Philosophia practica universalis, methodo scientifica pertracta ..

발행: 1744년

분량: 652페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

581쪽

praemisti. minori respondet norio determinata actionis cubposae maior esse debet principium , quo actioni ita determinatae vindicatur suum praedicatum Qui adeo Logicam Aprimis saltem labris desustavit, facile perspicit judicium de malitia actionis ciui pota descere, ei quoa agens nonina tactioni, simienter eterminitam, ves quod pi Mest principiunt, es eiu de eadem is uestim verint se re poterat, vesquod notio ista, s hoc prin himaeest. Idem patet in exemplis. Si quis in ho*itio pern an mane ni: rutam ex fenestra effunditis lotio vestem praeterminiis comspergit, ignarus uenestram patere in plateam , perquam primo statim metne muli incedunt homines detectu noti nis deter. minatae aistionis non judicat, se matulam emandentem prae. tereuntis vestem conspergere posse. Ast ubi famulus mensula unico fulcro in medio astixo insitanti impotviduodecim disto, stanneos prope alterum extremum A mensula eorum pondeter mi hoc fieri , ,eat, quoa ignor et, item mensulam,

prope alteram partem tanto pondere gravetur, consequenm

- desieit judicium ob desectum plincipii, vi eujus dinisoninione sua secuturo eertior esse poterat 'Heium eui νη uerit suoci ror. - -- iu determorare , si rem posse agentis W-m, quo in U-w-- ὸ ---Am inisse risistius alis sit rarum Witur, 'erit fusum. Si notio Milonis non sierit si fie iter detisninati, determinationes 'liminam cunimitatur, ouae adesse debebant in , si non rite determinetur, mi ode eadem sumuntur, quae eidem' non inlisit. Quamobrem falsum est actionem , cujus pntrandae mouis offerti esse talem, qualem sumimus , sos. I VJ ,-tionem actionis quain suppohimus. EA itaque nobis sprincipium, vi cujus consuit, quid de tali actiones, qualia mimus , ii praedicandum talis tamen idem praeclima sis actioΠοῦ illa a. 48. Patrandae occasio

582쪽

iognetur. Patet itaque judicium culpost agentis esse fictim, si notio actionis non fient sussicienter, ves non rite det m

ει adverso siqn notione actionis nihil deside atur, ulsum est principiunt, quod ad eam dijudiciuid in qu ad malum inde resultariativa adhibes a vero equidem non abeuas dum iudicas, talem in actisnem, quae agenti tibi se se offert, attainen sit istiusmodi actionem malam non ede eius es, nec viam patrare debes pro mala habes. ANque ade salium est de actione culpost agentis iudicium , si principio filio initur in ea diiudicanda quoad masin, inde resultaturum s. sor. 0. Z - alte .

Idem evidentissimum, ubi animum advertis ad syllogiis sinum, quo judicium de actione patranda continetur, utrum

ea mala sit, an bona si actio culpes ames retur, Mos snus hie seret: Mu cunque fictum tale est, ex eo sequiturmalum R. A quivictum A tale est. Ergo ex facto A sequitur malum B. Quodsi falsa esse debet concluso, ea haee esse debet Ex hoe

facto A non sequitur malum B. Haec concluso non fluit ex iisdem praemii sis Quamobrem nocesse est, ut vel inaque

Quodcunque tactum tale non est, ex eo non uitur ni anio Atqui sictum tae non est Ergo ex ficto A non sequitur nishun B.

vel ut inii tetur ramun Mio MN argument . Memido: Meunque sinum tale Ut om non sequaur m Ium B. Atqui factum A tale est. Ergo ex factora non sequitur malum REx hypothesi vera sunt praemissae syllogismi primi, sciliere quod factum A sit tala c quod ex tali facto sequaturninium B.

