장음표시 사용
441쪽
dentiam a Iibera ipsius a istionei ativa I. ames,
rem propter eandem dependentiam imputandae eidem etiam veniunt actione rerum inanimatarum Egr. Si quis praevidet grandii em orbibus Nitreis renes rarum damnum daturam, nec has removet, cum ea rem vere sicque damnum praecis
vere posset actio grandinis eidem imputatur. Quinisi nem imputari actionem grandinis, qua Abiam datis, , -- nem pris nivam propriam , qua dareis in dari permisiai; ne indum quoque in posse homini imputari actionem λα. vel actionem alienam liberam hominis. Quoniam vero ominconcedunt, fictum alienum hominis nobis imputari poti, quod etiam deinceps demonstraturi sumus nulla sine ratio
est cur non etiam a istici rei inanimatae veluti in exemplodito actio grandinis, et de imputari recte dicatur. Sane ubi ii monsti aturi sumus imputationem facti alieni, ad quod nonaeli privativa actione concurrimus , liquido constabit non tam esse rationem imputationis nam alieni humani, quam imput
rionis actionis rei inanimatae, scilicet dependentiam actioni a me ab actione quadam privativa libera propria. I inritani sib initium regni promittebant, inmuros,ut iis tempore oriaturin occidat, in pluat, quo ira*mrit, ut terraisuges Proserar, propterea quod populus ire suaderet, haec a libera voluntate Regum pendere qu p suasio etsi stulta in se esset, non tamen a veritate abhorrebat, quod stante eadem haec Regibus suis imputarent. Quodsi enim causarum phvsicarum actiones directioni nosti fissum, uinque nobis inputari possisti, sard.s39-
Fertilitas agri pendet ab actioisibin ea arum f. rum Eaedem tamen imputantur colono, quatenus imitabis cui ura easdem promovit, crux rim aecedente nec evitatu cessistimastumprodita iti Incundisio impuratur
442쪽
De Imputatione morali, Dolo Culpa. o
flagratio ae lium, quia pendet ab incensone, actione positi a. ejusdem libera. Propositio praeselisin praecedens sunt principia admodum oecunda, communi omnium consensu approbata, ut naturae humanae insita spectari possint. Casus quotidie obvii sunt, in quibus hominibus imputantur rerum inani- matarum actiones, quae non ponuntur nisi postis actionibus
hominum liberis tam privativis, quam positιvis. Actiones rarum in imatarum homini in putari ne suanis heunt , si eas nulli modo impedire potuit Ollenditur eo imputaridem modo, qtio ante evicimus s 36. , actione brutorum nequeant. homina imputari non posse , a eas nullo modo impediare potMit -- . Ita homini imputari nequit actio sitiminis, quo aedes, quas
incolit, tanguntur, nec actio grandinis, qua aristae in agro Conteruntur, nec acti venti, qua tegulis dejectis damnum
Aetiones rerum inanimarariem Iuratorum homin primipi in patre nequeunt nia quatenus non pomtur effectus eidem umgener Adbirus , nis post quadam homiar actione De stridaraua, et ιι ι arari posiιιυ bbera. Imputantur homini actiones brutorum solonia a 34s , actiones rerum inanimatarum, quatenus ea non Honis seu
impedivit, cum impedire posset s 380, consequenter qua reum stenus ab actione ipsius privativa libera dependent g. 4. rerum νη-Phιι mae α ιυ. s. 9 i. scis empir Similiter eidem animai imputantur actiones brutorum 3. 37o, uerum inanima-rum. tarum, quatenus ad eas actione quadam positiva libera comcurrit, vel eaedem ab hac dependentil. 39. Non autem
imputari possunt, si neque ab actione quadam ipsius pri- VatiVa s. 3 36 s o.), neque ab actione quadam positiva libera dependent β. a 8.) Quoniam itaque imputativitas in dependentia a libertate malae in volendo&nolendo con . Ee a sistit
443쪽
sistit 3. 330 4 - brutorum vel rem inanimatarum actio neque a privativa quadam, neque positiva aerione hominis libera dependet, nulla prorsus adest ratio eiu ei- ωa imputari possit. Quamobrem cum sine ratione ius, ienteimputationi locus non sitis o sintd actiones dirum inanimatarum irinorum homilii imputari nequeunt, nisi quatenus non ponitur effectu, eides , debitus, nisi posta quadam hominis aeriones et privativa, vel positiva libera
Habemus hic pri fuit senet ala mputationis monum
tam brutorum, quam rerum i nimatarim, quo cogititis riseeumstantiis semper definire licet, uti um actiones isti honis, imputari possint, nec ne Ceterum 3c hic, di in sequenti tenendum, nos hic loqui de imputatione actionum, quaten per naturam hominis. obtinet, non vero de imputatione in sta tu civili, in quo' perinde ae obligatio triturali, minurri re itur, quemadmodum sito loco constabit. .
