장음표시 사용
351쪽
han is q. Lius infirmitate tititurali laborat legem nati
..i Non est quod miremur, infirmitatis naturalis eundem, quem vitii esse vidimus s3. o6J, esse essectum Etenim infelicitas homu . nisa transgressione legis naturae ortum trahit , *s. Qui le- temtatutae transgreditur, infelicem sese reddit, quacunque de causa hoc fiat. Quamobrem cum nbn minus qui infirmitate M. . ii 'turali laborat, quam qui vitio deditiis est, legem naturae tram. trediariar': uterque eam experiatur necesse est infelicitatem, quam legis naturalis,ansgressio post se trahit. Etsi adeo excusatius peccet, qui ex infirmitata naturali naturae legem trans. greditur, quam qui vitio indulget non tamen ideo ab inse- dices 'iihitate liberatur. Unde intelligitur, quam sit necesse, ut non Hi - i, minus ab infirmitate naturali altios, ouantum datur, liberare ii '. quam a vitio revocare studeamus 'Drtina o Fortunatus dicitur, qui bonorum fortunae fit particeps. ius quinam i Sur gii fortatrix bonis uss abundar ofortunatior. sis Manifesta igitur est disserentia i qua inter'sortunatuminfelicem intercedit. Etenim felix voluptate vera, adeoque inno. ni eua 3. 338. , constanter stultur 3 6 36. H b. empirist. Fortu. natus bonorum fortunae, veluti divitiarum, honoris, amico.
352쪽
enim fortunae ad statum nostrum extemum ectariti . s6. Mem si empiri , adeoque iis continentur, quae extra nos sunt mctsi nostra I. 7o6. Ontold, veluti opes honor, amici. Enimvero absque probatione sumitur, quod quis ideo actiones suas ad sui imperfectionem minime dirigat, consequenter juxta naturae legem non determinet a rara quia bonis fortunae, veluti divitiis, honore, amicis abundat. Quamobrem cum legis naturalis custodia sit actionum liberarum juxta legem naturae determinati, I. a 3 8. u. custodiam legis naturalis cum vera bonis sonu nae non necessario conjungi, quin potius a pos . sessione bonorum sortuna abesse posse nemo non videri rita 'Quoniam itaque absque custodia legis naturalis nemo felix esse potest. I. 399. ulterius liquet, non ideo hominem esse felicem, quod bonorum ortunae sit particeps, conseque
ter sortunae bona per 2 hominem non reddere felicem
In casu particulari multo clarius patet, bota fortuna non continere rationem sufficientem custodiae legis naturalis, conse 'quenter hanc eum illis una minime poni g. III. Ontia0.Eteniar. potiamus Croesum abundare divitiis ac multos numerare amicos.
Ecquis inde inserri posse contendet, quod idem si temperans, quod si justus, quod sit Erax Quin potius bene multis diavitias amicorum numerum esse causam intemperantiae acci justitiae quotidie experimur nec insolens est, ut divites snt mendaces. Quoniam itaque fortunae bona non continentis tionem lassicientem custodiae legis naturalis, nec rationem sus-- ficientem felicitatis continere possunt nonnisi legis naturalis
custodia acquirenda , 396.398 ac conservandis 3 397. . Bona corpora per se hominem nucem Mn re istus a Romi erem nemo ideo fomes, ura bonorum corporis articeps se osten eis num raditur ex ipsa notione bonorum corporis eodem modo quose hominem in propolitione praecedente de bonis sortunae idem evicimus seiscem In casu particulari veritas propositionis praesentis multo rediant. ciuior es Etenim Pinamus arduum forma corporis
353쪽
a: si peram ergra justua, ergo erat Ita arguentem redarguet .: tu Perienti , quae monstrat Ormosos intemperantes injustos, i, ii mendaces Si adeo experientiam audimus, hona corporis tationem sufficientem custodiae legis naturalis, consequentra felicitMic 3 3o6. Te qum in e continent.
