Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

411쪽

torium nar, hoc unum si sceret ad eam curam mmmmi dandam, quam adhibere tenemur, ne sucinaum conme viam erroneam, dubiam&minus probabilem agamusis. 7s. esses Ad illam igitur animum advertat, qui motivo opus habet, ut 'conscientiam erroneam, dubiamin minus probabilem v l.

stuamur qui reo, desum. liorum iniquis censuris , --αρο- ii siti sumus. Quemadmodum ex adverso miseriam alibi a cusatio conscientiae, ubi aliorum justam reprehensionem imcurtimus male fatiis poenam damus, quando animi di in quietum experumai: ' Atque haed denuo eustodine istista

412쪽

,-- Etenim si conscientia nos accusat, conscientia con-eulati-ni sequens ab antecedente diversa s. 47 an, adeoque quam eo Ucientie malamis omittendam judicaVeramus actionem, antequam cinitetur. omitteretur, nunc bonam, male omissam judicamus, similiter quam antea bonam committendam judicavera inus, actionem nunc malam male a nobis commissam iudicamus. Quodsi ergo a nobis facta ad aliorum opinio , nem reserimus, cum pudor oriatur, si mala, quae fecimus vel nobis sunt, aliis innotescere ac ab iis agnosci nobis repraesentemus s. Is . Fb empir. quin pudor oriatur, dubitari nequit Patet itaque, accusationi conscientiae iungi pudorem, si accusante couscientia a nobis facta ad aliorum

opinionem reterim Quae paulo ante 3 48 de poenitentia eum accusatione 'eonsete . eonjungenda annotavimus , mutatu mutandi bis x 4ri euam locum habent. ' - Div .hi in

I , oudor tristitiae quaedam species estis II 4 ... I, Quamobrem cum conscientia nos accusante af

nostra ad illorum opinionem reserimus, tristitia, qua Gcitur animus, augexur ...... ime tristitia plurimum angitur animus ubi justam alio. eram reprehensionem incurrimus, vel poenas promeritas su imui, aut malis assiigimur, in quae nos Praecipite dedunus. . ... - 3. 487.

413쪽

ob mala facti hominem Mimiam ammim --u imale vero sit illud ens, nec ii et agnostiant, nec alii

explicare valent. Non desunt, qui ad hane vulgi notionem obscuram illea dentes, ideo conscientiam pro termino inam trabeat, Miaginari nequeant mi arvina diversum , quia in '

gnoscem, semen m sereni&--- varia ex ruci . Uini. Erumvero qui ad tractemus monstrata animum a. . emi, sicile perspiciet, quid notioni hui inu invia sitat

Hii, quid vero sim, nee in praejudisium verisitae,-- , nullam esse pronunciabit. IIJ- NWrfui conficientia scuntur taediatam in dise nnientiae testis, quae conscientiam consequentem accusantea, libria aisaam H 'in suoniam conscientia accusim hominem uitan ita

uire tardio amico. 4 8 3 . , animumque ejus inquietum redditi,

484 quin resius conscientiae dentur dubitari nequiti

voeabulis, non vero notiombus ratiocinari soleat imaginariam, quae vulgo est , 48 . , conscientiae noti. ip . habent morsus conscientia ridentin inter figmenta restium Enimvero cum firma demonstratione nitatur eonis S tu, aeque absurdum est eos hi actium revocare, ae

. sipitant, tolerahdum, initulas pho mitem nunime ferenda ' cujus est distincte explicare ea, quae insunt animae per ipsi' - animae naturam. Unde liquet, quam necessarium hi thain logiae praesertim empiricae, studium . philosophiae morali immo universae philosophiae practicae praminendum, si ae,ivis in rebus maximi momenti caecutire volueris. Satis avidere est maiori uri via r aurem adhuc elucescet, Mi

414쪽

integrum philosophiam practicam dederimus demonstratam.

Ceterum ut morsus conscientiae intimius perspiciantur, operari pretium esse existimo , ut demonstretur quinam in casibus particularibus accusationi conscientiae jungantur assectus molesti, morsuum conscientia magnitudinem augentes.

A Eum actione perpetrata conleculare. imum eventu possibile reprae oramus , accusationi conscien accusat A. Pitebungitur metus. Etenim si agnoscimus ex actione perpe conscientiatrata consequi posse aliquod malum , eam nobis repraelan- superareetamus tanquam malam Is s 64 Pnch. empir. . suam igitur dat metuti bonam judicaveramus actionem, antequam perpetraretur, eam nunc malam esse agnoscimus , consequenter conscientia consequens diversa ab antecedent s. ia0, adeoque nos. accusatis set a. Quodsi vero malum istud nobiς repraesentamus tanquam eventu possibile , mein animum occupat l. 8a, PBch. empir., Patet itaque metum accusationi co scientiae jungi, si malum ex actione perpetrata consecuturum nobis tanquam eventu possibile repraesentamus