esse actiones naturales, ex earum notiones ta s. Poch e M. . . notione actionum naturalium lique. 3. a. . Accens tinautem eaedem actioitibus liberis in omni hypothesi propositi ni praesentisi . 6. Quamobrem cum adtiones naturales homini imputentur, quae quolia docunque a libertate Voluntatis ejusdem dependentig s 3 4 cui omni hypothesi propomtionis praesentis sensationes homini ii ipulandie veniunt.
Ρonamus nos in templo dum benediistio impertitur, oculos convertere in mairinem in altari depictam hic oculis in ea defiacas animum avocari ab actu benedictionis, quem ad eun
444쪽
ginia, nobiu imputatur, quatenus oculos ab eadem avertiere, vel hisee clepress aut in altum sublatis impedire poteramus, ne victeremus mi ginem devotionem turbaturam. Quodfici 'nosmetipsos animum advertere voluerimus, non deerunt exeminlita ceteros propositionis casus illustratura. Ceterum hinc intel 'igitur, quanta debeat esse attentio ad actiones nostras, ne nobis imputari possint iid quod ulterius ex sequentibus elueescet.
pendet I ii . Nira ii K cimita actiones par ales hi, mini per se imputari nequeam sal a pec imputari possinsinus qua iusin minio noue a mimitatis liberim depe dent rici, in hypothun popositi iusti sentis muri.
honunt apinari mequiti nius is initimi minin eo, irem exinprovis is, numn tibi insidiante rac in tenorein conjici , ' pede V . cuian extorqueatur articulus eoiis io inunita tibi impura ri nequit inuis luxario pendet, cum neque in publicum pro cesseris, ut eum conspiceres, ne penes te steterit jipeoo , quominus onoceres.
445쪽
imputentur, quatenus liberae sunt sad mentio in hypothesi propositionis praesentis tibi imputanta venit.
Ita David imputatur attentio, quani ad con tiam M. - nuum nudotii Bathsebae atrulit, pravarum cupivitatam ca su Etenim ex circumstantiis colligitur, quod eam in nuda genua Bathseba direxerit, eulis directe iisdem obversis arque in hoc situ detentis Penes ipsum stabat oculos dirigere in albud objectum Manimum ab eo avocare, quod pravi cupidi ratibus eum inquinam Poterat.
me dependent s. a. . Quonum ira aea fio es hoo amputamur, quateni sim meraei ,3αψ, Quiri hypothesi propositionis praesentis actus imas irimus impii tandi veniant extra omnem dubita ius aliam positum in
nemo non videti Non igitur est, quod in eas primo excipias tibi impurari non posse, quod line Ves istud in mentem venerit, neque enis inveniret voluisse. Urique enim penes te stetit, ut in pes res, quomin is in mentem veniret. E. m. si Mid ideo is
mentem venit auod in objectum praesens aitentionem di igis, quemadmo m obtinet in cati primo peno te erat at tentionem in idem non dirigere consequenter impedire, quo
minus cie in mentem veniret similiter in casu tertio
' Mimn Poterat, ut in mentem veniret, quod vidisti vel au
446쪽
De M tatione morali, Dol e culpa. o
divisti, siquidem id non videre vel non audire voluisses. Equus dem non nego fieri posse, ut quem subinde ignorantia invin- eibilis vel error invincibilis excuset; sed in praesenti nobis sera mo est, quid obtineat, si praeter ea nihil ponatur, quae in hy potheseos propositionis praesentis parte quacunque sumuntur. Relegenda hic sunt, quae supra annotavimus not. f. ara. 2I.2 2. cum actus imaginationis in hypothesibus propostionis prae sentis actionibus liberis vindicaremus. Exempla ibidem pro posita etiam huc trahi possulit, modo supponas, quod in imputatione semper supponendum j sar. , ex actu imaginatio nis consequi vel quomodocunque ab eodem pendere , quod tibi vel alteri bonum aut malum est. Meterorum enim phami tramatum tanquam in vanum abeuntium nulla habetur ratio.
