장음표시 사용
361쪽
inquantum proponit discipulo ordinem principi ixum ad conclusiiones, qui forte per seipsum non haberet tantam virtutem collativam, ut ex principissposset conclusiones deducere . Et ideo dicitur in I.
Poster. c-s. J quod Demonstratio es DII gismus jaciens scire . Et i'r hunc modum ille, qui
uenaonstrat, auditorem scientem facit.
Ad primum ergo dicendum , quod , sicut iam di- .ctum est , c in ) homo docens solummodo
exterius ministerium adhibet, sicut medicus sanans: Sed sicut natura interior est principaIis causa san tionis ; ita & interius lumen intellectus est princia salis causa scientiae . Utrumque autem horum est a)eo : Et ideo sicut de Deo dicitur, c Juui sanat omnes infirmitates tuas : ita de eo dicitur: PDI. 93. Pui docet hominem mentiam; in quantum lumen utilius eius super nos segnatων , Per
quod nobis omnia ostenduntur. Ad secundum dicendum , quod Doctor non causat scientiam in discipulo per modum agentis natur
Iis , ut Averroes obiicit . c lib. 3. de anima , conmment. I. versus φ. Unde non oportet, quod scientia sit qualitas activar sed est principium , quo aliquis dirigitur in operando. Ad tertium dicendum, quod magister non causat tamen intelligibile in discipulo , nec directe species intelligibiles : sed movet discipulum per suam doctrinam ad hoc, quod ipse per virtutem sui intellectus formet intelligibiles conceptiones , quarum signa sibi proponit exterius. Ad quartum dicendum , quod signa, quae magister discipulo proponit , sunt rerum notarum in nive riali, & sub quadam confusione, sed ignotarum in particulari, &sub quadam distinatone. Et ideo, cum quisque per seipsum scientiam acquirit , non potest dici docere seipsum , veI ess e sui ipsius magister : quia non praeexistit in eo scientia completa , qualis requiritur in magistro.
Ex art. habes primo : quomodo per rationem mstendas , merito & Philosophum , & script ram, & Concilia insinuasse, quod homo potest d
cere alium hominem . Hoc autem insinuavit Philo. sophus libro primo de partibus animalium , cap. I.
sc. Hominis probe periti ineium es , iudicare pedi Dieienter pose , quidnam re te ab eo , qui docet , ponitur . Ecce: quod , dum de homine docente alium
362쪽
alium loquitur , unum ivisse alium docere testatur .. Item in secundo Rhetoricae c. Io. sie . Posse faeete dicere, aut ingeniosi es, aut exereitati e doeere autem GEctrinae, alias larian docti, es. Hinc ipsemet Philosophus docendi munus eme dandum doctis , non aliis quibusque pro suo libito , usus exemplo fistularum , ut facilius hoc percipiatur , determinatin 3.. Politici Iectio. I o. Divi Thomae , c vel Petri de Alυernia , nam sanctus Thomas usque ad lectionem sextam progreditur tantum, secundum aliquos, post Petrus insequitur J sic. Danda non es praerogativa ffularum illi , qui se nobilior , nihil enim
minus caneret 2 sed vorret iis , qui in opere ipsν
praecellunt , illam tribuere M Aureum certe documentum , tantoque Philosopho dignum : quo servato , facile proficient in literis incipientes ; & quo perverso, seu neglecto, facile deficient etiam alias proficientes : quo servato , salus erit studiorum : quo inverso , ruina paulatim succedet literarum . Illuditi appendicis principio dictum insinuavit etiam scriptura I. Timoth. I. in quo positus sum ego praedicator , cst Aposolus , oe do tor gentium in fide,
veritate. Ubi de Apostolus innuit : quod ipse docerministerialiter , utpote a Deo ibi ad officium hoc positus : de quo docendi genere articulus praesens loquitur , ut patet in ad primum - Hoc ipsum tandem infinuavit Conclitum Lateranense sub Alexandro III. parte prima cap. I 8. sic . m pauperibus ,
qui ρmentum opibus tu rii non possunt , legendi ,
proficiendi opportunitas subtrabatur , per unam mamque Eceloam eathedratim magism , qui eIericor ejusdem ecelesiae . scholares paupeVes graris doceat , competens aliquod beneficium Hsgnetur equo docentis neeespias stibimetur , γ dueentibus
