장음표시 사용
481쪽
latim ex actionibus nostris liberi in nos redundantium. Quoniam itaque in judicio , quo agens declaram causa libera ejus, quod ex actione iplius consequitur boni malique, vel sibi, ves aliis. imputatio consistit I. Da id conscientiamn damnat, nobismetipsis imputamus atriones proprias. In hoc visu adeo evidens est hominem sibi imputare acti
nes proprias, ut in dubium minime revocari possis, nisi ii tionibus communibus vim aperiam inime vo eris.
tuas conii, quum tum Q α 6. I lud pracr. at et . 44 8r Ont. in1 hero qui judicat, se non es e causam liberam malorum, quaeiphobtingunt, si vel maxime casu actiones ipsitus com sequantur is agnoscit, quod actiones suas sibi imputare non debeat 3 3ar. Quamobrem si conscientia te absol- vit, quod tibi abionem propriam imputare non debeas vostis.
Nimirum abloluti conscientiae opponitur damnationi ejusdem Quamobrem sicuti conscientia damnante Imputatur actio propria ita e adverso eadem te absolvente quod eam tibi imputare non debeas agnoscis Pone nimirum te recte agendo incurrere inimici iam alterius. Actio quatenus
recta est not parit inimicitiam, sed quatenus dis iret nomis qui eam serre non potest. Mitaque inimicitia reseraturi
ter mala fortunis, qua surum nostrum exterarum in persectis gem reddunt non tamen ideo hoc malum ex actione tua so quinu, sed casu eandem consequitur, quatenus alteri displicet, ouod eidem placere ' quod tibi eundem amicum red. dere ebehat Dum haec cogitas, agnoseis te non posse limberi pro causalibera astius inimicitiae, consequenter quod nbi uitiae by Cooste
482쪽
am ,- 14 ropriam imputare non debeas. Inde est, quod di.
dicas inimicitiam ejus non promerui, quatenus conscientiate absolvit in vicissim' ego in causa non sum, quod ipso utar inimico, nihil emm ieci, quod re serre poterat, quatenus
tibi actionem propriam non imputa. Debberata dicitur adio quae consulto, e nonri S actis almpraevia consultatione editiir uamobrem clim consultatio .,
beat, quam furatur is de surto consultat, rubi praevia eo sultatione ad serrum committendum se determinat, adeoque id decernit ε. 97. ParLI Lb-nud,&quod decrevit, exequi. ore ejus surrum deliberatum est Quodsi porto disquirat quomodo surtum sit commutendum, seu dei, quae fieri de-heant ut iplum committere Possiit de executione deliberati
Atque in hoc casu execurio fimi desiberata est, orium citur deliberatum quoad executionem, etsi ipse actus inius. quatenus consistitia abusione mi alienae inscio miti Vitid mino iactu inimo sese miserandi sit indeliberarus me dueenim repugnata ut factum uod in se spectatumst in deliberratum, hoc est, ut nulla praritia consultatione quis sese dviriminet adhoc faciendum idem tamen sit deliberatum
quoad diae uonem, quatenus m casu dato ob circumstantias Orticulares quaedam praerequauntur actiones particulares, a tequam actionem, quam Vis, committere vel omittere possis. Fieri tamen etiam potest ut actio sit deliberata tum iri ctata, nam quoad executionem.
483쪽
ει ιa. . Si de actisine in se pectata disquiritur, utrum si ii iis. Vel omittenda; conseu tauio Si tis Minoisa; vero disquiritur, quomodo fit agendum, seu qu nam fieri debeant, ut actionein uuam committere, vel omise. . tere decrevisu, committere vel omittere possis consiliamisyractu appellatur. Quodsi in casu dato spectatis cir cumstantiis singularibus ae particularibus disquiris , quis modo sit asendum, Cnse iratu vocatur ractice fractio: ubi vero disquiris de modis agendi nondum spectatis cir cumstantiis particularibus, onsurum herediice pristis
vicinatur. Cur consultationem in suas species dividamus, ex iis in. est prur, quae ad definitionem praecedentem annotavimus: neque enim de actione deliberata Que ex consultatione prin uir s. 6oi. , accuratum stad amussim respondens veritari iudicium ferre licet, nisi omni consultationis disserentia probe perpensa. menominationem diversarum consultationis spe.
eierum propter analogiam desumimus a denominatione di. versarum conspientiae specierum 3. 423. 424. , ne praeterne cessitatem termini multiplicentur, si cum ratione Iure illis suo loco vindicando, qui primi nomina rebus imponunt. Sed agedum diversas consultationis species exemplis illustre mus, ut earum differentia facilius intelligatur, nec temere conficta videatur. Ponamus itaque non habentem, unde vi.
