장음표시 사용
491쪽
gatio, passiva scilicet, utpote de qua hic sermo est, eum sit
necessitas moralis sic non aliter agendiis si 8. quatenus obligationi quis fatisfacies, eatenus penes ipsiuin non stetit, lacere aliter, consequenter actio quoad ea, quae inde sequuntur, non censetur liberat h. 49 Ich e ιν ι Quamobrem cum actiones nemini imputentur, nil quatenus ibberae sunt et 80, si quis obligationi suae satisfacit, atrio, ex qua sequuntur mala, eidem quoad haec imputari nequiti
Nimirum si cui actio imputatur, is cauia libera declarana boni vel mali, quod ex actione ipsius consequitur sar. . Enimvero qui obligationi satisfacit, eum id facere necesse est. adeoque per ipsum minime stetit, ut declinaret mesum, quod ex amone e)us consequitur. Ecquis ergo ipsum diceret causam liberam istius mali E. r. Testis ad dicendam veritatem in judicio obligatus est. Quodsi adversus amicum si hi testi. monium deponit, obligationi sua satisfacit. Ponamus iam hoc testimomo inuleni gravari, ut in portiam incurrat. Ne verum dixerit, hoc respectu impurari nequiti Benim ne gravaret alierum, penes ipsum minime stetit, eum necesse essit, ut diceret veritaremis iis), obligarine libertatem -- turalem celandi veritatem, ne gravetur amicus, restringunte. Unde est, quod amico actionem imputanti respondet, quod veritatem dicere oportuerit, manifesto indicio quod se adversus imputationem tueatur non integro libertatis naturalis seu physica usu.
atiio, qua vi leg istori consequum Etenim si quis obligationi suae oblioariona fati Siscit, cum etiam non lati S facere posset libere eidem sit fis satisfacit 493. NIch. empiro. Quamobrem sit ea, ob quae
ad eam edendam obligatur, consequuntur cauli eorum
492쪽
De Imparatione morali, Dolo scit . Is
Eodem vero modo intelligitur, quod etiam sit causa libera eorum, quae vi legis ex actione, ad quam obligatur,
consequuntur. suod erat alteram.
Ita in exemplo, quo propostionem praecedentem illum vimus, testis de veritate facti deponens in judicio, obligationi suae satisfacit. Obligatur autem ad dicendum verum, ut judex de veritate facti informetur. Testimonium verum ipsi imputatur quoad insormationem judicis. Testis enim utique iri causa est, quod iudici constet de veritate facti. Et quoniam libere dixit veritatem, quam celare poterat, siquidem obligatiori sua satisfacere noluisset informationis judicis de veritate aisti causa libera est. Ergo quoad hane actio ipsi imputatur. Quodsi vero amicus, qui testimonio ejus gravatus
fuit, urget malum inde se prosectum, nimirum condemnatio nem in poenam tunc demum se tuetur necessitate agendi . . quatenus scilicet penes se non stetit avertere, quod alteri malum est. Quodn lege praemium quoddam decernitur agenti, hoe vi legis actionem liberam consequitur 3 a 930. Agens adeo recte habetur causa libera praemii accepti s sa 6. ,ade que actio quoad praemium acceptum ipsi imputaturi
si quis bligationi suae non natisfacit, actio ageηtrim quatenus putasti quoad ea, ob qua ad non agendum obligatur, O g oadimputetur ea, quae vi legis inde consequuntur. Ostenditur eodemio acti. .bi do, Quo propositionem praecedentem demonstraVimus. gationi comIta in exemplo anteriore testis obligationi suae de dicendo iraria
vero non satisfacit, si falsum perhibet testimonium. Obligatur vero ad non dicendum falsum testimonium ne judex male insormatus vel nocentem non puniat, vel innocentem damnet. Testimonium adeo falsum imputatur testi, tum quoad falsam judicis insormationem tum quatenus delictum mans impu- nitum, vel quatenus innocens fuit condemnatus Posterius clarius adhuc patebit, ubi de facti alieni imputatione egeri . mus unde etiam plenius constabit, cur in casu oppositio rei condemnatio testi vera dicenti imputari nequeat. Quae enim
facto judicis pendent, eorum nonnisi ratio haberi potest, ubio
493쪽
de imputatione actionis judiei quaestio est Cui enim actio iudicis imputari nequit, ei nec imputari potest a filo propria, unde ista pendet, quoad ea, quae de consequuntur. En m.
