custodia sist. 3. 37 80. Est autem sum

mum bonum ex eorum numero, quae in perenni fluxu cons. stunt, atque adeo amotu durat postein mus, quamdiu ej- aePirenes medio utimur.

335쪽

gressu ad majores indies perfiationes minime consistat, proe gressus anem haud quaquam impeditiis ad major indies persectiones sit summum hominis bonum f. 37 o

mum bonum cum summo malo consistere nequit. Trans. gressione itaque legis natura: siimmum bonum antittitur. - Non est, quod dicas, cessante custodia legis naturalis jam

antire summum bonum , adeoque non opus esse transgressione legis, ut amittatur haud dissicilis est responso. Homo

actiones suas aut juxta legem naturae , aut contra eandem deis terminare de her Quodsi eas non determine Juxta legem naturae, cessat custodia ejus f. I 39. si eas determinat contra

eandem , eam transgredituri 39. Custodiae igitur legis tranatae neglectus cum transgressione ejus se conjungitiir. P aeterea ex speciali tractatione invi in mesubit, quod hie operose adstruere nolumus, cum obvia quoque experientia confirmetur, persectiones semel acquisitas, ab nomine liminamitti, nisi continuatis actionibus, quibus fuere acquisitae, eo ferventur, tantoque amitti facilius, si actibus conuarii, impersectiones opponiae acquirant

v ue uist,te Moui qui in potest virtuosus enim actiones laeti non me natura consermo perpetuo , et s. in cum gaudio ei η-- . ., 80, consequenter legem naturae sellicite servat seu custodit Quamobrem monilium bonum stadia legis naturae acquiratur 3 336. 4 contervetur 3 3 sta,

quin virtuosi eodem fruatur dubitari nequit, consequenter beatus est. 3.374 oderou -. Ponamus aliquem virtutenon esset aeditum. lam virtus est habitiis actiones suas legi naturae consormia rer determinandi β. 3ai. i eodem destitutus actiones suas iuxta natura legem prompte non determinat et 8. Oct. e sed adeoque nec custodia legis Ban ira ipsi curae cor

dique est ui Quamobrem cum sine ea summum

336쪽

bonum nec constquamur , 378 nec semel acquisitum conserum evaleamus β. 379.); virtute praeditus non est, sinimi boni parti ps esse nequit, consequenter beatus esse non potest 3 37 ritet itaque sine virtute heatum esse non posse hominem. ouae erat Aremm Inclivulius nexus summi boni eum virtute 3 quia ilia in

assibus summum bonum atque virtus acquiritur 3c conservatur, in causa hii , ut quidam virtutem pro summo hominis hono habuerim , errore multo tolerabIliori , quam aliorum. qui vel divitias Vel honores, vel voluptates corporis summum hominis horium dixere. Quoniam tamen habitus edendi actiones, quibus nos statumque nostrum perficimus, pr

gressus non impeditus ad majores indies persectiones noniat unum idemque, sed omnino a se invicem disserunt pro habui nequeunt ab omni errore immunis osse Vesis'

miro deduus learus esse nequis. Cum virtuosi tam pisu δε-nes suas luxta legem naturae . ai. , vitio deditus contratus eis eandem eas determinet f. aa.); qui virtuosius est, idem Maiis in vitio deditus esse nequit, leu virtus, vitium in eodem queo. subjecto simul esse nequeunt. Enimvero sine virtute nemo

beatus esse potest o 3 8 Ergo auo deditus beatus esse

Quit.

ostenduu retialia hoc modo. Vitio deditus eas inmittit actiones, quae tendunt ad sui imperseetionem 3. . 334 , consequenter continuo progredi nequit ad majores indies' persectiones. Quamobrem cum beatus non sit, qui non continuo progreditur ad majores perse nes 3 4 et Orvitio deditiis beatus esse nequiti

Sicuti viri in beati udo indivulso nexu cohareent, ut haee ab illa separari minime possit, ita ex adverso vitium beatitu .dini repugnat, ut haec cum illa consistere minime queat. Se ouuntur hunc ex nouombus virtutis, vitii QMaritudinis.

337쪽

Quemadmodum vero haud facile quisquam adeo a vimite alienus est, ut totus vitio sit deditus, ne facile sus homi. num virtuti adeo declitus, ut nullo prorsus vitio laboret ideo. circumspectione opus est, ne quae de beatitudine hominis ph,

iosephica quae in ius terris in eund- cadit, ostendimus, cum . experien a conlinit alitur,4 dissicultatibus mulcentui, quae in s Flana sint. 9 383. Volupta nuptas xocata est, quae taedium sive molestiani pa-

nocua ouaeis rit, Vel etiam in taedium degenerat. Degenerat in raedam, num μ. si ex eodem objecto, ex quo alue volilptatem poceperamuS,minc taedium percipimus Pararcinae um si ex eo, unde Vo-

luptatem perceperamus, quidpiam sequitur, ex quo laeta, hi percipimus

E. gr. Ponamus Titium voluptatem percipere ex cibo, qui . sinitati ejus nocet. namus citium istum , cujus sapore delectabatur excitam tormitis ventris non sine molestia percu

axis eum comederit sibique indignatur, quod minus cau- uin ac prudentem sese praebuerit, nec monitis aliorum aurem prαbere oluerit , cum exigui momenti levem voluptatem tanto dolore haere cogatum Voluptas in aedium de generat, 'im e V praesens ipsam voluptate perfuderat, mari tae'

dium emuire. Quoniam itaque voluptas ex cibo ianitati ad' His Wr ptra isti modo taedium parit, verum etiam in tae'. inum ii Dirimi maxime iscua est. Si is exeimilium vi. ideam Voluptatis nocuae animo com icii timui. Idem quin te clarissime docet disseruntiam qii inter Gaium,

p.rrit , II imis inter aedium, in quod egenuis, anter dit Utile autem est nosse, quiadnam sit patiere taedirum - . quidnam si degenerare in taedium, re a me excirem ad cumentum onme detectnd- Non contemnendae sunt