Alicitatis Nec se non es fortunatum esse felicem: lar miseris
a fortuna unasus es, non adeo nux es aut emo ideo felix es, quia secunda se Drtunatu es. Nemo enim ideo felix est, quia bonorum Zaria/θIas fortunae particeps est j. sco. Qui bonorum foriunae particeps eit, fortunatus es s. 4o9. Patet itaque neminem ideo esse felicem, quia fortunatus est, consequenter necesse non est sortunatum esse felicem , mu'io m . . . Poteramus etiam ita idem ostendere. Qui fortuna
tus est, ideo bonorum fortunae particeps est g. 4 9. . Sed qui bonorum fortunae particeps est, non ideo felix est ἡ Ergo qui fortunatus est,ion ideo elix est, adeoque necesse non 'est fortunatum esse felicem.
Cayei uir, quod ulgo fieri solet, ne Micitatem foris iecunda aestimes ab hac ad illam argumentatus quod probe tenendum, ne ex aliorum sertuna prospera tuam a
. quo quas sepsum pexficiati . Qui stipsum perficit, actiones ae: te inrucruminati consequenter
354쪽
cum in hac determinatione ustodia legis naturalis com 'sistatis. 38s, legis uaturae custodiam cura cordique babet. Bona adeo fortunae minime obstant, quo minus nobis legis naturalis custodia curae cordique sin Quoniam itaque eli citas legis naturalis custodia acquiritu: 3 396. in conservatur h. 397.j bona fortunae minime obstant, quo minusquis felicitatem acquirat atque conservet, consςquenten quo mi nussit Mix.
Experientia veritatem propclitionis praesentia abunde com firmat. Neque enim desunt exempla eorum , qui felicitate vera fluuntur atque bonis sertunae abundant. - Sed haec, . sestoria evadent, ubi ostensuri sumus, quomodo bonis sor i. tunae fit utendum ad felicitatem amplificandam. rimi ta Q
Necesse Aon est fortunatum non esse fellam seu nos Alisi a rapa gnat, ut, qu3fortunatu es, dem rouo aisoriu-fortunaesanatus est, bonorum sortunae particeps est o 9. γ Enim eandae, vero bona fortunae minime obstant, quo minus quis sit sellcni,vi repa- s. 4 a 3.1 consequenter eorum particeps non necessario felici trans. rate caret Patet adeo non repugnare, ut, qui fortunatus est, idem sit felix, seu necesse non esse, ut fortunatus non sit felix. Ostenditur etiani indirecte hoc modo. Ponamus repugnare, ut, qui fortunatus est, idem sit selix. Quoniam fortunatus est, qui bonorum sortunae paniceps s. o 9. , cesse est bona fortunae obstare . quo minus quis sit selix:
Quodcumst absurdum Ioia . . necesse non est sortuna
tum non esse selicem. Aliae sunt Bonae bonorum aliae selieitatis eauta. Quota oncurrant, qui fiamnatus est, idem quoque felix est. Sin monconcurrant, qui sortunarus est, sella non est
Bona orporis non obstant, quo minus quis felix sit. Diaeisarii ostenditur eodem prorsius modo, quo paulo ante o. 433. o bono Rr 3 9stem rum corpo-
355쪽
tum iam utinu mentiam iiii is r quin potius abutitur. Quota vero iisdem rite imitur, exhalatii Vistud agit Ucide, ... - o usuri iuris honorum, minime vero nudae possessioni
tiam vocantipsum actum judicandi, seu iudicium de acti num moralitate, utrum.bQhae sint, an malae utrum committendae , an omittendη. Unde bo
356쪽
Quoniam iudicium de actionum moralitate multu modis visat multa etiam dantur e scientiae divssior es quas scru . . nia os inquiri consultum viscimiis , squi dein conscientiar i - determinandis actiona hus rati inem habere voluerimus id i apprime necessarium, ubi selicitate, a indesinenter
Ddisium theoretium V acatur, quo actionem vel bo- Helinam, vel mal aclis assirmatur. Ast practicum appellatur, rhem eiiei quo assirmatus, actionem esse vere committendam, vel Omlinc spractita Ad theoreticum referri Ooque fidkium , O Meatur
actionem esse bonam vel malam, aut eam esse committendam, ortilirendam, per se pater: arenim negare amonem esse ham idem est aes mare, quod is mada vel indifferens: negare assionem esse malam, idem est ae assimare, quod sit
Quodsi judicium de actione tam theoreticus in 'γυcun. prae um fuerit verum s in Henna dicit ri .cto inrassum, pia vera ἐν
Vmam amonea nuncupaturi ' E. gr. Si quis udiret, amorem mimicorum esse moraliter honum seu lege natui, praeceptum, aut rauciis ae inluntarissivinae eonformem cis conscientiam habet rectam , quoad amorem sci)-Juam Mi il*monstrabunus erit suo loco , -
esse moraliter bomm aut lege naturae non praeceptum, M.