vero si actio judicis agenti imputanda venit, propria etiam impuratur quoad ea, quae inde iuere consecuta. dii lege, mi decernitia agenti, luee vi legis actionem liberam eontati in s. Agens adeo recte habenu causi libera poenae, inflim V 264, adeoque actio quoad poenam inflictam ipsi iis putatura, s 7. . Vides adeo in impuratione acute a ' se invicem esse distinguenda, quae ex actione tua per se consequuntur ab iis, quae nonnisi facto alieno mediante ab ea. dem pendent. Vides praeterea non minus acute discernendum esse, quantum , quatenus libertas influat agentis in eam actio. nem, unde immediate consequitur, quod alteri vel ipsi agenti bonum vel malum Qui, hisce non satis acutum leprobat, in imputandis actionibus facile a vero aberrat. Nulli tamen dubitamus-ea, quae de imputatione tradimus, ex
citari acumen illorum, qui principia, quibus nititur Hectam ctrina, probe perjecta habent.b s6. Agens uitendere dicitur id, propter quod agit. Unde rejisti --- agoni est Volirio ejus, propter quod agit, stu vol
iis, qua vult, ut fiat id, vel non fia . propter quod apti
Rati Si quis falsum testimonium perhibet, ut innocens Gmnetur damnationem innoceritis in idit, Minus volum talis, quem uno nomine volitionem dicimus, quo vult inno- eentem damnarii intentio ejus est Similiter qui gladio pereu-
tit alterum animo vulnerandi vulnerationem intendit astus voluntatis, quo Vult eundem vulnerata, intenta ipsius est.
Et quoniam tu alteri rem suam aufert animo se locupletandi. locupletationem sui intendit,is volitio locupletationis estis, tentio ipsius. Qui vero alteri rem suam aufert animo eam
perdentes, ut aegre finiat cis Me aptionem rei alternis 3 dium imis a domino percipiendum mendit intentiora in e consistit, quo velit altatus rem des iere taediiva
494쪽
agore intemωαν. Etenim propter finem Euto aseaua essiciens agiti . 9 a. σοι Quamobrem cum agens agenu is id intendat, propter quod Uit 636. s quini finis ab agente rex ariintendatur, iique V. gr. Vindie aes mi sinis est laedenti, e sacere. Quam. rem eidem aegre faeere intendit. 4Egroti Medicum cons lentis finis est recuperatio ianitatis Quare recuperationem
mi aris intenest. Bibe tuis, dum lili finis est stini resti g. Si 8. t. Iurentio agenti imputarum. Est enim intentio volitio. Diemi ui pia et gens vult, ut fiat, vel non fiat; propter quod agit o. in iram',6 6.). Enimvero anima cum sit in volendo nolendo libera i a PDch. empiri intentio quin sit actio libera, dubitari nequit. Immo idem ex eo quoque liquet, quod omnis volitio libera sit i 3. Quoniat itaqile actiones agenti imputantur, quatenud liberae β. 33 a. quin intentio imputanda veniat agenti dubitandum non est.
Ita si quis aIterum gladio pereatiens eidem vulnus infligere intendi , menta rapi impura ruret etiamsi non actu infligat. Unde videas subinde etiam actionem puniri ob Intentionern
etiamsi id, quod agens intendit, non fuerit consecutus
Duntios maria appellatur, qua ouid ita in ab agente, ut, u nihil aliud praeterea intendat, propter hanc sinimo, se alienim intenditur, ita ut propter hanc viam non abre
. nisi praeterea aliud inten ei et agens i
. De miliatis hae desumta est a deno natione fias, qui eodem sensu in primarium' secundarium dividitur 3 9 a. -οιν Agedum vero distinctionem. intentionis illustremus aliquo excinpla. Si quis alterunt e Minntiis proseindis, ut ejus
495쪽
sima maeulanx inurat, Me facturus, fi praeterea nihil aliud ni uorax; si secta alterius primario intenditur. Ubi vero hoc pra exeas cic ut mi urinam inde reipiat Titius ridem iam non isses, nisi si re eius, quem convit is pro. MUR, Gye vellet, volupi, ran Tini semimviris intendit. Fieri potest, uti inde m unam eati an actionem lu mul intendantur, ut non minin primam, uuam secum a.