- vin toleret, disquisere, umim furari debeat, nee iis e sit. ratio nonnis in retica est. Quodsi, postquam furari lacremuit, disquirit, quomodo strandi propositum exequi Ebeat; consultatio practica est,is quidem theoreum talis, eum nom dum sese Merat furandi occasio animum ad circumstantias Drticulares avocam. Quodsi jam istiusmodi occaso osset,
tur,in perpensis circumstantiis particularibus inquiratur, qu modo surtum in dato casu committi possit, consultatio practice practica est Vides itaque consultationem theoreticam ct practicam esse diversarisecies, nec theoretice practicam
484쪽
De Impuratisne morali. M e Culpa. M
inidem non rem , consultationem omimi uno
eodemq- tempore silvi possit; sed hoe dissue me tollit, quam dii eri in ore cese in actus tanto aper.
praesens se eundem sibit,ausere actio Me indeliberat MSimiliter in eliberata est actio si qui Heu, quod Actum alii, qui hoc ab alii seri videt, parum huicitias, utrum deceat,
f. 'o aEis istibernia thorone talis est, quae praevia con--iaris desultatione theoretica editur. Practicecialis est, quae praeviatiiar practica consultatione M. Unde porro Moreriopriari talia diu mares. est, quae fit praevia consiliatione theoretice praetica, ctice practice talis est, quae fit praevia consultatione practice praetica Quod si fit praevia deliberatione theoretica lonininus praetice, quam theoretice practica trorsus detib
rasa audit Exemplum , quo ante species consultationis illustiavimus 3. 6oa. , definitiones quoque praesentes specierum actionis deis liberatae illustrat. Quodsi & theoretica is tam theoretice,
quam practice practica motaratio praecessent nihil superest, quod si deliberationem cadat. Atque ideo prorsiis delibe rata distur. Nulla iam ratio habetur defectuum in consili tion laeum habentium , ubi tantummodo ad ea respicimus, qvi in genere de consiliatione in dato aliquo rasi sint obset . Kk 3 vanda.
485쪽
autem coiisilauisiuidi se sint. Quae . . res in mauis it 4όrum nee in iis definiendis habetur supponi,
solis, - δεμ ra metis orira χυε, - deliberin, binisi , , V m magis Gobe orem, o nago Mora es. Etenimam. His si actio fuerit delibera , Mute disquirimus, quid sit agem Haesinisti, Mom, pix non 'Mndum, quam agam , vel non agami sio id consequenter quid eligamus, sed ad quodnaia volantateis vel noluntatem deteraunemias, perpendim contra si indeliberata fuerit a G, non anx disquirim quid sit agendum quid non agendum, quam agamus, non agamus o oo3- , adeoquequid eligamus, nam voluntarem in nolum rem determinemus, non perpe 'ius. Quoniam itaque libertas in consuit, quod ex phiribus possibilibus eligat ius, quod nobis placet liber ut uiuit actio, ouam sit Hiberata rii; coinquem
ter deliberata main libera est, quam uictus -- - ἰ
Quoniam a deliber a vatiat pro diversitate comtatarionis evisis o . , magis deliberata erit, quo plum conuiuationes sumit adhibitae consequenter , fi non sesum de actione in q,inita di siverimus, utrum ea
potius committenda, an omittenda ut venam etiam in m dum agendi inquisiverimus, tam siu circumstantiis gener, Quibus, quam particularibus s. ou., Quamobrem magis perpendimus, quid igamus, si magis deliberata lucrit actio , quam si minus deliberata sit. Cum itaque actio libera fit, quatenus ex pluribus possibilibus eligimus, quod placet s. 943 .i Sch.m sir. libertate nosti a masis utimur, si
486쪽
magis deliberata fiterit actio, quam si minus deliberata sit, consequenter quo magis deliberata eadum eo magisti
Posterius etiam ostenditur hoc modo. Actio libera quatenus deliberata μ --- Quamobrem quo magis fuerit d liberata, eo magis quoque erit libenti
AEgones hominini non modo compostae sunt, quatenus fures amnes antime actionibus uerius junguntur, quem iam rutum ex iis intelliintur , quae superius de requisti, iam actionis deministri mus , o M. v.); -- rum etiam quatenus ex luribus a tinnibus simplicibus eo,
num quo magis deliberata fuerit iniri insute,
actiones in lices, quae ad compositam requiruntur, expendimus libertas quoque in actionem deliberatam magis influit, quam in indeliberatamin magis in eam , quae magis, quam quae minus deliberata est. Unde merito deliberata magis libera censetur, quam indeliberata, magis deliberata magis libera, quam quae minus deliberata est. Accedit quod desi-beratam actionem distinctius cognoscamus, quam indeliber