rituraei istis rene' Hret, eonmentiam rectam esse ei: oui judiear, inlineos esse amandos;
357쪽
ω - - si de marate audicii sive theoretis, Me practici iis de actione imus , fiterimus convita; in Hisi, uiri tatem ejusdem probabiles habuerimis ratio. a. i. nes, insis fria r ilis est. Si dubitemus, utrum jussi. cium nostrii de actione sis verum, an falsum; ovci iis qui demonstrare valet, inliniem in diligendos is de
veritate iudicii sui convictusest 3 99o Leto, adeoque certara. habet is amore inimicim Leontainutim si iis idem M. . . . . monstrue non noverit, consultius tamen videtur amare his micum, quam eundem odio prosequi, ne irretur ei com . . scientia nonnisi probabilis est. Quodsi cui consultius quidem videatur amare inimicum, quam odisse, ne hedendi ansam suppeditemus durum tamen, immo absurdum putetur, amare eum, qui nos oderi in bonum pro Milo rmn atque His dubiuin sit num inimicus vesaniandus. rui ossio μω quendus, ita ut ignoret in Pramnam assensum de mimire dederi; is contae itiam dubiam habeti
Dissere adis e sesentis dubia, probabis, quod inprobabiliarent rationes quae iri um in alie-- co radictionis ': inem trahunt, ut hi otiis videatur veris, uuamaalimi in i. ..i, in dubia prostent rationes in utramque eontiadictionis partem . . . . - quae judicanti ridentur aequivalentes minimum tales, ut ipse uignoscere non valeat quae meaeteris fini fortiores, ita utum peti cui in contradictionis parti assensi r H ebeatia, .isu Rariones in contrariam eontradictionis panem, z is, is omentes, ob nuis stilicet veremur, ne amo a nobis parita bati ves patrandast mala, Spra a
canis imp oprii, quemadmodum Me etymolose aliqΚ- 'tur eondendis dennitionibus 3.rs4.1 3 ceterum ex aeta-
358쪽
signifieatus improprius constituitur per similitudinem reicia doctrina de conscientia vocabulo donatatae cum altera, cui indigitandae idem jam anto destinabatur. Nimirum scrupu Ius proprie denotat lapillum, qui in calceum incidens pedi
dolorem creat, adeoque in doctrina de conscientia assimilatur . ei, quod propter actionem patratam vel patrandam animum angit. Angitur vero animus, quod veremur, ne actio patrata vel patranda sit mala. Ut vero vereamur, ne ea mala sit, ratio aliqua adsit necesse est, vi cujus mala videtur 3. o. OMO . . Quare cum angor iste animi ponatur, posita ista ratione II 8. Ontol. , quemadmopum dolor pedis ponitur, lapillo in leeum incidente ratio ista lapillo assimilatur, quatenus animo molestiam, scuti lapillus pedi dolorem creat. In signifieatu adeo transIato non habetur ratio molis lapilli, sed in ctus Atque adeo patet, significatum proprium, quem in doctrina se eonscientia vi usus loquendi obtinet vocabulum,
eum translato bene convenire Sed haec levioris sunt m
menti demus potius exemplum. Quodsi quis verba Christi.
quod omnino non sit jurandum, ita interpretetur, qua juramentum omne smpliciter si prohibitum, et testis in jud, elum vocatus urare recusat veritus, ne faciat quod a Christo prohibitum ei serupulum conscientia esse dicimus qui adeo 'in salsa verborum Christi interpretatione consistit, quatenus molestiam creat animo a jurana alieno, dum a judice ad Is randum adigitur.
patratam, seu de actione patranda, hoc est, Vel commit-αουιὸee ιtenda, vel omittenda , Conscientia dicitur Mecedem. Iiis eos velo judicium fertur de actione jam perpetrata, hoc est, Vel que,s.commissi, vel omissa con Blantiaco *quens appellatur.