-- - δε μα-ρ, uomam propter finem primarium uis
m&- pM m, si nullam alim sibi propositum habere, ob
solum ageret s. 94a tri.) agens eundem M intem si, ut pia erua nihil aliud intendat, propter eam intemnonem 'lam ageret. Sed prunaria estintentio, qua quid ira intendirur, ut, si praeterea nihil aliud intendat, propter hoc solium ageret F. 6im . Fim adeo primanus primario uiuar. Quod eras unum. similiter quia agens propter finem secundarium itauit, ut, si non praeterea alium sibi propositum haberet non ageretis. 94a. ω m. heum juxta alterum uatendit ita
ceret Enimvero secundana est intentio , qua quid i ta alterum intenditur, ita ut propter hanc solam non ireret 'isi praeterea aliud intenderet g. 6 a Finis adeo secunda iu secundario intenditur duoderat alterum. gr. Finis studio*m academiam proseisicentia est studiis
T: -- αρ' min, qua id intenditur, propter quod
496쪽
per En'' vuli. Ad ex actione ipsius sequitur, quod ei men perinde ac id, quod vult, ex eadem sequi potest.
E gr. Ponamus gladio Arientem alterum intendere mihis eidem infligendum , sed, dum eundem serit, eum interlicere. Vianus dirine, in intersimonem in lim
Filius attre intemtitur σου quod Arecte istemsitur γε--Ita non es. Etenim propter mem ager agit s. ,- ω ει,--ulo Sed dirhoe intenditur id, propter quod sem ambi, D. Erro finis directe intepuitur Gad-υ - ,
asit, eis ex actione sequatur, quod non ire 'divulsis s. 6ai. . Enimvero finis id esse nequit propter tuod agens non asius. 94α omi. . Ergo quod indire 'tenditur, sin holi est
Ita qui ait i urinam inmmiolinii Micit, diu i directa .m ii retentat, .m fri Quoniam intentio actus voluntatis 3. ε 6. , adeoque Dirict Volato quaedam est 3. 88 a. bra empir.); ideo id, quod Si-md recte recte intendimus, recte etiam vel e , quod nonnisi indi- ωιι -
ας M intendimus, asia ecte vesie dicimur. H - Ita qui alterum vult vulnerare directe id velle dicitur ἐωdirem autem velle dicitur mersectio m ineritu.
ixi eiusnu , nec in agentis potestate est emere . ut hoc poti
497쪽
quis vult ih directe, idem non aversatur: si enim avetiar tur, non posset edere actionem , unde eadem fatilatate se quitur, quam aIterum, quod fieri mallet. Qui quid non aversatur, ubi aut appetere , aut aversari debet id utique
iterum gladio poculi animo vulnerandi, visi fer e potestin lethale,in minus lethale. In agentis potestatex, postum non est sibi cavere ne uirinus infligat lethale sed ob ireumstantias particulares evenire potest , ut accidat, quod non accidere ni illet. Quamobrem si nollet alteri infligi ves-nus lethale, ipsum gladio ierireminine deberet, sed ah aistione prorsus delis at necesse Oret uoniam igitur nondum Cero tu , utrum horum evenire possit agit; vulnus alteri lethalai minime aversit , an aut averint, miti rivvis itaque thalle vulniis, ita infligere alteri vult. - potius non euine, quin te tale ix sam. nola vulnus letiae eidem ictigi, sed vere potius vuli, ut , . per ipsum stiret, contrarium fieri mali'. Nilnirum in n. tentione, adeoque volitione indirecta pugiant quasi inter se
voluntas ii noluntas, praevalet tamen voluntas ob mentiooem. seu volitionem directam . quoniam si noluntas praevaleret.. agens ab agendo abstineret, cuti voluntate praevalente agita Quod si actio indirecte quid volentis fuerit et herata, pu-' gnari, quam diximus, voluntatis tu noluntatisin victoriam,
luntatis distincte observare licet immodi eum alio fiat con. Q. .ses idib. verba quoque , quae miscentur, uir mariue Perte
loquun inctus vero, tum distincte vii , int, non minus in eas opposito dei confusi insunt, ex quibus dem Moria agendi Vesumas resultati mistinctae a neptiones in olimone consisarum eo num Imputatio a parem inrentio agenti imputarare. Quod enim quis pntentιoms indirecti intendit, idem in directe vulti . 6 a 3. . Enimvero P c obrem
498쪽
obrem eum volitionα animae sint actiones liberae s. a 3. Lin directi volitio consequenter indirecta intentio actio libera est. Enmino imputantur homini actiones, quatenus similiberae inamobrem indu in quoque intentio amiri imputatur.