583쪽

Et ex his praemissis insemi conclusio per hypostes veratri facto xsequitur malum B. Quods ergo conclusio eorutraria salsa, Ex facto A non sequitur nisium B inserri debet;

aut minor immutanda xi eius gratiam quoque Hor, quem, admodum in syllogismo secundo, ita ut minor sit Factum Anon est tale, aut major in mutanda, minore salva, ita ut major

fit Ouodcimque factum tale est.' eo nonsequitiuia nodum si in syllogismo imo. Ex ita in syllogismo seundo mitior evadit uisi in tertio alitem - Minor sup ponit notionem facti, utpote enunciam quale vid sit - autem est princ tum , quod de facto Gusmodi in genere pronunciat le sit. Unde liquet, salsum esse ju1eiudiculpos agentis, si vel notio actionis non se erit rite deterin, lnata, vel principium, quo in dijudicanda astione utitur quo ad malum inde redundarinum fit falsum. Exempla idem eo, si ant. Si pharmacopola ex praescripto Medici medica.

mentum compositurus per incuriam Venenum eidem coen.

his et, quod pro alio ingrediente habes, putans Me in illo ase eorum , - quo ventisimi depromit majoris to est Armilla a Medie praeseripta Minoris viritin iocum tuetu. notio actionis propriae. unde ex hisce mmim infert eos causionem , medicamentum a se rite eo insitum M , M. 'να criptum scilicet iniuri talia est minor. qaiatino,nii. actionis proseia noli rite determinata. Simili re quin

escitrosum conscensurus Observas, quae observanda esse α.tore quodam legisti, ut evites calcitruionis perieulum, ubi te ab eodem therum judicas, sed dum ascendis equus tale, uando damnum pedi inseri Iudicium falsum est o princi.

pium, quo in dijudicanse actione uteris,in culpos redditis actio qummis altaria credultari nesse 'rit,inoxiam labo

584쪽

post conmilitur, appetere. Ori uentis velle nequit esu. sso et ' empiria, admoue nec iri, ter ipsum me meae inumbrem cum sens intendat id, propter quod ist61 6.1i culpisse agens malum, quoia ex inie a m sinu, rur, non intendit

. . t Medicvi ἷ- - non intendit 'aimium, quo escissili novit, constenditis ab eo percutitur, ut crus stanganir eruris stactionem intinciis. Similiter semulus M.trum pretiosiun mensis impius eiis non intendit fractionem. Imo Verito propos uis in os suocunque particulari

adeo manifesti , ma ita in - . s. 731. Quoniam culpost agens prorsias non intendit malum, ari Inse qiua exactione sua resultat s. 73οδ, quicquid vero inten agem indi-

se agens non totum seu intendis, Am, quodex a Migri dumιω- - ωλυ , inem verum etiam ne indiressiquideri. Qui indirecte in idit sultat, non minus ipsui ex actione sua consequi id propter quod agir. Ita si quis alteri vulnus.. . non lethale inferre intendit aliquo instrumento, quo lethalo etiam infertur novit utique neri posse, ut eadem facilitat. instigat etiade, quam non lethale vulnus. Enimvero culposi

, agens de malo exis' ne ira resul luxo ne cogita quidem O. x o Quamolirem si id directe intendat actione sua.' fieri lanis nequi, ut ipsivix indirecte intendati Exeniol'. ad qua inodorovocarinvisit - , me adipi loquuntur immo ipsa ul- hoc insinuat Eretum eulpa est desectus recti audinis quoad intellectum 3 7170 . istis cain, d. - ad sol talem utimido , quippe qui ad.

585쪽

Suodsi honuni, cui sum faculta es agendi, eo estis quo aeoninis earundem usus, quem habere possunt haud αficile seret de eo, quod evitabile ipsi est, judicium. Ene,

vero eum non Omnis facultatum usus a natura concedatur M.

mini, sed quamplurimi usus demum aequirantur disseile est judicium, praesertim ubi quaeritur, utrum agenti imputan/uia sit, nec ne quis usus in ipsus non fit potestate, seu tata

et 34. . . - Per ρη sum facMirarum minarum intellitista missionem usus earundem nobis concessi opponitur ra.

E. m. Usiis senseum omnibus concessim, quibus ortissensoria sunt integra Quodsi ergo quis rimam in vase

emit, non observari, quia idem non satis contemplatur haensu oeulorum tribuendum, quod non observaverit. m. vero homini inter ursos educato denegatur mellectus ulla snao. Quamobrem quod eod- - utatur , impossima utendi uiuuenchim, , ubi nonnii inestumar, defici tui .

utendi intellictu ad ratis,einandum. In Mini aetari,a i sus facultatum nostrariani ab impotentia utendi saeta isrobe disiternendus pro evitabilia beas quoἀ tale Spectamus hic tam usim, quam ison usiam fac uina,

nostiarum in concreto, non in abstracto. Neque enim Pa ir, quem usum habere possint facultates bstiae sed quem nam earundem facere possit agens, quaenam sit ratio, ca eidis usus earundem degenetur, ut constet, num iri striam utendi evitare Poruisset, modo voluisseti .