iam,' min deliberatam distiustius, quam eam, quae minus ' MN,eratain, ut adeo judichim de eo, quod ame volumus, vel nolumus, minime praecipitem Unde denuo agnosci. o mus, nos pleniore libertatis usu agere , si deliberata fuerit actio, quam si indesiberata fuerit,in s magis, quam ubi munus Lliberata sies 3 93o PDeb. miro. Denique consultatio
non absolvitur nisi in tempore , ut adeo facilius mentem in contrarium flectere valeremus, quidem luberet. Atque ex
hoc ipso quoque intelligitur, quod liberior fit in actione deli. herata, quam indeliberata,' in actione magis deliberata quam ea, quae minus deliberata est, libertatis usus. Quodsi
quis hactenus dicta ad exemphim sipersiis de furto applicare vobierit S. 6oa., Min singulis perpenderit, quonio libertis in ea Milat ope principiorum, quae de amoribus liberis sim earum a libertate dependentia demonstiavimus I 6. εωδ; is diversum libertatis usum in actionibus humanis, pro analps, ex nainui deliberam sivit, ii in distinctissime pin
487쪽
' cipiet. Quo quis in Psychologia fuerit felicius versatus eo
quoque intimius si endentiam actionis deliberata a libertate ansmae Perseiciet.
ων aerio uo magis libera fueri actis . eo quoque magis m. una mos putatur. Actio enim homini imputatur, quatenus Ithera
impa ui 3. 33 0. Quamobrem e magis imputanda et actio, Mura quo magis libera uerit.
Dant inputationis gradus; sed hi non ab eodem demi.
dent principio. Quoniam vero undamentum imputationis est libertas, quipperitiae tacit ut actio inputabilis homini actu imputetur, haec ait tem diversos admittit gradus imputatio quoque a libertate diversos gradus recipit. Propolitio prae. sens non abhorret a notione communi. Omnes enim vulgo
agnoscunt, actiones ideo imputandas esse, quia libera suae. Quoniam tamenquotidisvidemiis, quod actionem specie eamdem uni magis inlutent, cum alim i necesse est, ut volgo agnostates, unum magus re gisse, quam inite unimam imputandam esse actionem, uuam alteri. Quodsi ad exempla quotidie obvia animum adore in in ration
diversae imputationis assionis ejusdem inquiras facile de- prehendis, quod vulgo judicent omnes, ea magis liberam es ficere actionem, quae eam magis deliberatam facianti
r. m. os Enimvero quo magis libera suerit aeries eo magis imputatur s.fo6 Actiones itaque deliberis magis in putantur, quam indeliberatae, quo magis de liberata sis
rit actio, eo namis imputatur. Dantur adeo indus imputationis actionum seliberatarum, quos a gradibus livertatis in eonsultando recipit. In eos jam inquisere nostri non iniustituti Perii xii aderemtionem Djsilia πιν Corale
488쪽
animae mathematicam, quam Poe&-ria sibi vindicat, M.
ctenus desiderata, suo tempore in apricum producenda, quam do nosti more philolophantes Mathesin cum philosophia coisputaturi sunt. Ne vero asseruisse videamur quae a veritate aliena sunt id iplum de libertate Mimputatione ab eadem, pendente in sequente demonstrare Iubet Propositione.
deliberata inagis libera est, quam indeliberata. quo ma-λα- siis deliberata fuerit, eo magis libera I os0. Quo magis inminuti libera fuerit actio 'uo magis deliberata, eo magis ampinais,infritaturis. 6o6. Oor. . Recipit a deo tam libertas, quam um,isti putatio tanquam qualitas i 17.ωποι gradus 746. oo ouoddetare. υι Quamobrem cum gradibus competat magnitudo set si . -οι ope figurarum mimo mi exacte atque di-suri te intelligibilisis et O-ι. cognitio autem rerum mathematio in cognitione quantitatis emandem consistat 34 D s. praetra cognitionem mathematicam libertatis animae dc imputationis actionum, in ecte deliberata ii, possibilem esse evidens est.
no non viam', demonstrationem propostionis praesentis ad alias quoque anima quesitates applicari posse, ut adeo Psν--tria realitas in dubium revocari minimequeat. Supponit ea distinetiun qualitatum animae cognitionem. Denae igitur ante laborandum, quam ad Psychometriam animum appellere ruto datur. Maxima dissicultas consistit in reperienda
inarum qualitatum nensura, qua data nemo non Mathem tum gnarus cetera tacite veniet. Usu hic esse poterat m-ιhorrvdire universalit, in qua generales maxime omnium mei, surae constituendae Montologia ad cognitionem mathematucam reducenda. Sed ea non minus desideratur, quam Psychometria Nisi quis ausi infelici negotium arduum aggredi voluerit idem non minus philosoi'us nostra metho μι losephans, quam Hiematicus incognitione naturae mathe.