vita pateat ad destrinam .. Haec ibi .. Item ibidem parte secunda , cap. II. Prohibeas' attentius de emtero , dcc.. c Et infra . Sane νη aliquis Oeeastione huius prohibitionis di tulerit magi Nos, eongruos in locis eongruis insiluere , licet ibi de eoneessione n fra, omni contradictione, oe appellatione eessante, ibidem υiror prosidos , discretos aliorum, insermetioni procere. Haec ibi. Item Conciti Triden. 6Ωsone a 3M de reformat. Omnes ii, ad quoε un e i-tatum , oe studiorum generalium cura , visitatio. in reformatio pertinet , diligenter eurent: ue ab eis ἀ- universitatibus eanones , ω decreta huius san-ctae senodi integre recipiantur , ad eorumque nor
mam magisri, doctores, oe alii in eisdem tiniυer Munus ea , qui catholica mei sunt , doceant , er
363쪽
nteνpretentur , seqtie ad hoc institutum inhio e&itistiset anni solemni suramento obstringam . Haec ibi . Ex his Conciliis patet , cum doctor a doctrina , docens a docere dicatur , unum hominem ab alio doceri posse . Ex iisdem Conciliis ergo , cum ea literas approbent , patet damnari errorem Licianii Imperatoris dicentis : quod literae appellandae sint virus, ac pestis. Item dicentis , literas esse abiiciendas : & spiritum vivificantem se-
Τuendum . Sub praetextu enim boni huius , scilicet equendi spiritum vivificantem , cadebat sitiintinias in errorem hune , scilicet literas abiiciendas. Item ex his Conciliis damnari, ultra quod & a Concilio Consantiense sessi 8. errorem temerarium Ioannis Usicles' dicentis , quod studia generalia , universitates, collegia , graduationes , & magisteria, a P pa , vel Episcopis in Ecclesiam Dei tint vana gentilitate introducta : & non plus Ecclesiae prosunt , quam diabolus . Vide aliquid de damnatione sim, Iium ρ. I. aν. s . Item seundo habes: quomodo per Tationem praedictorum, scilicet Philosophi, scripturae, conciliorum auctoritates, pro quanto unum h
minem statuunt posse docere alium , & in vero sensu intelligas, & declares , & probes . Tertio viades : quomodo, &c.
Utrum homines pusnt docere Angelos. a. d. II. a. 4. ω Eph. 3. Ie f. 3. AD Secundum sic proceditur . Videtur , quod homines possint docere Angelos . Dicit enim Apostolus ad Ephes. 3. Ut innotescat Principibus, γPotesaribus in eoelasibus per Ecclesam m<iformis sapientia Dei . Seu Ecclesia est congregatio homi num fidelium . Ergo Angelis per homines aliqua
a. Praeterea . Angeli superiores , qui immediate de divinis a Deo illuminantur , inferiores angelos instruere possunt, ut Lupra dictum est. c q. IO6.ar. 1. γ 3. Sed aliqui homines immediate de divinis per Dei verbum sunt instructi; sicut maxime patet
de Adistolis , secundum illud ad Hebr. I. μυiss me diebus Uyis laeuius es nobis in Filio . Ergo alis
qui homines aliquos angelos docere potuerunt. 3. Praeterea . Inseriores angeli a superioribus in
fruuntur et Sed quidam homines superiores sunt liqui
364쪽
Iiquibus angelis; cum ad supremos ordines angelo rum aliqui homines assumantur , ut Greg. dicit in quadam homil. D. 34. m Evang. a med. Ergo aliqui inferiores angeli per aliquos homines de divinis instrui possunt. Sed Contra est, quod Dionys dicit g. cap. de dixti nom. c par a. lest. I omnes disinae illumin tiones perferuntur ad homines mediantibus angelis . Non ergo angeli instruuntur per homines de divinis.. Respondeo dicendum, quod, sicut supra habitum est, cis Iop. a. a. inferiores angeli loqui quidem
possunt superioribus angelis . manifestando eis suas cogitationes; sed de rebus divinis superiores ab inferioribus nunquam illuminantur . Manifestum est autem , quod eo modo quo inferiores angeli superioribus subduntur, supremi homines subduntur etiam infimis angelorum . quod patet per id , quod Dominus dicit Matth. II. Inter natos muIterum non