586쪽

est ignorantia , quae evitari potest, modo velimus as Vbicibit,aergo in ignorant , si es imitatum nostrariam impedire potuissemus, quo minus eadem linoraremus.

Ita vincibilis est ignorantia emtoris, qui nescis . as, quod emit, rimam hab: e, cum usu oculorum eandem detesme

tuisset, modo eam contemplari vestim s. 736.

Quoniaen noti usus facultariam notam consistit in tauri misissime usis anmdem nobis concessi l. 340 ι - - M.

Ita in exemplo, quod modo dedimus in L 3 so, emtor ignorat, dis rimam invasertio emit, non usu ocula n RusMaeram videndi

st . . iacuis itum nostrarum impedire πω pose casmo

gnoraυιε inumc-ι est Odu e Ii usu facultatum ικυιnciri nostrariim impedire non possumus, quo minus igno an tu . tia laboremus ignorantia a nobis evitari nequit g. 33 P. Enimvero invincibilis est ignorantia , quae evitari nequit

β. is0. 'in Ἀβρο ignorantia invincibilis, si usu facultatum nosti arum impedire rumis PQ.

587쪽

--δ Quamobreni eum impotentia agendi in independentia

friamu a voluntate nostra consistatis et , . , racultatibus- stris non utamur. deficiente iis leui utendi occasione , ad impotentiam uterus utique reserenono. Nimirum lex 'est ratio, evr saevi nn nostris non

utamur, s-nixi in vellemus. Alia uitansio, amis . tundem usiis non conceditiar, qui casas omnium clarissime eoespicinu in homine inter ursos educato. Alia extrinseca est, vani, oceasio iisdem utendi deficit quacunque de causa, qui sus est propositionis praesentis. Exemplum habes in eo, qui Mathesin non addi it vel quia in scholis tam inferioribus,

quam alterioribus nemo est, u eandem protitetur, vel quia tempus quo in Academia ipsi commorari datur, vix sussicit

addi adducendi , quorum cosmtione More nequit. g. 39- exorantia I strantia tardi cibisis impotensi utendis iratilasimineιέιlis oris . praesertim cognostenci, trabs da. Etenim si usu ia- ωnde cultatum nostrarum ini pedire non possumus , quo minus ignorantia laboremus, a voluntate nostra minime de pericles ut eum ipsarum faciainus usum , quo id impeditur , live quod is earundem usus nobis non sit concessus, sive quod occasio utendi deficiat, si vel maxime simpliciter non ita. possibile, ut eundem faceremus. Enimvero si ui faculta. tum nol rarum impedire non possumus, quo minus igno.

rantia laboremus, ignorantia invincibilis est 3 7 3 I. at in

independentia usius licuitatum nostrarum a voluntate nolis impotentia non utendi consistit sive usus ideo independeta sit a voluntate, quod nobis prorsus non sit concessus, sive utendi deficiat occallo 3.74 4. Illo Patet itaque ignoram. tiam invincibilem impotentiae facultatibus nostris urendiecto' tribuendum. Excipia vero ignorantiae notione liquet, Wa, potissimum tribuenda sit impotentia utendi

588쪽

.. Patet hinc, quamvis subinde haud dissielle fit judicium. utrum ignorantia vincibilis sit, nec ne , plerumque tamen id esse debere dissicit uirum , praeserit ubi de ignorantia ali tum uiso inelesti supponit enim cognitionem accuratam

Musus aeultapi', quam in reoncesta est,in quatenus ipsi imputanέα non conceditur, a Measionis tam iri, iudem teno' - - qui veta non adet, quantae diimulta. que nota Myei m. 4ur, ubi agens se quoad se usiae finguli inquirere de tyri quis est, qui nesciat, ubi cimi aliena ignorantia notus est n otium, dissicultates singulas majores esse debere, cum, quae imitive de nobismetips aeognoscimus, ea nonni ex salse, quae tanquam cognita Praestipponendara tiocinando d anum collumia veniant

et 3 3. enor evitari potuisset, si uti si h veritatem cognoscere potuissemus. Myem error vincibi .lis, qui evitim potes'. modo velimus Lario sabaino, in . . vincibilis est error, si usu iacultatum nostraim veritatem.