. . .. 346 S quid memmae mandamus, vel diu eadem retinere Memoriae sudea bus, ut ejusfacile meminisse, non autem oblivis possi- actus quoia mus , actus memoriae nobis imputantur. In hypothesi citim do impule- omni propositionis praesentis actus memoriar actionibus hi-tur. beris accensendi veniunt si a 3. . Patet igitur ut antei 3 4 3
actus memoriae in omni hypothesi propositionis praesentis
imputandos esse. . . . E. r. Ponamus te continuo meditari ossensam ejus , qui te injuria assecit, ut exacerbetur animus 3.362. Poch.emPir.2. Quod si posthac omnia quotidie in mentem venit, neque eam oblivioni dare possis, etiam si velis tibi imputandum, quod eam adeo firmiter memoriae infixeris, cum initio, quando in eam veniebat, attentionem ab eadem avocare taliorsum di- rigere posses, ne posthac adeo facile recurreret. Obiter hie observamus, hinc ex ceteris, quae de actibus ad facultatem cognoscitivam pertinentibus imputandis demonstrantur, eluis cestere, quam non modo necesse sit Psychologiam probe perspectam esse, ut theoriam imputationis animo rite comprehendas, verum etiam ut caveas, ne multa tibi molesta imp
tari possint, ut essicias, multa tibi jucunda imputari posse. Magnum enim ad selicitatem praesidium in eo positum est ne molesta imputarid jucunda ex adverso nobis imputari queant. 47.
447쪽
oisisis C quas rigeas, quarum reproductio in pote te tua
si im reproducere nolis, et attentionem ab obsecti, quodperis sui iur is , Litra avertis cum eam in eoiam retinere posses, vel cor, quodsime percipiw, ideam reproducere negligis, cum re producere posses oblivio Nutenda uenit Nimirum in omni hypothesi propolitionis praesentis oblivio actionibus liberis accensenda venit β. s. Quamobrem cum actiones , mini imputentur quatenus sunt liberari f. 3 3 ad , di impu- tentur non minus privativae, quam positivae sua . oblivionem imputandam es e in omni ropossitionis praesentis hypothesi dubitandum non est
Ita discipulo imputatur oblivio eorum , quae dedicerat,b quia o repetere neglexit . monuimus jam in superioribus - u. oblivionis magnum momentum esse in imputa. tione id uuod adeo evidens est, ut vel imperiissimi homi.
num non admittant excusationem ab Oblivione petitam , liqui
dem eam a libera nostra voluntate quomodocunque epem dentem sibi repraesentant. Neque tamen quis reprehendat, operos inculcari, quae vel imperitissimis nota sunt Ut muni taceam, philosophum etiam rationem reddere debere eorum, ii P quae imperitissimis nota sunt, Jc principiis uti debere pervulgans, . . quemadmodum Euelides usus principiis notissimis, quod γtum sit majus sua parte, quod aequalia eidem tertio scitis.1 ti se aequalia ubi methodo demonstrativa systema veri no- minis condere voluerit id probe perpendi velim, ad Heterminatas notiones a nobis revocari 'qua Vulgo' imperfecte agnoscuntur, ne in principiis applicandis haesitemus , vel a
vero aberremus. Iane omnes vulgo agnoscunt, oblivionem
u o nobis esse imputandam, si a libera nostra voluntate dependet, - ita ut penes nos steterit eandem deelinare. Enimvero sequae. sveris, quandonam pendeat a libera voluntate nostra quam
dona non pendeat vulgo non satis perspectam est. Nostram
... - adeo est, ut oeeamus, quandonam id fiat, Quamdiu autem aio ignoratur oblivionem in excusationem vertes , ubi G- . nae L sationi minime servit
448쪽
De I puta ne morali , mi sculpa 4
g. 48. Si quis imagina sonem V memoriam exten ere negli saaniatis . ampo set iactas ea de cauc cessanres msuranιαν. Tu in actus ima. enim adtus,'ii cessant, sunt secta omissionis s. 6. , ad ιηι rioa ιι eoque actiones privativae liberae s. a 4 Quamobrem cum es nemo is actiones etiam privativae an .hini putentur, quatenus ii riae exien-berae I s a. Mi quin actus imaginationisin memoriae ea dela priυ-- causa cessantes, quod utiamque extendere neglexem, cuin et ιimputand veniam,mbitidum non est rei turi Discimus hinc, quam late pateat imputatio , quodque omnem ejus amplitudinem perspicere nequeam, o in Psychologia perestini ac hospites sint.