surrexit maioν Ioanne Bapti a : sed qui minor es' in re no eaelorum , major est ilis . Sic igitur de ν bus divinis ab hominibus angeli nunquam Πω--nantur: eogitationes tamen suorum homines angelispeν modum loeutionis mani, stare possunt e quia secreta cordium scire solius Dei est. Ad primum ergo dicendum , quod Aug. I. super Gen. ad literam c. e. I9. ci . med. D. 3. sic exponit illam Apostoli auctoritatem : Praemiserat enim
Apostolus e Mihi omnium sanctorum minimo data es gratia baee illuminare omnes: , quae sit dispex tis saeramenti absconditi a DeuIis in Deo . Ita dico absconditi , ut tamen innotestaret principibus , ω potesatibus in coelestibus per Eeelagiam multiformis sapientia Dei : Quasi dicat e Ita hoe saeramentum erat absconditum homini s , ut tamen ecclesiae eaeistisi , quae eontinetur in principibus , oe potesatibus,
hoe .sacramentum notum esset a faecular , non ante
Deula ; quia ibi primitus ExeIesa fuit , quo possis surrectionem oe ida Ecclesia hominum congνeganda es. Potest tamen & aliter dici , quod iliud , quod absconditum es , non tantum in Deo innot cie angelis , vertim etiam hoc eis apparet, eum incisur, aseque propalatur, ut Aug. ibidem subdit. Et sic, dum per Apostolos impleta sunt Christi , R Ecclesiae mysteria , angelis aliqua apparuerunt de huiusmodi m steriis , quae ante erant eis occulta . Et per hunc modum potest intelligi , quod Hieronymus dicit , c in cap. q. v. ad Ephes δεμ verba cit. in arg. I. quod
365쪽
aso QUAEST. CXVII. ART. III. quod Apostolis praedicantistis Angeli aliqua
cognoυerunt : quia sc. per praedicationem Apostol runt huiusmodi mysteria explebantur in rebus ipsis a sicut praedicante Paulo Apostolo convertebantur gemtes : De quo Apostolus ibi loquitur. Ad secundum dicendum , quod Apostoli instruebantur immediate a Verbo Dei, non secundum eius divinitatem , sed inquantum cius humanitas loquebatur. Unde ratio non sequitur. Ad tertium dicendum , quod aliqui homines et iam in statu viae sunt majores aliquibus angelis , non quidem actu , sed virtute ς inquantum scilicet habent charitatem tantae virtutis , ut possint mere ri maiorem beatitudinis gradum, quam quidam a geli habeant : Sicut si dicamus, semen alicuius magnae arboris esse maius virtute, quam aliquam parvam arborem ; cum tamen multo minus sit in actu.
EX art. habes primo: quomodo per rationem, &c. ut sup. q. IO6. ar. 3. Et quidem a fortiori . Si enim angelum inferiorem posse illuminare superi Tem negatur , multo magis hominem posse illuminare, quod est, de divinis docere angelum, negatur . Secundo habes quomodo per rationem illa omnia, pro quanto hominem non posse illuminare angelos innuunt, & intelligas, S declares , & pr bes. Tertio vides, Sta
Utrum homo per virtutem animae possit corporalem
materiam imm&tare. AD Tertium sic proceditin . Videtur , quod homo per virtutem animae possu corporalem materiam immutare. Dicit enim Greqorius a. Dialog.c cap. 3 o. in med. quod Sancti miracula allat ando ex prece faciunt , aliquando ex pote ate et Sicut Petrus , qui Tabitham mortuam oranrio 1 cita et it Ananiam , Θ Saphiram mentientes, morti ncrepam do tradidit : Sed in operatione miraculorum hi aliqua immutatio materiae corporalis. Ergo homines virtute suae animae possunt materiam corporalem
366쪽
ti aspectu insciunt alios , or maxime pueros et Sed
hoc non esset , nisi virtus animae pollet materiam corporalem immutare. Ergo homo per virtutem sup nimae potest materiam corporalem immutare. 3. Praeterea. Corpus humanum est nobilius quam alia inseriora corpora : Sed per apprehensionem animae humanae immutatur corpus humanum ad c
lorem , & frigus ; ut patet in irascentibus , & ti mentibus : & quandoque etiam haee immutatio per venit usque ad fgritudinem, & mortem. Ergo multo magis anima hominis potest sua virtute materiam corporalem immutare.