. cognoscere potuisse . . . Quoniam in Logica docetur, quinam fit seculiatum eosno. scendi usus in veritate cognoscenda, o quomodo raram usi inor eritetur, 3c ex re nologia empta, cisinis inrevi ur, praesinimis insimul ammtus sensun is saeustiis te cognoscitivam cognoscereriolumis evidem omino est. de eis psychologiae empiricae cognitionem Apprime uti. Nil, immo necessulam esse, vin absque haesitationes errandi perietilijudicare volueris, utrum in dato casu error fit vim eibilis, ne ne Consideranda vero etiam sunt cap quae e

589쪽

nodis, 3 quae sunt huic gemina. tota enisic error ruin sierit invincibilis, Ut utique vincibilis i Hil). Et ubi , hypotheses, propositionis praesentis in cuto casu iudici i seri debet, num iacultatum tibi concessum usum eum aemi potueris, qui ad veritatem cognoscendam requiritur eoruni utique habenda est ratio , quae obstant, quo minus vel ridi eoncedatur aliquis usus, vel eum usum actu facere queas, qui conceditur. Perspicaciores haud difficulter perspicient no

adeo Mile esse de errore vincibili judicium, nisi ipsum pro . Mirare volueris. Quae vero per se dissicilia sunt ea finium s. 4 I. -- μνὸν inestitis non usui facultatum nosraurum, sertim eognostenas, tribuendus ostenditur eodem modo, o .paulo ante evicimus, ignorantiam vincibilem non usui ficu talian nostrarum, praesertim cognoscendi tribuendumris

. De non usu hoc judicare minime licet absque haesitulane errandi periculo, nisi principia Logicae ac Psychologiae em piricae habueris perspecta, quemadmodum, iis intia itae, bae ad propositionem praecedentem annotaVimus.. i μο-vius poenitae urendi faeustatuas, Vis stili Irisi ' rim, k, dendi, tritae Mi. rite eodem min do, quo paulo ante ostendimus ignotiuitiam invincibilis re tentia utendi facultatibus nostris, praesentiri os

quid Me eonserata incipimuri ipi leaeno Mo interiori Hiquet. Quodsi quis theon complenini ignorantia alienoris vincibilis rimincibilis

derat, operae omnino pretium saceret. Etenim in eulpa in eas quoeumuera to 4 imputatione actionum manarum saepissime recurrendum est ad ignorantiam ac marem vincibilem atque invincibilem. Quid vero in theor aes

590쪽

-- - ροι---- a reain me sester j δε ανι - ... -ε--λ-ribili es enim assii facultatiuinaes inuisa stratum impediri poterat, quo minus actio quomodocun-. Hiari, que a rectitudine deficeret cum id mirabile notus sit, biseisia, usu faculta n nostrariis impediri potest, quo mimis sit. I. ros. , desectus rectitu is a notas evitari potuisset, is do voluissemus. Enimvero desectus rectitii in assim .

vincibilis est, Deum evitare potuissemus, modo voluisse .mus L 69a. . Vincibilis ad est desectus rectitudinis actio-'nis, si usu iacultatum nostrariam impediri poterat, quo minus actio quomodocunque a rectitudine deficeret

Principium hoe generale estin ambitu suo complectimi duo praecedentia de ignorantiad moro vir cibili, quorum re h.

me speciatis, tiri Abebat mentio ob strii tristinium eo. . rumis usim. Si ignora a Minor vincibilis desectum,. ct diius actionis arguit amo de carin rudine exparte intestinua. . M iussi re quoque potest pane voluis

lumino, nee non e parte iaculiatis locomotivae Praesena adeo μbpositio vi omni desectu loquitur, sive is ex parie '. intellectus , sive ex parte voluntatis . sive ex parte facultatis Ioeomotiva accidat, & de omni hoc defectu pronunciat hi

omni casu, quaecunque tandem fit ejusdem causa. Etsi ut universale hoc principium d*iectus vincibilis rectitudini ει- , num humanarum intelle minimum si ejus tamen impiis. tio haud raro di uim est. Supponit nimirum, in eo istet num agenti usiis Amitatum sese incessis in ubi non tu . -- ωmat iniis agentis , Mi vero conceditur, an non usus eulpa Uusdem oblitieat, ne, in eas da non iuus cum inpotentia utendi confundas Inprimis ex pane volun iis .

- milivitatis dissicultates haud raro maximae de vincibilitate asse. ctuum obiiciuntur, quibus in uansversum agitur 'luntas ala

SEARCH

MENU NAVIGATION