Metus plerumque vexat eos, quil propter conscientiam se vam contra conscientiam agunt 3. 434. . Unde a Perpetrara actione facti statim poenitet etsi memoria poenitentiae non uia fieta supprimendis assectibus, ubi occasio actionem iteranda

te ostendimus Quoniam vero desperatio oritur , si non

malum repraesentemus tanquam inevitabiles, Inprimis.

i idem siviu nobis repraesentamus tanquam intolerabile

415쪽

G. 8as. 6 b. empir. ii videns est in hoc casu acclistides conscientiae jungi desperationem.

sa is ira Si conscientia nos accusante meminimus quod dis Ivera e rum persuasionibus vel exemplo inducti fecerimus, quod cit aut dum non fuerat accusationi conscientiae sta superaecessit. Et enim si conscientia nos accusante meminimus, quod alio-

iiiiii persuasionibus vel exemplo inducti secerimus, quod

ii, laciendum non fuerat I id nobis repraesentamus tanquam malum ex facto alterius nobis emergens immo etiam mala, quae ex ficto consecutura praevidemus, vel consecuta reporimur, tanquam ex facto alterius nobis emergentia consideramns, uemadmodum Vel experientia abunde docet. Enimver ex opinione mali ex facto alterius nobis emeb gentis ira oriturig. PDeh. empir. . Quamobrem in hy . pothesi propositionis prae tis accusationi conscientia in superaccedit

Ira permiscen- varia assectus molesti .eluti mnite is

itemque desperatio 3 866.PDib. mprr. . Poenitentia I. 8a in metus 3. 4890, desperatio 3. 49o. xjunguntur etiam per se λυ que ira accusationi conscientiae. Unde dubitari nequit, y etiam una cum ira eidem ungi possint.

ζaasia ' Si conscientia nos accusante nobis malum ea assim tristitia experpet AE a consecu urum tanquam eventu posuit , vel ines alecusatione rab te ac inroserabile reprae entamus, auceriam meminerioseonscientiae quod aliorum persuasionibus vel exemplo ad factum malam ργὸβcta fuerimu ,'ducti tristιia, qua afficitur animus , aut 'aveatur. Quodsi enim nobis repraesentamus malunt ex actione per ' ςtrata consecuturum tanquam eventu possibile accultiori

cientiae jungitur aestu. I. 4890 si tanquam inevit '

416쪽

bile, ac prorses intolerabile, desperatim I. 9 d. iis S - -

vero meminerimus , aliorum persuasiunibus xl exemplo inductos nos male egisse; ira animum invaditis. 49 i. Me plus & desperatio est tristitiae quaedam species cf. 8ao Psch. empir. in ira taedium insigne est, I 86 a P Ab empir. , in cujus praedominio tristitia consistit 639. O h. empst J ., Patet adeo in lin othesi propositionis Praesenusti visatiam,

qua assicitur animus, augeri. Tristitia quidem remanet, assectibus plerisque jamjam ma- imam partem sedatis. suodli autem molesti affectus complures una animum invadunt 'quam molestus. esse debeat is citatas, haud difficulter hariolari licet.

ι-iηem infel cem Accusati conscientiae summo taedilio eisnselehisiae animum asticit s. 483. , eumque inquietum reddit β. 4840, ymorsu, multisque affectibus molestis, poenitentia I 48 ad Pudore e silentiae β. 483. , metuis. 489. , csperatione 3. 49 Q. , ira I. 49 . , infelicem Minprimis tristitia I. 486 49 a. , perturbat. . Et in hisce cur homi taediis ac affectibus molestis morsius conscient consistunt irenio. 488.). Enimvero quicquid homini taedium creat, Moddaint. etiam facere affectus molestos in insigni gradu constat g. 6os. 0 h. empir. , id ad infelicitatem ejus quidpiam con .str a. 63 9. eis h. empir. , consequenter eum infelicem redia dit Patet itaqus accusationem conscientiae & morsus com scientiae hominem reddere infelicem.

Experientia satis confirmat, quam sint infelices ii, quos: eonscientia accusatis morsus conscientiae vexant maxime . . tibi metumin desperationem alit accusatio conscientiae mee

ficile est tanto,ndo afferre medelam, sed de hoe suo loco. 9 494. Quando homo morsius conscientiae in se experim, consilentia

417쪽

a Uis OUcie πία μώ-- febrem re L EF ψω. aue emita excusatio consciergiar hominem maxima volup Ἀργειαν ι α fundit s. 6s animumqh. iis quietum reddit is xm variisque ineuibus jucundis , ii aeum insigni voluptatis reisui. gradu conjunctos esse constat 3 6o8. Psse l. empiro, veluuacquiescentia in se ipso 3, 467 x gloria replat s. 47-ὶ immo aliunde ὀm taedia reat, aestatem imminuiti*-' Quamobrem cita ad quicquid volui atem veram eidein creat 91 638

consequenter neri nequit ut ab antecedente sit diversa s.