Sed Contra est, quod dicit August. in 3. de Trin. eap. 8. in erine. to. 3. quod materia eorporalis soli Deo obedit ad nutum . Respondeo dicendum , quod , sicut supra dictum
est, ς. II O. a. a. materia corporalis non immutatur ad formam , nisii vel ab agente aliquo com
posito ex materia , & forma , vel ab ipso Deo , in quo virtualiter & materia, & forma praeexistit, sicut in primordiali causa utriusque. Unde &de Angelis supra dictum est , c ibid. quod materiam
corporalem immutare non possunt naturali virtute, nisi applicando corporalia agentia ad effectus aliquos producendos . Multo igitur minus anima sua virtute . naturali potes immutare materiam eorporalem, nisi mediantibus aliquibus eorporibus. Ad primum ergo dicendum , quod Sancti dicuntur miracula facere ex potestate gratiae, non naturae . Quod patet per illud , quod Greg. ibidem dicit : c Ioe. eis. in aet. J utii Uii De; ex potestate fune, tit dicit Joannes quid mirum , se segna facere ex potesate valeant ZAd secundum dicendum , quod fascinationis causam assignavit Avic. ex hoc , quod materia corporalis nata est obedire spirituali substantiae magis ,ruam contrariis agentibus in natura. Et ideo quaniso anima fuerit sortis in sua imaMinatione , corporalis materia immutatur secundum eam : Et hanc dicit esse causam oculi fascinantis . Sed is p. Ostensum est , q. II o. a. a. quod materia corporalis non obeὸit substantiae spirituali ad nutum, nisi s li Creatori. Et ideo melius dicendum est, quod ex sorti ima-pinatione animae immutantur ipiritus corpori coniuncti: duae quidem immutatio spirituum maxime fit in oculis, ad quos subtiliores spiritus perveniunt. Oculi autem inficiunt aerem continuum usque ad determinatum spatium: Per quem modum specula,
367쪽
li fuerint nova, & pura , contrahunt quandam limpuritatem ex aspectu mulieris menstruatae, ut Arist.
dicit in lib. de som. & vig. c seu lib. de insomniis, qui siti annectitur , cap. a. to. Sic igitur cum
aliqua anima fuerit vehementer commota ad malitiam , Mut maxime in vetulis contingit , efficitur secundum modum praedictum aspectus eius venen fus, & noxius, maxime pueris , qui habent corpus
tenerum, R de facili receptivum impressionis et Possibile est etiam , quod ex Dei permissione , vel etiam ex aliquo pacto ' alias fato ' occulto cooperetur ad hoc malignitas daemonum , cum quibus vetulae sortilegae aliquod foedus habent. Ad tertium dicendum , quod anima corpori humano unitur ut forma, & appetitus sensitivus , qui obedit aliqualiter rationi, ut supra dictum est,
SI. a. 3. est actus alicujus organi corporalis . Et Leo oportet , quod ad apprehensionem animae humanae commoveatur appetitus sensitivus cum aliqua operatione corporali: Ad exteriora vero corpora immutanda apprehensio animae humanae non suGficit, nisi mediante immutatioue proprii corporis , ut dictum est.. c ad a. aQ.-
EX articulo habes primo : quomodo per ratio nem rejicias errorem Algaetriis c Diret . Inqu. p. q. q. dicentis, quod impresso animae tra sit in corpus aliud ita , quod potest ipsum destru re , & interficere , per excitationem suam , atque lascinationeni. Avicenna eiusdem videtur fuisse sententiae, Licet non omnino sub iisdem verbis, ut in ad secundum . Conveniunt enim amim in fascin tione . Seeundo habes : quomodo Per rationem Ossendas , has illorum positiones recte damnari ibi a Direst. Inquis universaliter in principio quaestionis, cujus verba, quia iam multotiens recitata fuerunt , nunc silentio praetermittuntur . Item a comcilio , Sc. ut q. II o. ar. 2. υρ. Quaecumque enim damnant, quod angelis materia corporalis ὀbediat ad nutum , damnare etiam simul intelliguntur, ut colligitur ex ad Beundum , quod homo Per virtutem animae suae possit corporalem materiam immutare . Item ab ipsarum personarum fascinationem exercentium iudiciaria consessione , ut in notatione
368쪽
et erum anima hominis smarata posse corpora
AD Quartum sic proceditur . Videtur, quod antisma hominis separata possit corpora fallem imealiter movere . Substantiae enim spirituali naturariter obedit corpus ad motum localem, ut supra dictum est : c 3. Sed anima separata est Libstantia spiritualis . Ergo suo imperio potest cxteriora corpora movere.