338쪽

inec taediuiti sive molestiam parit ,

sibi conicius est, nec fieri iansiit potest, ut ex e dem uedum unum percipiat. Unde ea voluptas in tisium nun- seam degenerat. Similiter fieri non potest, ut sapientia se causa ejus, unde taedium percipitur, eth Moitionem dare posisit iis, quae taedio nos assicium, . eluti dum invidi ob sapiemtiae specimina luculanta nos odio prosequentes taedia Creare student. Quamobrem nec taedium parit. Est adeo voluptas ex sapientia percepta innocua. Ex grato sapore cibi salubris ac musice sumti siex ittur voluptas ea nec taedium parit, nec in taedium aenerat, ouemadrioeum paulo ante vidimus,

i Istiusmodi Voluptates sunt, quas corporis dicimus 3 quae quaenama 4ehu sensu perceptis ortum trahunt, veluti quae percipiun-μ. ,-- η 's φρομ fissat , ex collemni. in G, ut ractu

interest in Moralibus, ut 'olimrare u Mitoriae probe perpem

luptarem veram parit, ves etiam 4n eamdem orgenerat. .,-- Diei estiani poterat um . innoc-- gr. Puero molesta est dimentia, quam adhibere debet, is uotegere vel f -ο instat Limvero tali inini legendi

339쪽

ad seribendi aequisicita ex eo voluptatem percipit veram. quoties commoda inde in eum redundantia experitur Dege neratiaque molestia in voluptatem, eamque haud uno in casu parit, Dicetur de taedium hoc ion'cum, ain, si mavis,

proficuum b. 387, aedium transitoritim est, quod non nisi brevi te ris spatio durat, nunquam posthac reditur uin Ita taedium puerorum, Uid in citum disimus,

Volnstas ina in se innocua es. Voluptas vera constans est tum in te spectata, tum respectu subjecti, a quo agnoscitur 3 vis P b. empir. . Mimobrem fieri nequit, ut aliquando in tardiun i deseneret, vel etiam tardium pariat, inmis ara cat . Q innocua est voluptas, quae nec in taedium pati 33 - , voluptas vera in se innoQμ est. Quodsii qui vera, esse volup W- 4, tur, non agnoscat fieri' potest, i t. aipum de ui 'ε - μ' re

ceperat persectione mittet in in numerum impertutumum referens, quod ante in persectionum numerum reserebat, jam taedium ex eo percipiat, quod ipsum antea voluptate perfun- debat 3. 334 Poeh. nipir. Enimverotiam voluptas non degenerat in taedium, sed hoe ponis ornu suum trahit ex e

- rore ejus, qui eois in ruti risi, is adia in se ivi ua est. Quodsi Veri, obstu istis adhue Ueatur, an nolimceo, quod innumme vera aminini se dit, sequi possim, prae

taediuiti creant, consequenter Vera voluptas linonis 'taediunx' pariati perpendendum est , visam voluptatem oriri ex in verum ex intuitu impertationis vera: I. II. Deb emare.,

consequenter cum bonum Verum sit, quod vere nos perseitss . Ocb. - r. . malum autem verum quod revera nos

340쪽

veram tussiis asseri voluptatem, qui de et inita,mni. percipitur taeduam, ex vero hono verum malums , sequenter ummi bonum veri mali causam esse debere: id quod nemo sanus admittet. sed ut hoc reiunius intelligatur, si quentem Udere lubet propositionem.

occasione eius , e quo vera voluptas percipitur, aliquid tota, si accidat, unde taedi ulla percipitur, illud tamen hujus causaparin se non sit hoc, unde taediuna perCipitur, minime sequitur ex MUGeo, ex quo voluptatem percipiebamus. Quamobrem cuiuvoluptas tardium non pariat, nisi id, unde taedium percipi, tur, sequatur ex eo, unde voluptas percipiebatur L 383.) vos tas quoque vera non parit taedium, si occasione ejus, ex quo veri voluptas percipitur, aliquid accidat, unde vinduini percipitur, illud tamen hujus causa non sit. Constar virtutem inisti premi. Quodsi ergo Thius vi

tute praeditus ab invidis vexatur virtus occasionem dat,

xis, non vero earum causa est. Quod ergo is ex vexis taedia percipit, cum e Virtute ante Voluptatem percepisset insignem; aici minime potest, voluptatem eram, qua eum virtus perfuderat, peperille haec taedia Etenim vOIuptate adhuc demulcet animum ejus, vel inter mille verari, si ita, quod subinde impatiens taciliorim Outari accuset virtutem.

Nemo hominum est, qui non elicem se δε existimet, si se voluptates itur Vediis nullis interempta, atque hunc statum