418쪽

scientiae aecia tio incit animum β. 483. ,raffectibusque mo- Q . , alestis, quos ea parit β. 482.4 3. 489. eqs , consequen- . . . .. iter a taediis affectibus molestis conscientiam consequentein concomitantibus β. 47 a. . . Quamobrem cum in hisce morsus conscientia consistac f. 488. . morsibus conscientiae immunis est Patet itaque excusationem cunscientiae a mortabus conscientiae hominem immunem praestare. Quoniam morsiis conscientiae hominem instaeem reddunt 3. 4930 felicitatis vero pars haberi debet non esse infelicem; vi propositionis praesentis quoque intelligitur, quod excusatio conscientiae hominuesselicem reddat, quatenus iae causa est nestinisti . .l. . , ,ha

uisecandum e ossisHι- rectam o cert- agis ei cis morsus morsus conscientiae metuendi non sunt. Etenim qui secundum eo eientia conscientiam rectamin certam agit, eum conscientia eX - metumvisat g. 464. oniam itaque excusatio conscientiae a mor nonsst. sibus conscientiae nominem praestat immunem s. 496. I is, qui seeundum conscientiam rectam dc certam agit, morsus conscientiae tanquam eventu possibilem sibi repraesentare nequit Quamobrem cum ea metuamus mala, quae tanquam

eventu possibiliacobis repraesentamus o Raa. I Dia. empir. i idem est, ei, qui secundum conscientiam rectam de cer- rara agit, morsius conicientiae non esse metuendos

Cogitatio absentis metus morsuum conscientiae felicitam, mam auget. Ecquis enim est, qui non reputet bonum, quod mala ipsi metuencis non sint, quae homineministicem reddunt, qui nesciat animum haec ogitam dulci persundi vo- . luptate Quicquid vero voluptatem veram nobis creat, ad se.

cui secundam e cientiam rectamus cerim agi, suasis

419쪽

ab redit enim secundum conscientiam rectamin certam agit eu inquietum conscientia excusat β.464 , ab accusatione vero conscientia idem omnium maxime liber est β. 48r.). Excusatio coniciem tiar animum quietum, accusatio inquietum reddit s. 48έ. . Qui adeo secundum conscientiam rectamis certam aSit, Rus animum conscientia nunquam inquietum reddit.

Quae ad propositionem praecedentem annotavimus m. talis mutandis etiam hic locum habenti

- Quod sinpque, antequam quicquam agimus, solli e silentiae cite inquiramus, utrum actio sit bona, nec ne utrum comquidsttaeu mittenda, an omittenda, neque actione perpetrata de actiγ amis r Mibus praeteritis disquirimus , utrum recte commilsae, amisare omissae fuerint; co βιentia comitare dicitur. Hinc Semmeam ... conscientias appellatur absentia conscientia antecedentis 2

Iobmod Consiuetudine age i in somnum conscientiae in mH. in somnum, ficin m consciem a m μῆ-ν agendo onmahitur. λtonsi lentiae enim si conscieritia fuer appetitu sensitiineidamai Hauone selisitim trahimur afferumnaque impetu abripimur ad aestiones committendus, vel omittetatas, noti attenta coa'

empir.), nunquam deinceps de eo eogitamus, utrum actio committedda, sive commissa, live omittenda, sive omis , siit legi naturarini divinae conformis, ne. . Quamobressi

cum cohicientia latiustet; seu id stlatium ossiserentiae ioci

420쪽

s, utriun ea bona sit, nec tumium consesentiae ininis consuetudime agendi, quae is .dindum conscienti ui uim agendo contrahitur.

Videmus ideo tumiinem incidere in somnum eonsa actionum bonitatem dc ninitiam non ex ratione aestimet, quae nobis dictitat, quid eginaniraeeonveniat, quid disco, veniaris as90,in de qua nobis sermo est, quando sinistebre actionem bonam vel malam dicimus; sed sensuum atque imaginationis judicio eandem determinet, consinuenter a te surae imaginatione totus pendem

Mπea dormit imito. 4 a. 499. . Quacunque de caua contingit errorem agnosci ab eo, qui secutia i conscientiam erroneamem; 'eadem ovoque dem conscientia evigilat. Unde quae inpra de caulis en oris agnoscendi annotavimus mi , 47s.); ea quoque hic not: ---niunt. Causam tamen pollimam ut videamus, sequentem addere lubet propositionem.

cessario consequuntur eani intrinsece malam Use agnoscit s. o 6. Phu. prassi unis. ωβ. 6s. Puecb emtis , quam a te judicaverat bonam sensuum stans judicio. Quoniam hoc judicium est aetiis conscientiae consequentis 3 4aa.); conscientia evigilat dormitans, si quis mala ex actione sua necessario consequentia experitur I. soau.