2. Praeterea. In itinerario Clementis qui tamen' proseribitur e. II. Ro. Eecl. dis. II. dicitur, naris rante Niceta ad Petrum , quod Simon magus per magicas artes pueri a se intersecti animam retinebat, per quam magicas operationes em ciebat : Sed hoc esse non potuisset sine aliqua corporum transis mutatione , ad minus locati . Ergo anima separata habet virtutem localiter movendi corpora. Sed Contra est , quod Philos. dicit in lib. 1. de anima , c γ 33. I. a. tex. 26. to. Σ. quod anima non potest movere quodcunque corpus ,
sed DIummodo proprium. Re pondeo dicendum , quod anima separata sua
naturali υirtute non potes movere aliquod corpus . Manifestum est enim, quod cum anima est corpo ri unita, non movet corpus, nisi vivificatum: Unde si aliquod membrum corporis mortificetur, nOr1 obedit animae ad motum localem . Manifestum est autem , quod ab anima separata nullum corpus vi vificatur: Unde nullum corpus obedit ei ad motum localem, quantum est de virtute sue naturae , supra
quam potest aliquid ei conserri virtute divina. Ad primum ergo dicendum, quod substantis quγdam spirituales sunt , quarum virtutes non dete minantur ad aliqua corpora: sicut sunt angeli, qui sunt naturaliter a corporibus absoluti . Et ideo diaversa corpora eis pos uni obedire ad motum. Si tamen alicuius substantiae separatae virtus motiva de terminetur naturaliter ad movendum aliquod coi pus, non poterit illa substantia movere aliquod corpus maius, sed minus et sicut secundum Philosophos motor inferioris coeli non posset movere coelum suis perius . Unde cum anima secundum suam naturam determinetur ad movendum corpus, cujus est so
369쪽
ina , nullum aliud corpus sua naturali virtute m Vere Potest.
Ad secundum dicendum , quod , sicut dicit August. Io. de civ. Dei , c rem. s &Chrys. super Matth. c. bom. ante med. freque ter daemones simulant se esse animas mortuorum , ad confirmandum Gentilium errorem, qui hoc credebant . Et ideo credibile est, quod Simon magus illudebatur ab aliquo daemone, qui simulabat se esse animam pueri, quem ipse occiderat.