Poriamis e gr. Sompronium interficere Titium intentione. diram ex inlabnnisi vulnerandi. Quoniam indirecte intemdit hujus intersectionem, intersecti ipsis imputatur, nec in
dire&i intentio eum ab imputatione absolvit. Quoniam actio .... nem omittere poterat, quaaitium interfecit ea utique libera cenig I I. 94I HIch. emptr. . Causa igitur libera est necisis et
Atoris directa magis mutam qum isdirem. mias im-Quod enim directe intenditur, propter id agens ut , Mario x6ai. , adeoque id per bisust j. 623. d vero iust ti,directae directe intenditur, die se non vult, sod vult tantummodo, G aere quatenus ob intentionem directam agere nequit nisi idem intretis' velitis. 6ai. 6s Quoniam itaque libertate sponte eligi- nisimus ex pluribus possibilibin, quod placet f. 9 i. 15 ch. εα-J intentio directi magis libera est, quam indirecta. Quamobrem cum actio ma imputetur, quo masis ea libera fuerit s. 6o60, quin dii ecta intentio magis aputanda veniat, quam in urina, dubitat dum non est.
6 quia directa immitione alteriun interficit, magis Me Usim imputatur, quam si hum seceris intentiones. a T.
Intea tu immedata est, qua tri propter D inten-In eaerioditus: me jι ara vero, qua quid intenditur propter alterum, ιmn-dia
499쪽
eisi i adhibita idem eonsequi datur vastationem rerutri stilium intendit, quatenus eaIterum adigere vult, ut jus 'uum bi reddat Consecutio adeo juris sua est id, qu ct imme. dista inmissi in volitio juris sui consequendi intentio uindidula est Ast Vastationem rerii homilium mediate viimia, min, Ac velle eandein mediam inre
t isque latentis non iv meae ara, quam immedim agenti in innis i πρηυν- Etenim quod immediate intendimus, id propter se volumus quod ver mediate intendimus, id volumus propter aliud, quod intenditur, ut scilicet ipsium consequi valeamus 3 6a Quamobrem cum omnis volitio actio libera sitis. 3. non minus mediata, quam immediata m. tenuo MEO Iibera est. Enimvero actiones agenti imputan. tur, quaternis sunt liberari ci 3'.i agenti adeo im natur . non minus mediata, quam immediata intentio. E. gr. Si ebritatem nominis conmido decim
vi ac deo profundam scientiam acquitem studet ebrii tem nominis immediate intendit mediate auton scientiam Wofundam. Non minus autem ipsi imputatur miod Qui iam profundam acquirere velit, quam eo ad nomini, ee. Iebritatem contendere decreverit. Similiters quis eon tu, alterius famam lacessit sparsis calumniis eidem maeulam inurere conatur ne munere, quod ambit, potiatur is imme. diate intendis, ne altos tam nanciscatur, quam ornare pos.
rum, adeoque propter istud agens agit Quare eum id fia
500쪽
dies inmissitur, per moduli sui sese habet. ero
unu ori dare diate intenditur, id ideo intem ditur, galtenim, qtrivi intenditur, cons - 6a7. , psequenter quod in hdiate intenditur, in te rationem eo tinere debet, cur stentinia nobis intentum consequi det 36 Virid. Enimvero medium , quicquid rationemontinet, cur finis aetiam consequatur s. 937. οισι , α uodimmediate intenditur, per modum finis sese habe per demonstrata u. I. Quamobrem quod mediate intenditur ad id, quod immediate intenditur, sese habet per modum medii adnitem consequendum adhibiti. laod erat anum.
Ita celebritas nominis, ad quam quis contendere decrevit, sese habet per mo3um finis,in studium, quod collocatur inscientia profunda , aut mavis, ipsa scientia protunda, quam acquirere ludet, per modum medii, quo finem imtentum consequi datur. Celebritas nominis intenditur immediate sesentia autem profunda messi. Haberi nar id, quod inlinediate intenditur, sese per modian finis , o litiaraediate intenditii, per modum medii ad istum eo ue dum adhibendi, vel amu adhibiti. Similiter dum quis imp dire decrevit, ne ster munus, quod ambit, nancturatur id
ipsum per modum finis sese habet. Dum vero alterum comvitiatur calumnias de eo spargitu id ipsum per modum medii est quo finem istum consequi sese posse existimat. Intenis ditur prius immediate, posterius vero mediate. Unde denuo liquet, quod mediate intenditur habere sese ad id, quod in . tenditur immediate per modum medii ad finem. Quoniam
qui vult finem, media etiam velit necesse est 3 9 r. μια non minus in 'iitio mediata, quam immediam volitio quaedam est, adeoque . M libem s. 13. Unde sequitur, quod iam alio Mmonstravim 6 6as. , non inimis intenti emis