Non sine ratio Conscientia in antecedentem consequem tem dividitur neque enim idem est hominum de actione pa-' tranda latrata judicium. Plurimum autem reseri, quemadmodum deinceps patebit, judicium esse idem, man diversum.
359쪽
onsidio, si judicium de actionestarit theorei m
eas priori judicium the elisum est in posta tori practicum , t 80. 'mola e conscistitia theorinis quando judicamus , actionem esse bonam, vel malam, sive inuissese
talem, sive moraliter, quatenus nimirum lege vel praecepta, vel prohibita, aut indisserentem, quatenus lege permissa sive periecti, sive tantu in modo tacite quae singula per antece dentia satis intelliguntur. Ast eonscientia practica est, quando rudicamus hanc actionem elle committenciam, vel omittemdam, aut per legem nobis int*grum esse eam committeTe, vel
omittere, prout visum si conses nina theoretie est, quando judicamin cibum, qui nobis omnia . His aha emne imi r i piare, in eodem vescamur. conscientia, quando judieamus , quod nobis liceat Me cibo vesci. similiter in casu opposito theorema est conscientia, ubi judicamus, cibum, qui nobis ossemar, esse insalubmn, adeoque illicitum eodem vesci practica rori, Pando judici. mu , a cibo hoc nobis esse abstinendinii.
g. a 4.c siduo Quando judicium de actioάe committenda, velo Nimiheore tenda sertur, vel animum ad singulares immissantias in ρς Mad casu dato obvias advertimus vel ad e . non uocianis. OUρ a Quodsi judicium praeticum seratur, nondum spectatis esse auena cumstantiis particularibus, ostentiam in Gem - ρε- duo. mea. si vero spectatis circumstantiis panicularib , - -
Ita conscientia theoretice practica est, uuando insicanias, die dominica aedem ram essesequentandam practio Vero practica, si judicamus, quod hac die dominica qua ea holaboramus aerem inclementem experimur, horinis nobis sit, cultui divino non meresse. Unde appare , consciennam
360쪽
practice practicam a theoretice practica posse esse diversim:
repumare, ut utraque sit recta. Non adeo sine utilitatesnjriu istin o. . Retinentus autem terminos consuetos in
oceas nulla adest aut saltem particulares casu inestiuis circumstantia nobis noti dum innotueres practice vero practicam, quando judicamus occasione agendi oblata ' circum santiis particularibus jamjam perspectis.
cium latur omnium circumstantiarum singularium vel para ticularium habetur ratio, Conscientiam Voca-- rarim; si vero nonnisi quarundam, incomplaram.
Qui subtilitates Gholasticorum indivisione conscientiae a Osant mula magis improbaturi sunt, quod bam interius subdividamus. Enimvero acutiores perspiciem , non singidisserentiam , quae non adst aequis enim est, qui nesciat. nobis non semper omnes eis istantias in easti dato, ias
perspectas esse, Parim tamenin illanda est ratio, si notio , cis . de in iis Euidum, deterinimici debet; nees per eme sint, constare semper quod earum in ferendo judicio is itast rati, Ita in exemplopa uisante lami t. f. 4 , δ,
praeter eas Ercumstantias, . quo coinmemoravimus, stilicet , . quod catarrho laboremus, aeremque inclementem experi ur, vel adsunt nullae, quarum haberi debeat ratio, atque tum eotiscientia practice practica completa est vel dantur praeterea aliae, veluti quod incessus per fateam ob glaciem, qua lapi des obducuntur, sit admodum periculosus,' quaenam aliae
praeterea loomi habere possint. mae igitur Cnegliguntur. constientia prinice pactae Ineompleta est ue etiam si a serer.