1 --ia vinciMo sa gulari imputasia A telum ignorantia sncibilis in casi singula sta ansissenda inactionibusliberis i aso. Quamobrem cum actio ιλωιαι--nes homini imputentur, Qua liberae I sa a. ignorantiaco etiam vincibilis in cassi angulari imputandi.
Relegenda hic sunt, qua de ignorantia vincibili actiombus. , liberis accensenda annotavimus not., 29. . Ceteriam ex pro .
positione Iraesente liquet, sitastra ad ignorantiam provocare sese excuraturos, quod hoc fecerint, oinon secerint, quando ea viscibilis. Et intelligitur hine veritati comita imi esse Canonem assim pervolgatum inra tua vi i in-Ac M.
Ignarratia invincisus, uim nequit. Ignorantia Golia enim invincibilis a nόbis evitari non potestis a S. co esse amputariquenter nullo niodo a libet late dependet g. 941. 'och. em-Berueat. pir. , atque adeo nec actio libera est g. a.ὶ Quoniam it que actiones liomini imputari non possunt, nisi qua liberae sunt s. saa. ignorantia invincibilis imputari nequit.
Vnorantiam esse at hionem privativam ex notionibus igno.
449쪽
orantia invincibilis imputari nequit, ea in excusati em . iacti tam commissionis, quam omissionis verritur. Unde Ca.
s. s1.2 miser ora miscuisis incasusinguini imputandus es. μων--gur mam error vincibilis in casu singulari actionibus liberis a r πια censendus Lai.), eodem modo ostenditur, quod in casu
si lari imputandus veniat, quo modo s 90 ostendimus, ignotiuitiam vincibilem in cassi si uari imputandam cita
cum errorem vincibilem in casu GD stionibus lium, s. 32. Isodo imis rem invincimis impurara nequit Quoniam error atrii invintibilis evitari a nobis nequit s.cio. eodem prorsus yea naodo ostenditur, eum nobis imputari non posse, quo modo evicimus f. 33o, , Morantiam invincibilem impurantion posse.
Facilius videtur Mncere errorem quam ignorantiam Disfieilius tamen es ii casu dato judicium, utrum quis errorem, quem fovet, vincere potuerit nec ne Mittimus jam distinctiones erroris , quae in doctrina morali usum Pollicemur,. eum aIio loco commodius easdem eveniamus.
s. s 3. gariam Actiora tam priuari , P m 'stivae ex ignorantia aminei ext errore vincibili pro ore imparotur homini. Etenime jurarii ignorantic error vincibilis in casu singulari imputantur vel errore ,s49.ssi., Quamobrem etiam imputanda simi ones ρυsctae tam orivativae, quam positivae, quae ex ignorantia in te imputri vincibili profluinti
iuri Nimirum quoniam mvineibilis est norantia Mereor, pen te stetit, tam illam, quanta iiii evitare , o. ;
450쪽
peneste etiam stetit, quod fecisti, non facere, 'uod non se. cisti, facere. Eatenus itaque actio sive privativa, sive positiva libera, quatenus ignorantia vel error undo pendet,
Hiberis accenserim. Vide mon' imputeium , si iam positivae ex ignorantiari errore r. reuiniatas, lamini dubitari ---μ ρου--ο - - --πM. Etenim igno- rantu error invincibilis imputari nequeunt so SI J-is, Quamobrem nec actiones, sive privativae fuerint, sive po uvae,.si ex hoc sente profluant, imputari homini possunt.
Nimirum quia penes te non stetit evitare ignorantiam Acerrorem invincibilem I.a8.3o.); nec libere consensisti in actio. In a, quatenus diquid vitii habet. Supponitur nimirum, te
amonem, iam coministis, ruisse omi siisse eoninussurum, nisi ignorantia Lemo revincibili laborasses, ita ut actionis perpetratae causa unica auis beatur ignorantia vel error invincibilis. Nec M stat, quo sinas actio in se spectata libera se sussicit enim eam prolibera haberi non posse, πω vitiosi est, mim quit vitiosin mi
Falluntur adeo se melisitius amare, quod, dum urimin bitu agunt, sbi impossibile existiment, quod agant aliter. A
bitrantur enim penes se non stare, ut agant aliter , adeoque actionem ipsis imputari non posse. Sed non advertunt, M. cesssitatem agendi, quam sibi impositam arbitrantur, a se Ii- here fuisse contractam, ae ideo actiones ex habitu profluentes evitari potuisse, nisi eundem sibi comparassem. In impuram