Ex an habes primo; quomodo per rationem oste das, Philosophum merito dixisisse La. de anima , sex. 26. quod anima non potest movere quodcumque corpus, sed solummodo proprium. Hoc enim in idem redit, ac si dixisset, quod anima separata non potest movere aliquod corpus localiter. Nam proprium tunc actum non habet , cum sit ab eo separata, &coasequenter nec illud movere potest . Nullum e go . Quod autem in idem redeat, &c. Patet , qu niam anima separata eiusdem remanet naturae , tivirtutis naturalis , &c. dic , ut ad primum . Nec obiicias, Philosophum non tenui 1se separationem a nimae intellectivae, & consequenter non v lere illud deductum , quoniam falsum est , Arist. ipsum non tenuisse separabilem esse animam intellectivam , immortalem , ut q. 7s. a. a. 6. appen. dictum est . De hoc etiam vide aliquid q. 76. a. a. avem Adde quod Philosophus ipse loquens de forma ad literam in I 2. metaph. tex. II. ait , quae autem est causa, ut ratio, idest forma, simul incipit cum re, si a tem posterius aliqua ibrma manet , perscrutandum est . in quibusdam enim formis nihil prohibet, ut si est anima tale , non omnis , sed intellectus . Arist. ergo , postquam dicendo , quod sorma omnis incipit cum re , cujus est forma , exclusit errorem ponentium animam intellectivam , vel plures , ut Origenissariam error habebat, supra ρ. 63. ar. a. vel primi hominis saltem , ut Ioan. Epis. Hiems. q.
9O. ar. 4. Praecessisse propria corpora, mox excludit errorem ponentium , animam non remanere separatam post corpus defunctum, ut Arabicorum , m manni Ri uicis , Saddueaeorum , suin ρ. 73. aris a. dicendo ly poseritis aliqua forma manet , non Omnis, sed intestiZitis. Quid cl rius, pro λrmae intellectivae immortalitate , secundum Philosophum y Tenuit ergo Arist. separatam dari animam, es con-
370쪽
sequenter tu idem redit suum dictum sup. de anima conjuncta, & separata, ut ibi deducebatur. Sed dices instando adhuc, quod in illo textu ap nitur lyforsan , legendo sed forsan intellectus . Et ego dico , quod in quodam libro textu eodem legi siue forsan , sic , non omnis , sed intellectus . Et dato , quod , sicut & ipse legi , apponatur ly forsan, hoc nihil penirus obstat propositio . Nam ly forsan ab
Arist. ibi ponitur causa vel modestiae , vel ut des rat ipse proprio tractatui de anima , ut egregie ibid. exponit S. Doct. non autem causa dubitationis. Et ob hoc in opinionem adducor , quod ille liber , de quo dicenam , sine forsan , ideo impressus est , ut nullam inesse menti Aristot. de huiusniodi sententia dubi eationem, apertius ostenderet. Quasi diceret , per tale suum Laetum . Ly forsan dubitationem nullam secundum Philosophum dicit , & ideo, sive apponatur , sive non, attenta hac ratione , sci- Iicet dubitationis , nihil refert . Libri huius allat Tatio , quod , icilicet Nullum est hic dubium apud Arist. licet verissima sit , tamen Oh hanc non debuit alterare textum , si revera erat cum ly D sam, sed fideliter ad mentem Philosophi ipsum exponem eum D. Tho. Quod enim fidelissima menti Arist. st S. DOEL expositio , satis constat ex ipsissimo textu. auibusdam . in it , formis nihiI prohiberergo non prohibet sod , inquit antea , osterius
maneant . Hoc erat , ait , perscrutandum de omniabus formis in materia recepeUPUtis, utrum se ri qua illarum poserius , idest , postquam denit esse
actu in materia, remaneat . iace textus nudus .
Quid huic quaesito respondet Philosophus t uuibusdam , inquit , formis nibu prohibet , Vide in re Dponsione hac nullam Prorsus dubitationem . Proconstanti igitur tenet Philosophus , ouod quibusdam formis nihil prohibet , scilicet , posterius manere . Hoe firmo fundamento a se iacto , mox perscrutatur, quaenam sint illae sormae , de quibus dixerat. quod nihil prohibet, &c. & quaesitum terminans dicit . Non omnis , sed forsan intellectus . Ubi patet bene consideranti, quois impossibile est, quod accipiat ly forsan, dubitative. Alioquin , quomodo aD sertive dixilletis quod quibusdam formis nihil prohibet 8 Si eniat certum est Philosopho , quod nouomuis remanet, & est incertum , an intellectus remaneat , non est intelligibile , quomodo potuerit asserere , quod quibusdam formis nihiI probibet. Dixi stet enim tunc quibusdam formis forsan nihil prohibet. Nulla enim est alia forma receptibilis in