489쪽
' mattea versatus esse debet. meque enim putandum est ardua levi nesocio coiinci posse. Absit autem, ut quis sibi perluadeat isti nodi subtilitatibus nos carere posse et neque enim eis satis es iustitiae, veluti in erim libus, ubi arbitrium judicis, ut mulo relicta siuit Minqui debueriint, vagum discrepantes de eodem iacto parit sententias. Nullui ego dubito fore, ut dictis facile inentiantur, qui non min rem operam in Metaphysica, quam Mathesi collocarunt. Quodn ceteris dixisse videar, quae non sitis intest untur hishi impii tent, non mihi, quod initae clarius dici non possunt, non intelligant, aequo se praebitur in imputando, ubi decim. Putatione agitur. Sunt enim bene multa in scientiis , quae non promiscue omnibus, sed intelligentibus dicuntur. Utinam haec ad animum revocarent, qui cum sint in philosophia tyrones, in omni Mathesi promis hospites ac peregrini, dicta toria autoritate de iis, quae non intelligunt, nec satis vitelli. gere possint, sententiam decretoriam serunt, quasi judices competentes, etsi omnium maxime incompetentes, propterea quod dignitate, qua ininent, omniscientiam sibi videmure secuti Si vere sapere nolint sim enim sapiunt i me uene aegre ter insis eorum judicium tanquam temerarium com
--ρω- -- να- a miseerit, His erat, ae secisi in m altera m a vinum quidpiam, moi ιαπυ magis A. mim imputatur actio. Quo minus enim rationis fuerit agenti, 'rariam ut ea faceret, unde in altenim mali vel boni quidpiam ex ratiori redundat eo facilius erat, ut contrariam ederet actionem. fm. Enimvero cum libertas consistat in facultate ex pluribus possibilibus spontedigendi, quod placet g. 49 i. I Och. r., eo magis libere quid secisse censetur, quo minus ipsi fiterit rationis, cur faceret Quamobreni cum actiones eo magis imputentur, quo magis iuera sint I. o 6. quo
minus rationis agenti fuerit, ut ea fecerit, unde in alterum
mali vel boni quidpiam redundat, eo masis actio imputanda.
490쪽
De imputatione morali, Dolis Culpa. si
'Si propostionem hanc inter notiones communes retuleris, a vero non aberraveris. Exempla enim obvia imput, tionis docent, magis imputari actionem si cui minus rationis suerit, cur hoc secerit, quam si plus rationis habuisse videtur. Probe autem tenendum est , nobis hic nondum esse quaestionem de actionis moralitate qua supposita propria dantur pro diversitate factorum imputationis principia generalibus utique clariora, praesertim iis, qui ab Lis, quae abstracta sunt, alienum habent animum. Ponamus e. . te in hominem tibi prorsus ignotum conferre beneficiunt. Nemo non
id ipsum magis tibi imputabit, quam si idem contuleris in
alium de te ante optime meritum. Similiter si male facias et, a quo nunquam fueris laesus, magis imputatur, quam , a- tum malo rependis, praesertim minus majori. Imputantur agenti actiones, quatenus liberae sunt 332. magis adeo imputantur , quo magis liberae censentur. Quamobrem cum vulgo magis imputetur actio, si agenti minus rationis fuerit, cur eam ediderit necesse utique est, ut ea magis libera censeatur. Non minus itaque demonstratio quam ipsa propo-stio notionum communium terminis continetur stita, quod communis notio generalibus terminis distincte enunciata non agnoscatur promiscue ab omnibus. Habent enim id, si non omnes, pleraeque saltem inter se commune s
ederet actionem ; ea iri magis imputatur Si ei in ageinciputationis non desuerit ratio, cur contrariam potius ederet actionem, ex ratione impedimentum non agendi adfuisse intelligitur I. Ta6. On- in contrari iol.) Quamobrem cum hoc tollendum tuerit, antequamum rιsan voluntatem ad agendum determinet actio non minus in sese.
spectata, quam quoad sublationem impedimenti libera esti .
94a. VI h. euerr. , consequenter magis libera censeri debet,
quam ii impedimentum nullum adfuisset. . Magis imputa
tur actio, quo magis libera s. o 6. . . Actio igitur agenti . Lu a . magis